I SA/Gl 512/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-11-26	
Data wpływu	2025-04-24	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Agata Ćwik-Bury /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Stuła-Marcela
Mikołaj Darmosz	
Symbol z opisem	6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne	
Hasła tematyczne	Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 111;  art. 234; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędziowie Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 lutego 2025 r. nr SKO.F/41.4/1199/2024/20760 w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na 2023 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
1. Przedmiotem skargi J. S. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: Kolegium) z dnia 10 lutego 2025 roku Nr SKO.F/41.4/1199/2024/20760 uchylająca decyzję Burmistrza Miasta M. (dalej: Burmistrz) z dnia 30 października 2024 r. nr [...] i orzekająca co do istoty sprawy, tzn. odmawiająca uchylenia dotychczasowej decyzji Burmistrza z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalająca Skarżącej i W. G. wysokość podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 1 469 zł z uwagi na brak wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania.

2. Dotychczasowy przebieg postępowania.

2.1. Burmistrz decyzją z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalił J. S. i W. G. jako współposiadaczom samoistnym wymiar podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 1 469 zł za nieruchomość położoną w M. przy ul. [...]. Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się ostateczna. Organ podatkowy przyjął jako współposiadaczy samoistnych nieruchomości Skarżącą i W. G. na podstawie złożonych przez nich informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, a także danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Dalsze postępowanie dowodowe nie było prowadzone wobec braku wątpliwości organu w momencie wydawania decyzji. Tym samym Burmistrz uznał, że współposiadaczami samoistnymi (podatnikami) są Skarżąca oraz W.G..

2.2. Wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez Skarżącą 5 czerwca 2023 r., w którym przedłożyła ona dowody, mające wykazać, iż wraz z mężem A.S. są jedynymi współposiadaczami samoistnymi nieruchomości. W.G. przedłożył z kolei dowody mające potwierdzać fakt posiadania samoistnego nieruchomości również przez niego.

2.3. Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Burmistrz decyzją z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr [...] uchylił w całości swoją decyzję z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego na rok 2023 w kwocie 1 469 zł.

2.4. Po rozpoznaniu odwołania Kolegium decyzją z dnia 1 lipca 2024 r. numer SKO.F/41.4/488/2024/8936 uchyliło zaskarżoną decyzję z przyczyn formalnych i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, nie przesądzając o istocie sprawy.

2.5. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Burmistrz decyzją z dnia 30 października 2024 r. nr ewid. [...] uchylił w całości swoją decyzję ostateczną z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalającą wysokość podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 1 469 zł i umorzył postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2023 rok w stosunku do Skarżącej i W.G.. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z dowodami i okolicznościami przedstawionymi przez strony nie jest w stanie ustalić jednoznacznie kwestii posiadania samoistnego spornej nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] i z tego powodu jako strony powinni być uwzględnieni spadkobiercy A.G. zmarłej w 1955 roku jako współwłaściciele nieruchomości.

2.6. W odwołaniu Skarżąca za pośrednictwem pełnomocnika - adwokata powyższej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 111 ze zm., dalej także jako O.p.) oraz art. 199a § 3 O.p. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na nieustaleniu stanu faktycznego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności kto i od kiedy posiada nieruchomość od czasu śmierci poprzedniego właściciela nieruchomości A.G., a także czy nieruchomość była kiedykolwiek posiadana przez jej spadkobierców i kto jest jej aktualnym posiadaczem;

2) naruszenie art. 191 O.p., a to poprzez jego błędne zastosowanie tj. naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, polegające na uznaniu, że Skarżąca wraz z mężem A.S. nie jest wyłącznym posiadaczem samoistnym nieruchomości przy ul. [...] w M., podczas gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie to potwierdza, a dodatkowo organ podatkowy nie miał co do tego wątpliwości od 2012 roku do 2022 roku, kiedy to decyzje były wydawane wyłącznie na Skarżącą, ani wcześniej gdy w okresie od 2005 do 2011 decyzje były wydawane na Skarżącą i jej ojca P. G., a decyzje podatkowe za okres sprzed 2023 roku pozostają w obrocie prawnym i podatek został opłacony;

3) naruszenie art. 124 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez pozorne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, nie zawierające wszystkich okoliczności sprawy oraz faktów znanych organowi z urzędu jak chociażby posiadanie samoistne nieruchomości przez wnioskodawczynię i jej męża, a wcześniej jej rodziców i babcię W. G.;

4) naruszenie art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 70 ze zm., dalej jako u.p.o.l.) przez niezastosowanie przedmiotowego przepisu, tj. nieuznanie, iż w sprawie podmiotem na którym ciąży obowiązek podatkowy jest posiadacz samoistny.

Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

2.7. Zaskarżoną decyzją Kolegium uchyliło decyzję Burmistrza z dnia 20 października 2024 roku nr [...] i orzekło co do istoty sprawy tzn. omówiono uchylenia dotychczasowej decyzji Burmistrza z dnia 19 stycznia 2023 roku ustalającej Skarżącej i W. G. wysokość podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 1469 zł z uwagi na brak wystąpienia przesłanek do wznowienia. 

Dalej Kolegium dokonało analizy przepisów dotyczących wznowienia postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją - art. 240-246 O.p., a w szczególności art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Omawiana przesłanka wznowieniowa nie występuje, jeżeli okolicznościom mającym świadczyć o ich istnieniu nie można przypisać łącznie wszystkich powyższych cech. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się sposób interpretacji przywołanego art. 240 § 1 pkt 5 O.p., w tym poszczególnych terminów składających się na treść tej przesłanki wznowieniowej. Sformułowanie "wyjdą na jaw", użyte w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu (zob. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/99, ONSA 2001, nr 3, poz. 123). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z dnia 24 września 2020 r. sygn. akt I GSK 879/17 wyjaśnił, że nie jest nową okolicznością nowa ocena znanych wcześniej okoliczności i dowodów. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Okoliczności faktyczne lub dowody dla sprawy istotne to te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych (wyrok NSA z dnia 23 maja 2003 r., III SA 2484/01).

W rozpatrywanej sprawie okolicznością stojącą u podstaw wznowienia postępowania było złożenie wniosku przez Skarżącą i przedłożenie przez nią materiału dowodowego potwierdzającego fakt posiadania samoistnego nieruchomości położonej w M. przy ul. [...]. Dodatkowo Burmistrz uwzględnił postanowienie Sądu Powiatowego w T. z dnia 24 lutego 1956 r., sygn. akt [...], stwierdzające, że prawo do spadku po zmarłej dnia 8 kwietnia 1955 r. A. G. z mocy ustawy nabyli jej brat i siostry, a mianowicie B.S., E. S., E. O. oraz H.G.

Zdaniem Kolegium z zebranego materiału dowodowego wynika, że żadna z tych okoliczności nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania podatkowego na 2023 rok. Nie występiła przesłanka wskazana w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tzn. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który ją wydał. Okoliczności te muszą spełniać łącznie trzy przesłanki:

1. ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody - która to przesłanka wystąpiła, ponieważ przedłożone przez podatników dowody potwierdzające ich posiadanie samoistne nieruchomości nie były wcześniej znane organowi i przez niego weryfikowane, a istniały w dniu wydania decyzji,

2. okoliczności te lub dowody będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego - która również jest spełniona z analogicznych względów jak wcześniejsza,

3. powyższe okoliczności lub dowody muszą być istotne dla sprawy, czyli mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części (wyrok NSA z dnia 1 października 2003 r., III SA 2923/01, Biul. Skarb. 2004, nr 3, s. 22) - która to przesłanka w niniejszej sprawie nie występuje.

Podkreślić należy, że dowody przedstawione przez Skarżącą oraz przez W. G. miały dowodzić okoliczności, która już została ustalona w decyzji podatkowej przez Burmistrza - tzn. faktu ich samoistnego posiadania nieruchomości. Tym samym w tym sensie nie są istotne dla sprawy, ponieważ świadczą o tym, co wynika z decyzji organu podatkowego. Natomiast zdaniem Kolegium na podstawia przedłożonych faktur wystawionych na nazwisko A.S. nie można uznać, iż jest on posiadaczem samoistnym nieruchomości. Decyzje ustalające wymiar podatku od nieruchomości na lata 2012-2022 były kierowane wyłącznie do Skarżącej. To ona jest także wskazana jako osoba ponosząca opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. A. S. nie złożył także deklaracji podatkowej w zakresie nieruchomości położonej w M. przy ul. [...]. Tym samym nie może zostać uznany za posiadacza samoistnego, gdyż nie włada nieruchomością jak właściciel.

W związku z powyższym nowe dowody i okoliczności przedstawione przez strony postępowania nie są istotne dla sprawy, bowiem potwierdzają to, co już zostało w decyzji ustalone, tzn., że posiadaczami samoistnymi są Skarżąca i W.G.. Okoliczności dotyczące A.S. nie uzasadniają natomiast uznania go za stronę postępowania.

