Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Alina Balicka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej GIOŚ lub organ odwoławczy), po rozpoznaniu zażalenia [...] Sp. z o.o. w [...], na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ) z dnia [...] marca 2015r., znak: [...] o nałożeniu grzywny w kwocie 30.000 złotych z powodu niewykonania obowiązku określonego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...].

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. WIOŚ wstrzymał użytkowanie instalacji związanej z odzyskiem odpadów w zakresie fermentacji odpadów, zlokalizowanej na działce o nr ew. [...] w m. [...], gmina [...], powiat [...], eksploatowanej przez [...] Sp. z o.o. w [...] (dalej skarżąca, strona), określając termin bezpiecznego dla środowiska zakończenia jej użytkowania na dzień 31 stycznia 2015 r.

Strona odwołała się od ww. decyzji, którą następnie Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej GIOŚ) decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] utrzymał w mocy. W pouczeniu wydanego orzeczenia GIOŚ wskazał, iż jego decyzja jest decyzją ostateczną, zaś zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia skargi w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Strona z przysługującego jej prawa nie skorzystała, natomiast pismem z dnia 8 stycznia 2015 r. zwróciła się z wnioskiem o zmianę ostatecznej decyzji WIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r., wstrzymującej użytkowanie instalacji eksploatowanej przez [...] Sp. z o.o., w punkcie 2 określającym termin bezpiecznego dla środowiska wstrzymania użytkowania instalacji na dzień 31 stycznia 2015 r. Powołując się na trwającą nielegalną blokadę drogi dojazdowej do zakładu, zniszczenie drogi poprzez jej przeoranie oraz braku reakcji ze strony zarządcy drogi, wyjaśniła, że nie miała możliwości wywiezienia odpadów w terminie do dnia 31 stycznia 2015 r. i wniosła o przedłużenie terminu do dnia 31 marca 2015r. Zmianę terminu strona argumentowała wolą wykonania obowiązków wskazanych w decyzji, znalezieniem kontrahenta do przeprowadzenia działań oraz trudnymi warunkami meteorologicznymi uniemożliwiającymi usunięcie odpadów we wskazanym terminie.

WIOŚ w dniu 2 lutego 2015 r. podjął próbę przeprowadzenia czynności kontroli instalacji do przetwarzania odpadów znajdującej się na działce o nr ew. [...]. Teren zakładu był zamknięty, natomiast Prezes Zarządu Spółki telefonicznie poinformował o odmowie udziału w czynnościach kontrolnych w dniu 2 lutego 2015 r. oraz nie wyznaczył osoby uprawnionej do reprezentowania Spółki. W związku z powyższym WIOŚ przeprowadził oględziny instalacji zza ogrodzenia, w obecności przedstawiciela Urzędu Gminy [...]. W trakcie oględzin stwierdzono, że odpady nie zostały usunięte z terenu instalacji, a przy pryzmach odpadów znajdujących się na polach odkładczych występują zamarznięte rozlewiska ścieków. Powyższe ustalenia udokumentowano w protokole z oględzin (wraz z dokumentacją fotograficzną) sporządzonym i podpisanym w dniu 2 lutego 2015 r.

Następnie pismem z dnia 2 lutego 2015 r., WIOŚ wezwał Prezesa Zarządu Spółki do udziału w dniu 5 lutego 2015 r. w czynnościach kontrolnych osobiście lub przez pełnomocnika na terenie działki o nr ew. [...] w [...]. Przy kolejnej próbie podjęcia kontroli w dniu 5 lutego 2015 r. teren zakładu ponownie był zamknięty i ponownie Prezes Zarządu Spółki telefonicznie poinformował organ o niewyznaczeniu osoby do reprezentowania Spółki w trakcie kontroli oraz o niestawieniu się na niej osobiście. W związku z powyższym ponownie przeprowadzono oględziny terenu w obecności przedstawiciela Urzędu Gminy [...] oraz funkcjonariusza Policji w [...]. W wyniku oględzin instalacji stwierdzono, że odpady nie zostały usunięte z terenu zakładu, a przy pryzmach odpadów znajdujących się na polach odkładczych występują zamarznięte rozlewiska ścieków. Powyższe ustalenia udokumentowano kolejnym protokołem z oględzin (wraz z dokumentacją fotograficzną), podpisanym w dniu 5 lutego 2015 r.

