Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] w K. na czynność Prezydenta Miasta K. w przedmiocie wstrzymania przekazania dotacji oświatowej oddala skargę.

Pismem z 6 grudnia 2024 r. Fundacja [...] w K. (dalej: Fundacja), będąca organem prowadzącym Niepubliczną Szkołę Podstawową [...] w K. zaskarżyła czynność Prezydenta Miasta K. (dalej: Prezydent) polegającą na braku przekazania dotacji oświatowej na rachunek bankowy Szkoły za miesiąc: czerwiec do dnia 30 czerwca 2024 r., lipiec do dnia 31 lipca 2024 r., sierpień do 31 sierpnia 2024 r., wrzesień do dnia 30 września 2024 r., październik do dnia 31 października 2024 r. i listopad 2024 r. do dnia 30 listopada 2024 r.

W skardze Fundacja zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.;

- art. 34 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (dalej: u.f.z.o.) poprzez nieprzekazanie przez Prezydenta dotacji oświatowej na rachunek bankowy Szkoły do końca każdego miesiąca za miesiąc czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2024 r., podczas gdy Fundacja spełniła wymagania do otrzymania dotacji określone przepisami u.f.z.o. i uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia 28 października 2021 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych z budżetu miasta K. niepublicznym oraz publicznym szkołom i innym placówkom oświatowym prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne, oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, a w szczególności Fundacja złożyła wniosek o udzielenie dotacji na rok budżetowy 2024 i przekazał do 30 dnia każdego miesiąca informację miesięczną o faktycznej liczbie uczniów.

- art. 97a ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wyniki kontroli Krajowej Administracji Skarbowej w K. z 2023 r. uzasadniają wstrzymanie wypłaty dotacji oświatowej, podczas gdy stanowisko audytu nie stanowią decyzji o wykorzystaniu dotacji niezgodnie z przeznaczeniem wydanej na podstawie art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, jak również takowej decyzji nie zastępują, a stanowią jedynie podstawę do wszczęcia z urzędu przez organ dotujący postępowania kontrolnego w zakresie pobranej i wykorzystanej dotacji, które w niniejszej sprawie nie zostało wszczęte,

- art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. finansach publicznych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że stanowisko z audytu Izby Administracji Skarbowej w K. z 2023 r. stanowi lub zastępuje decyzję nakazującą obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy stanowisko z audytu jest jedynie, w myśl art. 97a ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, podstawą do przeprowadzenia kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji oraz niezależną i obiektywną oceną w zakresie realizacji celów i zadań jednostki w badanym obszarze,

- art. 36 ust. 6 i 7 u.f.z.o. poprzez ich niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy i błędne uznanie, iż przepisy te nie stanowią katalogu zamkniętego podstaw wstrzymania dotacji oświatowej, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych wyłącznie na tych podstawach organ dotujący uprawniony jest do wstrzymania wypłaty dotacji oświatowej.

Wobec powyższego Fundacja domagała się uznania bezskuteczności czynności polegającej na braku przekazania należnej dotacji oświatowej na jej rachunek bankowy do końca miesiąca w czerwcu, lipcu, sierpniu, wrześniu, październiku i listopadzie 2024 r. oraz uznania obowiązku przekazania dotacji oświatowej na rachunek bankowy Szkoły za miesiąc czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2024 r. Fundacja wniosła także o uznanie winy Prezydenta w nieprzekazaniu dotacji oświatowej w terminach określonych w art. 34 u.f.z.o. oraz zasądzenia na rzecz strony Skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych w tym kosztów.