Zdaniem Kolegium Burmistrz nie mógł powołać się w postępowaniu wznowieniowym na postanowienie Sądu Powiatowego w T. z 24 lutego 1956 r., sygn. akt [...]. Dziedziczenie dotyczy bowiem stanu właścicielskiego (stan prawny), a organ uznał, że w sprawie występują posiadacze samoistni (stan faktyczny), którzy są podatnikami przed właścicielami. Tym samym nie ma ono znaczenia dla prawidłowości ustalenia podatku od nieruchomości na rok 2023.

Wszelkie okoliczności przywoływane przez strony postępowania, a także przez organ podatkowy, mogą mieć znaczenie w postępowaniu wymiarowym, w którym organ bada ogół okoliczności sprawy. Natomiast ramy postępowania wznowieniowego nie dają możliwości tak głębokiej ingerencji w ustalenia poczynione przez organ, bowiem postępowanie to nie polega na ponownym, pełnym zbadaniu okoliczności sprawy, a jedynie na weryfikacji występowania przesłanek wznowieniowych. Z tego powodu należało uznać, że nie wystąpiła w sprawie przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Pociąga to za sobą wniosek, że poczynione wcześniej wywody uniemożliwiają uznanie A.S. za stronę postępowania, a tym samym nie doszło także do wystąpienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że w sprawie w istocie doszło do naruszenia przepisów postępowania dotyczących wznowienia postępowania podatkowego i sposobu oceny dowodów i z tego powodu przedmiotową decyzję należało uchylić. Natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający w kontekście prowadzonego postępowania wznowieniowego.

2.8. W skardze pełnomocnik strony skarżącej - adwokat, zaskarżyła w całości decyzję Kolegium z dnia 10 lutego 2025 roku Nr SKO.F/41.4/1199/2024/20760, jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynik postępowania, a to w szczególności:

1) art. 121 § 1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie, a to poprzez uznanie, iż brak było podstaw do wznowienia postępowania, mimo iż wcześniej ani organ odwoławczy, ani też organ I instancji istnienia przesłanki do wznowienia postępowania nie kwestionował;

2) art. 121 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie, a to poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i w efekcie błędne ustalenie stanu faktycznego, a to poprzez błędne ustalenie przesłanki wznowieniowej wskazanej przez skarżącą;

3) art. 121 § 1 w zw. z art. 122, art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p., a to poprzez jego błędne zastosowanie, a to poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy i niepełne ustalenie stanu faktycznego, a także niewyjaśnienie na jakich dowodach oparł się organ ustalając stan faktyczny, a w konsekwencji pozorne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, w szczególności w zakresie wyjaśnienia na jakiej podstawie organ odwoławczy uznał, iż nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa oraz, że W.G. jest współposiadaczem samoistnym nieruchomości przy ul. [...] w M., jak i przyczyny naruszenia zasady reformationis in peius ;

4) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie, a to poprzez uchylenie decyzji Burmistrza i orzeczenie co do istoty sprawy, tzn. odmówienie uchylenia dotychczasowej decyzji Burmistrza z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalającej Skarżącej i W. G. wysokość podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 1469 zł z uwagi na brak wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania, zamiast uchylenia ww. decyzji Burmistrza i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;

5) art. 234 O.p. przez jego błędne zastosowanie, a to poprzez pogorszenie sytuacji podatnika - Skarżącej przez organ odwoławczy.

Na tej podstawie pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza, zasądzenie od Kolegium kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 

W uzasadnieniu pełnomocnik w pierwszej kolejności przedstawiła stan faktyczny sprawy przypominając. Iż w uzasadnieniu wniosku o wznowienie wskazano, że przyczyną złożenia wniosku o wznowienie postępowania było uznanie W.G. za współposiadacza samoistnego ww. nieruchomości mimo braku podstaw do tego, a czego organ podatkowy ustalając wymiar podatku od nieruchomości nie miał świadomości.

Pełnomocnik podniosła, iż Kolegium, poza wydaniem zaskarżonej decyzji, już dwukrotnie wypowiadało się w toku niniejszego postępowania wznowieniowego, a to wydając decyzję z dnia 1 lipca 2024 r. numer SKO.F/41.4/488/2024/8936 uchylająca decyzję Burmistrza z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr [...], a następnie wydając postanowienie z dnia 8 lipca 2024 roku Nr SKO.F/41.4/672/2024/10132 uchylające postanowienie Burmistrza z dnia, 26 kwietnia 2024 roku Nr [...]. W żadnym ze swych orzeczeń Kolegium nie kwestionowało, iż zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Burmistrza z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalającą Skarżącej i W. G. wysokość podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 1 469 zł, w szczególności przesłanka, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Stąd też nie do pogodzenia z zasada zaufania do organów administracji publicznej jest, w ocenie skarżącej, sytuacja, w której orzekając w sprawie po raz kolejny Kolegium stwierdza nagle brak istnienia przesłanki do wznowienia postępowania.

