Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [....] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego - skargę oddala -

Przedmiotem skargi B. K. jest decyzja Komisji Stypendialnej [...] (OKS) z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], wydana w sprawie odmowy przyznania stypendium socjalnego.

OKS wydając zaskarżoną do Sądu decyzję ustaliło, że wnioskiem z dnia 10 września 2020 r. Skarżąca wystąpiła do Komisji Stypendialnej [...] o przyznanie stypendium socjalnego na semestr zimowy w roku akademickim 2020/2021.

Komisja Stypendialna [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] odmówiła przyznania wnioskowanego stypendium socjalnego.

Organ w uzasadnieniu swego aktu wskazał, że zgodnie z art. 95 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm. zwanej dalej "ustawą") Rektor [...] w porozumieniu z Samorządem Studentów oraz Samorządem Doktorantów ustalił szczegółowe kryteria przyznawania stypendium socjalnego, o których mowa w rozdz. I-IV i VIII-XII Regulaminu świadczeń dla studentów [...]. Zgodnie z § 8 ust. 1 oraz ust. 2 Regulaminu: "podstawą przyznania stypendium socjalnego jest trudna sytuacja materialna studenta określona wysokością miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta, ustaloną na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. O stypendium socjalne może ubiegać się student, którego miesięczny dochód na jedną osobę w rodzinie nie przekracza kwoty ustalonej przez Rektora w porozumieniu z Samorządem Studentów, o którym mowa w § 3 ust. 1.", przy czym za podstawę do obliczenia dochodu, przyjmuje się dochód rodziny studenta, z roku kalendarzowego poprzedzającego rok akademicki, na który świadczenie ma być przyznane (zwanym dalej rokiem bazowym). Wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie, uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne, zgodnie z § 87 ust. 2 ustawy, nie może być mniejsza niż 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz większa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wyjaśnił, że Rektor, działając na podstawie § 3 ust. 1 pkt a Regulaminu, w porozumieniu z Samorządem Studentów [...] z dnia 4 listopada 2020 r. ustalił wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2020/2021, która wynosi 1050,00 zł netto.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy i po dokonaniu analizy przedłożonych dokumentów Komisja ustaliła, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 1130,63 zł. Z tej przyczyny wydana została decyzja odmowna z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Dochód na jedną osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2020/2021 o 80,63 zł.

Z decyzją Organu I instancji nie zgodziła się Skarżąca – zastępowana przez fachowego pełnomocnika zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na jej podjęcie, mianowicie polegający na przyjęciu, że dochód roczny B. K. w roku 2019 wyniósł 30.602,56 złotych, podczas gdy faktycznie wyniósł on 0,00 złotych. Wobec powyższego zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie stypendium socjalnego w semestrze zimowym roku akademickim 2020/2021, zaliczenie w poczet materiału dowodowego załączonych kopii zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2019, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Odwołująca podniosła, że faktycznie w rocznym rozliczeniu podatkowym PIT - 36 wskazała osiągnięty dochód w wysokości 30.602,56 zł. Jednak w złożonej korekcie - po odliczeniu strat za ubiegłe lata - dochód faktycznie wyniósł 0,00 zł. Zatem, nawet po doliczeniu dochodu z alimentów córek, jej dochód był niższy niż próg uzasadniający przyznanie stypendium.