W uzasadnieniu skargi Fundacja podniosła, że czynności organu dotującego polegające na ustaleniu wysokości dotacji oświatowej i jej przekazaniu (art. 34 ust. 1 i art. 47 u.f.z.o.) stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podkreśliła, że dotacja oświatowa winna zostać przekazana na rachunek bankowy Szkoły za miesiąc czerwiec 2024 r. odpowiednio do dnia 30 czerwca 2024 r. - za miesiąc czerwiec, do dnia 31 lipca 2024 r. za miesiąc lipiec, do dnia 31 sierpnia za miesiąc sierpień, do dnia 30 września 2024 r. za miesiąc wrzesień, do dnia 37 października 2024 r. za miesiąc październik, do dnia 31 listopada 2024 roku za miesiąc listopad. Łączna kwota nieprzekazanej na dzień sporządzenia niniejszej skargi dotacji oświatowej wynosi [...] zł. Kwota dotacji została obliczona w stosunku do uczniów uczęszczających do Szkoły w danym miesiącu, tj. 185 uczniów w czerwcu 2024r., lipcu 2024r., sierpniu 2024r., 180 uczniów we wrześniu 2024r., 179 uczniów w październiku 2024 r. oraz 190 uczniów w listopadzie 2024r.

Fundacja zaznaczyła, że niewypłacenie dotacji na rzecz Szkoły miało już miejsce w 2023 r. w miesiącach od czerwca do listopada 2023r. Wstrzymanie dotacji zostało wówczas umotywowane przez Urząd Miasta K. wynikami audytów przeprowadzonych w dniach od 8 grudnia 2022r. do 19 stycznia 2023 r. na podstawie art. 95 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej w zakresie prawidłowości realizacji obowiązków związanych z gromadzeniem oraz wykazywaniem danych stanowiących podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej. W ramach audytu:

- [...] stwierdziła nieprawidłowości przy wprowadzaniu przez Szkołę danych do Systemu Informacji Oświatowej (SIO) min. w zakresie 88 uczniów realizujących obowiązek szkolny poza szkołą w roku szkolnym 2018/2019,

- [...] stwierdziła nieprawidłowości przy wprowadzaniu przez Szkołę danych do Systemu Informacji Oświatowej (SIO) min. w zakresie 70 uczniów realizujących obowiązek szkolny poza szkołą w roku szkolnym 2019/2020.

Fundacja w dniu 3 lutego 2023r. przedstawiła swoje stanowisko do wymienionych audytów, ale Izba Administracji Skarbowej w K. nie przychyliła się do nich.

Urząd Miasta K. nie podjął w sprawie żadnych czynności.

W dniu 10 lipca 2024 r. oraz 21 sierpnia 2024 r. wobec brak pisemnej informacji i wyjaśnień w zakresie wstrzymania wypłaty dotacji za miesiąc czerwiec oraz lipiec 2024 r. Fundacja pisemnie wezwała Urząd Miasta K. do natychmiastowej wypłaty dotacji oświatowej.

Także w dniu 21 sierpnia 2024 r. do Urzędu Miasta K. skierowane zostało ponaglenie na bezczynność organu. Pismo zostało odebrane 26 sierpnia 2024r. i przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w dniu 4 września 2024 r.

Następnie 10 września 2024 r. na adres pełnomocnika została przesłana odpowiedź Urzędu Miasta w K. na wezwanie do natychmiastowej zapłaty dotacji. Organ odmówił wypłacenia zaległych dotacji, powołując się na:

1. Decyzje Ministerstwa Finansów zobowiązujące Miasto K. do zwrotu [...] zł za rok 2019 oraz [...] zł za rok 2020 r., zapadłe w związku z kontrolą przeprowadzaną przez Izbę Administracji Skarbowej w K.;

2. Ustalenia [...] Kuratora Oświaty podjęte w ramach kontroli przeprowadzonej na wniosek Urzędu Miasta K. z dnia 25 lipca 2023 r. w trybie nadzoru pedagogicznego;

3. Pismo Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 23 stycznia 2024 r., znajdujące się w aktach sprawy w Ministerstwie Finansów;

4. Uprzednie pismo Urzędu Miasta K. z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn.: [...].

Fundacja podkreśliła, że decyzje – na które powołuje się Prezydent - zostały podjęte przez Ministerstwo Finansów w stosunku do Miasta K. a nie Fundacji. Nie mogą one stanowić podstawy odmowy wypłaty dotacji w stosunku do placówki.

