Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. K. kwotę 60 zł /słownie: sześćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II SA/Rz 913/11

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi K. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną.

W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., określanej dalej jako u.ś.r.).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że K. K. w dniu 5 maja 2011 r. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną C. K., a także wnioskował o opłacenie w związku z powyższym składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe i zdrowotne.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Wójt Gminy [...] postanowił:

1. nie przyznać K. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną C. K., która legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji,

2. nie przyznać prawa do świadczeń pieniężnych polegających na opłacie składek ubezpieczenia emerytalno-rentowego i zdrowotnego

– wskazując jako przyczynę brak spełnienia przesłanek ustawowych.

W uzasadnieniu Wójt powołując się na art. 17 ust. 1 i 1 a u.ś.r. wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nawiązując do powyższego organ wyjaśnił że K. K. spełnia przesłanki dotyczące rezygnacji z możliwości podjęcia zatrudnienia i opieki nad swoją żoną, niepełnosprawną w stopniu znacznym. Nadto spełnia on także przesłankę, która pozwala na opłacanie za Niego składek emerytalno-rentowych i zdrowotnych przy pobieraniu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jak wynika z zaświadczenia posiada gospodarstwo rolne o powierzchni nie przekraczającej 1 ha przeliczeniowego, zatem opłaca składki KRUS dobrowolnie. Organ naprowadził, że wnioskodawca nie spełnia jednak warunku bycia obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym, gdyż zgodnie z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek ten obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, co również powoduje brak uprawnień do pobierania przez wnioskodawcę przedmiotowego świadczenia. Ponieważ C. K. jest osobą wymagającą opieki i pozostaje w związku małżeńskim z wnioskodawcą, dlatego w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, tym samym nie ma również możliwości przyznania składek emerytalno-rentowych i zdrowotnych, które są pochodną w/w świadczenia.

W odwołaniu K. K. nie zgodził się z wydaną decyzją i wskazał, że jego sytuacja jest trudna, gdyż nie może podjąć żadnej pracy z uwagi na konieczność całodobowej opieki nad niepełnosprawną małżonką. W dalszej części powołał się na przepisy Konstytucji RP, dotyczące równości wszystkich obywateli wobec prawa oraz wyroki Trybunału Konstytucyjnego dotyczące niezgodności z Konstytucją przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.p. Ocenił decyzję jako dyskryminującą.

SKO decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., opisaną na wstępie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył definicję rolnika zawartą w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzi inna negatywna przesłanka powodująca, że nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego stronie, gdyż podlega on dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. Wyjaśnił, że oznacza to, że K. K. nie pracował poza gospodarstwem rolnym i jako rolnik nie posiada statusu osoby bezrobotnej. W związku z tym nie jest spełniona podstawowa przesłanka przyznania wnioskowanej pomocy jaką jest rezygnacja z zatrudnienia lub nie podejmowanie pracy w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną. W przypadku jednak osób mających status rolnika, nie można stwierdzić, że nastąpiła rezygnacja z aktywności zawodowej. Reasumując organ wysnuł wniosek, że K. K. jako osoba ubezpieczona w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wykonuje osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą.

W skardze K. K. nie zgodził z decyzją Kolegium, prezentując podobne argumenty i stanowisko jak w odwołaniu. Podał, że sprawę opieki nad chorą żoną traktuje jako priorytetową, przy czym żona choruje od kilkunastu lat. Wskazał, że orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowi. Zarzucił, że przed chorobą żony był ubezpieczony w ZUS, lecz właśnie z uwagi na chorobę był zmuszony do rezygnacji z pracy, w tym także na roli. Podał, że ziemię oddali z małżonką w dzierżawę a w KRUS-ie ubezpieczył się, żeby w ogóle być objętym jakimkolwiek ubezpieczeniem.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji, wskazując dodatkowo na stanowisko prezentowane w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 521/11, że sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie omawianych przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w wyżej wskazanych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Poza sporem pozostaje treść wcześniej przedstawionych rozstrzygnięć organów administracji. Z akt sprawy wynika, że w dniu 5 maja 2011 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną C. K. Do wniosku załączył wypis z treści orzeczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny [...] z dnia [...] marca 2011 r., w którym stwierdzono, że C. K. nadal jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym oraz do samodzielnej egzystencji – okresowo do marca 2012 r. Wśród załączników znajduje się także informacja Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o wysokości miesięcznej składki za kwiecień, maj i czerwiec 2011 r., zaświadczenie z Urzędu Gminy [...], że C. i K. K. posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni 0,77ha, co stanowi 0,5420ha przeliczeniowego, kserokopie dowodów osobistych wnioskodawcy i jego małżonki oraz prośbę wnioskodawcy złożoną na druku oświadczenia – o przyznanie składek emerytalno-rentowych i zdrowotnej od świadczenia pielęgnacyjnego.

Do odwołania K. K. załączył także kserokopie wypisów z treści orzeczeń komisji lekarskiej lub lekarza rzeczoznawcy Kasy KRUS z dnia 11.04.2005 r., 27.05.1999 r. i z 26.03.2008 r. dotyczące okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i samodzielnej egzystencji C. K.

Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadnie podważył stanowisko Wójta Gminy [...], wskazując, że w oparciu o art. 27 w zw. z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonek także jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec współmałżonka. Wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał stwierdził, iż w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wystąpiło pominięcie legislacyjne, zawężające w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca, bowiem pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym.

Przypisując ogromne znaczenie usankcjonowanemu prawnie obowiązkowi alimentacyjnemu, Trybunał uznał, iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno - ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości. Taka regulacja godzi dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Nawiązując do wcześniejszego wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. o sygn. akt P 23/05, Trybunał zwrócił uwagę, iż świadczenie pielęgnacyjne stanowi nie tylko formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej oraz zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych.

Wskutek omawianego orzeczenia Trybunału doszło do zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym brzmienia art. 17 ust 1 na mocy ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456). Wówczas art. 17 ust. 1 otrzymał brzmienie, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ten nie ograniczył rozumienia obowiązku alimentacyjnego według art. 128 k.r.o.

Mając na uwadze stanowisko Trybunału w sprawie P 27/07 należało przyjąć, że obowiązek opieki nad członkiem rodziny nie został ograniczony wyłącznie do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 k.r.o. ale również do stosunków między małżonkami, uregulowanymi w art. 23 i art. 27 k.r.o. W świetle tych zapisów małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz, co istotne, do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba czy niepełnosprawność.

Ustawodawca nie posługuje się w stosunkach między małżonkami pojęciem obowiązku alimentacyjnego. Jednakże w orzecznictwie (wyrok SN z 24 sierpnia 1990r., sygn. I Cr 422/90, OSNC 1991, z.10-12, poz. 124), jak i w doktrynie przyjmuje się, że do obowiązków wynikających z art. 27 k.r.o. stosuje się przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego bądź to w drodze analogii, bądź też wprost, przy uwzględnieniu istniejących różnic (vide: H. Ciepła, B. Czech, T. Domińczyk, S. Kalus, K. Piasecki, M. Sychowicz. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Warszawa 2000, s. 118).

W świetle powyższych rozważań należy, zatem uznać, iż również małżonek należy do kręgu osób, obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem, którego Trybunał Konstytucyjny łączy prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślenia przy tym wymaga, że obowiązek opieki nad członkiem rodziny, jakim jest małżonek, znajduje swoje umocowanie w systemie nie tylko norm moralnych, ale i prawnych.

Wymaga podkreślenia, że Trybunał zważył, iż stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wywrze skutki, co do innych przesłanek określających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a szczególnie tej - określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy.

Literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy może być podstawą do twierdzenia, iż w przypadku osoby wymagającej stałej opieki, która zawrze związek małżeński wyłączone jest prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dla osoby, która tę opiekę sprawuje, rezygnując z pracy zarobkowej. Wykluczałoby to przyznanie świadczenia osobie, sprawującej opiekę nad małżonkiem. Taka interpretacja omawianego przepisu, w szczególności w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, zdaniem składu sądu orzekającego w niniejszej sprawie, nie zasługuje na aprobatę.

Przede wszystkim należy wskazać, że jeżeli prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych niweczyć będzie skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie. Zatem należy dokonać takiej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cytowanej ustawy, w myśl, której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 k.r.o., traci prawo do świadczenia z uwagi na zawarcie przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego, jako że obowiązek sprawowania opieki ciążyć będzie na małżonku, który uzyska w konsekwencji prawo ubiegania się o świadczenie w przypadku rezygnacji z pracy zarobkowej (por. wyrok WSA w Łodzi z 6.11.2008 r., sygn. akt II SA/Łd 814/08, WSA w Gdańsku w wyroku z 5.08.2009 r., sygn. akt II SA/Gd 319/09, wyrok WSA w Olsztynie z 25.09.2009, sygn. akt II SA/Ol 728/09), wyrok WSA w Poznaniu z 8.06.2011 r. sygn. akt IV SA/Po 317/11, wyrok WSA w Lublinie z 10.02.2011 r. sygn. akt II SA/Lu 22/11 i wielu innych.

Podzielając przedstawione stanowiska należy zauważyć, że rzeczywiste znaczenie normy prawnej zawartej w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego i w kontekście cytowanej noweli z 18 października 2008r., poszerzającej krąg osób uprawnionych do otrzymywania przedmiotowego świadczenia, uległo zmianie.

Wykładnia sądowa, którą zastosował Sąd orzekający w tej sprawie, ma charakter wykładni operatywnej, i zmierza do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych (wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 533/08, niepublikowany).

Taka sama wykładnia sądowa została zastosowana w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów administracyjnych w sprawach o analogicznych stanach faktycznych (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 listopada 2009 roku IV SA./PO 467/09,wyrok WSA w Szczecinie z 17 marca 2010 roku II S.A./Sz 72/10,wyrok WSA w Rzeszowie z 16 grudnia 2009 roku II S.A/Rz 467/09 ).

