Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Protokolant Antonina Karmańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2026 r. sprawy ze skargi M. K., M1. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 sierpnia 2025 r. nr: SKO.K/41.3/845/2025/10890/KC w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę.

Przedmiotem skargi M. K. i M. K.1 (dalej wnioskodawcy lub skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wydana w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Decyzją z dnia 17 czerwca 2025 r., wydaną na podstawie art. 104 ust 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (t.j. Dz.U. 2024. 572, dalej k.p.a.) w związku z art. 72 ust. 1 i art. 74 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. (t.j. Dz. U. 2024.1251, dalej p.r.d.) Prezydent Miasta T. (dalej organ pierwszej instancji) odmówił rejestracji pojazdu marki Opel Mokka o numerze rejestracyjnym [...] (VIN: [...]) na rzecz skarżących w związku z wnioskiem z dnia 16 stycznia 2025 r.

W toku postępowania organ wezwał wnioskodawców o uzupełnienie dokumentów o:

- oryginał dowodu rejestracyjnego seria [...],

- tablice rejestracyjne pojazdu,

- dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pomiędzy firmą E. S.A. (dane właściciela pojazdu zawarte w dowodzie rejestracyjnym), a M. J. (zbywca pojazdu, dalej również AB lub uczestnik).

Dnia 28 stycznia 2025 r. w odpowiedzi na wezwanie wnioskodawcy przedłożyli szereg dokumentów potwierdzających fakt zawarcia umowy leasingowej pomiędzy firmą E. S.A., a AB oraz poinformowali, że w przedmiocie potwierdzenia faktu sprzedaży zaistniał spór pomiędzy kupującym (leasingobiorcą – AB), a sprzedającym (leasingodawcą – E. S.A.), który czeka na rozstrzygnięcie przed Sądem Rejonowym dla [...], pod sygn. akt [...].

Organ w dniu 4 lutego 2025 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] z pytaniem, czy faktycznie takie postępowanie się toczy i na jakim jest etapie. Wystosował również pismo do E. S.A. o wskazanie jakie jest stanowisko firmy w sprawie przeniesienia prawa własności do tego pojazdu na rzecz AB.

SR dla [...] odpowiedział, że postępowanie przed sądem jest w toku. Z kolei E. S.A. poinformował, że umowa leasingu nie zakończyła się zakupem pojazdu przez leasingobiorcę (AB).

W ocenie organu brak dokumentu potwierdzającego fakt przeniesienia prawa własności pojazdu pomiędzy E. S.A. (dane właściciela pojazdu zawarte w dowodzie rejestracyjnym), a AB (zbywcą pojazdu) oraz toczące się w tej sprawie postępowanie przed sądem powszechnym jest przesłanką do odmowy rejestracji pojazdu. Decyzja o rejestracji pojazdu ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku złożenia przez wnioskodawcę wszystkich wymaganych w treści art. 72 ust. 1 p.r.d. dokumentów, organ nie może odmówić rejestracji, a brak któregokolwiek dokumentu winien skutkować odmową rejestracji pojazdu. Strona powinna udokumentować prawo własności do pojazdu, a zarejestrowany może być pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego w sposób niesporny prawa własności.

W związku z powyższym zgodnie z art. 73 ust. 1e pkt 1 p.r.d. organ zobowiązany był wydać decyzję o odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu.

2. W odwołaniu od tej decyzji skarżący nie zgodzili się z wydanym rozstrzygnięciem, argumentując, że materiał dowodowy pozwala na ustalenie, czy zaistniał skutek w postaci przeniesienia prawa własności pojazdu z mocy ustawy, a tym samym uwzględnienie wniosku o jego rejestrację.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej organ odwoławczy) decyzją z dnia 25 sierpnia 2025 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, a do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów, których wykaz został wyszczególniony w art. 72 p.r.d. Zawarty w tym unormowaniu katalog jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony przez organy prowadzące postępowanie rejestracyjne. Obowiązek przedstawienia tych dokumentów ciąży na właścicielu pojazdu jako podmiocie legitymowanym do złożenia wniosku o jego zarejestrowanie. W ustawowym katalogu dokumentów niezbędnych do rejestracji wymienia się między innymi: dowód własności pojazdu, zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli było wymagane oraz dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, które dla organów rejestracyjnych stanowią faktyczną podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz podmiotu legitymującego się prawem własności. Dowód własności pojazdu obowiązany jest przedstawić podmiot występujący o zarejestrowanie tegoż pojazdu, przy czym dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to prawo rzeczowe.

