II SA/Rz 1541/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-04	
Data wpływu	2025-12-01	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie	
Sędziowie	Karina Gniewek-Berezowska
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Stanisław Śliwa /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Prezes Rady Ministrów	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżone postanowienie	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 nr 0 poz 572; art. 145a, art. 147, art. 149; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483; art. 45 ust. 1, art. 190 ust. 4;  Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2026 r. sprawy ze skargi I. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 22 września 2025 r. nr SKO.4111/162/2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej I. P. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.	
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi I. P. (dalej: "Skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ II instancji" lub "Organ odwoławczy") z 22 września 2025 r. nr SKO.4111/162/2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z [...] stycznia 2023 r. nr [...] Burmistrz [...] odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W. S., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności.

Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W wyniku rozpoznania skargi od ww. decyzji SKO, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z 10 października 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 596/23 oddalił skargę.

Następnie Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wnioskiem z 5 sierpnia 2025 r. zwróciła się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] stycznia 2023 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W. S., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności.

Skarżąca złożony wniosek oparła na przesłance wynikającej z art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: "k.p.a."), związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. akt SK 33/23, który orzekł, że art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie, sprawującej wyłączną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i w związku z tym rezygnującej z zatrudnienia, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji w całości oraz ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r.

Po rozpatrzeniu złożonego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisanym na wstępie postanowieniem z 22 września 2025 r. nr SKO.4111/162/2025, działając na podstawie art. 149 § 3, art. 150 § 1 k.p.a., odmówiło wznowienia postępowania.

SKO wyjaśniło, że w niniejszej sprawie, podstawą wniosku o wznowienie postępowania jest art. 145a § 1 k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§2).

Kolegium wskazało, że badając przesłankę zachowania terminu wskazanego w art. 145a § 2 k.p.a. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania ustalono, że Skarżąca nie dopełniła ww. warunku, gdyż wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony przedwcześnie. Podstawą wniosku z 5 sierpnia 2025 r. jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r. sygn. akt SK 33/23, który w dniu wniesienia wniosku strony o wznowienie postępowania, tj. 11 sierpnia 2025 r. (data nadania - 6 sierpnia 2025 r.) nie został jeszcze ogłoszony w dzienniku urzędowym, a tym samym nie wszedł w życie.

SKO podkreśliło, że dniem wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą jest dzień ogłoszenia tego orzeczenia we właściwym organie publikacyjnym. Tymczasem na dzień złożenia wniosku o wznowienie postępowania tj. 11 sierpnia 2025 r., jak i wydania przedmiotowego postanowienia, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Wobec powyższego nie jest możliwe wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z [...] marca 2023 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] stycznia 2023 r., nr: [...], w sprawie odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W. S., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności.

Od powyższego postanowienia Skarżąca reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zaskarżając ww. postanowienie SKO w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o uwzględnienie skargi w całości przez SKO w Rzeszowie.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 145a § 1 i art. 149 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji gdy w realiach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki do wznowienia przedmiotowego postępowania, w tym rzeczony wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu miesięcznego od dnia publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. akt SK 33/23, dostępnego w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego lub Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich (https://bip.brpo.gov.pl), a zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego orzeczenia nie może wpływać na brak możliwości jego zastosowania.

Skarżąca wskazała, że brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wynikający z bezwzględnego obowiązku publikacji określonego w Konstytucji, należy uznać jedynie za nieuzasadnione zaniechanie organów władzy wykonawczej, które stanowi naruszenie konstytucyjne. Nie może to być przeszkodą w zastosowaniu wyroku. Innymi słowy, w świetle przepisów Konstytucji nie można przyjąć, że orzeczenie to nie istnieje lub że jego moc wiążąca jest wstrzymana do momentu publikacji w dzienniku urzędowym, zależnie od decyzji osób odpowiedzialnych za publikacje. Na marginesie Skarżąca wskazała, że z powodu nieuprawnionego braku publikacji przedmiotowego wyroku przez organy władzy wykonawczej, Prezes Trybunału Konstytucyjnego wydała zarządzenie z 25 lipca 2024 r. w sprawie publikacji orzeczeń, w tym wyroku w sprawie o sygn. akt SK 33/23 na stronie internetowej Trybunału.

Zdaniem Skarżącej w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki do wznowienia przedmiotowego postępowania, w tym rzeczony wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu miesięcznego od dnia publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r. sygn. akt SK 33/23, dostępnego w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego lub Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich (https:/ /bip.brpo.gov.pl), a zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego orzeczenia nie może wpływać na brak możliwości jego zastosowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie SKO zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w sposób wadliwy przyjęto, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony przedwcześnie.

