Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Asesor WSA - Łukasz Jarocki, Protokolant referent - Dariusz Bychawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. spraw ze skarg R. oraz D. w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 21 grudnia 2023 r. nr POD.503.143.2021.WF.AFR.15 w przedmiocie odmowy przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargi.

Przedmiotem skarg R. (dalej: "R.") oraz D. w K. (dalej: "[...]") jest decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: "GIF") z 21 grudnia 2023 r. nr POD.503.143.2021.WF.AFR.15 w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we [...] (dalej: "WIF") z 19 kwietnia 2021 r. nr WIF-WR-I.8520.6.15.2020 wydanej w przedmiocie odmowy przeniesienia na rzecz A. w B. (aktualnie w [...]) (dalej: "Wnioskodawca", "Apteka", "Spółka" lub "Strona") wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...] zezwolenia [...] z 4 marca 2002 r. zmienionego decyzjami: WIIF.WR.l-4004-25/6 z 31 maja 2006 r., WIF-WR-I.8520.5.78.2011 z 13 grudnia 2011 r. oraz WIF-WR-1.8520.5.9.2020 z 16 marca 2020 r. wydanego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we [...] dla D. w B. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej [...] położonej w [...] przy ul. [...],

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 8 grudnia 2020 r. Apteka złożyła do WIF wniosek o przeniesienie zezwolenia z 4 marca 2002 r. nr [...], na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...] przy ul. [...], wydanego na rzecz spółki [...] zs. w [...].

Postanowieniem z 15 marca 2021 r. WIF dopuścił dowód z dokumentów, tj. decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27.01.2014 r., znak: DKK1-421/31/13/ES oraz decyzji nr DKK-150/2015 z dnia 2.09.2015 r. znak: DKK1-421/33/15/MAB.

Pismem z 15 marca 2021 r. [...] Izba Aptekarska we [...] (dalej: "DIA") wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu na prawach strony, który to wniosek WIF załatwił postanowieniem z 19 marca 2021 r., dopuszczającym DIA do udziału w postępowaniu.

Decyzją z 19 kwietnia 2021 r. nr WIF-WR-1.8520.6.15.2020, WIF odmówił przeniesienia na rzecz A. w B. wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...] zezwolenia [...] z 4.03.2002 r. zmienionego decyzjami: WIIF.WR.1-4004-25/6 z 31.05.2006 r., WIF-WR-I.8520.5.78.2011 z 13.12.2011 r. oraz WIF-WR-1.8520.5.9.2020 z 16.03.2020 r. wydanego dla [...] zs. w [...] na prowadzenie apteki ogólnodostępnej "[...] " położonej w [...] przy ul. [...].

Od powyższej decyzji Strona wniosła odwołanie do GIF, zaskarżając decyzję organu I instancji w całości.

Pismem z 17 czerwca 2021 r. R. zawiadomił o wstąpieniu do postępowania na prawach przysługujących prokuratorowi oraz przedstawił stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z 24 sierpnia 2021 r. GIF włączył w poczet materiału dowodowego akta postępowania administracyjnego prowadzonego przez siebie pod znakiem POD.503.87.2021.

Pismem z 5 listopada 2021 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej delegowany do Prokuratury Regionalnej (dalej: "Prokurator") przystąpił do postępowania w roli podmiotu na prawach strony.

Zawiadomieniem z 7 lutego 2023 r. GIF wskazał, że na dzień wysłania zawiadomienia występują zależne od Strony okoliczności, które (łącznie) mogą potencjalnie stanowić o przynależności Strony (jako podmiotu kontrolowanego) do grupy kapitałowej prowadzącej więcej niż 4 apteki ogólnodostępne, a w konsekwencji - skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Strony, tj.:

pkt. 3.1. umowy kredytu terminowego z dnia 7.12.2020 r. (dalej jako: "umowa"): poprzez zobowiązanie Kredytobiorcy do stosowania wszystkich kwot pożyczonych przez siebie w ramach instrumentu do finansowania płatności pierwszej transzy ceny zakupu w ramach umowy ramowej dotyczącej nabycia docelowych aptek,

pkt 22.7 umowy: poprzez zastrzeżenie, iż Kredytobiorca nie może przystąpić do fuzji, podziału, połączenia lub przebudowy przedsiębiorstwa (w tym zmiany jego formy prawnej), wyłącznie za uprzednią pisemną zgodą Kredytodawcy;

pkt. 22.8.1 umowy: poprzez zastrzeżenie, iż Kredytobiorca nie może prowadzić jakiejkolwiek działalności gospodarczej innej niż świadczenie usług farmaceutycznych i czynności z nimi związane lub zamknąć, zaprzestać lub zakończyć działalności którejkolwiek z Aptek docelowych po ich nabyciu bez uprzedniej pisemnej zgody Kredytodawcy;

pkt 22.8.2 umowy: poprzez zastrzeżenie, iż Kredytobiorca nie może posiadać Spółki Zależnej;

pkt 22.8.3 umowy: poprzez zastrzeżenie, iż Kredytobiorca nie może zatrudniać innych pracowników poza pracownikami w Aptekach Docelowych;

pkt 22.11.1 umowy: poprzez nakazanie powstrzymania się (poza wyjątkami określonymi w umowie) od zatwierdzenia uchwały lub podjęcia jakichkolwiek działań mających na celu:

a) zmiany w umowie spółki (w języku polskim: umowa spółki) Kredytobiorcy inne niż zmiana wymagana dla odzwierciedlenia następujących elementów:

zwiększenie udziału kapitałowego Poręczyciela (udział kapitałowy) dokonane zgodnie z pkt. 22.12 (Udziały własnościowe i zysk);

zmiana siedziby Kredytobiorcy w ramach jego Pierwotnej Jurysdykcji;

b) likwidację Kredytobiorcy, zbycie jego przedsiębiorstwa lub zmiana formy prawnej;

c) rozpoczęcie przez Kredytobiorcę wspólnego przedsięwzięcia lub prowadzenia działalności gospodarczej wspólnie z jakąkolwiek osobą trzecią pod wspólną nazwą, ale bez ustanowienia osoby prawnej zgodnie z art. 10 ust. 4 kodeksu handlowego lub jakimkolwiek podobnym przepisem innego właściwego prawa;

d) zawarcie umowy sprzedaży lub dzierżawy przedsiębiorstwa lub jego części;

e) emisji jakichkolwiek papierów wartościowych przez Kredytobiorcę; lub

f) zmiana struktury własnościowej Kredytobiorcy, w szczególności jakakolwiek zmiana, w wyniku której obaj Poręczyciele przestaliby być jedynymi wspólnikami Kredytobiorcy i przestaliby sprawować nad nim bezpośrednią kontrolę.