Następnie WIOŚ stwierdzając, że użytkowanie instalacji nie zostało wstrzymane, odpady nie zostały usunięte z terenu instalacji w wyznaczonym terminie i nadal następowało bezpośrednie zagrożenie dla środowiska, w szczególności gruntowo-wodnego odciekami z pryzm odpadów, pismem z dnia 5 lutego 2015 r., wezwał Spółkę do wykonania obowiązku nałożonego w decyzji WIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r., w terminie 14 dni od daty otrzymania upomnienia. Ponadto strona została pouczona, że w razie niewykonania ww. obowiązku w wyznaczonym terminie, wszczęte zostanie postępowanie egzekucyjne w administracji mające na celu przymuszenie do wykonania powyższego obowiązku. Pismo zostało odebrane w dniu 10 lutego 2015 r.

W związku z powyższym WIOŚ pismem z dnia 6 lutego 2015 r., ponownie wezwał stronę do stawienia się na terenie działki o nr ew. [...] w [...] w celu przeprowadzenia kontroli w dniu 11 lutego 2015 r. Ponieważ teren zakładu był zamknięty, przeprowadzono kolejne oględziny zza ogrodzenia, w obecności przedstawiciela Urzędu Gminy [...]. W ich trakcie stwierdzono, że odpady wciąż nie zostały usunięte z terenu instalacji, a przy pryzmach odpadów znajdujących się na polach odkładczych występują rozlewiska ścieków. Ustalenia powyższe zostały udokumentowane protokołem z oględzin (wraz z dokumentacją fotograficzną), podpisanym w dniu 11 lutego 2015 r.

Następnie w związku z wnioskiem o podjęcie interwencji ze względu na uciążliwość zapachową związaną z przeładowywaniem odpadów na terenie instalacji w [...], na działce o nr ew. [...], WIOŚ w dniu 12 lutego 2015 r. podjął kolejną próbę podjęcia czynności kontrolnych, ponownie zastając zamknięty teren zakładu. W obecności pracownika Urzędu Gminy [...] przeprowadzono kolejne oględziny zza ogrodzenia i stwierdzono, że odpady nie zostały usunięte z terenu zakładu. Ponadto stwierdzono również, że odpady przeładowywane są z pryzm (pól odkładczych) na teren utwardzony, a następnie przewożone do tunelów. Ustalenia powyższe zostały udokumentowane w kolejnym protokole oględzin (wraz z dokumentacją fotograficzną).

W dniu 13 lutego 2015 r. WIOŚ skierował kolejne pismo informujące stronę o kontynuacji czynności kontrolnych w dniu 16 lutego 2015 r., w których strona nie wzięła udziału. W dniu 18 lutego 2015 r. WIOŚ podjął kolejną próbę kontynuowania kontroli na terenie przedmiotowej działki oraz dokonania poboru próbek ścieków oraz gleby. Przedstawiciel kontrolowanej Spółki, obecny w dniu 18 lutego 2015 r. na terenie zakładu uniemożliwił pracownikom Laboratorium [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska wykonania poboru próbek ścieków i gleby z terenu zakładu oraz podpisania protokołu z przesłuchania i notatki służbowej. Nie udzielił on również informacji w zakresie wywozu odpadów z terenu działki o nr ew. [...] w [...].

Kolejne oględziny zostały przeprowadzone w dniu 23 lutego 2015 r. przez WIOŚ przy udziale funkcjonariuszy Policji z Komendy Miejskiej Policji w [...]. W trakcie oględzin ustalono, że na polach odkładczych nadal znajdując się dwie pryzmy odpadów, natomiast pozostałe odpady usunięto z pól odkładczych i przewieziono na teren utwardzony w pobliżu basenu rozładunkowego oraz tunelów kompostowniczych, co świadczyło o dalszym prowadzeniu działalności. Przedstawiciel zakładu odmówił podpisania protokołu z kontroli nr [...] oraz jego przyjęcia.

