III OZ 737/25 - Postanowienie

Data orzeczenia	2026-01-27	
Data wpływu	2025-12-19	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów	
Hasła tematyczne	Odrzucenie skargi	
Sygn. powiązane	II SA/Po 298/25	
Skarżony organ	Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii	
Treść wyniku	Oddalono zażalenie	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 220 § 3 oraz art.  165; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 września 2025 r. sygn. akt II SA/Po 298/25 (II SPP/Po 78/25) w sprawie ze skargi J.L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 12 lutego 2025 r. nr AD0400.416.11.2025 w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia oddalić zażalenie.	
Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 marca 2025 r. J.L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 12 lutego 2025 r. nr AD0400.416.11.2025 w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Po 298/25 skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 200 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.

W terminie do wykonania powyższego wezwania skarżący wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2025 r., sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowieniem z dnia 20 czerwca 2025 r. sygn. akt II SPP/Po 52/25 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 21 lipca 2025 r. sygn. akt II SPP/Po 52/25 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2025 r.

Wobec powyższego, pismem z dnia 21 lipca 2025 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 kwietnia 2025 r., poprzez uiszczenie wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 200 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.

W terminie do wykonania powyższego wezwania skarżący pismem z dnia 30 lipca 2025 r. złożył ponowny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 10 września 2025 r. sygn. akt II SA/Po 298/25 (II SPP/Po 78/25) odrzucił skargę (pkt 1) oraz odmówił przyznania prawa pomocy (pkt 2).

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że badanie merytoryczne skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności pod względem formalnym i fiskalnym. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, a takim pismem jest skarga złożona w niniejszej sprawie, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W związku z powyższym, na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. skarżący pismem z dnia 21 lipca 2025 r. został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 24 lipca 2025 r. (karta nr 40), a zatem termin do uiszczenia wpisu upływał w dniu 31 lipca 2025 r. Z informacji uzyskanej z Oddziału Finansowo-Budżetowego tutejszego Sądu wynika, że do dnia 27 sierpnia 2025 r. wpis nie został uiszczony, a zatem skarga – jako nieopłacona – podlegała odrzuceniu.

Odnosząc się natomiast do faktu ponownego złożenia przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że tylko złożenie pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do wniesienia zażalenia na zarządzenie ustalające wysokość wpisu powoduje wstrzymanie obowiązku jego uiszczenia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie prawa pomocy. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wywiera bowiem skutki prawne od daty jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem, a których wysokość została określona prawomocnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału (por. postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OZ 411/20). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Należy także mieć na uwadze wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a. zasadę, stosownie do której sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a., konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi jest odrzucenie tego środka zaskarżenia.

Sąd pierwszej instancji za niezasadny uznał także kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślił, iż nie powołuje on nowych okoliczności, a dodatkowo, wobec nieusunięcia braków fiskalnych skargi, należało przyjąć, że w niniejszej sprawie zachodzi oczywista bezzasadność skargi (art. 247 p.p.s.a.).