pkt 22.11.2 umowy: poprzez zastrzeżenie, iż Punkt 22.11.1 umowy nie ma zastosowania do uchwały lub czynności podjętej za uprzednią pisemną zgodą Kredytodawcy.

pkt 22.12.1 umowy: poprzez zastrzeżenie, iż z wyjątkiem postanowień punktu 22.12.2 Dłużnicy nie mogą:

zwiększyć udziałów kapitałowych Poręczyciela w Kredytobiorcy lub zmienić, zbyć, sprzedać lub przenieść jakichkolwiek praw lub obowiązków związanych z udziałami Poręczycieli w Kredytobiorcy, do których jest on uprawniony jako wspólnik Kredytobiorcy;

zadeklarować, dokonać lub wypłacić jakichkolwiek zysków, obciążeń, opłat, odsetek czy innych wypłat (lub odsetki od wszelkich niezapłaconych zysków, obciążeń, opłat, odsetek lub innych wypłat) (w gotówce lub w naturze) od lub w odniesieniu do udziału Poręczyciela w Kredytobiorcy;

spłacać ani podzielić ewentualnej rezerwy z tytuł u zysku lub odsetek od kapitału zapasowego;

uiszczać jakichkolwiek opłat administracyjnych, doradczych lub innych na rzecz lub na zlecenie któregokolwiek z ich podmiotów stowarzyszonych;

wykupić, odkupić, unieważnić, wycofać lub spłacić jakikolwiek udział kapitałowy Poręczyciela w Kredytobiorcy lub podjąć decyzję o jego wykupie.

pkt 22.12.2 umowy: poprzez zastrzeżenie, iż punkt 22.12.1 nie ma zastosowania do:

zwiększenia udziału kapitałowego Kredytobiorcy o wkład pieniężny, dokonane po uprzedniej pisemnej zgodzie Kredytodawcy, pod warunkiem, że nowy wkład pieniężny zostanie w całości przejęty przez jego dotychczasowego(-ych) wspólnika(-ów) (a nie przez jakąkolwiek inną osobę);

wypłaty wynagrodzenia dokonanych przez Kredytobiorcę na rzecz Poręczycieli jako wspólników Kredytobiorcy będącego spółką jawną w roku obrotowym i powiązanych z nim spółek osobowych w łącznej wysokości do 120.000 PLN (wynagrodzenie brutto) i koszty obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne pod warunkiem, że w chwili dokonywania takiej płatności (lub jej części) nie wystąpi żadne niewywiązywanie się z zobowiązania, ani też nie będzie ono wynikało z takich płatności.

każda dystrybucja dokonana za uprzednią pisemną zgodą Kredytodawcę i zgodnie z warunkami takiej zgody.

pkt. 23.13 umowy: poprzez zastrzeżenie, iż dokumenty założycielskie jakiegokolwiek Dłużnika Transakcyjnego są zmieniane, modyfikowane, uzupełniane, zastępowane lub rozwiązywane bez uprzedniej pisemnej zgody Kredytodawcy, chyba że jest to wyraźnie dozwolone lub wymagane na mocy niniejszej Umowy lub jakiegokolwiek innego Dokumentu Finansowego;

pkt. 23.14 umowy: poprzez zastrzeżenie, iż jeżeli inaczej niż zgodnie z Umową, każdy Dłużnik Transakcyjny:

zostaje połączony lub skonsolidowany z jakąkolwiek inną osobą;

zostaje podzielony na dwa lub więcej podmiotów;

podwyższa lub obniża swój kapitał zakładowy lub zmienia wartość nominalną akcji w kapitale zakładowym Dłużnika Transakcyjnego lub emituje jakiekolwiek papiery wartościowe w inny sposób niż zgodnie z niniejszą Umową lub innym Dokumentem Finansowym;

zmienia swoją formę prawną;

zawiera umowę sprzedaży lub dzierżawy swojego przedsiębiorstwa lub jego części;

zakłada wspólne przedsiębiorstwo lub prowadzi działalność gospodarczą wspólnie z jakąkolwiek osobą trzecią w ramach wspólnej nazwy, ale bez ustanowienia osoby prawnej na mocy sekcji 10 ust. 4 kodeksu handlowego lub na mocy innych podobnych przepisów jakiegokolwiek właściwego prawa;

podejmuje lub inicjuje każdą inną zmianę organizacyjną lub restrukturyzację swojej działalności, jeżeli takie zmiany lub restrukturyzacja mają lub mogą mieć istotny negatywny wpływ.

oraz poprzez umieszczenie ww. postanowień umownych wskazanych w pkt 10-11 oraz ujętych w umowie kredytowej w rozdziale pt. "Bezprawność i nieważność" należy uznać, iż ww. podjęte przez przedsiębiorcę działania podjęte bez uprzedniej pisemnej zgody Kredytodawcy bądź inaczej niż zgodnie z umową kredytową będą podjęte bezprawnie i uznane zostaną za nieważne.

pkt. 6.3 umowy zastawu z dnia 7.12.2020 r. (dalej jako: "umowa zastawu") "Zobowiązania do nieczynienia" poprzez zastrzeżenie, iż z wyjątkiem przypadków dozwolonych w Umowie Kredytu lub za uprzednią pisemną zgodą Zastawnika, podczas Okresu Zabezpieczenia Zastawca nie będzie:

a) sprzedawał przenosił ani w inny sposób rozporządzał Zbiorem Rzeczy i Praw (lub jakimkolwiek jego składnikiem).

