Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Protokolant Referent Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pomocy rzeczowej w formie posiłku I. oddala skargę; II. przyznaje [...] B. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania Z. G. od decyzji z [...] lutego 2019 r., znak: [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w sprawie przyznania pomocy rzeczowej w formie posiłku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) – utrzymało w mocy tę decyzję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż wskazaną wyżej decyzją organ pierwszej instancji przyznał skarżącej pomoc rzeczową w formie posiłku od 1 marca 2019 r. do 30 czerwca 2019 r., ustalając, że skarżąca jest obowiązana do ponoszenia 75% od kwoty 8,00 zł, stanowiącej pełny koszt posiłku. Jednocześnie organ pierwszej instancji ustalił, że posiłki będą wydawane przez kuchnię prowadzoną przez MCPR [...] przez 5 dni w tygodniu, zaś odpłatność za posiłki należy uiścić w kasie kuchni do 10-go dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu, w którym skarżąca korzystać będzie z obiadów. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ pierwszej instancji wyjaśnił przy tym, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, której dochód, ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm., dalej także: "u.p.s."), wynosi [...] zł. Dochód ten przekracza zatem kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., które wynosi 701,00 zł i mieści się w przedziale od 151% do 200% tego kryterium. Ta okoliczność kwalifikuje skarżącą do odpłatności za posiłek, stosownie do przepisów prawa miejscowego obowiązujących na terenie Gminy Miasta Z..

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wskazała, że jest schorowaną osobą w podeszłym wieku, a jej dochody nie pozwalają jej na godną egzystencję, albowiem pobiera emeryturę w wysokości [...] zł, a po uiszczeniu stałych opłat pozostaje jej do dyspozycji tylko niecałe [...] zł na śniadania, kolację i zakup niezbędnych rzeczy osobistych. W związku z tym wniosła o obniżenie odpłatności z 75% do 30% oraz o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w tej decyzji, wskazując, że prawidłowo organ pierwszej instancji ustalił wysokość odpłatności ponoszonej przez skarżącą w wysokości 75% przyznanego świadczenia. Organ pierwszej instancji przyznał skarżącej pomoc rzeczową w formie posiłku, którego koszt jednostkowy wynosi 8,00 zł, a więc 75% tej kwoty stanowi 6,00 zł. To oznacza, że skarżąca zapłaci za każdy posiłek 6,00 zł. Dodatkowo Kolegium stwierdziło, że nie może uwzględnić wniosku strony o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności własnej decyzji. Podkreśliło, że rygor taki nadaje się jedynie decyzji wydanej w pierwszej instancji, a decyzja organu odwoławczego jest wykonalna z datą jej wydania.

W skardze na powyższą decyzję Z. G. wyraziła w sposób ogólny niezadowolenie z tego rozstrzygnięcia i wniosła o przyznanie jej prawa pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skargi nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że na wynik sprawy nie może mieć wpływu podnoszona przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego argumentacja, z której można wyprowadzić wniosek, że rozstrzygnięcia organów obu instancji naruszają zasady słuszności. Wyjaśnić należy, że wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), następuje wówczas, gdy dokonywana przez Sąd kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, ale zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ (mogącym mieć istotny wpływ) na wynik sprawy. Takich uchybień nie dopatrzył się Sąd w rozpoznawanej sprawie, a zatem nie było podstaw do uchylenia decyzji organów obu instancji.

Trzeba też podkreślić, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, odmienne rozstrzygnięcie prowadziłoby nie tylko do naruszenia powołanych przepisów prawa materialnego, ale również do naruszenia zasady praworządności określonej w art. 7 Konstytucji i art. 6 k.p.a., z której wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek stosowania przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez te organy. Decyzja o przyznaniu wnioskowanego przez skarżącą świadczenia jest decyzją związaną. Oznacza to, że w razie niespełnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisach prawa, warunkujących ustalenie prawa do tego świadczenia, organy administracji nie mogą go przyznać, kierując się względami słuszności bądź zasad współżycia społecznego. Zarzuty strony dotyczące braku należytego wsparcia dla skarżącej, będącej schorowaną osobą, w podeszłym wieku, której dochody nie pozwalają jej na godną egzystencję, nie mogą mieć zatem wpływu na treść wyroku, gdyż Sąd nie może oceniać działań organów administracji publicznej przez pryzmat zasad współżycia społecznego wskazanych w art. 5 kodeksu cywilnego (wyrok NSA z 5 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 113/07).

Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, regulujące rodzaje świadczeń pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania.

Szczegółowe uregulowanie zadań dotyczących dożywiania zawiera uchwała nr 140 Rady Ministrów z 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M. P. poz. 1007). Ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w przepisach u.p.s. oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 tej ustawy, w tym osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym.

Na podstawie art. 96 ust. 4 u.p.s., Rada Miasta Z. podjęła 28 grudnia 2018 r. uchwałę nr [...] w sprawie zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej w formie pomocy rzeczowej, zasiłków okresowych i zasiłków celowych([...]). Zgodnie z § 2 pkt 2 tej uchwały, wydatki na pomoc rzeczową, zasiłki okresowe oraz zasiłki celowe przyznane pod warunkiem zwrotu podlegają zwrotowi w części lub całości, przy czym w przypadku gdy dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie wynosi od 151% do 200% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s. – zwrotowi podlega 75% przyznanego świadczenia.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701,00 zł.

W myśl art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 4 u.p.s. nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690);

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;

7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2018 r. poz. 998 ze zm.);

8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. z 2018 r. poz. 1272);

9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz.U. poz. 2529);

10) nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a ustawy z 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2012 r. poz. 392 ze zm.).

Z akt niniejszej sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżąca pobiera emeryturę w wysokości [...] zł, otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] od sumy [...] zł miesięcznie, przyznany na pierwsze półrocze 2019 r. i zryczałtowany dodatek energetyczny za okres od stycznia do kwietnia 2019 r. – w wysokości [...] od sumy [...] zł. Łączny dochód skarżącej w styczniu 2019 r., to jest w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym złożyła wniosek rozpoznawany w niniejszej sprawie, wyniósł [...] zł. Dochód ten przekracza ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wynosi 701,00 zł i jednocześnie dochód ten stanowi 188,22% tego kryterium.

Organy obu instancji zasadnie ustaliły, że w sprawie należało zastosować odpłatność określoną w przepisie § 2 pkt 2 ww. uchwały nr [...] Rady Miasta Z.. Oznacza to, że zgodnie z tym przepisem, skarżąca obowiązana jest do zwrotu na rzecz Gminy 75% wartości przyznanego jej świadczenia rzeczowego w formie posiłku. Skoro koszt jednostkowy posiłku wynosi 8,00 zł, to bezsprzecznie 75% tej kwoty stanowi 6,00 zł. Taką właśnie kwotę skarżąca powinna zapłacić za każdy posiłek. Odpłatność ta niewątpliwie została ustalona na podstawie właściwie zastosowanych przepisów prawa materialnego, w oparciu o prawidłowo ustalony skarżącej, którego wysokość stanowi 188,22% ustawowego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, a tym samym mieści się w przedziale wskazanym w § 2 pkt 2 cytowanej uchwały nr [...] Rady Miasta Z..

Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O wynagrodzeniu profesjonalnego pełnomocnika z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono w oparciu art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w związku z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 180).