Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Daniela Kozłowska Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], odmawiającą spadkobiercom dawnych właścicieli hipotecznych ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (d. [...]) hip. nr [...], stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W dniu 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu, grunt przedmiotowej nieruchomości, na mocy art. 1 dekretu, przeszedł na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa.

Wojewoda [...] zaznaczył, że zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotychczasowi właściciele gruntu lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Organ orzekający był zobowiązany wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela można było pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości według planu zabudowy (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego).

Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez Gminę W. nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., zatem termin składania wniosków mijał w dniu 19 października 1948 r.

Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. nr [...] oraz zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] stycznia 1994 r., [...] tytuł własności nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] uregulowany był jawnym wpisem na imię A.S., który w dniu 3 sierpnia 1948 r. złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli hipotecznych ze względu na fakt, że przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana jest na cel publiczny oraz zabudowana jest budynkiem, który tylko w części znajduje się na nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania i niemożliwe jest jego wydzielenie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M.M. podnosząc, że użytkowanie budynku przez [...] nie spełnia przesłanki celu publicznego, a stwierdzenie przez organ, iż nie ma możliwości podziału budynku znajdującego się częściowo na przedmiotowym gruncie nie stanowi przeszkody dla zwrotu nieruchomości, bowiem można orzec ustanowienie prawa użytkowania wieczystego wobec udziału w tym prawie.

Wojewoda [...] rozpoznając sprawę uznał, że stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Organ odwoławczy podkreślił, że ustanowienie prawa wieczystego użytkowania do części gruntu objętego roszczeniem wymagałoby oddania w użytkowanie wieczyste gruntu pod całym budynkiem w odpowiednim udziale. Ze względu zaś na fakt, że roszczenia wnioskodawców nie obejmują całego zabudowanego terenu, takie rozwiązanie byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki określonymi w art. 12 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Organ drugiej instancji podkreślił, że przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż grunt w skład którego wchodzi nieruchomość [...], oddany został w użytkowanie [...] na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1962 r. z przeznaczeniem pod budowę budynku administracyjnego – siedziby [...]. Aktualnie nieruchomość zostaje w trwałym zarządzie [...] i zabudowana jest 11-kodygnacyjnym budynkiem administracyjnym, wybudowanym na podstawie decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] czerwca 1961 r., stanowiącym część składową kompleksu policyjnego obejmującego posesje przy ul. [...], [...] (hip. [...]) oraz ul. [...] (hip. [...]).

Organ odwoławczy zaznaczył, że przedmiotowa nieruchomość ozn. [...] jest przeznaczona oraz faktycznie wykorzystywana od wielu lat na cel publiczny określony art. 6 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda [...] podkreślił jednocześnie, że podstawą odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz wnioskodawcy jest niespełnienie przesłanki wskazanej w art. 7 dekretu, wskazującego jako warunek ustanowienia w/w prawa fakt, że korzystanie z gruntu przez wnioskodawców da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

Zdaniem organu odwoławczego do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłych właścicieli hipotecznych niezbędne byłoby dokonanie podziału działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i wydzielenie z niej działki ewidencyjnej w granicach nieruchomości hip. nr [...], tj. gruntu objętego roszczeniem. Podział taki nie jest możliwy, nie można bowiem wydzielić z istniejącego budynku samodzielnego obiektu budowlanego w granicach nieruchomości hip. nr [...], gdyż budynek ten znajduje się na dwóch nieruchomościach hipotecznych ([...]) i stanowi jedną całość – skład kompleksu [...]. Nawet zatem w sytuacji, gdyby pozostałe przesłanki zawarte w dekrecie zostały spełnione, pozytywne rozpatrzenie wniosku dekretowego byłoby niemożliwe ze względu na przepisy kodeksu cywilnego regulujące instytucję użytkowania wieczystego oraz art. 12 i art. 31 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M.M..

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji nieprawidłowe zastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przy rozpatrywaniu wniosku złożonego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, naruszenie art. 107 § 3 kpa przez błędne wyjaśnienie podstaw prawnych rozstrzygnięcia, naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., poprzez błędną interpretację pojęcia "cele użyteczności publicznej" jako przesłanki negatywnej w postępowaniu o przyznanie prawa własności czasowej dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości, a także naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i 4 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy oraz brak wnikliwej oceny i kontroli zebranego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem słusznego interesu strony skarżącej.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył szereg argumentów na poparcie podniesionych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne toczyło się na wniosek byłego właściciela nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (d. [...]) hip. nr [...], stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Zaznaczyć trzeba, że stosownie do treści art. 7 ust. 2 tego dekretu gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

Z powyższego przepisu wynika więc, że można było odmówić dotychczasowemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej wówczas, gdy korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie dało się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania. Innych przesłanek odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu wskazany przepis nie przewidywał.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji odmawiając spadkobiercom dawnych właścicieli hipotecznych ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanej wyżej nieruchomości [...] przyjęły, że ustanowienie użytkowania wieczystego nie jest możliwe, gdyż nieruchomość wykorzystywana jest na cel publiczny, a ponadto z tego powodu, iż niemożliwe jest dokonanie podziału działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i wydzielenie z niej działki ewidencyjnej w granicach nieruchomości hip. nr [...], tj. gruntu objętego roszczeniem.

Z powyższego wynika zatem, że w postępowaniu prowadzonym z wniosku byłego właściciela nieruchomości, zgłoszonego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., organy administracji publicznej rozstrzygnęły jednocześnie kwestię możliwości dokonania podziału działki ewidencyjnej nr [...], w skład której wchodzi objęta wnioskiem dekretowym nieruchomość hip. nr [...]. Oznacza to, że rozpoznając przedmiotową sprawę organy obu instancji przekroczyły swoje kompetencje. Oczywiste bowiem jest, że załatwiając sprawę objętą wnioskiem dekretowym organy administracji publicznej powinny były ocenić czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 7 ust. 2 dekretu, nie były natomiast uprawnione do ustalania w trakcie tego postępowania czy istnieje możliwość dokonania podziału działki ewidencyjnej nr [...] i wydzielenia z niej działki ewidencyjnej w granicach nieruchomość hip. nr [...]. Zdaniem Sądu w zaistniałej sytuacji organ administracji publicznej powinien był zawiesić postępowanie na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd i skierować sprawę podziału do właściwego organu, celem przeprowadzenia odrębnego postępowania dotyczącego jedynie tej sprawy. Sprawa podziału działki nr [...] stanowi bowiem zagadnienie wstępne w rozumieniu powołanego art. 97 § 1 pkt 4 kpa i może być przedmiotem badania w osobnym postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów Rozdziału 1 Działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Z całą pewnością zaś sprawa ta nie mogła być rozstrzygnięta przez organ rozpoznający sprawę wniosku dekretowego w ramach tego właśnie postępowania.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a także z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, co skutkuje ich uchyleniem.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.