pkt 6.4 umowy zastawu: poprzez wskazanie, że zastawca zapewni, iż jakakolwiek osoba wskazana przez Zastawnika, będzie upoważniona do przeprowadzenia kontroli dokumentów dotyczących Zbioru Rzeczy i Praw, o czym Zastawca zostanie poinformowany 2 dni robocze przed taką kontrolą. Na żądanie takiej osoby Zastawca udostępni wszelkie dokumenty, które mogą dotyczyć Zbioru Rzeczy i Praw. Kontrole będą przeprowadzane z zachowaniem zasady poufności.

pkt 7.5 umowy zastawu: poprzez zastrzeżenie, iż a) Zastawnik może dochodzić zaspokojenia z każdego Zastawu, żądając wydzierżawienia Przedsiębiorstwa osobie przezeń wskazanej i na warunkach, które Zastawnik uzna za stosowne, z zastrzeżeniem, że:

dzierżawca będzie podmiotem o uznanej reputacji posiadającym doświadczenie w zakresie zarządzania przedsiębiorstwami podobnymi do Przedsiębiorstwa oraz uprawnionym do prowadzenia apteki ogólnodostępnej zgodnie z przepisami Prawa Farmaceutycznego (lub spełniającym warunki wynikające z przepisów Prawa Farmaceutycznego do uzyskania zezwolenia na prowadzenie takiej apteki ogólnodostępnej);

umowa dzierżawy będzie zawierała zobowiązanie dzierżawcy do wykonywania umowy dzierżawy z należytą staranności wymaganą od profesjonalistów oraz

dzierżawa będzie ustanowiona na warunkach rynkowych.

(...)

c) Jeżeli Zastawnik zdecyduje się do dochodzić zaspokojenia z jakiegokolwiek Zastawu w drodze dzierżawy Zastawnik będzie upoważniony do zawarcia umowy dzierżawy dotyczącej Przedsiębiorstwa na warunkach, które Zastawnik uzna za stosowne w celu zaspokojenia Zabezpieczonych Wierzytelności z czynszu. (...).

15. pkt 10.1 umowy zastawu: poprzez zastrzeżenie, iż Zastawca tytułem zabezpieczenia, niniejszym bezwarunkowo i nieodwołanie udziela Zastawnikowi pełnomocnictwa w formie wskazanej w Załączniku 2 (wzór pełnomocnictwa) do wykonywania wszelkich działań, do których Zastawca jest zobowiązany zgodnie z Umową i których nie podjął w wymaganym terminie, w tym do dokonywania czynności z Zastawnikiem oraz w szczególności do zawarcia umowy dzierżawy Przedsiębiorstwa zgodnie z art. 7.5. (Dzierżawa Przedsiębiorstwa).

16. zdanie pierwsze pkt 10.3 umowy zastawu: poprzez wskazanie, że w czasie trwania Okresu Zabezpieczenia Zastawca zrzeka się swojego prawa do odwołania niniejszego pełnomocnictwa bez pisemnej zgody Zastawnika. (...).

17. pkt 10.6 umowy zastawu: poprzez wskazanie, że Zastawca zobowiązuje się potwierdzić i zatwierdzić wszystkie czynności, które zostaną podjęte przez pełnomocnika działającego na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na podstawie Umowy, przy założeniu, że takie czynności są dokonywane zgodnie z postanowieniami Umowy i znajdującego zastosowanie prawa.

18. pkt 10.8. umowy zastawu: poprzez wskazanie, że w dniu podpisania Umowy Zastawu Zastawca udziela Zastawnikowi Pełnomocnictwa do dysponowania rachunkami w formie określonej w Załączniku 5 (wzór pełnomocnictwa do Rachunków Bankowych) do umowy. Pełnomocnictwo wygasa z Okresem Zabezpieczenia.

Ponadto GIF w zawiadomieniu wskazał Stronie zastrzeżenia co do zakresu pełnomocnictwa, zgodnie z którym pełnomocnictwo do rachunków bankowych obejmuje udzielenie pełnomocnikowi pełnomocnictwa do zarządzania i dokonywania rozporządzeń w odniesieniu do wszystkich rachunków bankowych otwartych i prowadzonych dla Mocodawcy, włączając rachunki pomocnicze oraz sub-rachunki związane z nimi (...).

Organ wskazał również, że zastrzeżenie GIF budzi postanowienie umowne, iż pełnomocnik jest upoważniony do udzielania instrukcji dotyczących środków pieniężnych znajdujących się na Rachunkach Bankowych w celu spłaty wszelkich kwot należnych Pełnomocnikowi na podstawie Umowy Kredytu lub jakiegokolwiek Dokumentu Finansowego.

GIF wskazał także, że z zastrzeżeniem odpowiednich postanowień Umowy Kredytu (jeżeli ma zastosowanie) pełnomocnictwo obejmuje uprawnienie Pełnomocnika do polecenia Bankowi Prowadzącemu Rachunki zablokowanie wszelkich kwot zdeponowanych obecnie i w przyszłości na Rachunku Bankowym.

Powyższe może świadczyć o tym, iż poprzez udzielenie przez Stronę pełnomocnictwa dla kredytodawcy, [...]. w B. mógł uzyskać pełny wgląd do rachunków bankowych Strony.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie Strona w piśmie z 6 marca 2023 r. wskazała, że zapisy umowy kredytowej są standardowymi zapisami stosowanymi w tego typu umowach przez banki. Ponadto, Strona odniosła się do postanowień umownych, co do których treści GIF miał zastrzeżenia, wskazując, że brak jest podstaw do uznania, że takie postanowienia powodują stosunek kontroli banku nad kredytobiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Ponadto, zdaniem Strony, wskazane przez GIF postanowienia umowy kredytowej i umowy zastawu nie mogą skutkować uznaniem, iż odwołujący należy do grupy kapitałowej, do której przynależy bank. Dalej wskazuje Strona, że gdyby przyjąć stanowisko Organu, co do powyższych przepisów za prawidłowe, to każda umowa kredytu wymagałaby zgody Prezesa UOKiK z uwagi na przejęcie kontroli banku nad kredytobiorcą, co prowadziłoby do absurdu. Stąd też, zdaniem Strony stanowisko Organu jest błędne.