Powyższe postanowienie stało się w całości przedmiotem zażalenia J.L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności jako niezasadny ocenić należy zarzut nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., poprzez rozpoznanie sprawy przez skład sądu sprzeczny z przepisami prawa, tj. przez wydanie wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w którego składzie orzekał asesor WSA Arkadiusz Skomra, powołany na stanowisko asesorskie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 ze zm., dalej w skrócie: "u.k.r.s."), wyrażony w uchwale nr 649/2020 z dnia 7 sierpnia 2020 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2372/21. Wskazano w nim, że problematyka dotycząca ewentualnej przesłanki nieważności powiązana jest ściśle z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Polski sąd administracyjny jest bowiem sądem unijnym z wszelkimi tego stwierdzenia konsekwencjami. Tak więc sąd (sędzia) krajowy, jako sąd unijny w znaczeniu funkcjonalnym, stosuje prawo unijne. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wszystkie organy państw członkowskich są związane zasadą pierwszeństwa prawa unijnego – wymóg ten dotyczy sądów krajowych, organów administracyjnych i samorządu terytorialnego. Proces ten w przeważającej mierze warunkuje skuteczność prawa unijnego. Zasada pierwszeństwa jest zatem ukierunkowana na zapewnienie efektywności prawa unijnego. Z orzecznictwa TSUE wynika także, że ciężar przestrzegania prawa unijnego ciąży na sądach krajowych. Innymi słowy, to sądy państw członkowskich mają obowiązek zapewnić efektywną ochronę praw jednostek wynikających z prawa unijnego, a więc zapewnić temu prawu maksymalną skuteczność (wyrok C-14/83 Von Colson ECLI:EU:C:1984:153). Waga zasady efektywności wynika z tego, że to ta zasada w sposób najdalej idący kształtuje uprawnienia przysługujące jednostkom i obowiązki nakładane na państwa członkowskie i ich organy. Zasada efektywności służy także sprecyzowaniu obowiązków sądów krajowych rozstrzygających sprawę z "elementem europejskim", w szczególności obowiązek interpretowania prawa krajowego zgodnie z prawem unijnym. Podkreślić należy, że w piśmiennictwie i judykaturze wskazuje się, że nieważność postępowania z powodu sprzecznego z prawem składu sądu orzekającego zachodzi w każdym przypadku, gdy skład ten był sprzeczny z przepisami prawa (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 1968 r., sygn. akt III CZP 119/68, OSP 1970/1, poz. 4, z glosą W. Berutowicza). Wymienia się tutaj m.in. kwestie takie, jak nieprawidłowy skład sądu (np. jedno lub trzyosobowy), czy brak podpisów wszystkich członków składu orzekającego pod sentencją wyroku. Przy czym w pojęciu "skład sądu" mieści się również i to, czy w składzie orzekającym bierze udział uprawniony sędzia. Samodzielną przesłanką wyłączenia sędziego nie może być jednak wyłącznie wadliwość procesu powoływania sędziego, ale musi ponadto wystąpić konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Oznacza to konieczność indywidualnego podejścia do orzeczeń wydawanych przez sędziów powołanych do sądów powszechnych lub administracyjnych, a także do kwestii związanych z ich wyłączeniem (por. także zdanie odrębne Sędziego Krzysztofa Wojtyczka do wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r. Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce). Nie do zaakceptowania jest zatem interpretacja, w myśl której sędzia powołany na wniosek nowej KRS nie posiada in genere przymiotu bezstronności niezbędnego do orzekania w każdej rozpoznawanej przez niego sprawie. Nie stanowi zatem wystarczających podstaw do uznania, że sędzia/asesor został powołany w sposób sprzeczny z przepisami prawa, jedynie okoliczność powołania sędziego na wniosek nowej KRS. Nie opiera się ona bowiem na okolicznościach związanych z indywidualną oceną zachowania sędziego co do jego bezstronności i niezawisłości. Podkreślenia wymaga, że wątpliwość co do bezstronności i niezawisłości sędziego/asesora musi mieć charakter realny, a nie potencjalny. Przedstawione powyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z dnia 9 lipca 2020 r. VQ versus Land Hessen, C-272/19 (ECLI:EU:C:2020:535), Trybunał w § 54 wskazał, że: "(...) Co się tyczy warunków mianowania sędziego orzekającego w sądzie odsyłającym, należy na wstępie przypomnieć, że sam fakt, iż władze ustawodawcze lub wykonawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków (por. podobnie wyrok z dnia 19 listopada 2019 r., A.K. i in. (...), C-585/18, C-624/18 i C-625/18, EU:C:2019:982, § 133 i przytoczone tam orzecznictwo)". Konkludując fragment uzasadnienia dotyczący niezawisłości sądów państw członkowskich, jako istotnego elementu państwa prawa, TSUE w § 56 stwierdził, że: "(...) Niezawisłość sądu krajowego powinna bowiem, również pod kątem warunków, w jakich dochodzi do mianowania jego członków, być oceniana z uwzględnieniem wszystkich istotnych czynników". Również w kolejnym wyroku (z dnia 6 października 2021 r. w sprawie W. Ż., C-487/19) TSUE podkreślił, że: "(...) W ostatecznym rozrachunku to do sądu odsyłającego