WIOŚ decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., znak[...] odmówił zmiany ostatecznej decyzji WIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r. w punkcie 2 określającym termin bezpiecznego dla środowiska wstrzymania użytkowania instalacji na dzień 31 stycznia 2015 r.

W związku ze złożeniem przez stronę odwołania od ww. decyzji, Główny Inspektor Ochrony Środowiska rozstrzygnięciem z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2015 r.

W związku z niewykonaniem w/w obowiązku w wyznaczonym terminie, WIOŚ postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., działając na podstawie art. 15 § 1, art. 17, art. 20 § 1 pkt 3, art. 64a § 1 pkt 1 i § 2 pkt 1, art. 119, art. 120 § 1, art. 121 § 2 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym (Dz.U. z 2014r. poz. 1619 ze zm. - dalej postępowanie egzekucyjne), nałożył na [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] grzywnę w kwocie 30.000 złotych z powodu niewykonania obowiązku określonego decyzją WIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r. oraz wezwał stronę do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] marca 2015 r. wystawionym przez WIOŚ, polegającego na wstrzymaniu użytkowania instalacji związanej z odzyskiem odpadów w zakresie fermentacji odpadów, w tym również usunięcia odpadów znajdujących się na terenie instalacji, na działce o nr ew. [...] w [...], gmina [...], w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.

Zażalenie na postanowienie WIOŚ z dnia [...] marca 2015r. wniosła spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], wnosząc o wstrzymanie, na podstawie art. 17 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia, z uwagi na istnienie uzasadnionego przypadku, wyrażającego się w wystąpieniu nieodwracalnych dla strony skutków w razie wykonania zaskarżonego postanowienia i uiszczenie bezzasadnie nałożonej grzywny, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz art. 107 § 1 kpa w związku z art. 144 kpa i art. 18 kpa poprzez nałożenie na nią grzywny w celu przymuszenia w kwocie 30.000 zł bez wskazania szczegółowego uzasadnienia wysokości kwoty grzywny. Ponadto strona zarzuciła również organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie nakładanej kwoty grzywny. Powołując się na art. 2 i art. 7 Konstytucji RP skarżąca stwierdziła, że zgodnie z zasadą praworządności każdy organ państwa może działać tylko w takim zakresie, w jakim jest do tego uprawniony przez prawo. Przekroczenie tego obowiązku sprawia, iż działanie organu traci cechę legalności. Tak rozumiana zasada praworządności znajduje swą konkretyzację w art. 6 kpa. Dalej strona wywiodła, że każde działanie organów administracji musi mieć podstawę prawną oraz musi mieścić się w granicach prawa. Uznanie administracyjne wynika zawsze z norm upoważniających zawierających takie zwroty jak: "wolno", "przyzwala się". Przekroczenie ramy celu i zadań postawionych przed administracją w normach upoważniających byłoby samowolą (K. Nowacki, Kontrola decyzji opartych na uznaniu administracyjnym, AUWr ".Prawo 1986, t. CXXIII, s. 11). Strona podniosła także, że powołany art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie określa wprost, w jakiej wysokości grzywnę może nałożyć organ. Wysokość ta w stosunku do osób prawnych waha się w granicach od 1 zł do 50.000 zł. Uznanie administracyjne w przedmiotowym przypadku dotyczy zatem nie samej możliwości nałożenia grzywny w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, lecz jej wysokości. Następnie strona przytaczając interpretację pojęcia "uznania administracyjnego" z literatury tematu, stwierdziła, że w jej ocenie WIOŚ w niniejszej sprawie, stosując ww. przepis, nie wykonał należycie obowiązków wynikających z uznania administracyjnego, tym samym nie zrealizował upoważnienia do wydawania postanowienia co do istoty. Zdaniem strony organ I instancji instrumentalnie wybrał i zastosował wskazany przepis, uznając go za uprawnienie do samowoli, bez zachowania elementarnych warunków formalnych podejmowania postanowienia uznaniowego. Tym samym nastąpiło przekroczenie ramy celu i zadań postawionych przed organem w normie upoważniającej.

