Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Spółki A z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Regionalnego [...] w P. Państwowego Gospodarstwa [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy oddala skargę w całości.

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarząd Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] (dalej też jako "Dyrektor RZGW" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania Spółki A z siedzibą w S. (zwanej też dalej "Spółką" lub "skarżącą"), utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. z [...] stycznia 2020 r. znak: [...]

Zaskarżona decyzja Dyrektora RZGW, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] lipca 2018 r. Spółka zwróciła się do Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich S. (zwanego też dalej "Dyrektorem ZZ" lub "organem I instancji") o nałożenie w formie decyzji na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] obowiązku wykonania ekspertyzy celowości zmiany linii brzegu, zaktualizowania instrukcji rzeki [...] oraz zmiany ustaleń pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty B. z [...] lipca 2013 r. znak: [...]

W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku, Spółka pismem z [...] sierpnia 2017 r. zmieniła wniosek, wycofując wszystkie żądania wyrażone w piśmie z [...] lipca 2018 r. i zastępując je żądaniem nałożenia na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] obowiązków wynikających z art. 410 ust 1 i 2 ustawy Prawo wodne (dalej w skrócie "pr.wod.").

Po kolejnym wezwaniu, Spółka nadesłała m.in. wykaz szkód, jakie poniosła wskutek wykonywania przedmiotowego pozwolenia, które dotyczyły lat od 2002 do 2011 oraz podtrzymała swój wniosek z [...] lipca 2018 r. dotyczący nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy celowości zmiany linii brzegu, zaktualizowania instrukcji rzeki [...] oraz zmiany ustaleń pozwolenia wodnoprawnego udzielonego ww. decyzją Starosty B. z [...] lipca 2013 r.

Trzeci raz wezwawszy Spółkę o sprecyzowanie wniosku, Dyrektor ZZ pismem z [...] lutego 2019 r. pozostawił ten wniosek bez rozpoznania.

Na skutek skargi na bezczynność Dyrektora ZZ wniesionej przez Spółkę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z [...] września 2019 r. sygn. akt II SAB/Łd [...] (zwanym też dalej "Wyrokiem WSA") zobowiązał organ I instancji do wydania aktu załatwiającego wniosek Spółki z [...] lipca 2018 r. w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy.

W związku z powyższym Dyrektor ZZ – kierując się uzasadnieniem Wyroku WSA – pismem z [...] stycznia 2020 r. wszczął postępowanie w trybie art. 410 ust. 1 pr.wod. w sprawie nałożenia na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] obowiązku wykonania ekspertyzy ograniczenia zakresu korzystania z wód dla potrzeb nawadniania użytków zielonych wsi L. w związku z ograniczeniem zakresu utrzymywania (odtworzenia) koryt rzek [...] i [...] w obrębie obiektu stawowego L. oraz nawodnień użytków zielonych wraz z budowlami hydrotechnicznymi piętrzącymi na nich zlokalizowanymi oraz zaktualizowania instrukcji rzeki [...] oraz zmiany ustaleń pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty B. z [...] lipca 2013 r.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2020 r. Dyrektor ZZ odmówił nałożenia na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] obowiązku sporządzenia ekspertyzy ograniczenia zakresu korzystania z wód dla potrzeb nawadniania użytków zielonych wsi L. w związku z ograniczeniem zakresu utrzymywania (odtworzenia) koryt rzek [...] i [...] w obrębie obiektu stawowego L. oraz nawodnień użytków zielonych wraz z budowlami hydrotechnicznymi piętrzącymi na nich zlokalizowanymi oraz zaktualizowania instrukcji rzeki [...] oraz zmiany ustaleń pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...]

Od powyższej decyzji Dyrektora ZZ odwołanie w ustawowym terminie złożyła Spółka, która zarzuciła tej decyzji:

- rażące naruszenia art. 10 § 2 w związku z § 1 oraz art. 7, art, 8, art. 75, art. 76, art. 77 § 1, art. 81 k.p.a.;

- naruszenie art. 410 ust. 1 i 2 i art. 414 ust. 2 w związku z art. 415 ust. 1-3 i 419 ust. 1 i 2 oraz art. 403 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 6 pkt 2, 3, 6 pr.wod. w związku z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 26 czerwca 2003 r. w sprawie warunków i trybu postępowania dotyczącego rozbiórek oraz zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego,

by na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wnieść o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy.