W niniejszej sprawie Kolegium ustalając stan faktyczny w sposób wybiórczy dokonało ustalenia przesłanki wznowieniowej wskazanej przez Skarżącą. Pominęło okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie. Ponadto wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu Kolegium uznało, że nowe dowody i okoliczności przedstawione przez strony postępowania nie są istotne dla sprawy, bowiem potwierdzają to, co już zostało w decyzji ustalone, tzn., że posiadaczami samoistnymi są Skarżąca i W.G.. Okoliczności dotyczące A.S. nie uzasadniają natomiast uznania go za stronę postępowania.

Zdaniem pełnomocnik w ocenie Skarżącej uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada powyższemu wzorcowi prawidłowego uzasadnienia decyzji, co w praktyce uniemożliwia jej kontrolę sądowoadministracyjną. W szczególności, nie sposób ustalić, mając na uwadze treść wniosku o wznowienie postępowania, w jaki sposób organ odwoławczy doszedł do wniosku, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Ponadto Kolegium w żaden sposób nie wyjaśniło w oparciu, o którą z przesłanek wymienionych w art. 234 O.p. zdecydowało się orzec na niekorzyść podatnika, naruszając tym samym zasadę reformationis in peius.

Wreszcie nie wyjaśniło, na jakiej podstawie (inaczej niż organ I instancji) uznało, iż W.G., jest obok Skarżącej, posiadaczem samoistnymi nieruchomości położonej w M. przy ul. [...].

W ocenie Skarżącej organ odwoławczy słusznie uchylił decyzję organu I instancji, jednakże opierając się na błędnych przesłankach.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 234 O.p. pełnomocnik wskazała, że wynikający z tego przepisu zakaz reformationis in peius dotyczy pogorszenia sytuacji podatnika przez organ odwoławczy. Sytuację podatnika stworzoną rozstrzygnięciem organu odwoławczego należy zatem oceniać w porównaniu z sytuacją wynikającą z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Istota tego zakazu wyraża się bowiem w tym, że organ odwoławczy nie może pogorszyć sytuacji prawnej strony odwołującej się, określonej właśnie decyzją organu pierwszej instancji. Uprawnione jest oczekiwanie strony odwołującej się, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, to co najwyżej pozostawi ją w dotychczasowej sytuacji prawnej (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2019 r. I FSK 940/17).

W przedmiotowej sprawie, w ocenie Skarżącej, nastąpiło pogorszenie jej sytuacji w wyniku decyzji organu odwoławczego. Wskazać należy, iż organ I instancji w wyniku postępowania wznowieniowego, decyzją z dnia 30 października 2024 r. nr ewid. [...] uchylił w całości swoją decyzję ostateczną z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalającą wysokość podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 1469zł i umorzył postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2023 rok w stosunku do Skarżącej i W.G.. Abstrahując, od błędnej, zdaniem Skarżącej oceny, iż nie jest ona posiadaczem samoistnym nieruchomości, efektem decyzji organu I instancji było uchylenie wobec niej obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] za 2023 rok. Tymczasem uchylając decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty sprawy poprzez odmowę uchylenia dotychczasowej decyzji Burmistrza z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalającej Skarżącej i W. G. wysokość podatku od nieruchomości za rok 2023 w kwocie 1469 zł z uwagi na brak wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania Kolegium pogorszyło sytuację podatniczki "przywracając" obowiązek podatkowy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się wyraźnie, że organ odwoławczy rozstrzygając na niekorzyść strony zobowiązany jest wykazać w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie wystąpiła przesłanka albo rażącego naruszenia prawa, albo rażącego naruszenia interesu publicznego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2023 r. III FSK 1237/22). Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie sposób się doszukać stwierdzenia przez Kolegium, by w niniejszym przypadku, wystąpiła, którakolwiek z przesłanek wymienionych w przepisie art. 234 O.p.

2.9. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3.1. Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej eliminację z obrotu prawnego.

3.2.Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Kolegium wydana po wznowieniu postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2023 r.

3.3. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd za zasadny uznał podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 234 O.p.

