Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 10 lutego 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 roku przy udziale - sprawy ze skargi E. M. i S. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie linii energetycznej oddala skargę.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] (znak: [...]), po rozpatrzeniu odwołania E. M. i S. M., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] roku, Nr [...] (znak: [...]) o udzieleniu Zakładowi Energetycznemu Ł. – Teren SA, Rejon Energetyczny P. pozwolenia na użytkowanie linii energetycznej 110 kV P. – P. Wschód.

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, w toku prowadzonego postępowania wszczętego na wniosek E. M. i S. M. dotyczącego legalności wybudowania i użytkowania linii energetycznej, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] roku, Nr [...] nakazał Zakładowi Energetycznemu Ł. – Teren SA, Rejon Energetyczny P. wykonanie i przedłożenie ekspertyzy stanu technicznego tej linii. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że przedmiotowa linia została wykonana z 1981 roku i zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane), sieci energetyczne zaliczane były do obiektów budowlanych, a roboty budowlane związane z ich wzniesieniem wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Z uwagi na to, że inwestor nie dysponował ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, organ podjął postępowanie w trybie ustawy z 1974 roku w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 roku – obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Jak wskazał organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, załączony przez stronę plan sytuacyjny trasy przebiegu linii energetycznej wraz z pozytywnymi opiniami poszczególnych instytucji wskazuje, że inwestycja nie narusza ówcześnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nadto, inwestor złożył ekspertyzę techniczną i ocenę oddziaływania na środowisko inwestycji oraz wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie linii energetycznej. Ze złożonej ekspertyzy technicznej wynika, że linia energetyczna w aktualnym stanie technicznym nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, jak i nie skutkuje niedopuszczalnym pogorszeniem warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Linia, na całej długości, posiada 3 stopień obostrzenia, co podwyższa stopień bezpieczeństwa obiektów znajdujących się pod linią. Nie narusza wymagań aktualnych norm, a pole elektromagnetyczne wytwarzane przez linię nie może powodować pogorszenia warunków zdrowotnych ludzi zamieszkujących w budynkach zlokalizowanych w sąsiedztwie. Na tej podstawie organ ocenił, że nie zachodzą przesłanki do wydania nakazu rozbiórki linii energetycznej, o których stanowi art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 roku. Jednocześnie organ stwierdził, że nie ma podstaw do nałożenia obowiązku wykonania zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami, na podstawie art. 40 prawa budowlanego z 1974 roku.

Tymczasem, zgodnie z treścią art. 42 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 roku inwestor, właściciel lub zarządca może przestąpić do użytkowania, po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie. Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi potrzeba wydania nakazu, o którym stanowi art. 40 prawa budowlanego z 1974 roku, istnieją podstawy do wydania pozwolenia na użytkowanie zgodnie z wnioskiem inwestora.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. M. i S. M. wnieśli o uchylenie decyzji I instancji i wydanie nakazu rozbiórki linii energetycznej, gdyż została ona wybudowana jako samowola budowlana, znajduje się na terenie przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę, powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. W motywach strona kwestionowała możliwość wybudowania linii energetycznej, skoro w momencie jej wznoszenia, teren działki odwołujących się był zabudowany budynkiem mieszkalnym. Zgodnie z przepisem § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1980 roku w sprawie szczegółowych zasad ochrony przed elektromagnetycznym promieniowaniem niejonizującym szkodliwym dla ludzi i środowiska, dopuszczalne jest tylko okresowe przebywanie ludności na tym terenie. Tymczasem odwołujący się na tym terenie zamieszkują na stałe. Nadto strona wskazała, że nie brali oni udziału w pomiarach stanowiących podstawę do przygotowania ekspertyzy technicznej.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że bezsporne w sprawie jest wybudowanie linii energetycznej w roku 1981 bez pozwolenia na budowę. W tej sytuacji, do stanu faktycznego sprawy zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego z 1974 roku, na podstawie art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 roku. Wobec stwierdzenia wykonania obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest przeprowadzić postępowanie w celu oceny czy zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 roku. W dacie budowy linii obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. Nr XVIII/57/79 z dnia 28 maja 1978 roku, który utracił moc z dniem 29 sierpnia 1988 roku. Zgodnie z wyrysem i wypisem z tego planu, organ uznał, że budowa linii nie naruszała obowiązujących przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nadto, organ ocenił, iż obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Z racji tego, że nie zachodzą przesłanki do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 prawa budowlanego z 1974 roku, organ odwoławczy za uzasadnione ocenił przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego. Złożona przez inwestora ekspertyza techniczna przygotowana przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia wskazuje, że linia została wykonana poprawnie i nadaje się do użytkowania. A z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że obiekt nie jest nadmiernie uciążliwy dla środowiska i nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, a także nie powoduje pogorszenia walorów użytkowych sąsiadujących z linią terenów. W przedmiotowej sprawie, złożone przez inwestora dokumenty potwierdzają zdatność obiektu do użytku, co stwarza podstawy do udzielenia pozwolenia na użytkowanie.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów, nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki. Organ jednocześnie nie stwierdził naruszenia wymogów cytowanego przez stronę rozporządzenia. Ze złożonej przez inwestora oceny oddziaływania wynika, że na trasie linii energetycznej nie występuje pole elektryczne wymagające szczególnej strefy ochronnej, gdyż nie przekracza ono 1 kV/m. Naruszenie praw osób trzecich, w szczególności prawa własności, jak wyjaśnił organ, nie podlega przepisom prawa budowlanego.