[...] Komisja Stypendialna [...], po rozpatrzeniu w/w odwołania opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2021 r., utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz wobec braku przedłożenia przez odwołującą (pomimo wezwania) nowego zaświadczenia z Urzędu Skarbowego z uwagi na powołanie się przez nią na złożoną korektę do zeznania PIT i wykazanie straty, OKS stwierdziła, że obliczenie dochodu dokonane przez organ I instancji na podstawie dokumentów załączonych do wniosku było prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami. Miesięczny dochód na osobę w rodzinie w 2019 r. wyniósł - 1 130,63 zł. Wyjaśniono także, że zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Treść art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie wskazuje, że przychody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a zatem m.in. przychody osiągane z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wchodzące w skład dochodu rodziny, na podstawie którego z kolei Komisja dokonuje ustalenia dochodu przypadającego na osobę w rodzinie, mogą zostać pomniejszone jedynie o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. To wyliczenie ma charakter zamknięty a nie przykładowy. Tym samym, skoro strata powstała w latach ubiegłych przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie została wymieniona w powołanej regulacji, to nie jest uprawnione i możliwe odliczenie jej od dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Czym innym jest ustalenie podstawy opodatkowania celem zapłaty zobowiązań podatkowych, a czym innym ustalenie dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał, że w roku akademickim 2020/2021 ustalono wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do otrzymania stypendium socjalnego w kwocie 1050,00 zł netto miesięcznie. Ustalony dochód odwołującej nie spełnia tego kryterium, zatem brak podstaw do przyznania świadczenia.

B. K. złożyła do WSA w Rzeszowie skargę na powyżej opisaną decyzję wnosząc o jej uchylenie w całości. W jej ocenie spełniła warunki do przyznania jej prawa do stypendium socjalnego. Podkreśliła, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w interpretacji do jej zeznania podatkowego wskazał, że od dochodu jest odliczona strata z lat ubiegłych. Nadto wskazała, że w dniu 10 stycznia 2021 r. złożyła korektę zeznania podatkowego i ujęła w niej straty za rok 2020. Również w 2019 r. nie uzyskała żadnego dochodu – Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie uznał jej deklaracji za rok 2019 r. Stwierdziła, że zgodnie z ustawą covidową nawet gdyby dochody przewyższały ustawowe kryterium progu dochodowego to i tak ma prawo do uzyskania stypendium.

W odpowiedzi na skargę OKS podtrzymała stanowisko zaprezentowane w kwestionowanej decyzji i zawnioskowała o oddalenie skargi. Organ nie podzielił zarzutów i wniosków skargi. Wyjaśnił, że w piśmie Dyrektora IAS z 30 września 2020 r. dołączonym do wniosku o stypendium socjalne wskazano, że dane ujęte w zaświadczeniu ([...] - [...]) zostały ustalone na podstawie ostatniej korekty zeznania podatkowego Skarżącej z dnia 14.06.2020 r. zgodnie z którą dochód wynosi 30 602,56 zł. Ponadto Dyrektor wskazał, że organ podatkowy na wniosek podatnika wydaje zaświadczenie o wysokości m.in. jego dochodu, w którym stwierdza czy wnioskodawca jest lub nie jest podatnikiem podatku dochodowego (we wszystkich formach opodatkowania); a w przypadku opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych - z określeniem wysokości dochodu przyjętego do podstawy opodatkowania". Zdaniem organu pismo to potwierdza dane zawarte w zaświadczeniu z US z dnia 14.09.2021 r., w którym wskazano dochód Skarżącej w wysokości 30 602,56 zł. Straty z lat ubiegłych powstałe przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie mogą zostać odliczone od dochodu wnioskodawcy. Wobec ustawowych regulacji, sytuacja materialna rodziny Skarżącej nie zmieniła się po dokonaniu korekty w dniu 10.01.2021 r., jak również w wyniku wydanej decyzji Naczelnika US w [...] z dnia [...].04.2021 r. po przeprowadzonym postępowaniu podatkowym. Skarżąca wskazuje, że jej dochody po dokonaniu korekty są niskie i spełnia kryteria do uzyskania świadczenia, jednakże nie przedstawia do wniosku (pomimo wezwania OKS) nowego zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, z którego wynikałaby zmiana wysokości dochodu. Organ podkreślił także, że wbrew twierdzeniom Skarżącej żaden przepis "ustawy covidowej" nie daje prawa do otrzymania stypendium socjalnego, gdy uzyskany dochód przewyższa kryterium progu dochodowego. Jako bezpodstawne organ ocenił twierdzenie Skarżącej, że pomimo prawa do uzyskania stypendium socjalnego, skreślono Skarżącą z listy studentów z powodu braku opłaty za studia niestacjonarne. O tym, czy student ma prawo do otrzymania stypendium socjalnego decyduje Komisja Socjalna, ustalając czy dochód rodziny wnioskodawcy spełnia kryterium dochodowe do przyznania świadczenia. Obowiązek uiszczenia opłaty za studia nie jest zależny od przyznania stypendium socjalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako zupełnie niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości.