Dalej Fundacja podniosła, że Prezydent na skutek otrzymania informacji od Krajowej Administracji Skarbowej w K. o wynikach audytów [...] i [...] nie wszczął kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji. Nie wezwał Fundacji do przedstawienia wyjaśnień. Czynności te mógł podjąć już w roku 2023. Obecna sytuacja, w której przez połowę roku Organ wypłaca dotacje (styczeń - maj 2024 r.), a następnie przez kolejną połowę takiej wypłaty odmawia (czerwiec - listopad 2024 r.) nie wydając w rzeczonych kwestiach żadnej decyzji, doprowadza do utraty stabilności finansowej przez Fundację oraz niepewności w obrocie prawnym.

Ponadto w piśmie z dnia 9 września 2024 r. Urząd Miasta K. wyjaśnił, że w okresie od stycznia 2024 r. do mają 2024 r. postanowił o wypłacie dotacji na rzecz Szkoły ze względu na ustalenia [...] Kuratora Oświaty z dnia 14 grudnia 2023r., który stwierdził, że placówka spełnia warunki określone w art. 14 ust. 3 Prawa oświatowego.

Tymczasem Urząd Miasta K. uzasadniając czynność polegającą na niewypłaceniu dotacji oświatowych, powołuje się na jedno z pism znajdujących się w aktach sprawy w Ministerstwie Finansów, do których uzyskał możliwość wglądu. Chodzi o pismo z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. [...], w którym to Ministerstwo Edukacji Narodowej podzieliło stanowisko audytujących , że w rzeczywistości ta Szkoła została założona jedynie w celu pozyskania dotacji oświatowej z Miasta K. z tytułu kształcenia uczniów zamieszkujących poza granicami kraju, którzy realizują obowiązek szkolny poza szkołą.

Fundacja zaznaczyła, że okres objęty audytem Izby Administracji Skarbowej w K. w Szkole obejmował rok 2018 i 2019, kiedy to uczniami Szkoły byli uczniowie, których wnioski o spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą zostały złożone przed dniem 31 sierpnia 2017 r. Na podstawie art. 305 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe, do wniosków o wydanie zezwolenia, o których mowa w art. 16 ust. 8 ustawy zmienianej w art. 15, złożonych do dnia 31 sierpnia 2017 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 15, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2017 r. Wobec tego do dokumentacji 88 uczniów spełniających w roku szkolnym 2018/2019 obowiązek szkolny poza szkołą i 70 uczniów kontynuujących w roku szkolnym 2019/2020 obowiązek szkolny poza szkołą może być rozpatrywana na gruncie ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. według stanu prawnego obowiązującego do dnia 1 września 2017 r.

W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej odrzucenie z uwagi, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie oddalenie lub umorzenie postępowania w całości z uwagi na bezzasadność oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Prezydent w pierwszej kolejności wnioskował o jej odrzucenie, ponieważ czynność wypłaty dotacji lub brak takiej czynności nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wobec tego nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

Następnie wyjaśnił, że w roku budżetowym 2023 Miasto K. zostało poddane audytowi Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. w celu zbadania prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia za lata 2019-2020.