GIF zaskarżoną decyzją z 21 grudnia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję [...] WIF z 19 kwietnia 2021 r. nr WIF-WR-I.8520.6.15.2020.

W skardze na decyzję GIF R. zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

A. art. 77 § 1 oraz art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, z późn. zm.); dalej: "P.p." poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie sprawy oraz działanie w niebudzący zaufania do organów władzy publicznej, co przejawia się w niezasadnym przyjęciu, że nabywca apteki ogólnodostępnej nie spełnia warunków wymaganych do przeniesienia zezwolenia mimo, iż Spółka została zaakceptowana przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jako potencjalny nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa obejmującej apteki ogólnodostępne, a w tej sytuacji brak było podstaw do uznania, że Spółka nie spełnia określonej w art. 99 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2301, z późn. zm.); dalej: "u.p.f." przesłanki przeniesienia zezwolenia,

- powyższe naruszenie, w ocenie R., ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do wydania błędnej decyzji utrzymującej w mocy decyzję o odmowie przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w sytuacji, gdy Spółka miała podstawy oczekiwać, że uzyska decyzję o przeniesieniu przedmiotowego zezwolenia umożliwiającą prowadzenie działalności gospodarczej apteki zlokalizowanej w [...] przy ul. [...].

II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

A. art. 104a ust. 1 i 2 w zw. z art. 99 ust. 3a pkt 3 Prawa farmaceutycznego oraz w zw. z art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275); dalej: "u.o.k.i.k." przez ich błędną, zbyt szeroką wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że przez zawarcie umowy kredytu terminowego oraz umowy o ustanowienie zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw z [...] w B. będzie możliwa pełna kontrola nad przedsiębiorcą: A. w B. (aktualnie w [...]) przez [...] w B., co z kolei doprowadziło do utrzymania w mocy wadliwej decyzji o odmowie przeniesienia zezwolenia, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji powinna być uchylona, bowiem zgodnie z literalnym brzmieniem mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów należało przyjąć, iż zawarcie umowy kredytu oraz umowy zastawu nie stanowi przystąpienia do grupy kapitałowej, co z kolei powinno skutkować uznaniem, iż Przedsiębiorca spełnił określone w art. 99 ust. 3 a pkt 3 u.p.f. kryteria uzyskania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oraz wydaniem decyzji o przeniesieniu zezwolenia.

R. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W skardze na decyzję GIF DGA zarzuciła:

1. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k. w zw. z art. art. 99 ust.3a pkt 3 u.p.f. w zw. z art. 104a u.p.f. poprzez błędną wykładnię zgodnie z którą wskazane w zaskarżonej decyzji postanowienia umów kredytu oraz zastawu zawartych z bankiem [...] oraz udzielone bankowi pełnomocnictwa dają możliwość wywierania decydującego wpływu na Wnioskodawcę, podczas gdy zapisy tych umów oraz udzielone pełnomocnictwa nie pozwalają na takie działania ze strony banku.

2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i błędne ustalenie, że spółka A. przynależy do jednej grupy kapitałowej z bankiem [...] poprzez możliwość faktycznego wywierania wpływu, podczas gdy [...] nie wywiera takiego wpływu na działalność spółki A., a ponadto Wnioskodawca nie mógłby należeć do dwóch grup kapitałowych jednocześnie.

3. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2024 poz. 1646); dalej: "Prawo bankowe" w zw. z art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k., poprzez ich niezastosowanie w procesie wykładni art. 4 pkt 4 i pkt. 14 u.o.k.i.k., co w konsekwencji doprowadziło do błędnej wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., zgodnie z którą obowiązek wydatkowania kwoty kredytu na określony cel stanowi o przejęciu kontroli nad kredytobiorcą, podczas gdy jest to podstawowy element umowy kredytu.

4. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 70 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 Prawa bankowego oraz art. 74 Prawa bankowego, w zw. z art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k., poprzez ich niezastosowanie w procesie wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k. , co w konsekwencji doprowadziło do błędnej wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., zgodnie z którą ustanowienie szczególnego sposobu zabezpieczenia kredytu przez bank stanowi o przejęciu kontroli nad kredytobiorcą, podczas gdy zabezpieczenie kredytu jest ustawowym obowiązkiem banku.

5. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ); dalej: "u.z.r.i.r.") w zw. z art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k., poprzez ich niezastosowanie w procesie wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., co w konsekwencji doprowadziło do błędnej wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., zgodnie z którą ustanowienie uprawnień kontrolnych w zakresie zastawu stanowi przejęciu kontroli nad zastawcą, podczas gdy uprawnienia kontrolne wobec przedmiotów zastawu rejestrowego przysługują zastawnikowi z mocy prawa.

6. Naruszenie prawa materialnego, a to art. 21-27 u.z.r.i.r. w zw. z art 4 pkt. 4 u.o.k.i.k., poprzez ich niezastosowanie w procesie wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., co w konsekwencji doprowadziło do błędnej wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., zgodnie z którą samo ustanowienie zastawu rejestrowego stanowi o przejęciu kontroli nad zastawcą, podczas gdy dopiero uruchomienie procedury zaspokojenia z przedmiotu zastawu uregulowanej w art. 21-27 u.z.r.i.r. potencjalnie mogłoby (choć nie musiałoby) prowadzić do przejęcia kontroli.

7. Naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 1 pkt 6) i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji polegający na powołaniu się w sentencji decyzji na art. 104a u.p.f., przy jednoczesnym braku odniesienia się do zakresu jego zastosowania w treści samego uzasadnienia, a nadto brak sporządzenia uzasadnienia faktycznego decyzji polegającego na braku wyjaśnienia, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do nabycia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 KC.

DGA wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania GIF.