W skardze na powyższą decyzję E. M. i S. M. wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego wywodząc, że w sprawie doszło do naruszenia konstytucyjnie chronionych praw, gdyż nie mieli oni możliwości uczestniczyć w pomiarach stanowiących podstawę opracowania ekspertyzy. Nadto, w toku postępowania nie wykonano pomiarów promieniowania w budynkach mieszkalnych zlokalizowanych na nieruchomości, w których na stałe przebywają ludzie. Zdaniem skarżących, linie energetyczne zostały wykonane samowolnie, a miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dacie budowy linii, nie pozwalał na ich wybudowanie nad budynkami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi. Przepisy prawa budowlanego i warunki techniczne obowiązujące w chwili obecnej, zakazują nawet organizowania stanowisk pracy pod liniami energetycznymi, a co dopiero zamieszkiwania pod takimi liniami przez ludzi w sposób stały i ciągły. W konkluzji skargi strona powołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2008 roku, sygn. akt: VII SA/Wa 616/08 odnoszący się do linii energetycznej P. – B. oraz podała, że organ odwoławczy pominął w procedurze odwoławczej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd zważył, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa.

Bezspornym w sprawie jest fakt, że inwestycja w postaci budowy linii energetycznej została wybudowana w roku 1981 bez pozwolenia na budowę. W takiej sytuacji, do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr , poz. 1118 ze zm.).

W toku postępowania skarżący domagali się wydania przez organy nakazu rozbiórki linii energetycznej.

Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 roku, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W toku postępowania organy uznały, że wykonanie linii energetycznej m. in. na terenie działki skarżących było dopuszczalne w świetle zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy. Potwierdza to załączony do akt administracyjnych wypis z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W celu oceny przesłanki określonej w pkt 2 cytowanego przepisu, organy nadzoru budowlanego zobowiązały inwestora do złożenia ekspertyzy o stanie technicznym linii energetycznej. Z treści ekspertyzy wynika, że linia ta, w aktualnym stanie technicznym, nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Potwierdza to stan techniczny linii i wykonane obliczenia natężenia pola. Złożona przez inwestora ekspertyza została opracowana przez osoby legitymujące się m. in. uprawnieniami budowlanymi do projektowania, bez ograniczeń, w specjalności instalacje, sieci i urządzenia elektryczne i elektroenergetyczne. Ekspertyza zawiera wszystkie niezbędne informacje. W toku postępowania administracyjnego skarżący kwestionowali ustalenia przedłożonej przez inwestora ekspertyzy. Skoro jednak w toku niniejszego postępowania nie została opracowana – w szczególności na zlecenie skarżących – ekspertyza, która uwzględniając przepisy prawa, inaczej (odmiennie) określałaby zakres promieniowania emitowanego przez linię energetyczną, czy jej stan techniczny, to za wiążącą uznać wypada tą ekspertyzę, która w toku sprawy administracyjnej została opracowana i stanowiła podstawę rozstrzygnięcia. O ile bowiem w toku postępowania administracyjnego strona nie zgadza się z opinią biegłego, może skorzystać z możliwości zlecenia kontrekspertyzy we własnym zakresie i przedłożenia jej jako dowodu w sprawie (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 roku, IV SA/Wa 2383/06, Lex Nr 316627).

W tej sytuacji, wobec braku stwierdzenia podstaw do wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o nakazie rozbiórki i wobec złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie, organy zasadnie prowadziły postępowanie w trybie art. 42 ust. 1 Prawa Budowlanego z 1974 roku. Zgodnie z tym przepisem, inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej. Cytowany art. 40 stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Z racji tego, że z ustaleń postępowania dowodowego, w szczególności z ekspertyzy technicznej wynika, że nie było konieczności nakładania na inwestora obowiązku wykonania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami, organ od razu przystąpił do rozpatrzenia przesłanek określonych w art. 42 Prawa budowlanego z 1974 roku. W świetle zgromadzonym w toku postępowania dowodów, Sąd takie działanie ocenił, jako zgodne z przepisami prawa.

W treści skargi strona wskazywała, że nie była dopuszczona do udziału w przygotowaniu ekspertyzy, co stanowi naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Ekspertyza techniczna jest rodzajem opinii przygotowywanej przez biegłego, czyli osobę posiadającą wiadomości specjalne (art. 84 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Dowód w postaci opinii biegłego podlega ogólnej ocenie, o której stanowi art. 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Tym niemniej z racji tego, że strona miała właśnie możliwość zapoznania się z treścią opinii w toku postępowania, Sąd uznał, że ewentualne naruszenie zasad ogólnych postępowania dowodowego, nie miało charakteru na tyle istotnego, że uzasadniałoby uchylenie kwestionowanych w skardze decyzji.

Nadto powołany przez stronę wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2008 roku, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż nie odnosi się do zawisłej sprawy, zatem nie jest wiążący dla Sądu. Tym niemniej wyrok ten uchyla decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji organu nadzoru budowlanego szczebla powiatowego o pozwoleniu na użytkowanie. Z uzasadnienia do tego wyroku wynika, że głównym powodem do wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia było naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przede wszystkim jednak rozstrzygnięcie kwestionowane w tym postępowaniu dotyczy innego obiektu budowlanego.

W treści skargi strona wskazała, że organ odwoławczy – [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. w toku postępowania odwoławczego Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Tym niemniej, w niniejszej sprawie decyzję w I instancji wydawał organ nadzoru budowlanego szczebla powiatowego, dla którego organem odwoławczym jest organ nadzoru budowlanego szczebla wojewódzkiego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem odwoławczym w stosunku do organu nadzoru budowlanego szczebla wojewódzkiego tylko, gdy ten wydawał rozstrzygnięcie w I instancji. Wynika z tego, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, poprzez rozpoznanie odwołania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł.

Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.

K.O.