I SA/Po 771/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-17	
Data wpływu	2025-10-27	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Marek Sachajko /przewodniczący/
Mirella Ławniczak
Walentyna Długaszewska /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty	
Hasła tematyczne	Czystość i porządek	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 111; art. 13, art. 165a par. 1; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2025 nr 0 poz 733; art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 6h, art. 6m ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 6o ust. 1, art. 6q ust. 1; Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)	
Sentencja
Dnia 17 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2026 roku sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.	
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 30.06.2025 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji") po rozpatrzeniu zażalenia P. P. (dalej jako "Skarżący") na postanowienie Zarządu Związku Międzygminnego "[...]", odmawiającego Skarżącemu przyjęcia deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie, jak wynika z jego uzasadnienia, zapadło w następujących okolicznościach.

W dniu 10.01.2020 r. na nieruchomość położoną w m. P. , ul. [...] (dalej jako "Nieruchomość") pierwszą deklarację złożyła, zgodnie z treścią Księgi Wieczystej, właścicielka nieruchomości – K. P. (dalej jako "Żona").

W dniu 22.11.2023 r. Skarżący złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla Nieruchomości.

Postanowieniem z 15.01.2025 r., [...], Zarząd Związku Międzygminnego "[...]" (dalej jako "Zarząd Związku" lub "organ I instancji") odmówił Skarżącemu przyjęcia ww. deklaracji.

W zażaleniu od powyższego postanowienia Skarżący zarzucił, że organ I instancji błędnie uznał, że Skarżący nie jest uprawniony do złożenia przedmiotowej deklaracji. Odnosząc się do art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy [z dnia 13 września 1996 r.] o utrzymaniu czystości i porządku w gminach [Dz.U. z 2024 r. poz. 399 ze zm., dalej w skrócie "u.u.c.p.g."] wskazał, że za osobę uprawnioną należy uznać nie tylko właściciela, ale również inne podmioty władające nieruchomością, a obecnie Skarżący jest jedyną osobą, która faktycznie włada Nieruchomością i jest mężem właścicielki Nieruchomości.

SKO postanowieniem z 30.06.2025 r., wskazanym we wstępie, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu SKO wskazało w szczególności, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie Żony z 10.01.2025 r., zgodnie z którym nie życzy sobie, by Skarżący składał jakiekolwiek deklaracje ws. wywozu śmieci z Nieruchomości; jest w trakcie rozwodu ze Skarżącym i w [...] r. opuściła Nieruchomość z dziećmi i mieszkają obecnie w D. , zaś w Nieruchomości pozostał jedynie Skarżący. Przywoławszy art. 6m ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g. organ II instancji zaznaczył, że nie ulega wątpliwości, iż jeżeli właściciel nieruchomości nie zamieszkuje w nieruchomości i udostępnia ją w całości lub w części innemu podmiotowi na podstawie umowy najmu, to można wyodrębnić dwa podmioty objęte definicją właściciela. Innymi słowy w sytuacji, w której nieruchomość pozostaje w posiadaniu samoistnym lub zależnym, wobec czego ma i swojego właściciela i inny podmiot, który nią faktycznie włada, uznać należy, że w art. 2 ust. 2a u.u.c.p.g. wskazano, że zobowiązanym do wykonania obowiązków nałożonych ustawą jest podmiot faktycznie władający nieruchomością. Gwarantuje to ponoszenie opłaty za gospodarowanie odpadami przez podmiot, który faktycznie je wytwarza. Jednakże powyższa regulacja dotyczy sytuacji, gdy posiadanie samoistne odbywa się wprawdzie bez tytułu prawnego ale za zgodą właściciela nieruchomości. Oświadczenie Żony wskazuje jednak, że Skarżący pozostał w Nieruchomości na skutek konfliktu z właścicielką Nieruchomości, która to sytuacja zmusiła ją do wyprowadzenia się. Skarżący jest zatem samoistnym posiadaczem Nieruchomości wbrew woli właścicielki. W przypadku władania nieruchomością wbrew woli jej właściciela, do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz do ponoszenia tych opłat zobowiązany jest właściciel nieruchomości. Wywodzenie uprawnienia do korzystania z nieruchomości w oparciu o art. 28(1) kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest nieuprawnione, bowiem Skarżący nie zaspokaja potrzeb rodziny, która się wyprowadziła.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Okręgowego na okoliczność wykazania, że Skarżący zaspokaja potrzeby rodziny i zamieszkuje w Nieruchomości wraz z synem, a nadto o zasądzenie kosztów. Zarzucił naruszenie:

1) art. 2 ust. 2a u.u.c.p.g., poprzez błędne uznanie, że Skarżący nie jest podmiotem faktycznie władającym nieruchomością;

2) art. 28(1) k.r.o., poprzez błędne uznanie, że Skarżący nie zaspokaja potrzeb rodziny oraz błędnej interpretacji tego przepisu;

3) art. 80 k.p.a., poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i stanu faktycznego, w tym oświadczenia Żony z 10.01.2025 roku i błędne uznanie, że Skarżący zamieszkuje na przedmiotowej nieruchomości bez zgody właścicielki;

4) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzutów wskazanych w pkt. 3 i 4 zażalenia na postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu rozwinął argumentację zarzutów, wskazując w szczególności, że pomiędzy Skarżącym a Żoną trwa spór co do prawa własności Nieruchomości, a Skarżącego można uznać za posiadacza nieruchomości – Żona wie, że Skarżący zamieszkuje na Nieruchomości i nie wyraża żadnego sprzeciwu. Organ błędnie stwierdził również, że Skarżący nie zaspokaja potrzeb rodziny, bowiem od 2019 r. zamieszkuje Nieruchomości wraz z synem. SKO nie odniosło się również do zarzutów naruszenia art. 165a § 1 i art. 13 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Przedmiotem kontroli, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. jest w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 30.06.2025 r., [...], utrzymujące w mocy postanowienie Zarządu Związku Międzygminnego "[...]", odmawiające P. P. przyjęcia deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W pierwszej kolejności odnosząc się do właściwości organu, tj. wskazywanego przez Skarżącego zarzutu naruszenia art. 13 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, dalej w skrócie "o.p.") wskazać trzeba, że w myśl art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (na dzień wydania postanowienia przez SKO: Dz.U. z 2025 r. poz. 733, dalej w skrócie "u.u.c.p.g.") w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2 , w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.

Nie ma zatem wątpliwości, że Zarząd Związku Międzygminnego "[...]" był właściwym organem I instancji w sprawie.

Zgodnie z art. 165a § 1 o.p., stanowiącym zasadniczą podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 165 § 9 stosuje się odpowiednio.

Sąd dostrzega rozbieżność sentencji wydanego przez organ rozstrzygnięcia z treścią powołanego przepisu, na podstawie którego organ postanowił odmówić przyjęcia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Sentencja wydanego w sprawie postanowienia powinna zatem zasadniczo zawierać rozstrzygnięcie stwierdzające odmowę wszczęcia postępowania, a nie odmowę przyjęcia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wadliwość ta jednak nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. obligowałoby Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skutek w obu przypadkach jest bowiem tożsamy, wykluczający możliwość procedowania w oparciu o złożoną przez skarżącego deklarację oraz wniosek o zawarcie umowy o odbiór odpadów komunalnych (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 16.11.2021 r., I SA/Bd 418/21; wszystkie przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 6h u.u.c.p.g. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić: właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (pkt 1), osoby wymienione w art. 1 pkt 1 lit. b , jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 2a ust. 1 (pkt 2), właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2 (pkt 3) – na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości lub lokale.

W myśl art. 6m ust. 1 pkt 1 i 2 u.u.c.p.g. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (ust. 1 pkt 1). W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (ust. 2).

Mającego istotne znaczenie dla niniejszej sprawy wyjaśnienia pojęcia "właściciel nieruchomości" na gruncie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dokonano w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g. Przepis ten stanowi, że przez właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 2a u.u.c.p.g., jeżeli obowiązki wskazane w ustawie mogą jednocześnie dotyczyć kilku podmiotów spośród wskazanych w ust. 1 pkt 4, obowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością.