W odpowiedzi na skargi Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargi nie są zasadne.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Obie skargi analizowane pod tym kątem nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w stopniu, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonej decyzji.

Rozpoznawany spór bez wątpienia dotyczy kwestii, czy Wnioskodawcy można przypisać cechy, o których mowa w art. 99 ust. 3a pkt 3 u.p.f., stanowiące – z mocy odwołującego się doń art. 104a ust. 1 pkt 1 u.p.f. – przeszkodę przeniesienia zezwolenia, co zarzuca Stronie Organ uważając, że Apteka jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne. Kwestia spełnienia pozostałych warunków prowadzenia apteki ogólnodostępnej nie budziła w tym postępowaniu wątpliwości.

W myśl art. 99 ust. 3a pkt 3 u.p.f. – zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, nie wydaje się, jeżeli wnioskodawca, wspólnik lub partner spółki będącej wnioskodawcą: jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne.

Powyższy antykoncentracyjny przepis odwołuje się do unormowania art. 4 ust. 1 pkt 14 u.o.k.i.k., definiującego pojęcie grupy kapitałowej jako "wszystkich przedsiębiorców, którzy są kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego przedsiębiorcę, w tym również tego przedsiębiorcę".

Z kolei przepis art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k. definiuje pojęcie "przejęcia kontroli", które należy rozumieć jako – wszelkie formy bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców; uprawnienia takie tworzą w szczególności:

a) dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego), także na podstawie porozumień z innymi osobami,

b) uprawnienie do powoływania lub odwoływania większości członków zarządu lub rady nadzorczej innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego), także na podstawie porozumień z innymi osobami,

c) członkowie jego zarządu lub rady nadzorczej stanowią więcej niż połowę członków zarządu innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego),

d) dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów w spółce osobowej zależnej albo na walnym zgromadzeniu spółdzielni zależnej, także na podstawie porozumień z innymi osobami,

e) prawo do całego albo do części mienia innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego),

f) umowa przewidująca zarządzanie innym przedsiębiorcą (przedsiębiorcą zależnym) lub przekazywanie zysku przez takiego przedsiębiorcę.

Trzeba w tym miejscu wskazać, że ta problematyka była przedmiotem rozważania przez sądy administracyjne, które na przestrzeni ostatnich lat odnosiły się np. do kwestii prowadzenia działalności aptecznej na podstawie umów franczyzowych, należy zatem uwzględnić przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy ukształtowany już dorobek orzeczniczy.

I tak w orzecznictwie przyjmuje się, że wykładnia art. 99 ust. 3 pkt 2 u.p.f. (tak samo jak w przypadku ust. 3a pkt 3 z uwagi na adekwatną treść) w zakresie pojęcia "podmiotów kontrolowanych w sposób bezpośredni lub pośredni" powinna obracać się w granicach siatki pojęciowej zawartej w przepisach o ochronie konkurencji i konsumentów, do której to ustawy zastosowano odesłanie dynamiczne, a więc uwzględniające każdorazowe brzmienie tych przepisów. Przy analizie wzajemnych zależności i pokrywających się zakresów art. 99 ust. 3 pkt 3 u.p.f. i art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k. trzeba jednak uwzględnić i podkreślić, że odwołanie do przepisów ustawy o ochronie konsumentów i konkurencji nie zawęża przesłanek stosowania tego przepisu wyłącznie do wymienionych w art. 4 ust. 4 u.o.k.i.k. form przejęcia kontroli nad podmiotem zależnym, gdyż są one tam wymienione przykładowo. Niemniej istotne jest, że w pierwszej części art. 4 ust. 4 u.o.k.i.k. ustawodawca odwołuje się wprost do wszelkich form "bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców", co w przypadkach nieprzewidzianych w katalogu zawartym w ww. przepisie, ale uzasadnionych w konkretnym stanie faktycznym, z odwołaniem się do zasad logiki i doświadczenia życiowego pozwalać będzie na dokonywanie oceny, czy nie zachodzą formy zależności wliczane do progu antykoncentracyjnego przewidzianego w ustawie Prawo farmaceutyczne (patrz np. wyrok NSA z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 1197/20; wszystkie cyt. wyroki dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z kolei przykładowo w wyroku WSA w Warszawie z 28 stycznia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 707/20 (prawomocnym z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej przez NSA wyrokiem z 17 października 2022 r. sygn. akt II GSK 1971/21) m.in. wskazano, że do uprawnień silniejszego gospodarczo przedsiębiorcy, które tworzą tego rodzaju zależności zaliczono w art. 4 ust 1 pkt 4 lit. a - f u.o.k.i.k. tylko przykładowo dysponowanie decydującym prawem głosu w organach zarządzających innym przedsiębiorcą, powoływanie lub odwoływanie większości członków jego zarządu lub rady nadzorczej, obsadzanie większości członków zarządu takiego przedsiębiorcy, dysponowaniem całym bądź częścią mienia innego przedsiębiorcy oraz zawarcie umowy zarządzania innym przedsiębiorcą lub przekazywanie mu zysku. Katalog ten nie jest wyczerpujący. Podlega on uzupełnieniu, w zależności od znamion konkretnego przypadku, sytuacji rynkowej. Podkreślono, że możemy mieć do czynienia z przejęciem kontroli nawet wówczas, gdy nie jest spełniona żadna ze zdefiniowanych w podpunktach oznaczonych literami od a do f przesłanek, o ile zachodzi opisana w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.o.k.i.k. sytuacja "bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców". Antykoncentracyjna funkcja wskazanego przepisu służyć ma zabezpieczeniu rynku leków i produktów leczniczych przed takimi powiązaniami pomiędzy przedsiębiorcami, które mogłyby wpływać na dostęp do tych produktów i kształtowanie ich cen.