Strona w zażaleniu podniosła, że uzasadnienie postanowienia organu I instancji sprowadza się jedynie do powołania uzasadnienia dla ustalonej kwoty grzywny, bez uzasadnienia wysokości grzywny w celu przymuszenia oraz uwzględnienia możliwości finansowych Spółki. Wobec powyższego strona wywiodła, że działanie organu w rozpatrywanej sprawie jest wadliwe, ponieważ wydając zaskarżone postanowienie - poprzez dowolne ustalenie kwoty grzywny - przekroczono granicę uznania administracyjnego. Zdaniem strony uzasadnienie postanowienia nie odpowiada wymogom wskazanym w art. 107 § 1 kpa w związku z art. 144 kpa, zatem winno podlega uchyleniu. Ponadto z ww. przyczyn strona stwierdziła, że jej zdaniem organ I instancji naruszył art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 77 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. brak odzwierciedlenia w rzeczywistości jego ustaleń. Strona zaprzeczyła również, jakoby prawdą było uznanie grzywny w wysokości 30.000 zł za środek najmniej uciążliwy dla Spółki, ponieważ organ dysponował kompetencją do nałożenia grzywny w niższej kwocie (np. 5.000-10.000 zł). Ponadto strona nadmieniła, że organ wydający grzywnę w celu przymuszenia, winien wziąć również pod uwagę fakt, że przepisy przyznają organom egzekucyjnym kompetencję do kilkukrotnego nakładania grzywny. Zatem w ocenie strony pierwsza grzywna powinna stanowić kwotę niższą niż grzywna nakładana kolejny raz, w razie stwierdzenia, że zobowiązany nie zastosował się do postanowienia.

W związku z powyższym strona zarzuciła naruszenie przez organ I instancji fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym naruszenie art. 8 kpa oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym stwierdzenie, że postanowienie to jest wadliwe i jako takie podlega uchyleniu.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ wskazał, że argument strony podnoszony w zażaleniu dotyczący naruszenia art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym jest całkowicie chybiony. Organ I instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący prowadził działania w kierunku wyegzekwowania decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., następnie utrzymanej w mocy decyzją GIOŚ z dnia [...] sierpnia 2014 r. Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem utraty cechy legalności działania WIOŚ, bowiem w jego ocenie znalazły się one w granicach prawa, o czym mowa w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 6, 7, 8 i 77 kpa.

W ocenie GIOŚ, organ I instancji w sposób wystarczający wyjaśniły przesłanki, które zdecydowały o wymierzeniu grzywny w wysokości 30.000 zł, kierując się zasadą, że "środek egzekucyjny w postaci grzywny odniesie skutek dopiero wówczas, gdy będzie odczuwalny dla zobowiązanego" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 965/10). Podniósł, że grzywna w celu przymuszenia została nałożona na stronę, która mimo decyzji WIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r. wstrzymującej użytkowanie instalacji związanej z odzyskiem odpadów w zakresie fermentacji odpadów, zlokalizowanej na ww. działce i określającej termin bezpiecznego dla środowiska zakończenia jej użytkowania na dzień 31 stycznia 2015 r., w dalszym ciągu prowadziła ww. działalność. W związku z powyższym wysokość grzywny winna być ustalona w kwocie wystarczająco wysokiej, by wyegzekwować od strony obowiązek wstrzymania użytkowania instalacji. Organ I instancji, kierując się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, obliczył szacunkowy koszt wykonania zastępczego usunięcia odpadów przetwarzanych w instalacji, nieporównywalnie przewyższającego kwotę wymierzonej grzywny, wykazując jednocześnie, że grzywna w celu przymuszenia stanowi środek egzekucji najmniej uciążliwy i prowadzący bezpośrednio do wykonania obowiązku.