W sprawie nie budzi sporu, że Skarżąca zwróciła się o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją SKO z [...] marca 2023 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. SK 33/23.

Jedną z podstaw wznowienia postępowania administracyjnego jest orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją RP. Zgodnie z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK (§ 2). Jednocześnie z art. 147 k.p.a. wynika, że wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony.

Jak przewidziano w art. 149 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4).

Kolegium wydając zaskarżone postanowienie uznało, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. SK 33/23, nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a więc nie wszedł w życie, przez co brak jest w ocenie tego organu podstaw do wznowienia postępowania. SKO przyjęło, że wniosek Skarżącej o wznowienie postępowania został złożony przedwcześnie. Sąd nie podziela powyższego stanowiska. W tym zakresie Sąd podziela pogląd, wyrażony na tle analogicznego problemu w wyroku WSA w Poznaniu z 23 października 2025 r., II SA/Po 474/25, LEX nr 3941449.

W ocenie Sądu okoliczność braku publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw, która ma charakter powszechnie znany (notoryjny), nie może jednak stanowić podstawy do odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a.

Po pierwsze, nie sposób twierdzić, że odmowa wznowienia postępowania może w tych konkretnych okolicznościach nastąpić z uwagi na przedwczesne wystąpienie przez skarżącą ze stosownym wnioskiem.

W art. 145a § 2 k.p.a. prawodawca zakreślił termin, w jakim należy złożyć wniosek o wznowienie postępowania, wskazując, że wynosi on jeden miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Przyjąć jednak trzeba, że jest to termin końcowy do wystąpienia z rzeczonym wnioskiem. Inaczej rzecz ujmując z żądaniem wznowienia postępowania można skutecznie wystąpić od momentu wydania orzeczenia przez Trybunał niezależnie od tego, czy orzeczenie takie zostało już ogłoszone w stosownym dzienniku urzędowym (art. 190 ust. 2 w zw. z ust. 3 ab initio Konstytucji RP). Przy czym żądanie to można złożyć najpóźniej w terminie jednego miesiąca liczonego od dnia wejścia w życie takiego orzeczenia, o czym właśnie stanowi art. 145a § 2 k.p.a. Z tej perspektywy nie sposób mówić o bezskuteczności przedwczesnego wniosku o wznowienie postępowania, a można co najwyżej mówić o bezskuteczności wniosku spóźnionego, gdyby termin z art. 145a § 2 k.p.a. został przekroczony, co w niniejszej sprawie z oczywistych względów nie zachodzi.

Stanowisko to pozostaje w zgodzie z aktualnie, licznie wyrażanymi poglądami na gruncie różnych procedur, co do związania przewidzianymi w tych procedurach terminami zawitymi. Wskazuje się mianowicie, że konstytucyjna zasada prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) sprzeciwia się restrykcyjnemu pozostawianiu bez biegu, zwrotowi lub odrzucaniu "przedwczesnych" pism procesowych lub środków odwoławczych z nieistotnych lub trudno weryfikowalnych i budzących kontrowersje faktyczno-prawne przyczyn, które mogłyby prowadzić do konstytucyjnie nieproporcjonalnego pozbawienia strony prawa poddania sądowej kontroli odwoławczej kontestowanego orzeczenia (por.m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 marca 2015 r., sygn. akt II UZ 80/14, dostępne w Bazie Orzeczeń SN na stronie: https://www.sn.pl; tak też NSA w postanowieniach z 29 października 2019 r., sygn. akt II GZ 233/19, z 20 marca 2019 r., sygn. akt II GZ 35/19, z 7 października 2016 r., sygn. akt I GZ 528/16, z 23 lipca 2015 r., sygn. akt I GZ 507/15, z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GZ 100/21, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Po drugie, okoliczność braku ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie może być na tym etapie oceniana z punktu widzenia zaistnienia podstawy do wznowienia postępowania z art. 145a § 1 k.p.a., bowiem dopiero po jego wznowieniu - stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. - organ uprawniony będzie do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a stwierdzenie braku podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, w tym w oparciu o art. 145a k.p.a., stanowi co najwyżej przesłankę do odmowy jej uchylenie zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

Za przyjętym w niniejszym uzasadnieniu zapatrywaniem, przemawia zresztą konieczność ochrony innych jeszcze konstytucyjnych wartości.

