Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 28 czerwca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.H. i M.H.1 na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 1 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 710/23 o odrzuceniu skargi M.H. i M.H.1 oraz o zwrocie solidarnie uiszczonego wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M.H. i M.H.1 na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 10 sierpnia 2023 r., znak: SKO.GN-70/5169/108/2023 w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 1 marca 2024r., sygn. akt II SA/Ke 710/23, w pkt 1. odrzucił skargę M.H. i M.H.1, w pkt 2. zwrócił skarżącym solidarnie uiszczony wpis sądowy od skargi wysokości 100 zł, w sprawie ze skargi M.H. i M.H.1 na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 10 sierpnia 2023 r., znak: SKO.GN-70/5169/108/2023, w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Kielcach uchyliło punkt 2 podpunkt 2 postanowienia Burmistrza Sędziszowa z dnia 28 kwietnia 2024 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego i w to miejsce zobowiązało M.H. i M.H.1 solidarnie do uiszczenia tych kosztów w wysokości 6942, 50 zł.

Sąd podał, że powyższe postanowienie, zawierające prawidłowe pouczenie o trybie i terminie jego zaskarżenia, zostało w dniu 11 sierpnia 2023 r. wysłane – w dwóch odrębnych przesyłkach – na adres M.H. ul. [...], [...] K. oraz na adres M.H.1 ul. [...], [...] K., a następnie ze względu na niemożność ich osobistego doręczenia, zostały złożone w dniu 21 sierpnia 2023 r. w urzędzie pocztowym K. [...], na okres 7 dni, o czym zawiadomienia (awiza) złożono do skrzynki adresatów. Następnie przesyłki były ponownie awizowane w dniu 29 sierpnia 2023 r. Sąd podał, że we wskazanym terminie przesyłki nie zostały przez adresatów odebrane, zatem urząd pocztowy w dniu 5 września 2023 r. zwrócił je do organu z adnotacją "nie podjęto w terminie".

Sąd wskazał, że w dniu 2 listopada 2023 r. (data nadania) M.H. i M.H.1 wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na w/w postanowienie SKO.

Zdaniem Sądu I instancji doręczenia dokonane w trybie art. 44 K.p.a. były zgodne z prawem. Sąd wskazał, że przesyłki zawierające zaskarżone postanowienia zostały dwukrotnie awizowane – w dniach 21 i 29 sierpnia 2023 r., jednak skarżący nie podjęli ich w terminie. Wobec tego Sąd uznał, że stosownie do art. 44 K.p.a., postanowienia należało uznać za doręczone w dniu 4 września 2023 r., a więc trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 4 października 2023 r. Zatem skarga nadana w dniu 2 listopada 2023 r., została – w ocenie Sądu – wniesiona z uchybieniem terminu. Sąd dodał przy tym, że prawomocnym postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r. WSA w Kielcach odmówił przywrócenia skarżącym terminu do wniesienia skargi.

Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowani przez adwokata złożyli zażalenie. Powołując się na orzecznictwo podniesiono, że aby doręczenie zastępcze mogło być uznane za dokonane prawidłowo, adresat musi być zawiadomiony w sposób niebudzący wątpliwości zarówno o pozostawieniu pisma, miejscu, gdzie może je odebrać, jak i terminie odbioru. Samo zaś umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty lub wzmianki o awizowaniu przesyłki, nie może być wystarczające do przyjęcia, ze spełnione zostały przesłanki doręczenia z art. 44 K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Doręczenie unormowane w art. 44 k.p.a. dopuszcza powstanie skutku doręczenia pisma nawet wtedy, gdy faktycznie pismo to do adresata nie dotarło. Skuteczność zastępczego sposobu doręczenia pisma uzależniona jest od zachowania wymogów określonych w art. 44 § 1-3 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a., operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (§ 1), przy czym zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Musi bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu, gdzie może je odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Aby organ mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 § 4 K.p.a.), zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem doręczyciela. Przyjmuje się, że skuteczność zastępczego sposobu doręczenia pism w postępowaniu administracyjnym uzależniona jest od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w art. 44 k.p.a., przy czym uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że nie można powołać się na domniemanie doręczenia. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów z art. 44 K.p.a., w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej.

