Zaskarżonym postanowieniem z 3 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 stycznia 2025 r., znak: ZOA-XXI.7721.15.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku nie udowodniono, a nawet nie uprawdopodobniono możliwości wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków związanych z rozbiórką obiektu budowlanego.
Zażalenie na ww. postanowienie złożyła B.K., wnosząc o jego uchylenie. W zażaleniu zaznaczyła, że rozbiórka przydomowej oczyszczalni ścieków wiąże się z nieodwracalnymi skutkami. Wskazała, że od kilku lat choruje [...], leczy się [...] i przyjmuje leki, a każdy dzień jest dla niej walką o to, aby normalnie funkcjonować. Obciążenia psychiczne związane z procesem sądowym i decyzją o rozbiórce dodatkowo pogłębiają jej chorobę, powodując ogromny stres, lęk i poczucie bezsilności. W obecnym stanie zdrowia nie jest w stanie udźwignąć dodatkowych obowiązków ani organizacyjnych, ani finansowych. Sama myśl o konieczności organizowania rozbiórki, ponoszenia kosztów, załatwiania formalności i poszukiwania wykonawców jest dla niej paraliżująca i przyczynia się do zaostrzenia objawów choroby. Następnie wyjaśniła, że opiekuje się mężem, który ma [...], cierpi na [...], [...] oraz przewlekłe bóle [...], a także leczy się [...] z uwagi na zaburzenia [...]. Skarżąca wskazała, że pod jej opieką pozostaje również jej matka – osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, całkowicie niezdolna do samodzielnej egzystencji – wymagająca stałej opieki i pomocy.
Następnie skarżąca wskazała na trudną sytuację materialną, tj. liczne kredyty i zobowiązana, niezapłacone rachunki i brak środków na ich opłacenie. Wyjaśniła, że nie posiada żadnych środków, które mogłaby przeznaczyć na wykonanie kosztownej rozbiórki. Jej rodziny nie stać nawet na rozpoczęcie takich prac. Wykonanie decyzji oznaczałoby zatem finansową katastrofę – popadnięcie w jeszcze głębsze zadłużenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest zasadne.
W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się w tym przypadku z twierdzeniem strony skarżącej, że wykonanie wskazanej w zaskarżonej decyzji rozbiórki przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja ta była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed jej wykonaniem. Należy przypomnieć, że celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11 oraz postanowienie o sygn. akt II OSK 1446/14). Chodzi tutaj głównie o skutki faktyczne, które nie mogą zostać odwrócone w sposób niewymagający znacznego nakładu sił i środków. Wykonanie rozbiórki przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd, co do zasady, wiąże się natomiast z trwałą zmianą rzeczywistego stanu obiektu.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