Badając stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy ustalił, że omawiany pojazd stanowił przedmiot umowy leasingu zawartej w dniu 13 lutego 2015 r. pomiędzy AB (leasingobiorca), a E. S.A. (leasingodawca) na okres 60 miesięcy, który następnie został na mocy aneksu z dnia 13 grudnia 2019 r. przedłużony do 72 miesięcy, tj. do dnia 23 lutego 2021 r. W punkcie 53 ww. umowy leasingu wskazano, że po zakończeniu umowy leasingobiorcy przysługuje prawo nabycia Sprzętu za cenę określoną w harmonogramie. Leasingobiorca może je zrealizować w terminie 14 dni od wygaśnięcia umowy leasingu, pod warunkiem uiszczenia wszystkich opłat i należności wynikających z umowy, przy czym na poczet ceny nabycia może być zaliczony niewykorzystany depozyt gwarancyjny.

Natomiast z dołączonych do akt sprawy potwierdzeń przelewu wynika, że opłaty dokonano w dniu 31 lipca 2021 r. i w dniu 30 sierpnia 2021 r. (podatek VAT), tj. po upływie 14 dni od wygaśnięcia umowy leasingu.

Pismem z dnia 12 lutego 2025 r. przedstawiciel E. S.A. (leasingodawcy) poinformował, że ww. umowa leasingu nie zakończyła się zakupem pojazdu przez leasingobiorcę i w toczącym się procesie, w którym AB żąda zobowiązania leasingodawcy do wystawienia faktury obejmującej swym zakresem czynność sprzedaży na rzecz leasingobiorcy pojazdu, wnosi o oddalenie powództwa jako bezzasadnego.

Odnosząc przedstawiony wyżej stan prawny do ustalonego stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała przesłanka odmowy rejestracji pojazdu marki Opel Mokka o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz wnioskodawców.

Organ odwoławczy zgodził się z organem pierwszej instancji, że na chwilę obecną do akt sprawy nie przedłożono dowodu bezspornie potwierdzającego, że prawo własności przedmiotowego pojazdu zostało przeniesione pomiędzy E. S.A., a AB, a wręcz przeciwnie co do prawa własności tego pojazdu toczy się spór przed sądem powszechnym. Natomiast zarejestrowany może być jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności.

Skoro zatem z przedłożonych dokumentów nie wynika jednoznacznie by AB był właścicielem przedmiotowego pojazdu, to zawarta przez niego następnie umowa sprzedaży pojazdu nie mogła wywrzeć skutków prawnych w zakresie przeniesienia prawa własności, zgodnie z zasadą, iż nikt nie może przenieść więcej praw niż sam posiada.

Tym samym wnioskodawcy na chwilę obecną nie udokumentowali, że są właścicielami przedmiotowego pojazdu, a rejestracja pojazdu jest możliwa tylko na wniosek jego właściciela.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku o zarejestrowanie pojazdu marki OPEL MOKKA nr rej. [...], względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów dojazdu na rozprawę wg. klucza 50 km x 2 strony x 1,15 zł/km co stanowi 115 zł za każdą rozprawę.

Zdaniem skarżących nabycie przez nich pojazdu Opel Mokka nastąpiło z mocy prawa. Przedmiotowy pojazd został nabyty pierwotnie w celu wykonania umowy leasingu nr [...] w dniu 13 lutego 2015 r. Zgodnie z umową, po uregulowaniu przez leasingobiorcę wszystkich rat leasingu oraz ceny wykupu w kwocie 672,35 zł doszło do przeniesienia z mocy prawa własności pojazdu na rzecz leasingobiorcy. Zgodnie bowiem z art. 535 § 1 K.c. w związku z art. 70916 K.c. przez umowę sprzedaży leasingodawca zobowiązuje się przenieść na leasingobiorcę własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 września 2014 r. Sygn. Akt II CSK 664/13 z braku odmiennych postanowień umowy sprzedaż ma charakter bezwarunkowy i definitywny, co oznacza, że po zapłacie ceny sprzedaży własność rzeczy przechodzi na kupującego z mocy prawa (art. 89 K.c.) bez względu na fakt, czy sprzedający wyda mu dokumenty potwierdzające transakcję.