GIOŚ podkreślił, iż biorąc pod uwagę wielokrotnie próby działań kontrolnych, podejmowane przez WIOŚ oraz wielokrotne stwierdzanie w trakcie oględzin niewykonania przez stronę decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., uznał za słuszne podjęcie przez organ I instancji działań w kierunku przymuszenia zobowiązanego do wyegzekwowania obowiązku ciążącego na stronie. Ponadto nie ma znaczenia w niniejszej sprawie próba zmiany przez stronę terminu bezpiecznego dla środowiska wstrzymania użytkowania instalacji ustalonego na dzień 31 stycznia 2015 r. ww. decyzją WIOŚ, ponieważ półroczny termin wyznaczony ww. decyzją był wystarczający do realizacji ww. obowiązku. Dlatego też organ II instancji decyzją z dnia [...] maja 2015 r., utrzymał w mocy decyzję WIOŚ z dnia [...] lutego 2015 r. Powyższe stworzyło podstawę ku twierdzeniu, że strona z pełną premedytacją, w dalszym ciągu stwarzając bezpośrednie zagrożenie dla środowiska, w szczególności środowiska wodno-glebowego, a tym samym również zdrowia i życia ludzi, prowadziła działalność, nie respektując decyzji WIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r., stwarzając tym samym podstawę do zastosowania narzędzia, jakim jest grzywna w celu przymuszenia do wykonania ciążącego na stronie obowiązku.

W związku z powyższym zarzut strony dotyczący opierania się w trakcie rozpatrywania niniejszej sprawy wyłącznie na interesie społecznym, bez rozważenia słusznego interesu strony, organ uznał za całkowicie chybiony i niemający odzwierciedlenia w stanie faktycznym. Podniósł, że WIOŚ na etapie postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji eksploatowanej przez stronę, zbadał relację pomiędzy słusznym interesem strony i interesem społecznym, stwierdzając jednoznacznie, że ze względu na prowadzenie działalności wbrew przepisom oraz warunkom posiadanej decyzji, strona naraziła na negatywne skutki swojej działalności zarówno okolicznych mieszkańców jak i środowisko.

Zdaniem GIOŚ wysokość kwoty grzywny nałożonej przez WIOŚ na stronę jest w pełni zasadna. Niewywiązanie się przez stronę z obowiązków nałożonych decyzją organu I instancji z dnia [...] lipca 2014 r. i dalsze prowadzenie działalności, co wynika z oględzin dokonanych w dniu 23 lutego 2015r., zdaniem organu II instancji należy uznać za świadome działanie wbrew ciążącym na niej obowiązkom. Ponadto w ocenie organu odwoławczego znaczącym czynnikiem wpływającym na ustalenie kwoty grzywny w wysokości 30.000 zł był fakt wezwania strony w dniu 5 lutego 2015 r. do wykonania obowiązku nałożonego w decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. i udzielenie dodatkowego 14-dniowego terminu na jego wykonanie, z jednoczesnym poinformowaniem o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w celu przymuszenia w przypadku niepodjęcia działań przez stronę. W świetle niezastosowania się do ww. wezwania i prowadzonej w dalszym ciągu działalności, organ II instancji uznał, że nałożenie na stronę grzywny w celu przymuszenia w najniższym wymiarze, jak zostało to podniesione przez stronę w odwołaniu, nie przyniosłoby oczekiwanego skutku, czyli nie stanowiłoby wystarczającego instrumentu przymuszającego stronę do wywiązania się z warunków nałożonych decyzją WIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r. Organ odwoławczy wskazał również na fakt podjętych przez stronę działań skutecznie utrudniających prowadzenie przez organ I instancji czynności kontrolnych, tj. konsekwentnej odmowy udziału w czynnościach kontrolnych, uniemożliwienia wykonania poboru próbek gleby i ścieków z terenu zakładu, odmowy udzielenia informacji i wreszcie odmowy podpisania i nieprzyjęcia protokołu z kontroli. W ocenie organu odwoławczego powyższe zachowanie prezentowane przez stronę stanowi ewidentny dowód na brak jakiegokolwiek zaangażowania w realizację ciążących na niej obowiązków i całkowite zlekceważenie decyzji organu I instancji. Natomiast dalsze prowadzenie działalności mimo zakazu świadczy wyłącznie o tym, że nawet bezkosztowe wezwanie do usunięcia naruszenia okazało się niewystarczającym narzędziem wywierającym nacisk na stronę. Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, słusznym jest uznanie, że grzywna w kwocie np. 5.000-10.000 zł byłaby równie nieskuteczna. Strona nie podporządkowując się nałożonym na nią obowiązkom i konsekwentnie odmawiając ich wykonania, stworzyła jedynie ugruntowaną podstawę ku podjęciu przez WIOŚ bardziej radykalnych działań, które w ocenie organu II instancji były w pełni uzasadnione i prawidłowe. 