Utrzymując w mocy decyzję Dyrektora ZZ z [...] stycznia 2020 r. – przywołaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2020 r. – Dyrektor RZGW, przytoczywszy treść odnośnych przepisów prawa, wyjaśnił, że stwierdzenie naruszenia interesu osób trzecich (w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego) jest warunkiem koniecznym, który musi zaistnieć, aby można było nałożyć obowiązek wykonania ekspertyzy, której wnioski powinny określić, jakie czynności należy podjąć, aby zapobiegać szkodom lub zmniejszyć negatywne oddziaływanie na środowisko.

W związku z tym organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie analiza zaistnienia przesłanek z art. 410 ust. 1 pr.wod. prowadzona była w związku z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym przez Starostę B. decyzją z [...] lipca 2013 r., znak: [...], w której organ ten: (i) wygasił w całości własną decyzję wodnoprawną z [...] sierpnia 2011 r., znak: [...], na budowę i przebudowę urządzeń wodnych oraz na pobór i piętrzenie wody na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb L., gmina S., (ii) zezwolił Nadleśnictwu [...] na pobór wody, zrzut wody, retencjonowanie wody, (iii) zezwolił Nadleśnictwu [...] na wykonanie urządzeń wodnych tj. jazu na rzece [...] w km [...]; dwóch syfonów; 17 sztuk mnichów, (iv) zezwolił Nadleśnictwu [...] na przebudowę istniejących stawów na zbiorniki małej retencji w ilości [...] sztuk oraz na uporządkowanie koryta rzeki [...] w obrębie zaprojektowanego jazu na długości [...] m, poprzez wykonanie umocnień stopy kiszką faszynową, a także (v) zatwierdził instrukcję gospodarowania wodą dla przebudowywanego obiektu zbiorników małej retencji "L.", gm. S., działki nr [...], [...], [...], [...], [...].

Dalej Dyrektor RZGW stwierdził że z oświadczenia Spółki wynika wyraźnie, iż wszelkie zmiany, które spowodowały szkody dla Spółki, miały miejsce na przestrzeni lat 2006-2011. Zatem nie mogło to nastąpić w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego przez Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], które jako takie zostało wydane decyzją z [...] lipca 2013 r.

Organ II instancji podkreślił, że Dyrektor ZZ wystąpił do Starosty [...] o wypożyczenie akt sprawy [...] w celu zapoznania się z ich treścią pod kątem często podkreślanego przez Spółkę wygaszenia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Lasom Państwowym decyzją Starosty [...] z [...] sierpnia 2011 r. i wydania nowego z [...] lipca 2013 r. Na podstawie przekazanej dokumentacji organ I instancji ustalił, że stawy rybne w L. istnieją od połowy ubiegłego stulecia. Do utrzymywania właściwego, odpowiednio wysokiego poziomu wody w stawach i na terenach przyległych służyły stawowe budowle wodne, które pozwalały regulować poziom wody w misach stawowych. W wyniku zaniedbań konserwacyjnych powierzchni stawowych (nieodmulone dno stawów) oraz braku bieżących napraw i remontów budowli stawowych na przestrzeni kilkudziesięciu lat ubiegłego wieku stawy stopniowo uległy wypłyceniu i zamuleniu. Aktualny właściciel stawów, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], w celu zagospodarowania całej powierzchni obiektu stawowego "L." zlecił opracowania dokumentacji na przebudowę całego kompleksu o powierzchni [...] ha. Na taki zakres została wydana ww. decyzja Starosty [...] z 2011 r. Szczegółowa analiza i dokumentacja projektowo-kosztorysowa wykazała, że odbudowa całego kompleksu stawów jest nierealna z uwagi zarówno na koszt przekraczający możliwości inwestora, jak i z uwagi na niedobór wód potrzebnych do zasilania stawów o takiej powierzchni. Uwzględniając powyższe argumenty inwestor przygotował dokumentację na przebudowę obiektu w zakresie dostosowanym zarówno do możliwości finansowych Nadleśnictwa, jak i zasobów wodnych zlewni rzeki [...], i na jej podstawie uzyskał pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją z [...] lipca 2013 r.