Rację mają skarżący podnosząc w zażaleniu, że w orzecznictwie wskazuje się, iż samo umieszczenie na kopercie zawierającej decyzję lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma (zwrotnym potwierdzeniu odbioru) stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być dla organu wystarczające do stwierdzenia, iż zostały spełnione przesłanki doręczenia zastępczego, ponieważ z powyższych dokumentów wynikać musi, że doręczyciel dokonał powiadomienia adresata o przesyłce w sposób wskazany w art. 44 K.p.a.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że art. 44 K.p.a. jest regulacją wyjątkową, a więc powinien być wykładany i stosowany ściśle. Ustanowione w art. 44 K.p.a. domniemanie prawne skutecznego doręczenia pisma może zostać obalone, gdy adresat uprawdopodobni, że pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych.

W niniejszej sprawie na kopertach, w których przesłano zaskarżone postanowienie SKO – zarówno do skarżącego, jak i do skarżącej – znajduje się informacja o awizowaniu z pieczątką z datą 21 sierpnia 2023 r. oraz pieczątką "awizowano w UP K. [...] zawiadomienie włożono do skrzynki". Ponadto, na kopertach widnieje data 29 sierpnia 2023 r. opatrzona parafą i pieczątka "powtórne awizo", a także pieczątka "zwrot nie podjęto w terminie" z parafą i stemplem z datą 5 września 2023 r. Natomiast o fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo więc umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 K.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 K.p.a. W niniejszej natomiast sprawie w jej aktach nie znajdują się tzw. zwrotne potwierdzenia odbioru, co nasuwa istotne wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zastępczego.

Ponadto, z akt sprawy wynika, że skarżący złożyli na poczcie reklamację co do prawidłowego awizowania przesyłek, o czym świadczy przedłożone do niniejszego zażalenia pismo Poczty. Wskazano w nim, m. in., że zakwestionowanie przebiegu kwestionowanych zdarzeń w zakresie doręczenia zawiadomień jest możliwe jedynie w chwili ich wystąpienia. Późniejsze ustalenie stanu faktycznego wraz z wyjaśnieniem okoliczności związanych z awizacją opiera się na wyjaśnieniach uzyskanych od zainteresowanych pracowników. Wskazano jednocześnie, że zgłoszony sygnał w zakresie nieuzasadnionego awizowania przesyłki oraz niedoręczenia zawiadomień o awizowaniu przesyłki poleconej został przekazany służbom kontrolnym Urzędu Pocztowego K. [...] nadzorującym pracę listonosza celem podjęcia stosownych działań ukierunkowanych na zapewnienie poprawy jakości świadczonych usług.

Z pisma Poczty nie wynika zatem, aby przesyłka została doręczona prawidłowo. Z akt sprawy wynika natomiast, że w miejscu zamieszkania skarżących dochodziło do wadliwego doręczania przesyłek i umieszczania awizo w skrzynkach pocztowych niebędących adresatami tych przesyłek ( k. 47 i 48 akt sądowych). Powszechnie znane są problemy z prawidłowym doręczaniem przesyłek przez Pocztę Polską.

Wobec tego należy uznać, że nasuwające się w sprawie uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zastępczego, pozwalają na stwierdzenie, że w niniejszej sprawie niezasadnie przyjęto prawidłowość doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. Natomiast skutki ewentualnych nieprawidłowości nie mogą obciążać skarżących. Adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym.

Dlatego też – w okolicznościach niniejszej sprawy oraz mając na uwadze konstytucyjne prawo do sądu – przyjąć należy, że skarga została wniesiona w terminie. Niniejsze postanowienie skutkować będzie wystosowaniem do skarżących wezwania do uzupełnienia braków formalnych (fiskalnych) skargi, tj. wezwaniem do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi – który to wpis został skarżącym zwrócony zaskarżonym postanowieniem (pkt 2.).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.