Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1806/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 maja 2025 r. znak DSW-WUN.6053.4.2025.1.MZ w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania postanowienia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 maja 2025 r. znak DSW-WUN.6053.4.2025.1.MZ w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie jest zatem aktem o charakterze procesowym, który nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie organu w zaskarżonym postanowieniu ogranicza się do stwierdzenia, że zażalenie zostało wniesione po upływie terminu. Postanowienie to nie wywołuje żadnych skutków materialnoprawnych, nie można go zatem zaliczyć do kategorii aktów administracyjnych objętych zakresem postępowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, gdyż instytucja wstrzymania wykonania aktu lub czynności administracyjnej przewidziana w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.) dotyczy tylko takich aktów administracyjnych i czynności, których wykonanie może spowodować szkodę lub trudne do odwrócenia skutki (por. postanowienia NSA: z 20 stycznia 2021 r., I OZ 1119/20, z 14 listopada 2018 r., II OZ 1097/18, z 24 lipca 2015 r., I OZ 948/15, z 9 listopada 2007 r., II OZ 1089/07, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uznać w związku z tym należało, że z uwagi na charakter prawny zaskarżonego postanowienia, z jego wydaniem nie można łączyć bezpośredniego skutku w postaci powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Niezależnie od powyższego Sąd pierwszej instancji wskazał, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie został szczegółowo uzasadniony. Wskazano, że zaskarżone postanowienie otwiera drogę do przymusowego dochodzenia nałożonej grzywny, co spowoduje nieodwracalne skutki finansowe i utrudni dalsze prowadzenie działalności. Odnosząc się do powyższego Sąd wskazał, że obowiązek ten ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są odwracalne. Świadczenie takie podlega zwrotowi w przypadku uchylenia przez sąd zaskarżonego aktu. W przypadku tego typu spraw nie można zatem uznać, że zaistnieje przesłanka wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jaką jest pojawienie się trudnych do odwrócenia skutków.

Odnosząc się do drugiej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia - niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody Sąd pierwszej instancji wskazał, że niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody nie ocenia się abstrakcyjnie, lecz każdorazowo należy je ocenić w świetle okoliczności danej sprawy. Nie można bowiem wstrzymać wykonania decyzji wyłącznie opierając się na ogólnikowych stwierdzeniach, gdyż w takim przypadku instytucja wstrzymania wykonania nie miałaby charakteru wyjątkowego, a powszechny. Brak podania ww. danych uniemożliwia ocenę, czy w niniejszej sprawie może pojawić się po stronie skarżącej znaczna szkoda.

Pismem z 19 grudnia 2025 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie podlegało oddaleniu.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Wstrzymanie wykonania aktu jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stanowiącą odstępstwo od ogólnej reguły, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Konieczność uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności spoczywa przy tym na wnioskodawcy. To na nim ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą ocenić, czy w danej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia z 9 maja 2025 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewody Pomorskiego z 8 stycznia 2025 r. nie może zostać uwzględniony, gdyż dotyczy aktu, który nie podlega i nie wymaga wykonania.

Rację ma Sąd pierwszej instancji podnosząc, że nie wszystkie akty administracyjne wymagają wykonania i nadają się do wykonania. Skoro dany akt nie nakłada obowiązków, nie nadaje praw, to nie wymaga on wykonania i dążenie do wstrzymania wykonania takiego aktu administracyjnego jest pozbawione podstaw. Postanowienie wydane w niniejszej sprawie, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia potwierdza określony stan faktyczny i prawny, tj. że zażalenie zostało wniesione po terminie i nie wymaga od organu dalszych działań celem jego realizacji. Ze stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia nie wynika obowiązek nadający się do wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji. Jest to zatem akt prawny nienoszący znamion wykonalności, a tym samym nie można na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzec o wstrzymaniu jego wykonania.

Powyższe stanowisko znalazło potwierdzenie w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22, zgodnie z którą: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania, – nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 (...) (p.p.s.a. – przyp. Naczelnego Sądu Administracyjnego), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji." W uzasadnieniu tej uchwały wskazano m.in., że "sprawa zainicjowana skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też postanowienie o niedopuszczalność odwołania ma charakter procesowy, w takim przypadku złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być uwzględniony, albowiem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, nie ma bowiem charakteru materialnoprawnego.".

Z przedstawionych wyżej względów wynika, że zażalenie jest niezasadne.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosku zawartego w odpowiedzi na zażalenie w zakresie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07). Przepisy art. 201, art. 203, art. 204 i art. 209 p.p.s.a. dotyczą wyłącznie postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem.

-----------------------

4