Według organu odwoławczego, organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił fakty, zebrał dowody i zbadał wszelkie okoliczności dotyczące niniejszej sprawy. A zatem jest całkowicie chybione twierdzenie strony, jakoby organ I instancji naruszył przepisy art. 6, 7, 8 i 77 kpa, ponieważ działając na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w pełni udowadniając ich naruszenia przez stronę, prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, wypełniając tym samym również warunek wynikający z art. 8 kpa. W związku z powyższym w ocenie organu II instancji nietrafiony jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 107 § 1 kpa z uwagi na fakt, iż WIOŚ w sposób prawidłowy wydał zaskarżone postanowienie, właściwie je uzasadniając poprzez szczegółowe wskazanie i wyjaśnienie przesłanek faktycznych, jakimi się kierował. Wobec powyższego GIOŚ uznał, iż z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika jednoznacznie, że ustalając kwotę grzywny organ I instancji rozważył jej wysokość pod kątem efektywności prowadzonej egzekucji. W dodatku poinformował zobowiązaną o możliwości wynikającej z treści art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, tj. "w razie wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym, nałożone a nie uiszczone lub nie ściągnięte grzywny w celu przymuszenia ulegają umorzeniu". Nie naruszył więc granic uznania administracyjnego, wyznaczonych przez powołane wyżej przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co w konsekwencji uzasadnia orzeczenie organu odwoławczego.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła, reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

1. art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 119 § 1, art. 121 § 2, art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i art. 11 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji na skutek przyjęcia, że kwota nałożonej na skarżącą grzywny jest odpowiednia a organ I instancji przedstawił wyczerpującą argumentację dla uzasadnienia jej wysokości, podczas gdy organy I i II instancji nie wskazały wystarczających przesłanek, które przemawiałyby za zasadnością nałożenia na skarżącą grzywny w wysokości 30 000 zł;

2. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 kpa poprzez nierozważanie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do przyjęcia, że skarżąca nadal prowadzi działalność w zakresie przetwarzania odpadów na terenie instalacji oraz, że wysokość nałożonej na skarżącą grzywny jest uzasadniona, podczas gdy dokładna analiza całego materiału dowodowego prowadzi do odmiennych wniosków.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca – odnosząc się do pierwszego zarzutu – podniosła m.in., iż kwestionuje nie tylko wysokość nałożonej grzywny, ale także zasadność jej nałożenia w ogóle. Wskazała, że wydaje się wysoce prawdopodobne, iż na skutek podjęcia przez skarżącą kroków prawnych, postępowanie egzekucyjne zostanie umorzone z uwagi na wady tytułu wykonawczego, na podstawie którego się ono toczy. Obowiązek usunięcia odpadów z terenu instalacji nie wynika z decyzji, na podstawie której został wydany. Ponadto skarżąca zarzuciła organom administracji, że nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący przesłanek, które decydowały o wymierzeniu grzywny w wysokości 30.000 złotych. Dodała, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Brak wyjaśnienia przesłanek wydania rozstrzygnięcia takiej a nie innej treści, nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy, błędy w ustaleniach faktycznych, które doprowadziły do uznania, że skarżąca nadal prowadzi działalność w zakresie użytkowania instalacji, stanowiły niewątpliwy powód do uchylenia zaskarżanego rozstrzygnięcia i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez obniżenie wysokości nałożonej na skarżącą grzywny. Brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz okoliczności sprawy przez organ II instancji doprowadziło do wysnucia niewłaściwych wniosków i utrzymania w mocy wadliwej decyzji.