Podnieść należy, że stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jak stanowi art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Wznowienie postępowania przewidziane w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP jest szczególną instytucją, określaną w doktrynie pojęciem uzdrowienia (sanacji) postępowania (sądowego, administracyjnego) opartego na niekonstytucyjnym akcie normatywnym. Ta właśnie regulacja, stanowiąca podmiotowe konstytucyjne prawo uprawnionego, stwarza jednostce możliwość ponownego rozpatrzenia danej sprawy na podstawie zmienionego stanu prawnego ukształtowanego w następstwie orzeczenia Trybunału (por. wyroki TK z 20 lutego 2002 r., sygn. akt K 39/00, OTK ZU-A 2002 Nr 1, poz. 4 i z 7 września 2006 r., sygn. akt SK 60/05, OTK ZU-A 2006 Nr 8, poz. 101).

Celem ustawowej procedury, realizującej normę wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, musi być realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Swoboda ustawodawcy ukształtowania implementujących to uprawnienie przepisów jest w tym wypadku zawężona, a jej granice wyznacza okoliczność, że "wzruszalność" aktów stosowania prawa została przesądzona już na gruncie samej Konstytucji RP i nie można modyfikować momentu ani skutku czasowego derogacji trybunalskiej (zob. wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 5812/21, CBOSA).

W świetle przywołanych unormowań konstytucyjnych wykładnia art. 149 § 3 k.p.a. nie może prowadzić do pozbawienia strony skarżącej możliwości realizacji prawa podmiotowego ujętego w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, to jest możliwości podważenia dotychczas wydanego wobec niej rozstrzygnięcia, które w jej ocenie, popartej orzeczeniem Trybunału, miało zostać wydane na podstawie norm prawnych uznanych za niekonstytucyjne. Dopiero wznowienie postępowania administracyjnego i zakończenie tego trybu nadzwyczajnego jedną z decyzji przewidzianych w art. 151 k.p.a. otworzy możliwość pełnej realizacji powyższych norm konstytucyjnych.

Już teraz wskazać także trzeba, że przywołane regulacje konstytucyjne powinny być wzięte pod uwagę przez Kolegium przy ponownym rozpoznaniu sprawy w ramach oceny zaistnienia podstawy wznowieniowej z art. 145a § 1 k.p.a.

Okoliczność braku promulgacji orzeczenia Trybunału w żadnym razie nie powoduje, że orzeczenie to dla organów demokratycznego państwa prawa może być uznane za nieistniejące. Mimo że utrata mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne (derogacja, zmiana prawa w zakresie obowiązywania) następuje z datą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to już sam fakt ogłoszenia wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, nie jest pozbawiony prawnego znaczenia dla postępowań toczących się przed organami administracyjnymi lub sądami na tle przepisów dotkniętych niekonstytucyjnością.

Już bowiem z momentem wejścia wyroku Trybunału do obrotu prawnego, co może nastąpić poprzez ogłoszenie go na rozprawie, względnie doręczenie orzeczenia wydanego na posiedzeniu niejawnym uczestnikom postępowania przed Trybunałem (co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To powoduje, że organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne albo w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału (odroczenia derogacji przepisu w wyroku Trybunału), albo z uwagi na zasady intertemporalne, albo np. z uwagi na posiłkowanie się zasadą tempus regit actum (co jest charakterystyczne dla sądów administracyjnych), powinny uwzględniać fakt, że chodzi o przepisy pozbawione domniemania konstytucyjności (por. wyrok TK z 13 marca 2007 r., sygn. K 8/07, OTK-A 2007 Nr 3, poz. 26). Wyrok z 8 lipca 2025 r. został ogłoszony po rozprawie a zatem z momentem jego wejścia do obrotu prawnego doszło do obalenia domniemania konstytucyjności objętych nim norm prawnych.

Jak trafnie wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z 4 lipca 2018 r., sygn. I PK 163/17 zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, do wywołania skutku w sferze obowiązywania prawa konieczne jest promulgowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w stosownym dzienniku urzędowym. Bez tej publikacji wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wywołuje skutku w postaci utraty mocy obowiązującej przepisu zawierającego normę uznaną za niekonstytucyjną. Utrata mocy obowiązującej, warunkowana przez publikację wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie stanowi jednak przesłanki warunkującej decyzję sądu powszechnego o zastosowaniu albo niezastosowaniu przy rozstrzyganiu sprawy przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny.