Organ II instancji wskazał jednakże, że K. K. podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik, co wynika z zaświadczenia KRUS. Według SKO oznacza to, że wnioskujący o przyznanie świadczenia nie pracował poza gospodarstwem rolnym i jako rolnik nie posiada statusu osoby bezrobotnej. Zdaniem organu wobec osób mających status rolnika nie można stwierdzić, iż nastąpiła rezygnacja z pracy zawodowej. Przytoczył definicję rolnika zawartą w art. 6 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.), według której rolnikiem jest osoba fizyczna zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

W ocenie SKO "pozwala to wysnuć wniosek i jednocześnie dokonać wykładni rozszerzającej ze szczególnym odniesieniem do rozpatrywanej sprawy, iż Pan K. K. jako osoba ubezpieczona w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wykonuje osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą".

Do skargi dołączone zostały jednak kserokopie umów dzierżawy nieruchomości o powierzchni 2ha 13a, zaświadczenia KRUS – Placówki Terenowej [...] z dnia 30 listopada 2009 r., z którego wynika, że K. K. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach od 1.01.1991 r. do 27.03.1996 r. i od 14.04.1997 r. do 31.12.2000 r. na wniosek, oraz od 22.02.2005 r. na wniosek – nadal, a także pism Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z 1984 i 1986 r. oraz świadectwa pracy z Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska o zatrudnieniu skarżącego w okresie od 16 sierpnia 1975 r. do 28 lutego 1981 r. w pełnym wymiarze jako kierowca, monter, konserwator wod. kan. i c.o., palacz c.o., i że stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron.

W świetle powyższego wątpliwa wydaje się zasadność stwierdzenia SKO, że K. K. nie pracował poza gospodarstwem rolnym. Może nie mieć żadnego znaczenia także stwierdzenie, iż jako rolnik nie posiada on statusu bezrobotnego. Według przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) bezrobotnym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli: (...)

d) nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.

Rozbieżność powierzchni nieruchomości wynikająca z zaświadczenia Urzędu Gminy i umowy dzierżawy oraz fakt, że umowa dzierżawy pomija w ogóle kwestię tzw. hektarów przeliczeniowych nie pozwala Sądowi na stanowcze odniesienie się do tej kwestii, chociaż przytoczony wyżej przepis podważa kategoryczne stanowisko organu wskazując, że co do zasady osoba będąca właścicielem nieruchomości rolnych może uzyskać status bezrobotnego.

Ponadto nawet przytoczona przez SKO z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) definicja rolnika jako osoby prowadzącej osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą może przekreślać zasadność stanowiska organu. Te okoliczności pozostały nie wyjaśnione. Podobnie – jak się okazało – bez wyjaśnienia pozostała kwestia podnoszona w skardze, iż to choroba małżonki spowodowała konieczność rezygnacji z pracy zarobkowej i niemożność podjęcia zatrudnienia – w tym także prowadzenia gospodarstwa rolnego (co jednakże w ocenie Sądu ma drugoplanowe znaczenie).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

_@POCZ@__@KON@_ 1) matce albo ojcu,

_@POCZ@__@KON@_ 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,

_@POCZ@__@KON@_ 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

_@POCZ@__@KON@_ 1a. Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.

_@KON@_ 5. Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:

_@POCZ@__@KON@_ 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

1a) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

_@POCZ@__@KON@_ 2) osoba wymagająca opieki:

_@POCZ@__@KON@_ a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

_@POCZ@__@KON@_ b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

_@POCZ@__@KON@_ 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną;

5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Według definicji ustawowej zawartej w art. 3 pkt 22 u.ś.r. ilekroć w ustawie mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej – oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Utrwalone już orzecznictwo nie tylko tut. Sądu oparte na prokonstytucyjnej wykładni przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyłącza odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tej tylko przyczyny, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim (zob. uzasadnienia wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – z dnia 18.08.2011 r. sygn. II SA/Ol 456/11, WSA w Łodzi – w uzas. Wyroku z 6.11.2008 r. sygn. II SA/Łd 814/08).

Jednakże ocena prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego wymaga uprzedniego prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Na kanwie niniejszej sprawy w świetle zarzutów skargi nie można wykluczyć, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia rozumianego zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 22 u.ś.r. i nie podejmuje tego zatrudnienia i innej pracy zarobkowej wobec konieczności sprawowania osobistej opieki nad żoną, która jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym faktycznie mógł nie być on także osobą, która osobiście prowadziła działalność rolniczą z tych samych względów. Samo opłacanie składek do KRUS w konkretnych okolicznościach sprawy też nie musi być okolicznością decydującą.

Wskazane braki w materiale dowodowym wskazują na naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Zasądzone na rzecz skarżącego koszty to koszt paliwa do użyczonego od znajomego samochodu (według oświadczenia skarżącego). Taki środek transportu był w ocenie skarżącego konieczny z uwagi na najkrótszy okres pozostawienia niepełnosprawnej żony.