Odnosząc się do drugiego zarzutu, skarżąca podniosła m. in., że na pobieżną analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy przez organ II instancji wskazuje przekonanie tego organu o dalszym prowadzeniu przez skarżącą działalności w zakresie użytkowania instalacji, pomimo, że przed upływem terminu do jej wstrzymania skarżąca zawiesiła działalność. Dodała, iż użytkowanie przedmiotowej instalacji polega na prowadzeniu procesu przetwarzania odpadów, tj. procesu R3: recykling lub odzysk substancji organicznych (kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania), zgodnie z opisem procesu technologicznego zawartym w ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2013 roku, znak [...]. Składowanie odpadów na terenie utwardzonym, w pobliżu basenu rozładunkowego oraz w tunelach kompostowniczych, w których odpady nie są napowietrzane pod ciśnieniem w temperaturze od 45 to 60 st. C (brak takich stwierdzeń w protokole z oględzin), nie świadczy o użytkowaniu. Odpady pozostałe na polach odkładczych nie są poddawane procesowi kompostowania (dojrzewania kompostu), gdyż zostały przykryte folią i ułożone na folii. W inny sposób, niż wskazany w decyzji, proces odzysku nie może być prowadzony, a zatem brak dokonywania ww. działań świadczy o braku użytkowania Instalacji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie jego zgodności z prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Skargi nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2014 r. na spółkę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] nałożony został obowiązek wstrzymania użytkowanie instalacji związanej z odzyskiem odpadów w zakresie fermentacji odpadów zlokalizowanej na działce o nr ewidencyjnym [...] w m. [...], gmina [...], powiat [...] oraz określono termin bezpiecznego dla środowiska wstrzymania użytkowania ww. instalacji, na dzień 31 stycznia 2015 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją GIOŚ z dnia [...] sierpnia 2014 r. i tym samym stała się ostateczna.

Poza sporem jest również, że postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. GIOŚ utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2015 r., nakładające na skarżącą Spółkę grzywnę celem przymuszenia do wykonania obowiązku określonego decyzją WIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r. oraz wzywające do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. wystawionym przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Stosownie do treści art. 120 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, natomiast art. 121 § 2 ww. ustawy wskazuje, że każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 złotych, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 złotych. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, iż organy administracji nakładając grzywnę w kwocie 30.000 złotych przekroczyły warunki określone w ww. art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Sąd nie zgodził się również ze stroną skarżącą, iż organ I instancji w sposób niewystarczający wyjaśnił przesłanki, które zdecydowały o wymierzeniu grzywny w ww. wysokości. Jak słusznie wskazał GIOŚ, grzywna w celu przymuszenia została nałożona w rozpatrywanej sprawie na stronę, która mimo decyzji WIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r. wstrzymującej użytkowanie instalacji związanej z odzyskiem odpadów w zakresie fermentacji odpadów i określającej termin bezpiecznego dla środowiska zakończenia jej użytkowania na dzień 31 stycznia 2015 r. w dalszym ciągu nie dokonała wstrzymania użytkowania instalacji i prowadziła ww. działalność. Ponadto, zasadnie przyjął GIOŚ w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji, biorąc pod uwagę wielokrotne próby podjęcia przez organ I instancji działań kontrolnych oraz wielokrotne stwierdzanie w trakcie oględzin niewykonania przez stronę obowiązku ciążącego na niej z mocy decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., iż koniecznym jest podjęcie działań w kierunku przymuszenia zobowiązanej do wyegzekwowania ciążącego na niej obowiązku. Wysokość grzywny powinna i została ustalona w kwocie wystarczająco wysokiej, by wyegzekwować od strony obowiązek wstrzymania użytkowania instalacji. I właśnie - organ I instancji kierując się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, obliczył szacunkowy koszt wykonania zastępczego usunięcia odpadów przetwarzanych w instalacji, wykazując jednocześnie, że grzywna w celu wymuszenia stanowi środek najmniej uciążliwy i prowadzący bezpośrednio do wykonania obowiązku.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego błędnego wskazania przez organ I instancji powinności usunięcia odpadów z terenu instalacji jako podstawy postępowania egzekucyjnego Sąd doszedł do przekonania, iż zarzut ten nie może się ostać. Wskazać należy, iż, jak wynika ze stanu faktycznego uznanego przez Sąd za prawidłowy, upomnieniem z dnia 5 lutego 2015 r. WIOŚ wezwał skarżącą do wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. tj. wstrzymania użytkowania instalacji związanej z odzyskiem odpadów w zakresie fermentacji odpadów, w tym również poprzez usunięcie odpadów znajdujących się na terenie instalacji na działce o nr ew. [...] w [...]. Dodać należy bowiem, iż usunięcie odpadów z terenu zakładu, jako nieodłączny element ww. decyzji organu I instancji ma bezpośredni związek z jedoczesnym usunięciem bezpośredniego zagrożenia dla środowiska związanego z emisją odcieków z pryzm magazynowanych odpadów.

