Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr: [...] w przedmiocie opłaty targowej p o s t a n a w i a wniosek oddalić

J. D. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartych w urzędowym formularzu "PPF" wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem L. D.. Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go emerytura skarżącej w wysokości [...] zł, dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł oraz emerytura jej męża w wysokości [...] zł. W skład majątku J. D. wchodzi dom. Miesięczne wydatki skarżącej na media i lekarstwo wynoszą łącznie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na niskie dochody z emerytury oraz wydatki ponoszone na mieszkanie i lekarstwa.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).

Zauważyć także wypada, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W ocenie referendarza sądowego przedstawiona przez J. D. sytuacja materialna nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, że skarżąca ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, jest ona bowiem właścicielką domu. Nie grozi jej pozbawienie środków do życia, posiada bowiem stałe źródło utrzymania w postaci świadczenia emerytalnego wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości [...] zł. Stałym dochodem dysponuje również pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym mąż skarżącej pobierający emeryturę w wysokości [...] zł. Łączny miesięczny dochód małżonków wynosi zatem [...] zł. Wnioskodawczyni nie wykazała przy tym, że środki finansowe, jakimi dysponuje, były w całości przeznaczane na zaspokojenie niezbędnych potrzeb związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny. Według złożonego oświadczenia wydatki na media i lekarstwa wynoszą miesięcznie [...] zł, co oznacza, że z uzyskiwanych dochodów pozostaje w domowym budżecie kwota [...]zł, którą może swobodnie dysponować.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego prawa pomocy, bowiem nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.