VII SA/Wa 969/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-01-28	
Data wpływu	2025-04-30	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Grzegorz Rudnicki /sprawozdawca/
Marcin Maszczyński
Mirosław Montowski /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz	
Skarżony organ	Inspektor Nadzoru Budowlanego	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), asesor WSA Marcin Maszczyński, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi I. M., T. B., D. W., E. C., A. D., J. W. i D. W1. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 lutego 2025 r. znak: DOR.7110.420.2024.KKR B; DOA.7110.208.2020 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz I. M. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, T. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, D. W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, E. C. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, A. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, J. W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych i D. W1. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Uzasadnienie.

1. Zaskarżoną decyzją z 21 lutego 2025 r., znak DOA.7110.208.2020 Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), po ponownym rozpatrzeniu - w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2438/21 - odwołania I. M., T. B., D. W., E. C., A. D., J. W., reprezentowanych przez r. pr. J. P., od decyzji Wojewody L. z [...] maja 2020 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - utrzymał w mocy tą decyzję.

Uzasadniając rozstrzygnięcie GINB wyjaśnił, że ww., decyzją z 21 maja 2020 r. Wojewoda L. odmówił, po wszczęciu postępowania z urzędu, stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. O.pozwolenia na budowę budynku spopielarni zwłok na działkach nr ewid. [...], [...] i [...] w miejscowości C., gm. J. Od powyższej decyzji z [...] maja 2020 r., odwołały się ww. osoby fizyczne.

GINB decyzją z 14 października 2020 r., znak: DOA.7110.208.2020.KKR umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiotowej sprawie. Po rozparzeniu skargi ww. osób Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2322/20, oddalił skargę na decyzję GINB z 14 października 2020 r., Wyrokiem z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2438/21, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok WSA w Warszawie oraz decyzję GINB z 14 października 2020 r.

GINB opisał zasadnicze tezy ww. wyroku NSA oraz wskazania co do dalszego postepowania, zawarte w ww. wyroku, stwierdzając, że zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

GINB wskazał, że związanie organu i sądu ma szeroki zakres, ponieważ skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane jak i postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne czy też przyszłe postępowanie administracyjne. Skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem.

Mając na uwadze charakter inwestycji, w ocenie GINB skarżący mają interes prawny w przedmiotowej sprawie i wyjaśnił szczególny charakter postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, który stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem administracyjnym ograniczonym do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania. W toku postępowania organ administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej wadliwą decyzją, lecz orzeka, jako organ kasacyjny. Organy administracji publicznej badają prawidłowość decyzji w trybie art. 156 k.p.a. w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania kwestionowanej decyzji.

Organ wyjaśnił znaczenie pojęcia "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdził, że przedmiotowa inwestycja polega na budowie budynku spopielarni zwłok na działkach nr ewid. [...], [...] i [...] w miejscowości C., gm. J. wraz z zewnętrzną instalacją energetyczną na działkach nr ew. [...], [...], [...]; zewnętrzną instalacją gazową na działce nr ew. [...]; zewnętrzną instalacja wodociągową na działkach nr ew. [...], [...], [...]; zewnętrzną instalacją kanalizacji sanitarnej (do istniejącego zbiornika ścieków) na działkach nr ew. [...] i [...].

Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud." - według stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji), pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższy dokument inwestor winien dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę (art. 33 ust. 2 pkt 2 Pr. bud.). Inwestorka A. O. wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę złożyła oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomościami (działki nr ewid. [...], [...] i [...], obr. [...]) na cele budowlane. Z powyższego oświadczenia wynika jednoznacznie, kto je złożył, jakich dotyczą one nieruchomości, jak również z czego wynika tytuł prawny przysługujący inwestorowi do ww. działek. W analizowanym przypadku nie doszło do rażącego uchybienia art. 32 ust. 4 pkt 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 Pr. bud.

Stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr. bud. przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdzał zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa wart. 71 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi.

Z akt sprawy wynika, że działki nr ewid. [...], [...] i [...], obr. [...], na których przewidziano inwestycję, w dniu wydania pozwolenia na budowę, objęte były zakresem obowiązywania uchwały Rady Gminy J. z [...] grudnia 2008 r., Nr [...], w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy J. Prawomocnym wyrokiem z 12 września 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 1061/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części obejmującej § 15 oraz część załącznika graficznego C., K. C., S. II - obszar 6 obejmującego teren oznaczony symbolem U/KS.