Sąd nie dał wiary twierdzeniu skarżącej, iż zaprzestała użytkowania instalacji jeszcze przed upływem terminu do jej wstrzymania. Stwierdzić bowiem należy, że transportując odpady z pól odkładczych na teren utwierdzony w pobliżu basenu rozładunkowego oraz umieszczając je w tunelach kompostowniczych skarżąca potwierdziła prowadzenie tej działalności. Powyższe potwierdzają protokoły oględzin (wraz z dokumentacją fotograficzną) dokonanych przez przedstawiciela organu I instancji przy udziale pracowników gminy i policji.

Sąd nie podzielił również zarzutu skarżącej dotyczącego niewykazania przez organ II instancji większej wagi interesu społecznego bez rozważenia słusznego interesu strony oraz powołania się w zaskarżonym postanowieniu na działanie organu I instancji w postępowaniu, które nie jest przedmiotem sporu, a co za tym idzie niedokonania własnej oceny we ww. kwestii. Zaskarżone postanowienie organu II instancji utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji i nakładające na skarżącą grzywnę zostało wydane w związku z niewykonaniem warunków określonych w decyzji WIOŚ z dnia [...] lipca 2014 r. wstrzymującej użytkowanie instalacji związanej z odzyskiem odpadów w zakresie fermentacji odpadów. Organ odwoławczy zasadnie zatem uznał za niewłaściwe twierdzenie skarżącej, jakoby analiza wyższości słusznego interesu społecznego nad interesem strony nie dotyczyła niniejszego postępowania, a co za tym idzie naruszenia przez ten organ art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa. Zarówno bowiem postępowanie toczące się w sprawie wydanej przez WIOŚ decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., jak i postanowienia z dnia [...] marca 2015 r. dotyczą tej samej instalacji oraz niemal tego samego stanu faktycznego. Sąd uznał zatem, że zarówno analiza dowodów zgromadzonych przez organ I instancji, jak i ustalona przez niego wysokość grzywny została w pełni rozważona przez organ wymierzający grzywnę. Organ ten w sposób wystarczający wyjaśnił przesłanki, które zdecydowały o wymierzeniu grzywny w wysokości 30.000 złotych, kierując się zasadą przytoczoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 965/10 stosownie do której środek egzekucyjny w postaci grzywny odniesie skutek dopiero wówczas, gdy będzie odczuwalny dla zobowiązanego. Ponadto, jak już podkreślono wcześniej, organ I instancji kierując się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, obliczyć szacunkowy koszt wykonania zastępczego usunięcia odpadów przetwarzanych w instalacji, nieporównywalnie wyższy niż kwota wymierzonej grzywny, wykazując jednocześnie, że grzywna w celu przymuszenia stanowi środek egzekucji najmniej uciążliwy i prowadzący bezpośrednio do wykonania obowiązku.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi. Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.