będzie należało wypowiedzenie się, w świetle ogółu zasad (...) i po przeprowadzeniu wymaganej w tym celu oceny, w przedmiocie tego, czy całokształt okoliczności, w jakich nastąpiło powołanie sędziego (...) mogą skłaniać do wniosku, że (...) nie działał jako niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu prawa Unii. (...) W tym względzie Trybunał miał już sposobność uściślić w kilku niedawnych wyrokach, że sam fakt, iż dani sędziowie (...) zostali powoływani przez Prezydenta RP, nie może powodować ich zależności od tego organu władzy, ani budzić wątpliwości co do ich bezstronności, jeżeli po powołaniu osoby te nie podlegają żadnej presji i nie otrzymują zaleceń podczas wykonywania swoich obowiązków" (§ 131 i § 143). Ponadto w wyroku z dnia 22 lutego 2022 r. w sprawach połączonych C-562/21 PPU i C-563/21 PPU, TSUE wskazał, że: "(...) A zatem okoliczność, że organ taki jak krajowa rada sądownicza, uczestniczący w procesie powołania sędziów, składa się w przeważającej mierze z członków wybranych przez władzę ustawodawczą, nie może sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów wyłonionych w tym procesie (...) Jednakże możliwe jest dojście do innego wniosku, jeżeli ta sama okoliczność, w połączeniu z innymi istotnymi czynnikami i warunkami, w jakich dokonano tych wyborów, prowadzą do powstania takich wątpliwości (...)" (pkt 75). W tym samym wyroku Trybunał stwierdził także, że: "(...) nie wystarcza informacja wykazująca, że sędzia lub sędziowie, którzy uczestniczyli w procedurze prowadzącej do skazania osoby, o której przekazanie wniesiono, zostali powołani na wniosek organu składającego się, w sposób przeważający, z członków władzy ustawodawczej lub wykonawczej lub osób wybranych przez taką władzę – tak jak w wypadku KRS od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r." (pkt 87). W związku z powyższym za uznaniem sędziego sądu administracyjnego za sędziego europejskiego przemawia to, że określone prawem krajowym warunki materialne i zasady proceduralne dotyczące jego powołania – nawet w sytuacji będących efektem zmian dokonanych ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, wywołującą uzasadnione wątpliwości co do konstytucyjności Krajowej Rady Sądownictwa – nie muszą ani powodować zależności sędziego od władzy ustawodawczej czy władzy wykonawczej, ani budzić wątpliwości co do jego bezstronności, a tym samym nie dają podstaw do przyjęcia, że taki sędzia nie jest sędzią niezawisłym i bezstronnym, czyli dającym rękojmię realizacji prawa do sądu w rozumieniu nie tylko art. 45 Konstytucji RP, ale też art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej. Nie sposób przyjąć zatem, że wobec dotychczasowych aktów powołania sędziów i asesorów sądów administracyjnych spośród kandydatów przedstawionych przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną na nowych zasadach, którzy sprawują wymiar sprawiedliwości i wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, podnoszona wadliwość Rady, jakkolwiek przekładająca się na ocenę prawidłowości nominacji sędziowskich, jest wystarczającą przesłanką do uznania wydawanych przez tych sędziów orzeczeń za niebyłe czy dotknięte wadą nieważności. Stosownie do wyroku TSUE z dnia 6 października 2021 r. w sprawie C-487/19, W.Ż. oraz w wyroku z dnia 22 lutego 2022 r. w sprawach połączonych C-562/21 i C563/21, należy rozważyć kwestię, czy w świetle ogółu zasad prawa europejskiego istniały podstawy do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie nie orzekał niezawisły i bezstronny sąd w rozumieniu prawa Unii Europejskiej i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W aspekcie unijnych i konwencyjnych standardów prawa do sądu można uznać, że jeżeli w składzie orzekającym wojewódzkiego sądu administracyjnego zasiada sędzia bądź asesor sądowy spełniający konstytucyjne standardy niezależności, niezawisłości i bezstronności, nawet jeżeli został powołany przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym przepisami u.k.r.s., to taki sąd należy uznać za sąd europejski w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 6 ust. 1-3 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Odnosząc powyższe uwagi do asesora WSA w Poznaniu Arkadiusza Skomry, wskazać należy, że skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności mogących świadczyć o braku bezstronności czy też niezawisłości w/w asesora. Nie można zatem ustalić żadnego motywu, środków i możliwości przemawiających na rzecz potencjalnego braku jego niezawisłości. Natomiast, jak wyżej wskazano, okolicznością prowadzącą do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości asesora nie może być – sama w sobie – okoliczność, że w procesie powołania na stanowisko asesora uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami u.k.r.s. Zbieżne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zawarł m.in. w wyrokach z dnia: 20 kwietnia 2023 r., sygn. II OSK 2539/22; 5 grudnia 2022 r., sygn. II OSK 2603/21; 25 maja 2023 r., sygn. III FSK 13/23 oraz 4 listopada 2021 r. sygn. akt: III FSK 3626/21 i III FSK 4104/21.