Mając na uwadze zarzuty odwołujących się, GINB wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym (przywołanym przez organ) panuje pogląd w przedmiocie skutków stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na ważność pozwolenia na budowę, że nie można stosować sankcji nieważności do decyzji wydanej na podstawie aktu prawa miejscowego, którego nieważność stwierdził sąd lub organ nadzoru w późniejszej dacie, albowiem brak podstawy prawnej odnosić można tylko do naruszenia prawa obowiązującego w dniu wydania przez organ decyzji.

GINB dokonał więc oceny zgodności kontrolowanej decyzji z zapisami ww. uchwały Rady Gminy J. z [...] grudnia 2008 r. Nr [...]. Jak wynika z akt sprawy obszar, na którym znajdują się ww. działki inwestycyjne, w ww. planie miejscowym oznaczony był symbolem 6 U/KS - przeznaczenie podstawowe - pod usługi niekolidujące z terenem cmentarza lub obsługę komunikacyjną (§15 ww. uchwały). Mając na uwadze charakter spornej inwestycji stwierdzić należy, że przedmiotowa inwestycja nie narusza ustaleń ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z analizy akt sprawy, nie wynika by dla inwestycji została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach.

Zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (według stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji), uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Z analizy akt sprawy nie wynika, by przedmiotowa inwestycja mieściła się w katalogu przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko lub przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (według stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji).

Z akt sprawy nie wynika także, aby przyjęte rozwiązania projektowe uchybiały rażąco przepisom obowiązującym w dacie wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia, zwłaszcza zaś rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (według stanu na dzień wydania weryfikowanej decyzji o pozwoleniu na budowę).

Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

Z projektu zagospodarowania terenu (rysunek nr 1) wynika, że elewacja północna budynku spopielam! bez otworów okiennych i drzwiowych znajduje się w odległości ponad 3 m od granicy z działką nr ew. [...]; elewacja południowa budynku z otworami znajduje się w odległości ok. 25 m od granicy z działką drogową nr ew. [...], elewacja wschodnia budynku znajduje się w odległości ok. 49,50 m od granicy z działką drogową nr ew. [...], zaś elewacja zachodnia z otworami znajduje się w odległości ok. 58 m od granicy z działką drogową nr ew. [...].

Analiza akt sprawy nie wykazała również, aby a inwestycja naruszała rażąco § 13 (przesłaniane obiektów budowlanych), § 29 (odprowadzanie wód opadowych) § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), § 60 ust. 2 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych).

Stąd też decyzja Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], nie narusza w sposób rażący art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr. bud.

Projekt budowlany został sporządzony i sprawdzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane, które w czasie wykonania ww. projektu budowlanego były członkami właściwej izby samorządu zawodowego. Jednocześnie projektanci i sprawdzający złożyli oświadczenie o zgodności projektu z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Projekt budowlany został zaopiniowany bez uwag przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz uzgodniony bez zastrzeżeń pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych.

GINB nie dopatrzył się też, aby kontrolowana decyzja Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r. obarczona była którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.

2. Z powyższą decyzją nie zgodzili się skarżący, wnosząc pismem swego pełnomocnika, datowanym na 26 marca 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżących zarzucił:

" naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) tj. art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjny poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie oceny prawnej wyrażonej w Wyroku NSA z 19 czerwca 2024 r. w sprawie II OSK 2438/21 i niezastosowanie się do wskazań Sądu odnośnie do dalszego postępowania,

2) tj. art. 28 ust. 2 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) poprzez brak jego uwzględnienia przy wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody L. z [...] maja 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] (znak: [...]) w sytuacji, gdy przy wydaniu zaskarżonej decyzji Wojewody L. j Starosty L. nie zapewniono Skarżącym statusu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę;

3) tj. art. 5 ust. 1 pkt 9 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) poprzez brak jego uwzględnienia przy wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody L. z [...] maja 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] (znak: [...]) w sytuacji, gdy w sprawie zachodziła sprzeczność budowy spopielarni zwłok, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, i uzasadnionych interesów osób trzecich;

4) tj. § 309, 310, 311 i 312 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) wszystkie powyższe poprzez brak ich uwzględnienia przy wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody L. z [...] maja 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] (znak: [...]) w sytuacji, gdy utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody L. przyczyniło się do utrzymania w mocy wadliwej decyzji Starosty L. nieuwzględniającej przy projektowaniu spopielarni zwłok wymogu braku stwarzania zagrożenia przez ten budynek dla zdrowia sąsiadów, w szczególności w wyniku obecności szkodliwych pyłów lub gazów w powietrzu, nadto emitujących zanieczyszczenia pyliste w wysokim stężeniu;

5) tj. art. 35 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) (przepis w brzmieniu w dacie wydania kwestionowanej decyzji Starosty L.) poprzez brak jego uwzględnienia przy wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody L. z [...] maja 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] (znak: [...]) w sytuacji, gdy w sprawie zachodzi niezgodność wydanej decyzji Wojewody L. i uprzedniej decyzji Starosty L., polegającej na utrzymaniu w mocy pozwolenia na budowę dla p. A. O., z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w Gminie J.".