Inaczej rzecz ujmując należy odróżnić skutki aplikacyjne od derogacyjnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Artykuł 190 ust. 3 Konstytucji RP odnosi się tylko do przesłanek wywołania przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego skutku derogacyjnego, natomiast nie ma znaczenia dla skutku aplikacyjnego. Stanowi on bowiem o "wejściu w życie z dniem ogłoszenia" orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego tylko w odniesieniu do terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, skoro w dalszej części zdania 1 tego przepisu mowa o kompetencji Trybunału Konstytucyjnego do określenia innego terminu utraty tej mocy, jednocześnie art. 190 ust. 4 Konstytucji określający skutki aplikacyjne wyroku TK nie odwołuje się w żaden sposób do publikacji orzeczenia Trybunału w odpowiednim dzienniku urzędowym.

Także w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany był pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, iż każdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją RP wymusza na organach i sądach stosujących prawo konieczność poszukiwania takiego rozwiązania, które umożliwi zastosowanie danej regulacji zgodnie z Konstytucją RP. Każdy taki wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmienia system prawny, derogując normę prawną, która w zależności od jego charakteru jest albo zbyt wąska (w aspekcie podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym), albo tylko błędnie, niezgodnie z ustawą zasadniczą, jest interpretowana i stosowana przez organy i sądy. Sytuacja prawna jednostki, która była adresatem niekonstytucyjnej regulacji, nie może być uzależniona od woli i sprawności parlamentu w wykonaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Brak reakcji ustawodawcy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że stan niekonstytucyjności przestaje istnieć. Wprost przeciwnie, to wówczas na sądach spoczywa powinność podjęcia takiego rozstrzygnięcia, które w realiach zaistniałego stanu faktycznego i prawnego będzie prowadziło do osiągnięcia w możliwie jak najwyższym stopniu stanu zgodności z obowiązującym prawem rozumianym całościowo, a zatem z uwzględnieniem aktów stojących na szczycie hierarchii źródeł prawa, do których z pewnością należy Konstytucja RP (por. wyrok NSA z 22 lutego 2023 r., sygn. III OSK 2336/21).

Skoro brak reakcji ustawodawcy nie zwalnia podmiotów stosujących prawo z obowiązku uwzględniania niekonstytucyjności określonego przypisu, to tym bardziej skutku takiego nie może rodzić opóźnienie w publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, które nie powinno prowadzić do pozbawienia obywatela możliwości realizacji konstytucyjnego uprawnienia wynikającego wprost z art. 190 ust. 4 Konstytucji.

Podsumowując tą cześć rozważań stwierdzić należy, iż przyjęcie odmiennej koncepcji, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, które nie zostało opublikowane w odpowiednim dzienniku urzędowym nie ma żadnej mocy sprawczej do już zrealizowanych skutków i niemożliwa jest restytucja konstytucyjności, ze względu na brak możliwości uruchomienia procedury wznowieniowej o której mówi art. 190 ust. 4 Konstytucji naruszałoby zatem podstawowe standardy konstytucyjne wynikające z zasady, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, albowiem dawałoby nie tylko prawodawcy, ale i organom władzy wykonawczej możliwość takiego działania względem sprzecznych z Konstytucją przepisów, by utrzymywać ich niekonstytucyjne skutki niezależnie od orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i w tym zakresie czyniłoby kontrolę konstytucyjności aktów prawnych pozorną. Pozwalałoby to tak ustawodawcy, jak i władzy wykonawczej wymykać się spod efektywnej kontroli Trybunału Konstytucyjnego.

Wobec bezspornej okoliczności, że wyrok z 8 lipca 2025 r., SK 33/23 został ogłoszony po rozpoznaniu na rozprawie i wraz z uzasadnieniem opublikowany został w zbiorze Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego - Zbiór Urzędowy (OTK ZU) seria A z 2025 r., OTK-A 2025, nr 78, wejście powyższego orzeczenia do obrotu prawnego uznać należy za niewątpliwe. Co za tym idzie bezspornym jest - w ocenie Sądu - wywołanie przez powyższe orzeczenie skutku aplikacyjnego, mimo braku wywołania wobec niedopełnienia wymogu publikacji, skutku derogacyjnego.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie, jako wydane z istotnym naruszeniem art. 149 § 3 k.p.a. należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) Sąd na rzecz Skarżącej zasądził kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania, w tym w szczególności wznowi postępowanie, a w ramach wznowionego postępowania oceni, uwzględniając poglądy prawne wyrażone w niniejszym wyroku, czy w sprawie zachodzą przesłanki dla uchylenia objętej wnioskiem o wznowienie decyzji i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.