Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

III SA/Łd 339/20

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] , nr [...] wydanym na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096)- dalej: k.p.a. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] r., nr [...] o odmowie przyznania KW płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] odmówił skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Wydane rozstrzygnięcie zawierało pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania , w terminie 14 dni. Powyższa decyzją została doręczona skarżącej osobiście w dniu 17 grudnia 2019 r.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia KW wniosła w dniu 10 stycznia 2020 r. (data nadania przesyłki pocztowej w UP Łęczyca) odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Jednocześnie strona wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 11 grudnia 2019 r. Uzasadniając wniosek wskazała, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn przez nią niezawinionych. Część zgłoszonych przez nią do wniosku o płatności działek stanowi własność jej męża MW, który co organowi wiadomo był osobą tymczasowo aresztowaną. Stan tymczasowego aresztowania został uchylony przez sąd w dniu 24 grudnia 2019 r. i od tego czasu mąż przebywa na zwolnieniu lekarskim z uwagi na swój stan zdrowia, w tym psychicznego, wynikający z traumy związanej z pobawieniem wolności. Dalej strona wskazała, iż z uwagi na fakt, iż to jej mąż dysponował częściową wiedzą niezbędną do prawidłowej argumentacji skarżącej, co do niezasadności decyzji organu I instancji, KW była zmuszona poczekać na poprawę stanu zdrowia męża, co nastąpiło w dniu 8 stycznia 2020 r. W tym dniu stan zdrowia psychicznego MW pozwalał skarżącej na uzyskanie informacji niezbędnych do sporządzenia odwołania, które wnosi wraz z przedmiotowym wnioskiem.

Zaskarżonym niniejszą skargą postanowieniem z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powołując art. 58 § 1 - § 2 k.p.a. wskazał, iż przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe na wniosek strony, która wykaże, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, a wraz z wnioskiem należy dopełnić czynności dla której określony był termin. Z treści powyżej przywołanych przepisów organ wywiódł, iż niezbędne do przywrócenia uchybionego terminu jest łączne spełnienie przez stronę wnioskującą czterech przesłanek, to jest: 1. złożenie wniosku o przywrócenie terminu; 2. uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu; 3. złożenie wniosku w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia; 4. jednoczesne dokonanie czynności procesowej, dla której określony był termin. W ocenie organu, w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca spełniła przesłanki wymienione we wskazanych wyżej pkt 1 i pkt 4.

Natomiast odnośnie przesłanki wskazanej w pkt 2, to jest uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu organ wskazał, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, a dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby, takiej jak np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą , powódź, pożar. W ocenie organu przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja skarżącej dotycząca stanu zdrowia jej męża, który posiadał informacje niezbędne do wykazania zasadności wniesionego przez nią odwołania, nie zasługuje na uwzględnienie. To bowiem skarżąca była stroną postępowania prowadzonego w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zainicjowanego złożonym przez nią wnioskiem i w którym brała czynny udział. Natomiast podniesione we wniosku okoliczności nie dotyczą bezpośrednio skarżącej, a jej męża, który nie był stroną postępowania. Tym samym w ocenie organu skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie wykazała, iż uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn przez nią niezawinionych. Zdaniem organu strona mogła wnieść odwołanie w przewidzianym prawie terminie, a następnie dokonać jego uzupełnienia. Z uwagi na powyższe organ uznał, iż rozważania w przedmiocie zachowania 7 dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. stają się bezprzedmiotowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi KW wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że podniesione przez nią okoliczności, co do stanu zdrowia męża, nie stanowią okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż z treści art. 58 k.p.a. wynika, że strona wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest zobowiązana jedynie do uprawdopodobnienia okoliczności, które wskazywałyby na brak jej winy w uchybieniu terminu. Powyższe oznacza, że strona ma przedstawić okoliczności, z których wynikać będzie co najmniej prawdopodobieństwo, a nie udowodnienie braku winy. Ponadto skarżąca odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych przedstawiła obszerny wywód, co do charakteru uprawdopodobnienia jako środka zastępczego dowodu, jego istoty oraz obowiązków organów administracji publicznej, które co prawda nie są w tej sytuacji zobowiązane do przeprowadzenia postępowania dowodowego sensu stricte, to jednak nie są zwolnione z o obowiązku podjęcia wszelkich działań, z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli, mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy. Skarżąca zarzuciła, iż Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR pominął okoliczność, iż do 24 grudnia 2019 r. (data zwolnienia z aresztu) niezależnie od stanu psychicznego męża nie można było się z nim skontaktować.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie przedmiotem wniesionej skargi KW uczyniła postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2018.

Instytucja procesowa przywrócenia terminu na gruncie postępowania administracyjnego uregulowana została w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 256)- dalej: k.p.a. Stosownie do treści § 1 powołanego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Natomiast jak wynika z 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.

Zgodnie z art. 59 §1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Przy czym jak wynika z § 2 przywołanego przepisu o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

W przedmiotowym stanie faktycznym jak już wcześniej wskazano, pismem z dnia 10 stycznia 2020 r. KW wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, co oznacza, że wniosek skarżącej został rozpatrzony przez organ właściwy - Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a wydane przez ten organ postanowienie z dnia 24 stycznia 2020 r. jest ostateczne, co oznacza, iż skarga jest dopuszczalna.