Zarzucił ponadto ww. decyzji "naruszenie przepisów proceduralnych:

6) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w sprawie nie znajdzie on zastosowania, podczas gdy stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy spowodowało wydanie pozwolenia na budowy p. A. O. bez podstawy prawnej, a zatem organ powinien był stwierdzić uchylenie w całości decyzji Wojewody L. i nieważność decyzji Starosty L.".

Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a ponadto "na podstawie art. 145a § 1 ppsa o zobowiązanie przez Sąd Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wydania decyzji uchylającej w całości decyzję Wojewody L. z [...] maja 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i rozstrzygającej istotę sprawy, polegającą na stwierdzeniu nieważności w całości decyzji Starosty L. z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pani A. O. pozwolenia na budowę budynku spopielarni zwłok na działkach nr ew. [...], [...] i [...] w miejscowości C., gm. J., w terminie zakreślonym przez Sąd, stosownie do art. 286 § 2 p.p.s.a.". Pełnomocnik wnosił również o zasadzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt IIOSK 243 8/21, zawarta została wiążąca organ ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania. W treści uzasadnienia wyroku NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, mając na uwadze powyższe rozważania poczyni ustalenia odnośnie charakterystyki instalacji kremacyjnej, zasięgu i wielkości jej oddziaływania na sąsiednią zabudowę mieszkaniową i dopiero wówczas oceni, czy odwołujący mają interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę budynku spopielarni zwłok.

Organ odwoławczy wprawdzie zauważył, że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia", ale nie zastosował się do art. 153 p.p.s.a.. Nie odniósł się do podnoszonych przez skarżących i przywołanych w wyroku NSA argumentów na temat konieczności uwzględnienia Konwencji Sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych sporządzonej 22 maja 2001 r. oraz konieczności uwzględnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1021 z 20 czerwca 2019 r. dotyczącego trwałych zanieczyszczeń organicznych.

Jedną z przyczyn uchylenia przez NSA decyzji GING była okoliczność, że poza zakresem rozważań pozostawiono również regulacje ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Analiza wielkości i zasięgu oddziaływania instancji kremacyjnej powinna być zatem dokonywana z zastosowaniem wyznaczonych normatywnie standardów jakości środowiska, które w odnośnym fragmencie uzasadnienia wyroku NSA zostały przywołane, jednak GINB w ogóle się do powyższego argumentu nie odnosi.

NSA wskazał, że organ odwoławczy zignorował powyższe regulacje dokonując oceny oddziaływania instalacji do kremacji zwłok dla potrzeb określenia obszaru oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 Pr. bud. w oderwaniu od jej specyficznej funkcji i uwarunkowań istotnych z punktu widzenia ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska oraz stanu zagospodarowania terenów sąsiednich budynkami mieszkaniowymi, a Sąd pierwszej instancji ten wadliwy stan zaaprobował. Natomiast prawidłowy zakres tej analizy uwzględniający zarówno wskazane wyżej przepisy warunków technicznych, jak i p.o.ś., pozwoliłby na prawidłowe zidentyfikowanie uzasadnionych interesów osób trzecich w obszarze oddziaływania obiektu. Zarzuty skargi kasacyjnej, zmierzające do wykazania nieprawidłowości w ocenie interesu prawnego skarżących w aspekcie wymogów art. 144 ust. 2 p.o.ś. okazały się zasadne. Konsekwencją powyższych uchybień było nieprawidłowe wyznaczenie zakresu postępowania wyjaśniającego i brak ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie ustalono bowiem okoliczności faktycznych objętych hipotezami norm prawa materialnego pominiętych przy ustalaniu zasięgu oddziaływania spopielarni zwłok na sferę interesów prawnych skarżących kasacyjnie. Uzasadnione są zatem zarzuty procesowe dotyczące wadliwości postępowania wyjaśniającego, którego ciężar spoczywa na organie.