Przechodząc do dalszej oceny zaskarżonego postanowienia, wskazać należy, iż zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem takim jest między innymi skarga. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności, na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W świetle art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że jeżeli strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, ale przed upływem siedmiodniowego terminu na wykonanie tego wezwania, złoży wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci aktualność. Kiedy jednak zapadnie prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w tym zakresie – wezwanie do uiszczenia opłaty sądowej powinno być powtórzone. W takim przypadku siedmiodniowy termin do wniesienia opłaty biegnie od daty doręczenia nowego wezwania.

W niniejszej sprawie taka sytuacja wystąpiła.

J.L., po prawomocnym negatywnym rozpoznaniu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (postanowienie z dnia 21 lipca 2025 r. sygn. akt II SPP/Po 52/25), został prawidłowo wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 kwietnia 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 200 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 lipca 2025 r., jednak nie uiścił on wymaganego wpisu w zakreślonym terminie, co zobowiązywało Sąd pierwszej instancji do odrzucenia skargi.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że złożenie ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane w terminie określonym w wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 kwietnia 2025 r. do uiszczenia wpisu sądowego, pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia tego wpisu. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni bowiem skarżącego przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu sądowego i zawartego w nim rygoru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo również uznał, że kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego dotyczącego sytuacji finansowej strony, sąd bez zmiany okoliczności sprawy nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, a następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, zaś w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12, CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący nie powołał żadnych nowych okoliczności, które pozwoliłyby na zmianę prawomocnego orzeczenia z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie.

WSA w Warszawie błędnie natomiast przyjął, że w niniejszej sprawie zachodzi oczywista bezzasadność skargi. Wskazać bowiem należy, iż w świetle art. 247 p.p.s.a. o oczywistej bezzasadności skargi można mówić w przypadku, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi zatem o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie nasuwa najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Sąd pierwszej instancji wprawdzie prawidłowo wskazał, że w szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a., to jednak w orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, iż po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi ze względu na jej niedopuszczalność sąd nie może – na podstawie art. 247 p.p.s.a. – odmówić stronie przyznania jej prawa pomocy z powołaniem się na oczywistą bezzasadność skargi będącą skutkiem jej niedopuszczalności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 906). Na bezzasadność skargi sąd administracyjny może się zatem powołać (rozstrzygając wniosek o przyznanie prawa pomocy) w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji. Trudno bowiem przyjąć za właściwą proceduralnie sytuację, aby w ramach kontroli instancyjnej postanowienia w przedmiocie prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny badał kwestię niedopuszczalności skargi, gdy jednocześnie z tej samej przyczyny nastąpiło już odrzucenie skargi, przy czym okoliczności faktyczne i prawne tego odrzucenia są przez stronę kwestionowane. Ponadto wskazać należy, iż takie działanie sądu pierwszej instancji mogłoby prowadzić do pozbawienia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę (stosownie do treści art. 173 p.p.s.a.) i naruszało wyłączną kompetencję Naczelnego Sądu Administracyjnego do oceny jej zasadności (por. postanowienia NSA z dnia: 13 września 2013 r., sygn. akt I OZ 778/13 oraz 7 grudnia 2021 r., sygn. akt III OZ 1094/21). Przedmiotowe uchybienie – z uwagi na powołane wyżej niewykazanie przez skarżącego żadnych nowych okoliczności, które pozwoliłyby na zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 20 czerwca 2025 r. w trybie art. 165 p.p.s.a. – nie miało jednak wpływu na trafność rozstrzygnięcia w zakresie nieuwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.