II SA/Po 88/26 - Postanowienie

Data orzeczenia	2026-02-05	
Data wpływu	2026-01-30	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Arkadiusz Skomra /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652	
Skarżony organ	Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS	
Treść wyniku	Odrzucono skargę	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 05 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie informacji o niezałatwieniu sprawy w terminie postanawia odrzucić skargę.	
Uzasadnienie
R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie informacji o niezałatwieniu sprawy w terminie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż sprawa renty z tytułu niezdolności do pracy nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia.

Zakres przedmiotowy i podmiotowy dopuszczalności drogi sądowej przed sądami administracyjnymi jest wyznaczony przez pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).

Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia (postanowienie WSA w Warszawie z 5. listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1852/20).

Sądy administracyjne zajmują się jedynie kontrolą działalności administracji publicznej, która to kontrola polega m. in. na orzekaniu w sprawach skarg na decyzje, wskazane postanowienia oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej lub na bezczynność i przewlekłość tych organów w ww. sprawach. Nie są natomiast powołane do rozpoznawania innych spraw niż sprawy sądowoadministracyjne, w szczególności do rozpoznawania spraw, które należą do właściwości sądów powszechnych.

W tym miejscu wskazać należy, iż do właściwości sądów powszechnych, stosownie do treści art. 1 i art. 2 § 1 k.p.c., należą sprawy cywilne, o ile przepisy szczególne nie przekazują ich do właściwości sądów szczególnych. Sprawami cywilnymi natomiast są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych i inne sprawy, do których przepisy Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Z przywołanego przepisu wynika, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych przekazane z mocy ustaw szczególnych do kompetencji sądu powszechnego, mające ze swej istoty więcej elementów administracyjnoprawych niż cywilnoprawnych, Kodeks postępowania cywilnego traktuje jako sprawy cywilne, z tym że w odróżnieniu od spraw cywilnych w znaczeniu materialnym, nie ustanawia on w przypadku tych spraw domniemania dopuszczalności drogi sądowej. Musi więc istnieć przepis szczególny przekazujący tego typu sprawy do właściwości sądu powszechnego, aby ten sąd mógł taką sprawę rozpoznać. Takim przepisem jest art. 476 § 2 pkt 2 k.p.c., który wskazuje, że sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących emerytur i rent.

Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, od których przysługuje odwołanie do sądu powszechnego określa natomiast art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl art. 83 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (a więc i świadczeń rentowych). Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 ustawy). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 4778 § 1 k.p.c. sprawy odwołań od rozstrzygnięć organów rentowych z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych do właściwości sądów rejonowych, o których mowa w § 2 tego artykułu.

Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że w sprawach określonych w art. 83 ustawy nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, lecz odwołanie do sądu powszechnego.

Wyjątkiem od powyższego jest art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w myśl którego odwołanie do sądu powszechnego nie przysługuje od decyzji wydanych w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń w drodze wyjątku oraz w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W powyższych sprawach strona może wystąpić do Prezesa ZUS z żądaniem ponownego rozpatrzenia wniosku, a na decyzję tego organu przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Natomiast w niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informujące o przesunięciu terminu załatwienia sprawy renty z tytułu niezdolności do pracy, a więc sprawy należącej do właściwości sądu powszechnego.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skargę odrzucił.