GINB nie uwzględnił powyższego stanowiska NSA, opierając swoje wywody na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy oraz skupiając się na analizie art. 156 § 1 k.p.a. NSA wskazał w uzasadnieniu, że właściwy organ ma obowiązek sprawdzić w postępowaniu wyjaśniającym, czy zostały spełnione wszystkie wymagania wynikające z przepisów Prawa budowlanego i przepisów odrębnych, to przywołane wyżej przepisy wymogów technicznych powinny być uwzględnione, jako materialnoprawna podstawy określania obszaru oddziaływania krematorium. Wynikają z nich bowiem ograniczenia w sytuowaniu budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi w zasięgu zagrożeń i uciążliwości wywołanych m.in. hałasem i zanieczyszczeniem powietrza.’ tymczasem GINB rozpisuje się na temat odległości ścian budynku z otworami lub bez od granic nieruchomość, jakby to było istotą problemu.

Zaskarżoną decyzją naruszono interes prawny skarżących poprzez brak uwzględnienia przy wydaniu zaskarżonej decyzji okoliczności pozbawienia ich przymiotu strony w trakcie wydawania utrzymanej w mocy, wadliwej decyzji Wojewody L., a uprzednio decyzji Starosty L., co przełożyło się na ciąg procesu decyzyjnego obarczony rażącym naruszeniem prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżący, zarówno przy wydawaniu decyzji przez Starostę L., jak i przez Wojewodę L., nie byli traktowani przez organy administracji, jako strony postępowania. Powyższe uniemożliwiło im m.in. składanie wniosków dowodowych i zajęcie stanowiska w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej na etapie rozpoznawania wniosku o wydanie tej decyzji. GINB utrzymując w mocy decyzję Wojewody L. nie wziął pod uwagę, że uprzednie decyzje zostały podjęte w stanie obarczonym rażącym naruszeniem prawa, a polegającym na pozbawieniu skarżących przymiotu strony w całym postępowaniu, co skutkować powinno stwierdzeniem nieważności przez organ obu poprzednio wydanych decyzji.

Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji GINB nie wziął pod uwagę art. 5 ust. 1 pkt 9 Pr. bud., zgodnie z którym obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy projektować i budować zapewniając poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Decyzja Starosty L. została wydana bez uwzględnienia oddziaływania obiektu na sąsiednie nieruchomości, nadto z pozbawieniem Skarżących przymiotu strony w postępowaniu. Wojewoda L. odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, nie wziął przy tym pod uwagę, że w postępowaniu nie uczestniczą skarżący. Tę wadliwą decyzję, utrzymał obecnie w mocy GINB, również nie biorąc pod uwagę, że na etapie wydawania poprzednich decyzji w sprawie nie wzięto pod uwagę skarżących, a przy projektowaniu i budowaniu spopielarni nie poszanowano ich interesów, jako osób znajdujących się w obszarze szkodliwego oddziaływania tego obiektu. Udział w postępowaniu osoby zainteresowanej w wydaniu konkretnego rozstrzygnięcia ma fundamentalne znaczenie z punktu widzenia postępowania dowodowego. Strona zainteresowana w sprawie, na etapie merytorycznego rozpoznawania wniosku o wydanie konkretnej decyzji, miałaby możliwość wskazywania na elementy pominięte przez organ administracji, choćby takie jak uznanie krematoriów za źródło trwałych zanieczyszczeń organicznych ó właściwościach toksycznych, przenoszonych za pośrednictwem powietrza, wywołujących problemy zdrowotne wynikające z lokalnej ekspozycji - Konwencja Sztokholmska z 22 maja 2001 r., której Polska jest sygnatariuszem, regulacje Unijne, wreszcie polskie przepisy - gdyby w toku postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę skarżący mieli możliwość wskazania konkretnych kolizji między funkcją krematorium na obszarze sąsiadującym z terenami mieszkaniowymi a obowiązującymi w tym zakresie przepisami, w ocenie skarżących decyzja o pozwoleniu na budowę krematorium w sąsiedztwie budynków mieszkalnych nie zostałaby wydana.

GINB, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył także § 309, 310, 311 i 312 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przez brak ich uwzględnienia przy wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody L. Przy wydawaniu poprzednich decyzji utrzymanych w mocy na skutek j decyzji GINB, usankcjonowano stan prawny, w którym nie uwzględniono przy projektowaniu spopielarni zagrożeń, jakie może powodować ten budynek dla higieny i zdrowia użytkowników lub sąsiadów, w szczególności w wyniku emisji szkodliwych pyłów, nadto, jako obiekt emitujący zanieczyszczenia pyliste w wysokim stężeniu. Zgodnie z powołanymi przepisami prawa, organy w trakcie wydawania decyzji powinny wskazaną uciążliwość dla mieszkańców wziąć pod uwagę i ocenić

