Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] października 2005 roku; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. J. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Protokołem kontroli drogowej z dnia [...] września 2005 r. nr [...] sporządzonym przez funkcjonariusza Transportu Drogowego w Wojewódzkim Inspektoracie Transportu Drogowego w S. skontrolowano samochód ciężarowy [...] nr rej. [...] należący do J. J. prowadzącego działalność gospodarczą p.n. Transport Ciężarowy, zwanego dalej "skarżącym". Według ustaleń protokołu okazana podczas kontroli karta opłaty drogowej nie może stanowić dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, ponieważ wypełniona została w sposób wskazujący na zamiar wielokrotnego jej użycia (wypełniona została łatwo usuwalnym środkiem pisarskim, co umożliwia wymazanie zapisów i ponowne wykorzystanie karty). Zatrzymano ww. kartę opłaty drogowej, a kierowcy wydano potwierdzoną kserokopie. W świetle zeznania kierowcy pojazdu, powołanego w charakterze świadka, wspomniana karta opłaty drogowej nr [...] została zakupiona w dniu 3 września 2005 r. i wypełniona przez właściciela firmy w dniu 4 września 2005 r. W toku postępowania administracyjnego skarżący przedłożył potwierdzone przez Pocztę Polską Urząd Pocztowy w M. pokwitowanie wspomnianej karty opłaty drogowej z dnia 3 września 2005 r.

Ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2005 r., którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3.000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Jako podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej wskazano art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 oraz lp. 1.4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088). W świetle art. 92 ust. 1 cytowanej ustawy wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne, z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z wymienionych ustaw oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, zagrożone jest karą pieniężną w wysokości od 50 złotych do 15.000 zł. Zgodnie z art. 92 ust. 4 ustawy 4. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Natomiast w myśl lp. 1.4.1 wspomnianego załącznika kara pieniężna za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych wynosi 3.000 zł.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał przepis art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.

W ostatecznej decyzji powołano się również na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), a mianowicie:

• § 4, w myśl którego uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5.

• § 5, stosownie do którego kartę opłaty wypełnia jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem ust. 2 (ust. 1); W części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę, o którym mowa w § 3, w terminie: 1) 7 dni - od daty wydania karty opłaty dobowej, 2) 14 dni - od daty wydania karty opłaty siedmiodniowej (ust. 2); Kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Emisję spalin pojazdu samochodowego oznacza się przez ukośne skreślenie w rubryce "EURO" odpowiedniego pola "0" lub "1", tak aby właściwe oznaczenie emisji spalin pozostało nieokreślone (ust. 3); Termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinien być oznaczony dwiema cyframi, a rok czterema cyframi. Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24-godzinnym cyklu dobowym (ust. 4); W przypadku wypełniania karty opłaty miesięcznej, półrocznej lub rocznej wpisywanie godziny nie jest wymagane (ust. 5); Karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty (ust. 6).

Jak podkreślił Główny Inspektor Transportu Drogowego przez wypełnienie nie rozumie się jakiegokolwiek wypełnienia karty, ale takie, które jest trwałe i dokonane w taki sposób, że uniemożliwia wykorzystanie karty w czasie dłuższym, niż za czas, za który opłata została uiszczona. W przypadku wypełnienia karty w taki sposób, że może być ona wykorzystana ponownie lub dłużej niż powinna, uznać trzeba, że nie mamy do czynienia z uiszczeniem opłaty w sposób prawem przewidziany, a tylko z pozorem jej uiszczenia. Czynność taka nie może podlegać ochronie prawnej bowiem jej celem jest obejście prawa. Co prawda w powołanym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury nie wspomniano, że karta powinna być wypełniona w taki właśnie sposób, ale dlatego, że jest to oczywiste i wynika z samej funkcji czynności polegającej na wypełnieniu karty. Z tej samej przyczyny w rozporządzeniu nie wskazano też jakim narzędziem, techniką, czy wreszcie jakimi cyframi (arabskimi, czy też innymi) karta powinna być wypełniona. Istotne tu jest, żeby nastąpił sam fakt uiszczenia opłaty dokumentowany odpowiednim trwałym i zrozumiałym zapisem na samej karcie, a nie pozór jej uiszczenia, z którym w sprawie niniejszej mamy do czynienia. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w piśmie Ministerstwa Infrastruktury - Biuro Obsługi Transportu Międzynarodowego z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...].