Z ustaleń Izby Administracji Skarbowej w K. wynikało m.in., że:

-Szkoła nie realizowała celów i obowiązków, do których formalnie została powołana jako szkoła podstawowa w oparciu o przepisy art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe;

- w rzeczywistości Szkoła została założona jedynie w celu pozyskania dotacji oświatowej z Miasta K. z tytułu kształcenia uczniów zamieszkujących poza granicami kraju, którzy realizują obowiązek szkolny poza szkołą. Realizacja tego celu polegała od momentu założenia szkoły na formalnej obsłudze rekrutacyjnej, dokumentacyjnej i organizacyjnej (w zakresie przeprowadzenia egzaminów) w stosunku do uczniów zamieszkujących poza granicami kraju, którzy realizują obowiązek szkolny poza szkołą;

- pomimo formalnego powołania szkoła nie spełniała wszystkich wymagań określonych w ww. przepisie. Jedyne kształcenie realizowane było poprzez objęcie uczniów, spełniających obowiązek szkolny poza szkołą wskazanych do przyjęcia przez obcy podmiot oraz obsługą na platformie internetowej [...] oferowaną przez ten podmiot i inne powstałe w jego miejsce.

W związku z tym zobowiązano Miasto K. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za lata 2019-2020, tj. w wysokości [...] zł za rok 2019, oraz w wysokości [...] zł za rok 2020.

W najbliższym czasie Miasto K. zostanie również wezwane do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części gminnej części oświatowej subwencji ogólnej za lata 2021-2023.

Wyjaśniono Fundacji, że biorąc pod uwagę zaistniałą sytuację Organ dotujący - stojąc na straży przestrzegania zasad gospodarowania środkami publicznymi - postanowił, aby od czerwca 2023 roku środki ewentualnie należne z tytułu dotacji oświatowej na rzecz Szkoły prowadzonej przez Fundację - zabezpieczyć i ostatecznie przekazywać na bankowy rachunek depozytowy Urzędu Miasta K., do czasu wyjaśnienia przez Organ dotujący stanu faktycznego, o którym mowa w sprawozdaniach z audytu przeprowadzonego w bieżącym roku przez Izbę Administracji Skarbowej w K. Jednocześnie zawiadomiono Fundację, że za miesiąc czerwiec 2023r. zabezpieczono na rachunku depozytowym Urzędu Miasta K. środki pieniężne na uczniów spełniających obowiązek szkolny poza szkołą w wysokości [...] zł.

Ostatecznej i jednoznacznej odpowiedzi w zakresie spełniania przez Szkołę warunków, o których mowa w art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2024., poz.737), [...] Kurator Oświaty udzielił dopiero w ślad za pismem z dnia 14 grudnia 2023r. i na tej podstawie dokonano wypłaty dotacji oświatowej na rzecz w/w Szkoły dnia 22 grudnia br. za okres od czerwca do grudnia 2023 roku na łączną kwotę [...] zł. Następnie wypłata dotacji na rzecz Szkoły, począwszy od ustaleń [...] Kuratora Oświaty, o których mowa powyżej, była realizowana terminowo w kolejnych miesiącach, tj. od stycznia do maja 2024r.

Jednak w związku z wydanymi przez Ministra Finansów decyzjami administracyjnymi - Miasto K. wniosło o ponowne rozpatrzenie spraw za lata 2019-2020, w tym między innymi spraw dot. subwencji otrzymanej w latach 2019-2020 (a co ważne - zwróconej Ministerstwu przez Miasto K. na podstawie w/w decyzji administracyjnych) na uczniów Szkoły. Sprawy nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte.

Ponadto dopiero w czerwcu bieżącego roku Miasto K. uzyskało możliwość wglądu do akt sprawy dot. zwrotu subwencji oświatowej za rok 2020. W aktach sprawy znajduje się pismo Ministra Edukacji Narodowej o sygn. [...] z dnia 23 stycznia 2024 roku, w którym to piśmie Minister podzielił stanowisko audytujących wyrażone w sprawozdaniu z audytu w zakresie Szkoły. Podkreślił przy tym, że obywatele polscy stale zamieszkujący poza granicami kraju nie podlegają obowiązkowi szkolnemu, o którym mowa w art. 70 ust. 1 Konstytucji RP oraz w art. 35 i w art. 36 ustawy Prawo światowe. W rezultacie nie przysługuje im prawo do wnioskowania i realizowania obowiązku szkolnego poza szkoła.

Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko Ministra Edukacji Narodowej, które jest rozbieżne ze stanowiskiem [...] Kuratora Oświaty Prezydent zwrócił się do Ministra Finansów (w ramach prowadzonych postępowań administracyjnych za lata 2019-2020) o ponowne rozpatrzenie spraw.

Pismem procesowym z 18 marca 2025r. pełnomocnik Fundacji wniósł o rozpoznanie sprawy na podstawie art. 135 p.p.s.a. oraz wydanie wyroku uwzględniającego skargę Fundacji. Do tego pisma załączyła informacje o faktycznej liczbie uczniów placówki na potwierdzenie jej prowadzenia. Kolejnym pismem z 30 kwietnia 2025r. wniosła o wymierzenie grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznanie od Organu na rzecz Fundacji sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Następnie w odpowiedzi na wezwanie Sądu z 16 czerwca 2025r. pełnomocnik Fundacji doprecyzował, że przedmiotem zaskarżenia jest czynność polegająca na braku przesłania dotacji.

W piśmie procesowym z 7 sierpnia 2025r. Prezydent w związku z zaistnieniem nowych okoliczności w sprawie przedłożył dodatkową argumentację oraz dokumenty. przedłożył nowe argumenty.

Odnosząc się do nich pełnomocnik Fundacji w piśmie z 2 października 2025r. podtrzymał złożone wnioski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W związku z powyższym Sąd stwierdził - co znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych - że zaskarżona czynność stanowi akt z zakresu administracji publicznej - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie, a zatem podlega kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z 15 listopada 2024r., sygn. akt I GSK 1463/24).

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga wniosek Prezydenta o odrzucenie skargi w zakresie dotyczącym wstrzymania wypłaty dotacji za miesiące czerwiec 2024., lipiec 2024r., sierpień 2024r., wrzesień 2024r. i listopad 2024r. wobec uchybienia 30 dniowego terminu na wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Jak wynika z art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

Ustawodawca w przytoczonym przepisie wprowadził szczególną regulację dotyczącą terminów wnoszenia skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Norma ta, stanowiąc lex specialis wobec ogólnych zasad dotyczących terminów procesowych, przyznaje wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu autonomiczną kompetencję do oceny, czy uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Co istotne, przepis ten nie uzależnia tej oceny od uprzedniego złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu. Sąd dokonuje tej oceny z urzędu, w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej, a jej wynik determinuje dalszy bieg postępowania - odrzucenie skargi albo jej merytoryczne rozpoznanie. (por. wyrok NSA z 26 listopada 2025 r., sygn. akt II OSK 2968/24). Innymi słowy – co podkreślił NSA w wyroku z 27 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1573/22 - wniesienie skargi na taką czynność z uchybieniem terminu nie powoduje bezwzględnego obowiązku jej odrzucenia. Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać przyczyny opóźnienia, a ocena braku winy musi uwzględniać całokształt okoliczności faktycznych danej sprawy. Brak winy w uchybieniu terminu ma miejsce wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć przy użyciu normalnego wysiłku, a więc gdy zachodziły okoliczności od niej niezależne i przez nią niezawinione.

W niniejszej sprawie Fundacja objęła faktycznie skargą na wstrzymanie wypłaty dotacji czerwiec do dnia 30 czerwca 2024 r., lipiec do dnia 31 lipca 2024 r., sierpień do 31 sierpnia 2024 r., wrzesień do dnia 30 września 2024 r., październik do dnia 31 października 2024 r. i listopad 2024 r. do dnia 30 listopada 2024 r. Skargę wniosła 6 grudnia 2024r. Tym niemniej Sądowi z urzędu jest wiadomo, że kwestia prawa Fundacji do dotacji i jej wypłata jest sporna od 2023r. Niezależnie pismami z 10 lipca 2024r., 21 sierpnia 2024 wobec braku pisemnej informacji i wyjaśnień w zakresie wstrzymana wypłaty za miesiąc czerwiec oraz lipiec Fundacja zwracała się do Prezydenta o natychmiastową wypłatę dotacji oświatowej i stosowne stanowisko Prezydenta w tej kwestii uzyskała w piśmie z 9 września 2024r. Mając zatem na uwadze stan faktyczny tej sprawy, a zwłaszcza powstały nie z winy Fundacji stan niepewności co do posiadania przez nią prawa do dotacji i jej wypłaty Sąd postanowił sprawę w zakresie oznaczonym skargą rozpatrzyć.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie jest – jak to oznaczyła w skardze Fundacja – czynność wstrzymania przekazania dotacji oświatowej przez Prezydenta, ale jej przyznanie i wypłata.