Zestawienie art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g. z treścią obowiązków określonych w ustawie zobowiązuje właściwy organ administracji publicznej do dokonania wyboru jednego spośród podmiotów wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g. i uczynienia z niego adresata obowiązków wynikających z ustawy, przy czym na podstawie art. 2 ust. 2a u.u.c.p.g., podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy może zostać wskazany w umowie pisemnej osób uznanych przez ustawę za właścicieli nieruchomości. Określona w art. 2 ust. 2a u.u.c.p.g. zasada dotycząca rozdziału obowiązków wynikających z ustawy pomiędzy osoby, które mogą być uznane za właścicieli dotyczy sytuacji powszechnie występującej w praktyce, tj. udostępnienia nieruchomości przez jej właściciela innej osobie lub osobom do zamieszkania na podstawie umowy najmu. W takim wypadku – w świetle art. 2 ust. 2a u.u.p.c.g. – podmiotem zobowiązanym z mocy ustawy do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz do ponoszenia tej opłaty jest podmiot lub podmioty faktycznie władające taką nieruchomością, także jako posiadacze zależni, a więc może to być również najemca lub najemcy (v. wyrok NSA z 22 czerwca 2017r., sygn. akt II FSK 676/17). Zasada ta obowiązuje w sytuacji braku pisemnej umowy zawartej przez podmioty posiadające status właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.u.c.p.g., wskazującej podmiot, który będzie obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (por. komentarz do art. 2 w: Budziarek Magdalena, Szymczak Aneta, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz. WKP 2021). Zatem brak umowy zawartej przez osoby rozumiane przez ustawę jako właściciele nieruchomości, wskazującej osobę zobowiązaną do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz do regulowania opłat powoduje, że obowiązki te obciążają faktycznie władających nieruchomością, także jako posiadacze zależni.

Należy jeszcze zaznaczyć, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ust. 1 u.u.c.p.g.). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta w celu weryfikacji złożonych deklaracji może wykorzystać informacje i dane znajdujące się w jego posiadaniu oraz posiadaniu gminnych jednostek organizacyjnych, w tym przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych (art. 6o ust. 1a u.u.c.p.g.)

W aktach sprawy znajduje się pierwsza deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 01.01.2020 r. złożona przez Żonę, w której wskazała ona liczbę mieszkańców: 4. Następnie Skarżący wniósł "pierwszą deklarację" z 01.09.2023 r., w której wskazał formę władania "właściciel nieruchomości" [a nie "inny podmiot władający nieruchomością"] oraz określił liczbę mieszkańców na 1. Stoi to zatem w oczywistej sprzeczności z tezami Skarżącego, nie tylko, że jest właścicielem / "innym podmiotem", ale że zaspokaja on potrzeby rodziny i zamieszkuje z synem na Nieruchomości od 2019 r.

Z kolei w odpowiedzi na wezwanie organu, Żona w piśmie z 10.01.2025 r. wskazała, że jest jedynym właścicielem Nieruchomości i ponosi z tego tytułu opłatę śmieciową. Oświadczyła, że nie życzy sobie, by Skarżący składał jakiekolwiek deklaracje w sprawie wywozu śmieci z tej posesji i wyjaśniła, że jest w toku procesu rozwodowego.

W ocenie Sądu – w specyficznych realiach niniejszej sprawy – organy zasadnie odmówiły Skarżącemu przyznania interesu prawnego do wniesienia przedmiotowej deklaracji, skoro podmiot, który złożył deklarację pierwotnie (Żona): nie koryguje jej, jak wskazuje – ponosi "opłatę śmieciową" (czego organy nie negują w żaden sposób, w szczególności przez określenie wysokości opłaty w decyzji, po weryfikacji wątpliwości). Jednocześnie trudno uznać, że oświadczenie Żony z 10.01.2025 r. o braku zgody na składanie jakichkolwiek deklaracji przez Skarżącego oznacza "brak jakiegokolwiek sprzeciwu".

Odnośnie wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Okręgowego załączonego do skargi - nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 106 § 3 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przede wszystkim w niniejszej sprawie Sąd nie powziął wątpliwości, o jakich mowa w tym przepisie.

Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania poddanych kontroli rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.