GINB utrzymał w mocy wadliwą decyzję Wojewody L. i Starosty L. polegającą na braku wyeliminowania z obrotu prawnego udzielonego A. O. bez podstawy prawnej pozwolenia na budowę, czym naruszył art. 35 ust. 1 pkt 1) Pr. bud. (przepis w brzmieniu w dacie wydania kwestionowanej decyzji Starosty L.) przez brak jego uwzględnienia przy wydaniu decyzji. Organ w swojej decyzji pominął fakt, że decyzje, co do których prawidłowości miał się wypowiedzieć zostały wydane w oparciu o plan zagospodarowania przestrzennego, którego nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 12 września 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 1061/16. Stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy przyniosło taki skutek, że przedmiotowa decyzja o pozwoleniu na budowę nie znajduje oparcia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zaszły zatem przesłanki do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ błędnie zatem uznał, że stwierdzenie nieważności planu miejscowego nie wpływa w sposób bezpośredni na ważność decyzji o pozwoleniu na budowę i zgodnie z tym poglądem dokonał oceny zgodności kontrolowanej decyzji z zapisami uchwały Rady Gminy J. z [...] grudnia 2008 r., Nr [...], której stwierdzono nieważność. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dopatrzył się, aby kontrolowana decyzja Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] obarczona była którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych, których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., co stanowi jawne naruszenie prawa.

Sądy administracyjne wielokrotnie wypowiadały się na temat, czy decyzja administracyjna wydana na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, następnie uchylonego, jest decyzją ważną, czy należy stwierdzić jej nieważność, jako wydanej bez podstawy prawnej. GINB wskazuje również na orzeczenia odmiennie pojmujące wpływ uchylenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na ważność wydanej na jego podstawie decyzji administracyjnej.

W tej sprawie być może istnieje konieczność sporządzenia profesjonalnych analiz dotyczących wpływu instalacji do spopielania zwłok na zdrowie tak fizyczne jak i psychiczne okolicznych mieszkańców, badanie zawartości dymów i pyłów emitowanych przez krematorium do atmosfery, wyważenie racji stron. Samo stwierdzenie zawarte w decyzji GINB o rzekomym "wnikliwym przeanalizowaniu materiału dowodowego" nie zastąpi analizy zarówno faktycznego wpływu krematorium na środowisko i życie oraz zdrowie ludzi, ani analizy formalnych naruszeń wynikających z budowy tego krematorium obowiązujących w Polsce Konwencji Sztokholmskiej i Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego, lub też innych przepisów, które należałoby uwzględnić w toku ponownego postępowania, a co powinno odbyć się przed organem pierwszej instancji.

Nie bez znaczenia jest podkreślana wielokrotnie przez skarżących okoliczność, że przed mieszkańcami ukrywano rzeczywiste intencje stojące za Uchwałą o zmianie w MPZP, w którym działki zabudowane krematorium uzyskały przeznaczenia U/KS opisane, jako "Teren usług parkingów i garaży", co mieszkańcom pozwoliło wierzyć, że chodzi o parking dla pobliskiego cmentarza, może jakąś sprzedaż wiązanek i zniczy, a co zaowocowało późniejszym uchyleniem tej uchwały.

3. W odpowiedzi na skargę GINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2024 r, poz. .935, dalej: " p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja naruszała prawo, a skargi w części byłą zasadne.

Na wstępie wyjaśnić należy, że GINB orzekał w sprawie ponownie w warunkach prawnego związania oceną prawna i wskazaniami co do dalszego postepowania, zawartymi w wyroku NSA z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2438/21. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie nie tylko organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, ale także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

2. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie GINB w sposób nieulegający wątpliwości naruszył ww. przepis ustawy ustrojowej przez nieuwzględnienie zarówno oceny prawnej, jak i wskazań Sądu Naczelnego w tej sprawie. Konsekwencją prawną zlekceważenia przez organ ww. oceny i zaleceń było więc uchylenie zaskarżonej decyzji przez tut. Sąd.

NSA w ww. wyroku dokonał oceny prawnej nie tylko interesu prawnego skarżących, wykazując wadliwość rozumowania GINB w przedmiotowej sprawie. Ocenił bowiem prawnie – co uszło uwadze organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy – jakie zagadnienia należało w kontekście potencjalnej przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rozważyć w postępowaniu nadzwyczajnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. O. pozwolenia na budowę budynku spopielarni zwłok. Sąd Naczelny, zwracając uwagę na specyfikę zamierzenia budowlanego, zatwierdzonego ww. decyzją w postępowaniu zwyczajnym, dokonał wiążącej organa w postepowaniu nadzwyczajnym wykładni treści art. 3 pkt 20 Pr. bud., obowiązującego w dniu wydawania pozwolenia na budowę.