Skarżący przyznali, że w przedmiocie potwierdzenia faktu sprzedaży zaistniał spór pomiędzy kupującym (leasingobiorcą - AB) a sprzedającym (leasingodawcą – E. S.A), który czeka na rozstrzygnięcie przed Sądem Rejonowym dla [...], pod sygn. akt [...]. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla samego przejścia prawa własności rzeczy w skutek zapłaty ceny sprzedaży. Skarżący argumentowali, iż na podstawie art. 169 § 1 K.c. nabywca (wnioskodawcy) uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, a zgodnie z art. 169 § 2 K.c. skutek ten następuje bezwzględnie po upływie 3 lat od dnia sprzedaży nawet jeśli sprzedaży rzeczy dokonała osoba nieuprawniona. Zgodnie z art. 7 K.c. domniemuje się bowiem dobrą wolę nabywcy, a stanu odwrotnego nie udowodniono w toku postępowania o rejestracje pojazdu, a nawet nie próbowano tego uczynić. W konsekwencji, dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma jedynie znaczenie, czy aktualny właściciel rzeczy udokumentował, że nabył rzecz w okresie dłuższym niż wskazany w przepisie w art. 169 § 2 K.c., a więc czy zaistniał skutek nabycia własności z mocy prawa. W tym zakresie organy obu instancji nie czyniły żadnych ustaleń, podczas gdy jest oczywistym, że przejście z mocy prawa własności pojazdów na wnioskodawców nastąpiło na podstawie dyspozycji w/w przepisu i to niezależnie od sporu pomiędzy leasingodawcą i leasingobiorcą. Organ rejestrowy na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. winien podjąć czynności w postaci zbadania, czy w skutek czynności faktycznej doszło do przejścia prawa własności rzeczy bez względu na wolę właściciela ujawnionego w dokumentach rejestrowych. Do dokonania ustaleń w tym zakresie wystarczające są zgromadzone w sprawie dokumenty - dowód zapłaty za rzecz przez wnioskodawców, umowa przedwstępna sprzedaży, umowa sprzedaży, faktury zakupu datowane na rok 2021 r. Zgodnie z art. 169 § 2 K.c. przejście własności na wnioskodawców nastąpiło bezwzględnie po upływie 3 lat od dnia sprzedaży, czyli przed wydaniem decyzji przez organ. W myśl art. 75 § 1 k.p.a. dowodem w postępowaniu rejestrowym nie są wyłącznie dokumenty wprost wskazujące na przeniesienie prawa własności pojazdu, ale także całokształt innych dokumentów oraz twierdzenia i wyjaśnienia strony oraz świadków pozwalające na ustalenie, czy doszło do przeniesienia prawa własności. Zdaniem skarżących § 4 rozporządzenia w sprawie rejestracji pojazdów definiujący, iż dowodem własności pojazdów są wyłącznie wskazane w rozporządzeniu dokumenty - wydany został w przekroczeniem zakresu delegacji ustawowej. Delegacja ta uprawnia jedynie do unormowania trybu rejestracji pojazdów, a nie uprawnia zawężającego określenia warunków wskazanych w art. 72 ust. 1 p.r.d.

5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

6. Sąd postanowieniem z dnia 1 grudnia 2025 r. dopuścił AB do udziału w postępowaniu na prawach strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Badając sprawę w tak zakreślonych granicach, Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 p.r.d. rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, zaś do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów. Zbiór dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu wskazano w art. 72 p.r.d., przy czym zawarty w tym unormowaniu katalog jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony przez organy prowadzące postępowanie rejestracyjne. Obowiązek przedstawienia dokumentów ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu. Stąd w judykaturze przyjęto, że w razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Dokumenty te muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby (formalna autentyczność dokumentu), lecz także zgodne ze stanem faktycznym (zob. wyroki NSA w sprawach II SA 32/98 i II SA 2506/99).

Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5. Stosownie natomiast do § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz. U. 2024 poz. 1709, dalej rozporządzenie) dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów:

1) umowa sprzedaży;

2) umowa zamiany;

3) umowa darowizny;

4) umowa o dział spadku;

5) umowa o zniesienie współwłasności;

6) faktura potwierdzająca nabycie pojazdu;

7) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności;

8) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.

Postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu samochodowego ma zatem charakter sformalizowany i orzekając w tym przedmiocie, organy administracji opierają się na przedłożonych im dokumentach potwierdzających prawo własności wnioskodawcy. W ustawowym katalogu dokumentów niezbędnych do rejestracji znalazł się dowód własności pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d.), który dla organów rejestracyjnych stanowi faktyczną podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz podmiotu legitymującego się prawem własności. Wśród dowodów wskazujących na tytuł własności pojazdu wymienia się przede wszystkim umowę sprzedaży, umowę zamiany, umowę darowizny, umowę o dział spadku, o zniesienie współwłasności czy fakturę VAT oraz prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Wyliczenie to nie zamyka drogi do wykazania własności pojazdu innymi jeszcze dokumentami, jako że dowody wskazane w rozporządzeniu są najbardziej typowe i najczęściej występują w obrocie prawnym. Dowód własności pojazdu obowiązany jest przedstawić podmiot występujący o zarejestrowanie pojazdu, przy czym dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. W orzecznictwie NSA wielokrotnie akcentowano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, że nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (zob. w szczególności wyroki w sprawach II SA 1093/98, LEX nr 41322 i II SA 1258/98, LEX nr 41343 - nadal aktualne).

Tymczasem w sprawie zasadnicza kwestia – czy zbywcy pojazdu (AB) przysługuje prawo własności przedmiotowego pojazdu, który miał zostać następnie sprzedany skarżącym - jest przedmiotem sporu toczącego się przed Sądem Rejonowym dla [...]. Skarżący do wniosku o rejestrację przedłożyli dowód rejestracyjny samochodu Opel Mokka ([...]), w którym jako właściciel widnieje E. S.A., a na wezwania organu przyznali, że w przedmiocie potwierdzenia faktu sprzedaży zaistniał spór pomiędzy AB (kupującym - leasingobiorcą) a E. S.A., (sprzedającym - leasingodawcą). Z akt sprawy wynika, że spór z powództwa AB przeciwko E. S.A. (sygn. akt [...] jest w toku (karta 11 akt administracyjnych), a E. S.A. oświadczył, że umowa leasingu nie zakończyła się zakupem pojazdu przez leasingobiorcę (AB) i Fundusz wniósł o oddalenie powództwa AB, jako bezzasadnego (karta 12 akt administracyjnych).

Odnosząc się do stanowiska skarżących, że organy powinny ustalić na podstawie art. 169 Kodeksu cywilnego, że przysługuje im prawo własności przedmiotowego pojazdu, Sąd wyjaśnia, że obowiązujące regulacje nie stwarzają podstaw prawnych ku temu, ażeby spór dotyczący zagadnienia własności samochodu mógł być rozstrzygnięty przez niekompetentny w takich sprawach organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne o rejestrację określonego pojazdu mechanicznego (zob. wyrok NSA w sprawie SA/Ka 2084/93, OSN Prokuratura i Prawo 1995, Nr 5, poz. 54). Ustalenie co do istnienia czy też nieistnienia określonego prawa (a więc także prawa własności) lub stosunku prawnego (np. stosunku zobowiązaniowego wynikłego z umowy sprzedaży) należy wyłącznie do właściwości sądów powszechnych (art. 189 k.p.c.). Organ prawidłowo zastosował art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 73 1e. pkt 1 p.r.d. Jak już Sąd wskazał możliwość prowadzenia postępowania dowodowego przez organ rejestracyjny została ograniczona do obowiązku sprawdzenia, czy wnioskodawca przedłożył wszystkie wymagane dla rejestracji pojazdu dokumenty, w szczególności dowód własności pojazdu. Wszelkie wątpliwości odnośnie tego, czy z materiału dowodowego wynika prawo własności pojazdu przysługujące wnioskodawcy - uprawniają organ do odmowy rejestracji pojazdu (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Gl 1139/25, LEX nr 4124899).

W tym stanie faktycznym organ, wobec braku pozytywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. (tj. braku wykazania przez skarżących prawa własności pojazdu), zobowiązany był wydać decyzję o odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu (art. 73 1e. pkt 1 p.r.d.).

Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.