W dalszej części uzasadnienia swej decyzji Dyrektor RZGW odniósł się do poszczególnych zarzutów odwołania, by w konkluzji stwierdzić, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo przez organ I instancji, a także w terminie określonym w Wyroku WSA. Dyrektor ZZ w sposób nie budzący wątpliwości ustalił, że z przesłanych przez Spółkę dowodów wynika, iż spadek plonowania użytków zielonych i w rezultacie zaprzestanie produkcji rolnej z uwagi na brak możliwości ich nawodnienia nastąpiły przed uzyskaniem przez Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie którego zaczęto wykonywać jakiekolwiek prace ziemne na obiektach w L. . Nadto, z uwagi na fakt, że prace te nie są jeszcze zakończone, brak możliwości zbadania, czy doszło do naruszenia interesu osób trzecich wskutek wykonywania pozwolenia wodnoprawnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję Dyrektora RZGW wniosła Spółka A" z siedzibą w S. , reprezentowana przez przedstawiciela, J. H., który – stwierdziwszy, że ograniczenie zakresu odbudowy obiektu stawowego w L. spowodowało stan zagrożenia środowiska, zdrowia i życia ludzi oraz szkody w mieniu Spółki znacznej wartości, które obejmują:

- zniszczenie oraz uszkodzenie urządzeń melioracji wodnych przeznaczonych do ujmowania wód z rzek [...] i [...] w związku z przebudową stawów oraz marnotrawieniem wody;

- zniszczenie doprowadzalnika wód ujmowanych z rzek [...] i [...] do zastawki istniejącej w km [...] rzeki [...], stanowiącej ujęcie wody do rowów nawadniających użytki zielone na obiekcie melioracyjnym "[...]" w L. ;

- znaczny spadek wydajności zagospodarowanych w latach 2002-2009 metodą pełnej uprawy użytków zielonych o około 60% z powodu braku możliwości ich nawadniania;

- uniemożliwienie od 2011 r produkcji zwierzęcej, prowadzonej w oparciu o własne pasze zbierane z zagospodarowanych w latach 2002-2005 własnych użytków zielonych, które od 2010 roku nie mogły być nawadniane w związku z odbudową urządzeń stawowych obiektu "L." –

– zarzucił skarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 410 ust. 1 w związku z art. 403 ust.1-6, art. 418 ust.3 pkt 1 i 2 oraz art. 419 ust. 1 i 2 pr.wod. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania dotyczącego rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych w związku z art. 32, art. 71 ust. 1-3 Prawa budowlanego w związku z art. 388 ust. 2 pkt 1 pr.wod. oraz art. 7b k.p.a.;

2. art. 136 § 1 i 2 w związku z art. 6, art. 7, art. 7b, art. 10 §1 i 2, art. 35 § 1-3, art. 61, art. 75, art. 76 § 1 i 3, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a., przez uchylenie się organu odwoławczego od przeprowadzenia na żądanie strony skarżącej lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w zakresie (określonym choćby pismem skarżącej z [...] marca 2020 r.) koniecznym do wyjaśnienia istotnych prawnie okoliczności faktycznych, mających istotny wpływ na zastosowanie w rozpatrywanej sprawie właściwych przepisów prawa,

i w związku z powyższym wniósł o: (1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, (2) zobowiązanie organu odwoławczego do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w zakresie niezbędnym do wyjaśnieni istotnych prawnie okoliczności faktycznych sprawy, (3) zobowiązanie organu odwoławczego do pociągnięcia pracowników tego organu do odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej, albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa, odpowiedzialnych za bezczynność i przewlekłość w załatwianiu zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 100 § 2 k.p.a., a także o (4) zobowiązanie organu odwoławczego do zawiadomienia prokuratora o toczącym się postępowaniu, w którym udział prokuratora jest konieczny.