Wykładnia ta wskazała GINB przepisy, które należało wziąć pod uwagę w kontekście oddziaływania zezwolonej budowy spopielarni zwłok na nieruchomości sąsiednie, w tym należące do skarżących. Te przepisy mają znaczenie nie tylko dla określenia kręgu stron postepowania nadzwyczajnego (co organ II instancji wykonał), ale również muszą być w postępowaniu nieważnościowym ocenione pod katem ich potencjalnego rażącego naruszenia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (czego organ już nie uczynił). NSA zaś wyraźnie wskazał, że organ powinien zbadać wszelkie okoliczności sprawy, z uwzględnieniem przepisów odrębnych, o jakich mowa w art. 3 pkt 20 Pr. bud. Owe "wszelkie okoliczności" odnoszą się nie tylko do ustalenia kręgu stron, ale również do analizy przesłanek nieważnościowych.

NSA wyraźnie też ocenił prawnie, że "z uwagi na charakter inwestycji polegającej na wybudowaniu budynku spopielarni zwłok (krematorium) objętej pozwoleniem na budowę z 2015 r. ograniczenie analizy przepisów odrębnych stanowiących wyznacznik obszaru analizowanego w niniejszej sprawie wyłącznie do przepisów § 12, § 13, § 57, § 60 ust. 1 i § 36 ust. 2 rozporządzenia, a w istocie skoncentrowanie się wyłącznie na zweryfikowaniu zachowania norm odległościowych przewidzianych w § 12 rozporządzenia, nie wyczerpuje niezbędnego zakresu analizy obejmującej te przepisy, które powinny mieć zastosowanie przy określaniu zasięgu oddziaływania przedmiotowej inwestycji". GINB, ponownie sprawę rozpoznając, uwzględnił powyższe tylko i wyłącznie w aspekcie formalnym (przymiot strony). Dokonując jednak własnej oceny zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie odniósł się w żadnej mierze do tych innych przepisów, koncentrując uzasadnienie decyzji wokół przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ustaleń planu miejscowego.

Przypomnieć należy, że Sąd Naczelny wskazał organowi wiążąco, że nie poddał analizie specyficznych uwarunkowań przeprowadzanego w spopielarni zwłok procesu kremacji oraz urządzeń do tego służących i ich oddziaływania, pomimo posiadania w tym zakresie stosownych dokumentów budowlanych. Nie dokonał zasadniczych ustaleń, które pozwalałyby oszacować zakres i wielkość emisji materiałów w spalinach pieca kremacyjnego zakończonego kominem wylotowym gazów spalinowych. Nie ustalił danych technicznych pieca kremacyjnego, ilości godzin jego pracy, wielkości emisji gazów do powietrza oraz rodzaju substancji uwalniających się podczas spalania zwłok wraz z ubraniami i trumnami.

Tylko taka zaniechana w tej sprawie przez GINB analiza, opisana przez NSA, pozwoliłaby organowi na dokonanie merytorycznej oceny (art. 15 k.p.a.), czy udzielenie inwestorce pozwolenia na budowę krematorium rażąco regulacje prawne, w tym międzynarodowe i unijne. Wyjaśnić trzeba, że ustawodawca w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ograniczył naruszenia "prawa" do przepisów krajowych. Jak słusznie wskazał NSA, to z prawa unijnego wynika, że krematoria są przedsięwzięciami, które emitują zanieczyszczenia stanowiące zagrożenie dla zdrowia ludzkiego i środowiska i podlegają reglamentacji prawnej w celu przeciwdziałania tym zanieczyszczeniom. W tym kontekście, jak ocenił NSA, "bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje fakt, że krematoria nie zostały sklasyfikowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz., 1839) jako przedsięwzięcia mogące znacząco bądź potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Tym bardziej, gdy przedsięwzięcia tego rodzaju nie podlegają klasyfikacji środowiskowej i w następstwie ocenom oddziaływania na środowisko, analiza oddziaływania takiego przedsięwzięcia na interesy osób trzecich w każdym indywidulanym postępowaniu administracyjnym winna być dokonana wszechstronnie i ze szczególną skrupulatnością".