Przystępując do kontroli sprawy w pierwszej kolejności należy określić zakres przedmiotowy i podmiotowy prawa do otrzymania dotacji. Jak wynika z treści art. 26 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 poz. 439; dalej: u.f.z.o.) niepubliczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego.

Z przepisu tego wynika zatem, że prawo do dotacji, o jakiej mowa w ust. 1 zostało określone następującymi warunkami:

- uprawniony do dotacji musi mieć status szkoły niepublicznej, w której jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki,

- otrzymanie i wysokość dotacji jest bezpośrednio powiązana z liczbą uczniów ww. szkoły niepublicznej (dotacja przysługuje na ucznia).

Wobec powyższego posiadanie statusu szkoły niepublicznej, realizowanie obowiązku szkolnego oraz przyjęcie do szkoły uczniów należy uznać za wystarczające do ubiegania się o wypłatę dotacji.

Status szkoły niepublicznej wyznaczony został w art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2025r. poz. 1043). Stosownie zatem ma go niebędącą szkołą artystyczną jest szkoła, która: 1) realizuje programy nauczania uwzględniające podstawę programową kształcenia ogólnego, a w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe - również podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego; 2) realizuje obowiązkowe zajęcia edukacyjne w okresie nie krótszym oraz w wymiarze nie niższym niż łączny wymiar poszczególnych obowiązkowych zajęć edukacyjnych określony w ramowym planie nauczania szkoły publicznej danego typu; 3) stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, o których mowa w ust. 1 pkt 5; 4) prowadzi dokumentację przebiegu nauczania ustaloną dla szkół publicznych; 5) w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe - kształci w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego; 6) zatrudnia nauczycieli obowiązkowych zajęć edukacyjnych, o których mowa w pkt 2, posiadających kwalifikacje określone dla nauczycieli szkół publicznych; przepisy art. 15 ust. 2, 4 i 6 stosuje się odpowiednio; 7) stosuje organizację roku szkolnego ustaloną dla szkół publicznych.

Z kolei obowiązek szkolny, o czym stanowi art. 36 ust. 8 Prawa oświatowego - spełnia się przez uczęszczanie do szkoły podstawowej publicznej albo niepublicznej. Obowiązek ten – według art. 36 ust. 10 Prawa oświatowego - może być spełniany również przez uczęszczanie odpowiednio do przedszkola lub szkoły: 1) za granicą, w tym na podstawie umów międzynarodowych lub porozumień o współpracy bezpośredniej zawieranych przez szkoły, jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej lub w ramach programów edukacyjnych Unii Europejskiej; 2) przy przedstawicielstwie dyplomatycznym innego państwa w Polsce.

Warto w tym miejscu wspomnieć o regulacji art. 36 ust. 13 Prawa oświatowego nakładającej na dyrektorów niepublicznych szkół podstawowych (...) obowiązek powiadamiania o przyjęciu ucznia do szkoły dyrektora publicznej szkoły podstawowej, w której obwodzie uczeń mieszka, oraz informować go o spełnianiu przez ucznia obowiązku szkolnego.