Dalej wskazać należy, iż z powołanego wyżej art. 58 § 1- 2 k.p.a. wynika, że przywrócenie terminu jest uzależnione od łącznego spełnienia następujących przesłanek: złożenia wniosku o przywrócenie terminu; dokonania czynności, której terminowi uchybiono; uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu oraz zachowanie siedmiodniowego nieprzywracanego terminu (co wynika z § 3 analizowanego przepisu) licząc od dnia ustania przeszkody, na złożenie wniosku.

W przypadku niespełnienia choćby jednej z wymienionej wyżej przesłanek przywrócenia terminu, wniosek nie może być uwzględniony.

Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Tym samym termin do dokonania czynności procesowej nie może zostać przywrócony, jeżeli strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa przy dokonywaniu czynności w toku postępowania. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że strona dołożyła należytej staranności, by dokonać czynności proceduralnej w terminie, lecz dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc wyłącznie zaistnienie nagłych, obiektywnych, niezależnych od wiedzy i woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie, do których zalicza się takie okoliczności jak pożar, powódź, huragan, przerwę w komunikacji, strajk, nagłą i ciężką chorobę (por. wyroki: NSA z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2401/17; WSA: w Rzeszowie z 4 września 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 360/13, w Bydgoszczy z 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 106/13, w Warszawie z 21 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13 i z 11 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 604/14; www.orzeczena.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy również, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Nie można bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające co do przyczyn uchybienia terminu przez stronę. Zauważyć trzeba, że ustawodawca, określając przesłankę braku winy strony, nie wprowadził wymogu udowodnienia tej okoliczności. Z treści art. 58 § 1 k.p.a. wynika bowiem, że wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11 wydanie, C. H. Beck, s. 284). Nałożony na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia braku winy świadczy niewątpliwie o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a., mającym na celu ułatwienie osobie zainteresowanej przywróceniem terminu do dokonania czynności procesowej, przedstawienia swych racji. Jednocześnie w orzecznictwie zaznacza się, że uprawdopodobnienie przyczyny spóźnienia zastępuje formalny dowód, lecz nie jest równoznaczne z gołosłownym podaniem przez wnioskodawcę przyczyny niezachowania terminu, chyba że przyczyna ta jest powszechnie znana (por. wyroki: WSA w Gliwicach z 28 marca 2019 r., IV SA/Gl 1064/18; WSA w Łodzi z 21 lutego 0129 r., II SA/|Łd 1008/18; WSA w Warszawie z 30 stycznia 2019 r., VIII SA/Wa 812/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż z ustalonego w sposób prawidłowy stanu faktycznego wynika bezspornie, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] która to decyzja została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 17 grudnia 2019 r.

Wnosząc w dniu 10 stycznia 2020 r. żądanie przywrócenia uchybionego terminu i dokonując jednocześnie uchybionej czynności procesowej poprzez złożenie odwołania od decyzji organu I instancji skarżąca zadośćuczyniła dwóm spośród czterech przewidzianych w art. 58 § 1-2 k.p.a. przesłanek przywrócenia terminu.

Strona nie dochowała natomiast trzeciej z przesłanek, to jest nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.

Jak wynika bowiem z uzasadnienia wniosku z dnia 10 stycznia 2020 r. brak winy w uchybieniu terminu skarżąca wywodzi z faktu choroby męża MW (ściślej złej kondycji psychicznej) wynikającej z faktu zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego - tymczasowego aresztowania, który został uchylony przez sąd w dniu 24 grudnia 2019 r. Trauma spowodowana pozbawieniem wolności uniemożliwiała uzyskanie od w/w jakichkolwiek informacji, co do działek zgłoszonych przez skarżącą do wniosku o płatność na rok 2018, a które to informacje jako pochodzące od właściciela części działek i osoby pomagającej stronie w ich uprawie, były niezbędne do prawidłowej obrony praw skarżącej z tytułu wnioskowanych płatności.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę powyższa argumentacja nie uprawdopodabnia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, a co nie jest kwestionowane przez skarżącą, stroną wnioskującą w dniu 15 czerwca 2018 r. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 była KW, a nie jej mąż MW. Co więcej ze złożonego wniosku, jak i jakiegokolwiek innego dokumentu nie wynika, że MW występował w tym postępowaniu w charakterze pełnomocnika skarżącej. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że poświadczona przez skarżącą złożonym do akt sprawy zaświadczeniem lekarskim niezdolność do pracy MW w okresie od 27 grudnia 2019 r. do 9 stycznia 2020 r. miała jakikolwiek wpływ na bieg terminu do skorzystania przez stronę z przysługującego jej prawa wniesienia odwołania, a co za tym idzie okoliczność powyższa nie może być uznana za uprawdopodobnienie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu.

Sąd podziela stanowisko organu w zakresie bezprzedmiotowości rozważań dotyczących przesłanki wniesienia prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Według oświadczenia skarżącej przyczyna uchybienia terminu dotyczy jej męża, a nie samej skarżącej. Strona w trakcie postępowania nie podnosiła, by przyczyną uchybienia terminu było sprawowanie przez nią osobiście stałej (całodobowej) opieki nad mężem, uniemożliwiające sporządzenie odwołania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do uprawnień wynikających z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

ab/