GINB w ogóle nie dokonał oceny, czy udzielone pozwolenie na budowę nie narusza rażąco Konwencji Sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych sporządzonej 22 maja 2001 r., której Polska jest sygnatariuszem. W Konwencji tej uznano, że krematoria mogą stanowić źródło m.in. polichlorowanych dibenzo-p-dioksyn i dibenzofuranów, heksachlorobenzenu oraz polichlorowanyc bifenyli (zał. C cz. III Konwencji). Celem Konwencji (art. 1) jest ochrona ludzkiego zdrowia i środowiska przed trwałymi zanieczyszczeniami organicznymi. Dlatego też zasady postepowania w wypadku potencjalnego zagrożenia szkodliwą dla ludzi immisją pochodzącą z krematoriów zostały opracowane w art. 5 i 6 Konwencji i w niniejszej sprawie podlegały badaniu organu odwoławczego, jak statio fisci Państwa, strony Konwencji.

Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1021 z 20 czerwca 2019 r. dotyczącego trwałych zanieczyszczeń organicznych, jego celem jest ochrona zdrowia ludzkiego i środowiska przed TZO przez zakazanie, jak najszybsze wyeliminowanie lub ograniczenie produkcji, wprowadzania do obrotu i stosowania substancji będących przedmiotem Konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych, lub Protokołu do konwencji z 1979 r. w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości dotyczącego trwałych zanieczyszczeń organicznych, przez zminimalizowanie uwolnień takich substancji, tak, aby je możliwie szybko ostatecznie wyeliminować, jeżeli jest to wykonalne, oraz przez ustanowienie przepisów dotyczących odpadów składających się z jakiejkolwiek takiej substancji, zawierających ją lub nią zanieczyszczonych. W stosownych przypadkach, państwa członkowskie mogą, zgodnie z TFUE, nakładać wymogi surowsze niż wymogi ustanowione w niniejszym rozporządzeniu. Art. 6 rozporządzenia zobowiązuje do redukcji, minimalizacji i eliminacji uwalniania trwałych zanieczyszczeń organicznych.

Pomimo więc wiążącego przesądzenia przez NSA, że nieruchomości skarżących mogą znajdować się w strefie negatywnego oddziaływania krematorium w postaci szkodliwych dla zdrowia i życia trwałych zanieczyszczeń organicznych, GINB nie dokonuje żadnej oceny dopuszczalności budowy spopielarni zwłok w świetle zasady z art. 4 Pr. bud. Zgodnie z tym artykułem, każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, ale pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Jednym z takich przepisów jest § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), zgodnie z którym budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi powinien być wznoszony poza zasięgiem zagrożeń i uciążliwości określonych w przepisach odrębnych, przy czym dopuszcza się wznoszenie budynków w tym zasięgu pod warunkiem zastosowania środków technicznych zmniejszających uciążliwości poniżej poziomu ustalonego w tych przepisach bądź zwiększających odporność budynku na te zagrożenia i uciążliwości, jeżeli nie jest to sprzeczne z warunkami ustalonymi dla obszarów ograniczonego użytkowania, określonych w przepisach odrębnych. Do takich uciążliwości zalicza się m.in. hałas i drgania oraz zanieczyszczenie powietrza i wód, czyli takie rodzaje oddziaływań, które są charakterystyczne dla działalności krematorium – co stwierdził NSA w ww. wyroku.

Co więcej, z § 309 cyt. rozporządzenia wynika zasada projektowania i wykonania budynku w taki sposób, aby nie stanowił zagrożenia dla higieny i zdrowia użytkowników lub sąsiadów, w szczególności w wyniku m.in. wydzielania się gazów toksycznych (pkt 1), obecności szkodliwych pyłów lub gazów w powietrzu (pkt 2) czy nieprawidłowego usuwania dymu i spalin oraz nieczystości i odpadów w postaci stałej lub ciekłej (pkt 5). Z § 311 wynika, że jeżeli w powietrzu wywiewanym z pomieszczenia występują niedopuszczalne stężenia substancji szkodliwych, należy zastosować urządzenia unieszkodliwiające je przed wyemitowaniem do atmosfery.

GINB dokonuje analizy zgodności kwestionowanej co do ważności decyzji z § 12 ust. 1 pkt 1 i § 13, § 29, § 57, § 60 i § 271-272 ww. rozporządzenia, pomijając najistotniejszą kwestię – szkodliwości dla zdrowia i życia immanentnie związanej z krematorium emisji trwałych zanieczyszczeń organicznych. W żadnej mierze nie ocenia, czy taka emisja, oddziałująca (co potwierdził już NSA) na nieruchomości skarżących jest dopuszczalna zgodnie z ww. prawem międzynarodowym, unijnym i krajowym. Nie dokonuje analizy ani w zakresie poziomów potencjalnej emisji trwałych zanieczyszczeń organicznych, ani jej wpływu na zdrowie i życie skarżących (ale również i innych osób, przebywających w obszarze działania krematorium).