Sądowa kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Ta kontrola jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 P.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stan faktyczny sprawy administracyjnej został ustalony zgodnie z kodeksowymi regułami określania prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.), co pozwalało na zastosowywanie wobec skarżącej strony właściwych przepisów prawa materialnego. Sąd przeprowadził też dowód z załączonych do skargi kopii dokumentów.

Skarżąca strona w sposób oczywiście niezasadny zarzuca Odwoławczej Komisji Stypendialnej naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Otóż w myśl art. 88 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r., poz. 478; zwana dalej u.P.sz.w.), wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111; dalej zwana ustawą o świadczeniach rodzinnych).

Organ trafnie w odpowiedzi na skargę wyjaśnia, że definicja dochodu w rozumieniu art. 88 ust. 1 u.P.sz.w. w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustala zamknięty katalog składników wchodzących w jego zakres. W ustawowej definicji dochodu jako składowe dochodu podlegające wyłączeniu nie zostały wymienione straty z prowadzonej działalności gospodarczej poniesione z lat ubiegłych. O tego rodzaju stratach nie wspomina również ustawowa definicja utraty dochodu z art. 3 pkt 23 u.ś.r., a także źródłowy art. 88 ust. 1 u.P.sz.w.. W tym zakresie skarżąca niesłusznie odwołuje się też do przepisów prawa podatkowego, bowiem nie można postawić znaku równości pomiędzy podstawami opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych, a dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Różnica ta została trafnie dostrzeżona przez OKS. Z utrwalonego w tym względzie orzecznictwa sądów administracyjnych wynika w sposób jednoznaczny, iż ustawodawca dla ustalania prawa do świadczeń rodzinnych przyjął za miarodajny dochód w roku poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo wnioskodawcy do uzyskania świadczenia. Dodatkowo wprowadzono zasady dotyczące korygowania tego dochodu w związku z konkretnymi sytuacjami wyczerpująco określonymi w art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r. Dlatego brak jest podstaw do uwzględnienia przy obliczaniu dochodu na podstawie u.ś.r. straty powstałej w latach ubiegłych przy prowadzeniu działalności gospodarczej (tak słusznie NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 2019 r., o sygn. I OSK 2127/17, LEX). Jednocześnie, brzmienie art. 3 pkt 1 u.ś.r., poprzez użycie sformułowania: "ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to...", nie pozostawia wątpliwości, że dokonane w tym przepisie wyliczenie ma charakter kompletny i zamknięty, a nie przykładowy lub otwarty (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 6 czerwca 2017 r. o sygn. II SA/Rz 254/17, LEX).

Również twierdzenia skarżącej odnoszące się do tzw. ustawy covidowej, czyli ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS – CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 695), nie znalazły potwierdzenia w toku sądowej kontroli. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższy akt normatywny nie wypowiada się w sposób, o którym pisze skarżąca.

W konsekwencji, ponieważ dochód skarżącej osiągnął w 2019 r. wysokość miesięczną na członka rodziny - 1130,63 zł, to OKS [...] nie mogła przyznać wnioskowanego świadczenia w postaci stypendium socjalnego bowiem przekracza on kryterium dochodowe określone w wysokości 1050 zł miesięcznie na osobę w rodzinie w roku akademickim 2020/2021. Wobec niespełnienia kryterium dochodowego organy prawidłowo zatem orzekły o odmowie przyznania stypendium socjalnego.

W konsekwencji zarzuty skargi nie mogły spowodować jej uwzględnienia przez WSA na podstawie art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych. Decyzje wydane w toku postępowania, jako zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi powinny zatem pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w nich skutki.

Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.