Zaznaczyć trzeba, że dopuszczalne jest spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą w formie edukacji domowej. Tryb jego realizacji wyznaczony został w art. 37 ust. 1 Prawa oświatowego w ten sposób, że na wniosek rodziców dyrektor odpowiednio publicznego lub niepublicznego przedszkola, szkoły podstawowej i szkoły ponadpodstawowej, do której dziecko zostało przyjęte, może zezwolić, w drodze decyzji, na spełnianie przez dziecko odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4, poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej lub inną formą wychowania przedszkolnego i obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą. Wymienione zezwolenie może być wydane przed rozpoczęciem roku szkolnego albo w trakcie roku szkolnego, jeżeli do wniosku o wydanie zezwolenia dołączono oświadczenie rodziców o zapewnieniu dziecku warunków umożliwiających realizację podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym oraz zobowiązanie rodziców do przystępowania w każdym roku szkolnym przez dziecko spełniające obowiązek szkolny lub obowiązek nauki do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych, o których mowa w ust. 4. (por. art. 37 ust. 2 Prawa oświatowego).

Spełnienie wskazanych wyżej warunków i uzyskanie przez podmiot prowadzący szkołę niepubliczną prawa do dotacji oświatowej nie oznacza automatycznego jej otrzymywania. Realizacja tego prawa wymaga bowiem od organu prowadzącego dopełnienia szeregu czynności określonych przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz przepisami uchwały organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego, określającej tryb udzielania i rozliczania dotacji.

I tak w art. 33 ust. 1 u.f.z.o. wskazano, że dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32, są przekazywane pod warunkiem, że:

1) organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1;

2) przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła oraz placówka, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32.

Stosownie zaś do § 3 uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia 28 października 2021 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji udzielanych z budżetu miasta niepublicznym oraz publicznym szkołom i innym placówkom oświatowym prowadzącym przez osoby fizyczne i prawne, oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, dotacje są przekazywane co miesiąc na faktyczną liczbę uczniów, według stanu na pierwszy dzień miesiąca zgodnie z informacją miesięczną o faktycznej liczbie uczniów stanowiącą załącznik nr 2 do niniejszej uchwały.

Wskazane wyżej obowiązki nie kształtują jednak samego prawa do dotacji, ale warunkują jej otrzymanie. Wynikające z regulacji art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.z.o. zobowiązanie do przekazania organowi dotującemu do 30 września roku bazowego danych o planowanej liczbie uczniów oraz przekazania danych do SIO ma na celu prawidłowe naliczenie i przekazanie jednostce samorządu terytorialnego części subwencji oświatowej. Do danych tych odwołują się bowiem regulacje rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 8 grudnia 2023 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2024 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2755 z późn. zm.), określające algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej. Z kolei obowiązek przekazywania organowi dotującemu informacji miesięcznej o aktualnej liczbie uczniów ma służyć wykonaniu przyjętej w art. 34 ust. 2 u.f.z.o. reguły wpłaty dotacji tylko na takiego ucznia, który w danym miesiącu jest uczniem szkoły niepublicznej. Obowiązki te, z założenia natomiast, mogą być nałożone wyłącznie na podmiot, któremu co do zasady przysługuje prawo otrzymywania dotacji na podstawie art. 26 u.f.z.o.

W badanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Fundacja jest organem prowadzącym niepubliczną szkołę podstawową (placówkę wymienioną w art. 2 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego, dla której prawo do otrzymania dotacji statuuje art. 26 ust. 1 u.f.z.o. zatem pod względem podmiotowym przysługuje jej prawo do uzyskania dotacji.