GINB zignorował całkowicie ocenę prawną NSA, dotyczącą wskazanych w uzasadnieniu wyroku przepisów ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1219, dalej: "p.o.ś."), w szczególności tego, że eksploatacja instalacji, jaką jest spopielarnia zwłok, nie powinna powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego prowadzący instalację ma tytuł prawny (art. 144 ust. 1 i 2 p.o.ś.), jak również przekroczenia standardów emisyjnych (art. 141 ust. 1 p.o.ś.).

NSA wskazał w tym zakresie, co organ zignorował, że instalacje do spopielania zwłok nie są objęte standardami emisyjnymi określonymi w polskich przepisach, ale w ich przypadku kluczowe znaczenie mają standardy jakości powietrza. Według definicji zamieszczonych w art. 3 pkt 28 lit. a i pkt 34 p.o.ś. standardem jakości powietrza jest poziom dopuszczalny. Poziomy dopuszczalne są określone dla substancji uwzględnionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (t. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 845). Określone substancje wprowadzane z instalacji do powietrza są objęte dodatkowym kryterium w postaci wartości odniesienia, które są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. nr 16, poz. 87).

Stąd też w ramach postępowania nadzwyczajnego i badania przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. analiza wielkości i zasięgu oddziaływania instancji kremacyjnej powinna być dokonana przez organ - z zastosowaniem wyznaczonych normatywnie standardów jakości środowiska – czego GINB również nie uczynił.

3. GINB naruszył tym samym art. 153 p.p.s.a., ale również art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez nieuzasadnione i niewynikające z należytych ustaleń i subsumpcji prawnej w niniejszej sprawie przyjęcie braku rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], zezwalającej na budowę krematorium. Organ naruszył także art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie ustalenia istotnego dla rozstrzyganej w postępowaniu nadzwyczajnym stanu faktycznego, co uniemożliwiło mu swobodną ocenę dowodów na istotne w sprawie okoliczności i sporządzenie poprawnego uzasadnienia zarówno faktycznego, jak i prawnego.

4. Niezasadne były te zarzuty pełnomocnika skarżących, w których wskazuje na naruszenie przez organ przepisów, skutkiem czego było to, że "przy wydaniu zaskarżonej decyzji Wojewody L. j Starosty L. nie zapewniono Skarżącym statusu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę". Przypomnieć należy, że fakt niezawinionego przez stronę braku udziału w postepowaniu jest przesłanką innego postępowania nadzwyczajnego – wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Wobec tego, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i w sprawie wznowienia postępowania są wobec siebie niekonkurencyjne, to przesłanka wznowieniowa nie może być przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji i odwrotnie.

5. GINB, ponownie rozpoznając sprawę zastosuje się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postepowania, zawartych w niniejszym wyroku, ale również w wyroku NSA z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2438/21. Ustali tym samym, czy decyzja Starosty L. z [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca A. O. pozwolenia na budowę budynku spopielarni zwłok na działkach nr ewid. [...], [...] i [...] w miejscowości C., gm. J. była zgodna z prawem, w szczególności z art. 35 ust. 1 pkt 1b, pkt 2 oraz art. 34 ust. 2, ust. pkt 1e Pr. bud.

Organ weźmie pod rozwagę to, że "prawo" nie oznacza tylko przywołanych przez GINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisów rozporządzenia wykonawczego z 2021 r. i prawa miejscowego, ale również prawo przywołane przez tut. Sąd i NSA w ww. wyroku. Dopiero jednoznaczne ustalenie dokonane w aspekcie najistotniejszym w tej sprawie – a więc emisji niewątpliwe szkodliwych trwałych zanieczyszczeń organicznych i spowodowanego nią zagrożenia dla higieny i zdrowia oraz życia użytkowników lub sąsiadów krematorium – pozwoli organowi na rozstrzygnięcie istoty sprawy niniejszej w postaci stwierdzenia zaistnienia (lub nie) rażącego naruszenia prawa ww. decyzją o pozwoleniu na budowę.

6. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz każdego ze skarżących zwrot rzeczywiście poniesionych kosztów procesowych. Sąd miał na uwadze to, że w tej sprawie każdy ze skarżących uiścił niezależnie wpis sądowy, jak również w sposób niezależny ustanowili profesjonalnego pełnomocnika, co powodowało konieczność zwrotu kosztów każdemu z nich, odpowiednio do udziału w sprawie.