Wynikający z tego przepisu zakaz reformationis in peius dotyczy pogorszenia sytuacji podatnika przez organ odwoławczy. Sytuację podatnika stworzoną rozstrzygnięciem organu odwoławczego należy zatem oceniać w porównaniu z sytuacją wynikającą z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Istota tego zakazu wyraża się bowiem w tym, że organ odwoławczy nie może pogorszyć sytuacji prawnej strony odwołującej się, określonej właśnie decyzją organu pierwszej instancji. Uprawnione jest oczekiwanie strony odwołującej się, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, to co najwyżej pozostawi ją w dotychczasowej sytuacji prawnej (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2019 r. I FSK 940/17).

Sąd podziela pogląd prezentowany w skardze, zgodnie z którym w przedmiotowej sprawie nastąpiło pogorszenie jej sytuacji w wyniku decyzji organu odwoławczego. Wskazać należy, iż organ I instancji w wyniku postępowania wznowieniowego, decyzją z dnia 30 października 2024 r. nr ewid. [...] uchylił w całości swoją decyzję ostateczną z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalającą wysokość podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 1469 zł i umorzył postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2023 rok w stosunku do Skarżącej i W.G.. Efektem decyzji organu I instancji było uchylenie wobec niej obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] za 2023 rok. Tymczasem uchylając decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty sprawy poprzez odmowę uchylenia dotychczasowej decyzji Burmistrza z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalającej Skarżącej i W. G. wysokość podatku od nieruchomości za rok 2023 w kwocie 1469 zł z uwagi na brak wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania Kolegium pogorszyło sytuację podatniczki "przywracając" obowiązek podatkowy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się wyraźnie, że organ odwoławczy rozstrzygając na niekorzyść strony zobowiązany jest wykazać w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie wystąpiła przesłanka albo rażącego naruszenia prawa, albo rażącego naruszenia interesu publicznego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2023 r. III FSK 1237/22). Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie sposób się doszukać stwierdzenia przez Kolegium, by w niniejszym przypadku, wystąpiła, którakolwiek z przesłanek wymienionych w przepisie art. 234 O.p.

Ponadto Kolegium w żaden sposób nie wyjaśniło w oparciu, o którą z przesłanek wymienionych w art. 234 O.p. zdecydowało się orzec na niekorzyść podatnika, naruszając tym samym zasadę reformationis in peius.

3.3. Zdaniem Sądu doszło do naruszenia przez Kolegium art. 121 § 1 w zw. z art. 122, art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.

W tych ramach wskazać należy, że po pierwsze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie wyjaśniono bowiem na jakiej podstawie organ odwoławczy uznał, iż nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa oraz że W.G. jest współposiadaczem samoistnym nieruchomości przy ul. [...] w M..

Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje bowiem fakt, iż poza wydaniem zaskarżonej decyzji, już dwukrotnie wypowiadało się w toku niniejszego postępowania wznowieniowego, a to wydając decyzję z dnia 1 lipca 2024 r. numer SKO.F/41.4/488/2024/8936 uchylająca decyzję Burmistrza z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr [...], a następnie wydając postanowienie z dnia 8 lipca 2024 roku Nr SKO.F/41.4/672/2024/10132 uchylające postanowienie Burmistrza z dnia, 26 kwietnia 2024 roku Nr [...]. W żadnym ze swych orzeczeń Kolegium nie kwestionowało, iż zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Burmistrza z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalającą Skarżącej i W. G. wysokość podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 1 469 zł, w szczególności przesłanka, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

Mając na uwadze powyższe Sąd podziela stanowisko Skarżącej, że nie do pogodzenia z zasada zaufania do organów administracji publicznej jest sytuacja, w której orzekając w sprawie po raz kolejny Kolegium stwierdza nagle brak istnienia przesłanki do wznowienia postępowania.

Po drugie, jak już wskazano powyżej w zakresie naruszenia art. 234 O.p., Kolegium nie wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji żadnych przesłanek umożliwiających mu odejście od zasady reformationis in peius.

3.4. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie, a to poprzez uchylenie decyzji Burmistrza i orzeczenie co do istoty sprawy, tzn. odmówienie uchylenia dotychczasowej decyzji Burmistrza z dnia 19 stycznia 2023 r. ustalającej Skarżącej i W. G. wysokość podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 1469 zł z uwagi na brak wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania, zamiast uchylenia ww. decyzji Burmistrza i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Z uwagi na wskazane wyżej naruszenia przepisów prawa odniesienie się do naruszenia pozostałych zarzutów podniesionych w skardze jest przedwczesne.

3.5. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika. Zdaniem Sądu wniosek Skarżącej o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami winien być rozpatrzony merytorycznie w części dotyczącej należności uiszczonych po jego złożeniu.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 997 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi (500 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego (480 zł) oraz opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).