WSA – w przywołanym wyroku – dokonując analizy powiązań wnioskującego o przeniesienie zezwolenia stwierdził, że jest on silnie powiązany z dużą grupą obecną na rynku aptecznym z uwagi na relacje związane z wykonywaniem umów franczyzy, pożyczki i związanej z nią zabezpieczeniem w postaci zastawu na zbiorze rzeczy i praw, a także współpracę na podstawie umowy o świadczenie usług centralnych. Przy czym zaznaczono, że forma współpracy gospodarczej w postaci franczyzy sama w sobie nie musi świadczyć o tym, że pomiędzy stronami umowy franczyzowej zachodzi stosunek zależności, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.o.k.i.k. I to nie samoistny wynik analizy postanowień umowy franczyzy stanowił podstawę odmowy przeniesienia zezwolenia, lecz całościowa relacja silnego podporządkowania gospodarczego pomiędzy Skarżącym a tą dużą grupą. Ocena tej relacji doprowadziła do wniosku, że wiążące Skarżącego stosunki zobowiązaniowe generują taki zakres obowiązków względem dużej grupy, że utracił on wymaganą przez art. 99 ust. 3 pkt 3 u.p.f. samodzielność rynkową i zaliczony być musi w poczet grupy kapitałowej. WSA zaliczył wówczas do tych przewag dużej grupy obecnej na rynku aptecznym nad Skarżącym, powodującą jego zależność, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.o.k.i.k., m.in. takie okoliczności jak: raportowania danych sprzedażowych i dostosowania systemów informatycznych w taki sposób, by dane z systemu Skarżącego były regularnie przekazywane franczyzodawcy, przekazywania wszelkich informacji i danych niezbędnych dla realizacji umowy; przejęcie przez dużą grupę obecną na rynku aptecznym uprawnień do podejmowania za Skarżącego czynności faktycznych i prawnych w sferze zobowiązań podatkowych, kadrowych, a także ustrojowych i inwestycyjnych.

W kontrolowanej sprawie, GIF przeanalizował przepis art. 99 ust. 3a pkt 3 u.p.f. warunkujący przeniesienie zezwolenia oraz art. 4 pkt 14 u.o.k.i.k. zawierający definicję grupy kapitałowej, jak też przepis art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k. definiujący "przejęcie kontroli". Następnie wyjaśnił co jest istotą przejęcia kontroli przez jednego przedsiębiorcę nad innym lub uzyskanie (bezpośrednio lub pośrednio) możliwości wywierania decydującego wpływu na niezależnie dotychczas operującego na rynku przedsiębiorcę. Organ wskazał, że uzyskanie decydującego wpływu na działalność innego przedsiębiorcy może mieć dowolne źródło, o ile skutkiem jest wskazany wpływ. Niesporne jest, że przy ocenie tego, czy doszło do przejęcia kontroli, bierze się pod uwagę zespół okoliczności występujących łącznie. Wynika to wprost z definicji przejęcia kontroli (art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k.). To w niej zawarta jest dyrektywa, aby stosowne okoliczności faktyczne i prawne rozpatrywać łącznie ("wszelkie formy bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych").

W analizowanym stanie faktycznym, za źródło uzyskania przez [...] w B. uprawnień, które łącznie przy uwzględnieniu innych okoliczności, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na spółkę A.., należy uznać umowę kredytu terminowego z 7 grudnia 2020 r. oraz umowę o ustanowienie zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw z 7 grudnia 2020 r. Przy czym w uzasadnieniu decyzji wymieniono poszczególne zapisy obu umów, które uznano za umożliwiające "przejęcie kontroli" w rozumieniu u.o.k.i.k.

Jednocześnie, jak wskazał GIF, należy uznać, że przez uzyskanie kontroli przez [...] w B. nad Spółką A. powiększona została grupa kapitałowa, w rozumieniu art. 4 pkt 14 u.o.k.i.k, albowiem akcjonariuszem spółki [...] jest spółka P. na C., której udziałowcem jest P. na C., która to spółka jest udziałowcem w spółce P. na C., która jest jedynym udziałowcem spółki B. we W.. Ta ostatnia spółka, prowadzi łącznie na terenie Rzeczpospolitej Polskiej 98 aptek. Tym samym zasadnie uznano, że przekroczony został próg określony w art. 99 ust. 3a pkt 3 u.p.f., w związku z czym, brak jest możliwości przeniesienia na wnioskodawcę zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w [...] przy ul. [...].

GIF wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że poprzez zawarcie przez Stronę umowy kredytu terminowego z 7 grudnia 2020 r. oraz umowy o ustanowienie zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw z 7 grudnia 2020 r. [...]. w B. uzyskała w znacznym stopniu kontrolę nad spółką A. w B. (aktualnie w [...]) poprzez, wykazane w szczegółowy sposób w uzasadnieniu decyzji, postanowienia umowne dające P. w B. wpływ na działania Strony poprzez uzależnienie podejmowanych strategicznych decyzji przez Stronę od uprzedniej pisemnej zgody P. w B. na podjęcie takich decyzji przez spółkę A. w B. (aktualnie w [...]), jak również poprzez pełny dostęp oraz kontrolę nad rachunkami bankowymi należącymi do Strony.

Ww. zastrzeżenia, mogą w znacznym stopniu zawężać możliwość działania Strony w toku prowadzonej działalności gospodarczej i ograniczają ją, praktycznie do jedynie formy bytu na rynku aptek, bez możliwości wolnorynkowego dysponowania przedsiębiorstwem oraz możliwością podejmowania strategicznych kroków wewnątrz struktury spółki.

GIF trafnie zauważył, iż Strona poprzez zawarcie umowy kredytu uzyskała środki finansowe na finansowanie płatności pierwszej transzy ceny zakupu w ramach umowy ramowej dotyczącej nabycia docelowych aptek, zatem na czas określony w umowie kredytowej Strona miała być wyłącznie podmiotem, który uzyska zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, a nabycie apteki odbyć się miało ze środków należących pośrednio do P. w B., która to spółka jak wykazano w uzasadnieniu decyzji należy do grupy kapitałowej, w skład której wchodzi również B. we W..

Jako nieuzasadnione Sąd ocenił zarzuty zawarte w obu skargach.

