Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "A." sp. z o.o. z siedzibą w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 1097/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "A." sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 20 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za maj 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 1097/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił A. sp. z o.o. w B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 20 września 2011 r., wydanej w przedmiocie podatku od gier za maj 2010 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 246 § 2 pkt 2 i art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.).

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Gliwicach podał, że Spółka odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.554,00 zł wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym formularzu PPPr podniosła, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W ubiegłym roku poniosła stratę w kwocie 3.237.584,63 zł, co dokumentują załączone do wniosku bilans oraz rachunek zysków i strat za 2010 r. Zaznaczyła nadto, że na skutek wprowadzenia nowych przepisów, zapłaciła w ubiegłym roku podatek od gier w kwocie o ponad 200 % wyższej niż gdyby uiszczała go na zasadach obowiązujących przed nowelizacją przepisów. Spółka wskazała, że obecnie podejmuje działania zmierzające do zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych. W tych ramach obniża koszty funkcjonowania m.in. zmniejszając zatrudnienie. Zauważyła, że powodem trudnej sytuacji finansowej jest również wstrzymanie wydawania nowych zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach. Dodała, że rachunek bankowy Spółki wskazany we wniosku został zajęty w ramach prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Według formularza PPPr stan rachunku bankowego Spółki wynosi 0 zł na koniec miesiąca, natomiast wysokość kapitału zakładowego to 2.117.000 zł, zaś wartość środków trwałych to 5.191.559,97 zł.

Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Spółka dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości, bo wynoszącej 5.191.559,97 zł, co wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym. Spółka podaje wprawdzie w sprzeciwie, że jej majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w "przeważającej części" automaty do gier o niskich wygranych, niemniej jednak, zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę wysokość środków trwałych oraz fakt, iż z pewnością nie stanowią ich wyłącznie tylko automaty do gier, majątek ten może stanowić źródło pokrycia kosztów sądowych, tak w niniejszej sprawie, jak i w pozostałych sprawach z udziałem Spółki, zawisłych przed WSA w Gliwicach.

W dalszej kolejności Sąd podniósł, że Spółka, pomimo deklarowanych i rzeczywistych problemów finansowych funkcjonuje nadal w obrocie, prowadząc działalność gospodarczą i utrzymując określony poziom płynności finansowej. Z analizy sytuacji finansowej Spółki nie wynika przy tym, jakoby konieczność poniesienia wydatków związanych z prowadzonymi postępowaniami sądowoadministracyjnymi doprowadziła do utraty tej płynności.

Dokonując analizy złożonych przez Spółkę dokumentów źródłowych, takich jak rachunek zysków i strat za rok 2010 oraz bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2010 r., WSA w Gliwicach ocenił, że posiadane przez Spółkę aktywa finansowe wystarczają na pokrycie kosztów postępowania sądowego, uwzględniając konieczność poniesienia kosztów także w pozostałych sprawach, zawisłych przed Sądem. Strata z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, wykazywana przez Spółkę, jest wynikiem jedynie bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych, a zatem nie decyduje o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych (por. w tej kwestii postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., II FZ 43/11, Lex nr 783832).

Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Gliwicach Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia Spółki od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Ze względu na to naruszenie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie podlega oddaleniu.

Wbrew twierdzeniom Spółki, które przedstawiła w zażaleniu, należy ocenić jako prawidłową konstatację Sądu pierwszej instancji, że nie wykazała ona, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy.

Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowo w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zbadał zatem zasadność przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, zestawiając z sobą wysokość wpisu i stan majątkowy Spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Spółka dysponuje majątkiem trwałym o znacznej wartości (5.191.559,97 zł), co wynika ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym. Bezzasadny jest podnoszony w zażaleniu przez Spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, bowiem nie stanowią one jedynych środków trwałych Spółki.

W kontekście powyższych ustalonych okoliczności należy uwzględnić, że – jak trafnie powołuje Sąd pierwszej instancji – w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, Lex nr 794951). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która dysponuje środkami trwałymi o tak wysokiej wartości, nie jest w stanie wygospodarować kwoty 3.054,00 zł na pokrycie wpisów sądowych od skargi w tej sprawie (oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1098/11), także w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 741, 742,743;/11 na pokrycie wpisów od skargi kasacyjnej w kwocie 3.041 zł, a także innych kosztów sądowych, które mogą powstać w tym postępowaniu.

Podkreślenia wymaga, że z treści zażalenia nie wynikają żadne konkretne informacje o sytuacji finansowej Spółki, a jego autor w zasadzie nie nawiązał do w.w. argumentacji Sądu pierwszej instancji, która stanęła u podstaw oddalenia wniosku. Zażalenie sprowadza się do polemiki z WSA w Gliwicach co do braku możliwości wyzbycia się składników majątku oraz luźnych stwierdzeń o konieczności rozważenia przez Sąd realnych, a nie hipotetycznych, możliwości poniesienia opłat w postępowaniu, a także celu wymiaru sprawiedliwości. Rozważania o konsekwencjach wyzbycia się nieruchomości należy uznać za nieistotne dla rozstrzygnięcia, gdyż Sąd pierwszej instancji takich działań od Spółki nie oczekiwał.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako niezasadne oddalił, na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.