Spornym jest natomiast, czy z uwagi na przyjęty sposób świadczenia usług oświatowych spełnia ona wymagania określone w art. 14 ust. 3 Prawa oświatowego dla niepublicznej szkoły podstawowej. Chodzi o to – czego w zasadzie nie kwestionuje Fundacja – że nie są przez nią realizowane czynności w tej regulacji prawnej określone, a które to są utożsamiane ze świadczeniem usług oświatowych przez niepubliczną szkołę. Placówka prowadzona przez Fundację w całości bowiem prowadzi działalność edukacyjną w formie edukacji domowej. Wniosek taki można wywieść już po analizie informacji miesięcznych o aktualnej liczbie uczniów / słuchaczy według stanu na pierwszy dzień miesiąca czerwca 2024r.(karta 94-95 akt sądowych), lipca 2024r.(karta 96-97 akt sądowych), sierpnia 2024r.(karta 98-99 akt sądowych), września 2024r.(karta 100-101 akt sądowych), października 2024r.(karta 102-103 akt sądowych), listopad 2024r.(karta 105-107 akt sądowych) oraz grudzień 2024r.(karta 108-109 akt sądowych). Wykazani przez Fundację uczniowie realizowali w całości edukację poza szkołą.

Warto w tym miejscu zauważyć, że takie ustalenia zostały także dokonane po przeprowadzeniu audytu za lata 2019-2020 sporządzonego na podstawie art. 97a ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1131). Z ustaleń Izby Administracji Skarbowej w K. wynikało m.in., że:

-Szkoła nie realizowała celów i obowiązków, do których formalnie została powołana jako szkoła podstawowa w oparciu o przepisy art. 14 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe;

- w rzeczywistości Szkoła została założona jedynie w celu pozyskania dotacji oświatowej z Miasta K. z tytułu kształcenia uczniów zamieszkujących poza granicami kraju, którzy realizują obowiązek szkolny poza szkołą. Realizacja tego celu polegała od momentu założenia szkoły na formalnej obsłudze rekrutacyjnej, dokumentacyjnej i organizacyjnej (w zakresie przeprowadzenia egzaminów) w stosunku do uczniów zamieszkujących poza granicami kraju, którzy realizują obowiązek szkolny poza szkołą;

- pomimo formalnego powołania szkoła nie spełniała wszystkich wymagań określonych w ww. przepisie. Jedyne kształcenie realizowane było poprzez objęcie uczniów, spełniających obowiązek szkolny poza szkołą wskazanych do przyjęcia przez obcy podmiot oraz obsługą na platformie internetowej [...] oferowaną przez ten podmiot i inne powstałe w jego miejsce.

Wobec takich ustaleń faktycznych Minister Finansów w ostatecznej decyzji z 19 marca 2025r. nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i ustalającej tę kwotę w wysokości [...] zł z odsetkami liczonymi od dnia 21 lipca 2023r. do dnia wpłaty tj. 22 grudnia 2023r. w wysokości [...] zł uznając że Szkoła nie realizowała celów i obowiązków, do których formalnie została powołana, jako niepubliczna szkoła podstawowa, nakazał Miastu K. zwrot subwencji oświatowej (s. 27 decyzji Ministra Finansów, karta 29 tomu II akt administracyjnych).

W ocenie Sądu, skoro Szkoła prowadzona przez Fundację nie realizowała zadań oświatowych w zakresie wyznaczonym w art. 14 ust. 3 Prawa oświatowego, to nie może skutecznie domagać się wypłaty dotacji oświatowej, ponieważ nie spełnia prawem określonych wymagań do jej uzyskania i następnie wypłaty.

Sąd podziela przy tym stanowisko wypracowane w orzecznictwie sądów administracyjnych o dopuszczalności, a wręcz potrzebie bieżącej weryfikacji uprawnień ubiegających się placówek do otrzymania dotacji oświatowej (wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1147/13, wyrok WSA we Wrocławiu z 5 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 633/21).

Końcowo Sąd zaznacza, ze znany jest mu wyrok tutejszego Sądu z 16 kwietnia 2025r., sygn. akt III SA/Gl 82/25, w którym to została stwierdzona bezskuteczność czynności. Był on wydany w innym stanie prawnym, przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy zwrotu przez Miasto K. subwencji oświatowej.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.