Nietrafne są zarzuty naruszenie prawa materialnego, a to art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k. w zw. z art. art. 99 ust.3a pkt 3 u.p.f. w zw. z art. 104a u.p.f. poprzez błędną wykładnię, zgodnie z którą wskazane w zaskarżonej decyzji postanowienia umów kredytu oraz zastawu zawartych z bankiem [...] oraz udzielone bankowi pełnomocnictwa dają możliwość wywierania decydującego wpływu na Wnioskodawcę, podczas gdy zapisy tych umów oraz udzielone pełnomocnictwa nie pozwalają na takie działania ze strony banku oraz art. 104a ust. 1 i 2 w zw. z art. 99 ust. 3a pkt 3 u.p.f. oraz w zw. z art. 4 pkt 14 u.o.k.i.k. przez ich błędną, zbyt szeroką wykładnię.

Przepisy art. 4 pkt 4 i 14 u.o.k.i.k. określają definicje legalne grupy kapitałowej i przejęcia kontroli. Zgodnie z art. 4 pkt 14 ustawy, przez pojęcie grupy kapitałowej rozumie się wszystkich przedsiębiorców, którzy są kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego przedsiębiorcę, w tym również tego przedsiębiorcę. Przepis art. 4 pkt 3 w/w ustawy określa definicję przedsiębiorcy dominującego jako tego, który posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4 nad innym przedsiębiorcą. Natomiast przejęcie kontroli zgodnie z art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k., jak zostało to już wskazane powyżej, to wszelkie formy bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców.

Dokonana przez organ II instancji, szczegółowa analiza zapisów umów kredytu, ustanowienia zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw oraz udzielonych pełnomocnictw, prowadzi do wniosku, że umowy te i pełnomocnictwa łącznie dają [...] w B. kontrolę nad spółką A. w L.. Należy podkreślić, że wobec przepisów antykoncentracyjnych, każda umowa zawarta przez wnioskującego o przeniesienie zezwolenia na prowadzenie apteki, podlega indywidualnej ocenie. Ocenę taką przeprowadził organ II instancji i dał jej wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Zapisy badanych w niniejszej sprawie umów zasadniczo podporządkowały kredytobiorcę tak, że jego możliwości kreowania własnej działalności gospodarczej są iluzoryczne. Podejmowanie przez kredytobiorcę strategicznych decyzji gospodarczych uzależnione jest od pisemnej zgody kredytodawcy, który ma pełen dostęp oraz kontrolę nad rachunkami bankowymi Spółki A. w L..

Prawidłowo także ustalono, że Spółka A. w L. tworzy grupę kapitałową z P. w B., w skład której wchodzi także B. we W. prowadząca więcej niż 4 apteki ogólnodostępne. Przy czym organ wykazał w uzasadnieniu decyzji skład grupy kapitałowej ustalony na podstawie informacji zawartych w ogólnodostępnych rejestrach przedsiębiorców.

Artykuł 99 ust. 3a u.p.f. nakłada na Organ obowiązek nieudzielania zezwolenia w sytuacji, gdy wnioskodawca, wspólnik lub partner spółki będącej wnioskodawcą: jest wspólnikiem, w tym partnerem, w spółce lub spółkach, które prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne lub; prowadzi co najmniej 4 apteki ogólnodostępne albo podmiot lub podmioty przez niego kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmiot lub podmioty zależne w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, prowadzą co najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub jest członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą łącznie co najmniej 4 apteki ogólnodostępne, lub wchodzi w skład organów spółki posiadającej zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej lub zajmującej się pośrednictwem w obrocie produktami leczniczymi.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ nie mógł przenieść przedmiotowego zezwolenia na wnioskodawcę, gdyż doszłoby do naruszenia art. 104a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 99 ust. 3a pkt 3 u.p.f.

Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenie prawa materialnego, a to art. 69 ust. 1 Prawa bankowego w zw. z art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k., poprzez ich niezastosowanie w procesie wykładni art. 4 pkt 4 i pkt. 14 u.o.k.i.k., co w konsekwencji doprowadziło do błędnej wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., zgodnie z którą obowiązek wydatkowania kwoty kredytu na określony cel stanowi o przejęciu kontroli nad kredytobiorcą, podczas gdy jest to podstawowy element umowy kredytu.

Należy ponownie wskazać, iż celowy charakter umowy kredytu nie był rozstrzygającym argumentem za przyjęciem, że słowacka spółka (kredytodawca) jest podmiotem, który kontroluje Spółkę. GIF prawidłowo wywiódł tę okoliczność z postanowień dodatkowych (accidentalia negotii) umowy kredytu oraz zastawu, jak również z innych okoliczności sprawy (m.in. opisanych wyżej pełnomocnictw udzielonych słowackiej spółce). W tym zakresie GIF prawidłowo zastosował art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k., który nakazuje okoliczności świadczące o powstaniu kontroli rozpatrywać łącznie.

Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 70 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 Prawa bankowego oraz art. 74 Prawa bankowego, w zw. z art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k., poprzez ich niezastosowanie w procesie wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., co w konsekwencji doprowadziło do błędnej wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., zgodnie z którą ustanowienie szczególnego sposobu zabezpieczenia kredytu przez bank stanowi o przejęciu kontroli nad kredytobiorcą, podczas gdy zabezpieczenie kredytu jest ustawowym obowiązkiem banku.

GIF dokonał szczegółowej analizy umowy o ustanowieniu zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw i prawidłowo wywiódł, że treść umowy zastawu musi być rozpatrywana w całokształcie ustalonych okoliczności sprawy oraz w kontekście innych dowodów. Nie bez znaczenia pozostaje również to, że [...] spółka wybrała akurat taki rodzaj zabezpieczenia, który daje jej możliwość przejęcia aptek Spółki (i ich dalszego wydzierżawienia) oraz dalszego kontrolowania (m.in. przez dostęp do dokumentów, rachunków bankowych oraz wyrażanie zgody na czynności dot. aptek), a nie - zabezpieczenia dającego gwarancję spłaty zadłużenia, np. poręczenia.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 3 u.z.r.i.r. w zw. z art. 4 pkt 4 u.o.k.i.k., poprzez ich niezastosowanie w procesie wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., co w konsekwencji doprowadziło do błędnej wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., zgodnie z którą ustanowienie uprawnień kontrolnych w zakresie zastawu stanowi przejęciu kontroli nad zastawcą, podczas gdy uprawnienia kontrolne wobec przedmiotów zastawu rejestrowego przysługują zastawnikowi z mocy prawa.