W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił w szczególności naruszenie przepisów art. 6, 7, 8 i 80 k.p.a. oraz art. 42 ust. 1, art. 92 ust. 1 i lp. 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W szczególności podtrzymał stanowisko zajęte w odwołaniu, że karta drogowa została wypełniona powszechnie stosowanym środkiem pisarskim, który uniemożliwiał jej ponowne wypełnienie bez pozostawienia śladów ingerencji w substancje dokumentu. Tym samym brak było podstaw do zakwestionowania przez organy administracji publicznej faktu uiszczenia opłaty drogowej w sposób prawem przewidzianym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza wskazane w skardze przepisy prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej ppsa).

Zabezpieczona przez organ karta opłaty drogowej jest w ocenie Sądu w dobrym stopniu czytelna. Zresztą, okoliczności tej nie kwestionowały organy administracji publicznej, zarzucając jedynie wypełnienie karty łatwo usuwalnym środkiem pisarskim. Nie została również zakwestionowana przez organy okoliczność, na którą powoływał się skarżący, że karta opłaty została wykupiona, co wynika również z dowodu pokwitowania jej zakupu.

Skoro zatem w dacie kontroli drogowej okazano organowi kontrolnemu kartę drogową w okresie jej ważności, z prawidłowo wypełnionymi rubrykami, a więc w sposób wskazany w § 5 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury, a nadto wypełnioną czytelnie, ustalenia obu organów, kwestionujące fakt uiszczenia opłaty drogowej, są sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, i tym samym naruszają powołane w skardze przepisy prawa.

Przepis art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nakłada na wykonującego przewozy obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, zaś sankcjonujący go przepis lp 1.4.1 powołanej ustawy przewiduje karę wyłącznie za fakt wykonywania przewozu bez uiszczenia omawianej opłaty. Natomiast poruszanie się przewoźnika z kartą opłaty drogowej w okresie jej ważności, której rubryki zostały czytelnie wypełnione, a więc w sposób wymagany przepisami § 5 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury, ale, jak twierdzi organ, z zamiarem jej użycia po upływie okresu jej ważności, nie jest penalizowane przepisami prawa, przynajmniej spośród powołanych przez organ. Takiego waloru przepisu prawa w żadnym razie nie może mieć pismo Ministerstwa Infrastruktury – Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego z dnia [...] lipca 2005 r. [...], na które powołano się w zaskarżonej decyzji na poparcie swego rozstrzygnięcia. Pismo odpowiedniej komórki organizacyjnej ministerstwa nie jest bowiem źródłem prawa w świetle art. 87 Konstytucji RP. Zgodnie zaś z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z tego względu oparcie przez organ administracji publicznej swego rozstrzygnięcia, na niekorzyść obywatela, na piśmie odpowiedniej komórki ministerstwa, w oczywisty sposób narusza art. 6 k.p.a. w związku z art. 87 Konstytucji RP.

Niezależnie od powyższego, chociaż nie może to mieć istotnego znaczenia w sprawie w świetle powołanych wyżej ustaleń Sądu, w zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniesiono się do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu, a kwestionujących stanowisko organu w kwestii wypełnienia karty drogowej łatwo usuwalnym środkiem pisarskim. Zważywszy na sporność tej okoliczności, organ administracji publicznej, skoro w jego ocenie była to istotna dla sprawy okoliczność, nie mógł poprzestać na zapisie protokołu z kontroli, lecz dopuścić odpowiedni dowód na poparcie swego stanowiska (np. dowód z opinii biegłego), tym bardziej w sytuacji, gdy organ zabezpieczył wspomniany dokument.

Ponadto można również wskazać, co jest dodatkowym mankamentem zaskarżonej decyzji, nierozważnie przez organy administracji publicznej zastosowania w sprawie przepisu lp. 1.4.4 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W świetle tego przepisu wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej zagrożone jest kara pieniężną w kwocie 500 zł.

Z omawianych względów zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 ppsa.