Należy ponowić argumentację, iż uprawnienie kontrolne, które przysługują zastawnikowi, nie stanowiły samoistnie o powstaniu w kontrolowanej sprawie kontroli w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.o.ki.i.k. Postanowienia dot. kontroli odnoszą się wprost do kontroli aptek, które są (i jako jedyne mogą być) przedsiębiorstwami Spółki (z uwagi na treść art. 99 ust. 4 pkt 2 u.p.f.). W ten sposób Zastawnik wykreował względem siebie takie uprawnienia, które umożliwiają poznanie pełnej informacji o sytuacji finansowej całej Spółki, a nie jedynie przedmiotu zastawu, czyli jej aptek.

Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 21-27 u.z.r.i.r. w zw. z art 4 pkt. 4 u.o.k.i.k., poprzez ich niezastosowanie w procesie wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., co w konsekwencji doprowadziło do błędnej wykładni art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k., zgodnie z którą samo ustanowienie zastawu rejestrowego stanowi o przejęciu kontroli nad zastawcą, podczas gdy dopiero uruchomienie procedury zaspokojenia z przedmiotu zastawu uregulowanej w art. 21-27 u.z.r.i.r. potencjalnie mogłoby (choć nie musiałoby) prowadzić do przejęcia kontroli.

Sąd podziela argumentację GIF, iż o przejęciu kontroli decyduje sama tylko możliwość wywierania decydującego wpływu. Zastawnik, który w realiach kontrolowanej sprawy jest również kredytodawcą, może przez inne instrumenty umowne, które sobie przyznał (np. udzielania zgód na poszczególne decyzje strategiczne lub operacyjne, wykonywane przez Stronę) wywierać wpływ na działalność Strony pod rygorem przystąpienia do zaspokojenia z przedmiotu zastawu, co równoznaczne byłoby z bankructwem Spółki. Skoro bowiem straciłaby ona swoje apteki, a innej działalności nie mogłaby prowadzić (z uwagi na zakaz wynikający z art. 99 ust. 4 pkt 2 u.p.f.),

W ocenie Sądu, w sprawie w żaden sposób nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym wskazywanych w zarzutach skarg zasad ogólnych.

W szczególności chybiony jest zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. i art. 12 ust. 1 Prawa przedsiębiorców argumentowany tym, iż organy inspekcji farmaceutycznej pominęły fakt, że nabycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa w niniejszej sprawie odbyło się na warunkach określonych przez Prezesa Ochrony Konkurencji i Konsumentów i że przedsiębiorca w związku z wydanym aktem administracyjnym (decyzją Prezesa UOKiK) dokonał pewnych dyspozycji, tj. nabył zorganizowana część przedsiębiorstwa w postaci trzech aptek ogólnodostępnych, gdyż w zaufaniu do tego aktu administracyjnego mógł liczyć na przeniesienie pozwolenia na prowadzenie apteki.

Wbrew twierdzeniom R., z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że GIF analizował decyzję Prezesa UOKiK z 18 listopada 2019 r. i okoliczności jej wydania. W efekcie tej analizy GIF nie podważył ustaleń Prezesa UOKiK, ale zauważył, że już po poinformowaniu P. w B. pismem z 25 listopada 2020 r. o zaakceptowaniu przez Prezesa UOKiK spółki A. w L. jako potencjalnego nabywcy apteki w [...] przy ul. [...], spółka A. w L. przez zawarcie w dniu 7 grudnia 2020r. umowy kredytu terminowego oraz umowy o ustanowienie zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw, weszła w skład grupy kapitałowej do której należy [...]., P. na C., P. na C., P. na C. oraz B. we W.

Podkreślenia wymaga, iż istotą postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy inspekcji farmaceutycznej, z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 104a ust. 1 pkt 1 u.p.f., jest dokonanie ustaleń w zakresie braku występowania między podmiotami stosunku kontroli w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co stanowi jedną z pozytywnych przesłanek przeniesienia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej określonych w art. 104a ust. 1 u.p.f. w zw. z art. 99 ust. 3a pkt 3 i w zw. z art. 4 pkt 4 i pkt 14 u.o.k.i.k.

Nietrafny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji polegający na powołaniu się w sentencji decyzji na art. 104a u.p.f., przy jednoczesnym braku odniesienia się do zakresu jego zastosowania w treści samego uzasadnienia, a nadto brak sporządzenia uzasadnienia faktycznego decyzji polegającego na braku wyjaśnienia, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do nabycia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c.

Okolicznością niesporną w trakcie postępowania było nabycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji należy uznać za kompletne i zawierające szczegółową analizę stanu prawnego w odniesieniu do przyjętego stanu faktycznego. Przy czym, jak wynika z sentencji decyzji organów obu instancji, rozstrzygnięcia zostały oparte m.in. na przepisie art. 104a ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego.

Organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Organ ten w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Sądu, działanie organu nie stanowi w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa.

Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia wystąpienia przesłanek zawartych cyt. przepisach ustawy Prawo farmaceutyczne, nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję GIF szczegółowo przeanalizował postanowienia umowy kredytu terminowego z 7 grudnia 2020 r. oraz umowy o ustanowienie zastawu rejestrowego na zbiorze rzeczy i praw z 7 grudnia 2020 r. Organ precyzyjnie przywołał konkretne zapisy umów i pełnomocnictw, które łącznie wskazują na zachodzące między podmiotami stosunki zależności i kontroli.

Sąd uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję odniósł się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony. Spowodowało to - zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Odmienna ocena materiału dowodowego, niż jak to chciałaby Strony skarżące, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).

Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 915/11; dostępny tamże).

Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji byłoby lub mogłoby być inne.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.