W uzasadnieniu skargi jej autor m.in. podniósł, że organ odwoławczy był obowiązany do sprawdzenia, czy treść pozwoleń wodnoprawnych wydanych przez Starostę [...] decyzjami z [...] sierpnia 2011 r. oraz z [...] lipca 2013 r. jest zgodna z art. 403 ust. 1-6 pr.wod. oraz czy ww. pozwolenia wodnoprawne nie naruszają interesów osób trzecich z powodu marnotrawstwa wody, pogorszenia stanu wód i ekosystemów od wód zależnych, a także czy nie wyrządzają szkód. Skarżąca podkreśliła, że w rozpatrywanej sprawie w dniu [...] sierpnia 2018 r. wskazała, że przegrodzenie koryt rzek [...] i [...] urządzeniami stawów obiektu "L." oraz ich skierowanie na stawy uniemożliwiło dopływ wód do nawodnień zdegradowanych gruntów organicznych i bagiennych, których użytkowanie rolnicze jest od nawodnień zależne. Z tego powodu Spółka wyłączyła z pielęgnacji i użytkowania w 2011 r. około [...] ha użytków rolnych, których plonowanie z powodu braku nawodnień obniżyło się o ponad 60%. Podała również szacunkową wartość szkód spowodowanych zniszczeniem przez Lasy Państwowe urządzeń wodnych, przeznaczonych do ujmowania i doprowadzania wód z rzek [...] i [...] do nawodnień, powodując brak możliwości nawodnienia gruntów rolnych, których uprawianie jest od wody zależne w wysokości około [...] zł w poziomie cen z 2011 r., które może ulec zmianie (wzrosnąć) w związku z wykonywaniem przez Nadleśnictwo [...] pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę stawów "L." w celu ich dostosowania do poboru wód na zmienionych warunkach, ustalonych dla nowego jazu rzeki P. w km [...]. Organ odwoławczy nie sprawdził lub przemilczał istotną prawnie okoliczność faktyczną, iż dla potrzeb nawodniania użytków zielonych obiektu "[...] II" przy jednoczesnym zasilaniu w wodę stawów obiektu "L." dozwolone było piętrzenie wód do poziomu NPP = [...] m npm. Po zmianie lokalizacji nowego jazu rzeki [...], ustalono poziom piętrzenia do rzędnej NPP = [...] m npm, tj. obniżono wysokość piętrzenia o [...] m. Nadto wyłączone z odbudowy stawy zlokalizowane w górnej części (na wschód od drogi S. - Ł.) o powierzchni ponad [...] ha (większej od powierzchni gruntów rolnych Spółki wymagających nawodnień).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] listopada 2020 r. Spółka wniosła dodatkowo o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora RZGW z [...] maja 2020 r., znak: [...], oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora ZZ z [...] marca 2020 r., znak: [...], odmawiającego wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii akt spraw zakończonych decyzjami Starosty [...] o znakach: [...] i [...] W uzasadnieniu skarżąca m.in. wskazała, że skarżony organ rażąco naruszył art. 7, 7a, 9, 10, 77, 80, 81 k.p.a. oraz art. 134 § 1 pr.wod. Nadleśnictwo [...] jest bowiem następcą prawnym zakładu, tj. Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział W. F. w Ł. , która wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. i z [...] sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Łd [...], została zobowiązana do odtworzenia koryt rzek [...] i [...] w części wschodniej obiektu stawowego w L. w celu doprowadzenia odpowiedniej ilości wody dla potrzeb nawodnień użytków rolnych wsi L..

W odpowiedzi na powyższy wniosek, Dyrektor RZGW pismem procesowym z [...] listopada 2020 r. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę oraz stwierdził, że postanowienie Dyrektora RZGW, którego stwierdzenia nieważności w drodze postępowania sądowego domaga się w ww. wniosku skarżąca, stanowi odrębne rozstrzygnięcie, bez związku materialnoprawnego za sprawą zakończoną zaskarżoną decyzją Dyrektora RZGW z [...] kwietnia 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak prowadzonej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w S. o odmowie nałożenia na Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] obowiązku sporządzenia ekspertyzy ograniczenia zakresu korzystania z wód dla potrzeb nawadniania użytków zielonych wsi L. w związku z ograniczeniem zakresu utrzymywania (odtworzenia) koryt rzek [...] i [...] w obrębie obiektu stawowego L. oraz nawodnień użytków zielonych wraz z budowlami hydrotechnicznymi piętrzącymi na nich zlokalizowanymi oraz zaktualizowania instrukcji rzeki [...] oraz zmiany ustaleń pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] Przy tym podstawę materialnoprawną podjętych w sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 410 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, z późn. zm.; w skrócie "pr.wod.").

Należy w tym miejscu podkreślić, że tak zakreślony przedmiot kontrolowanego postępowania wynikał w wprost z zapadłego w tej sprawie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z [...] września 2019 r. sygn. akt II SAB/Łd [...]. Przesądzając bowiem w tym wyroku, iż organ I instancji popadł w bezczynność pozostawiając wniosek Spółki z [...] lipca 2018 r. bez rozpoznania, WSA w Łodzi wyraźnie stwierdził, że wobec podtrzymania tego wniosku przez Spółkę pismem z [...] września 2018 r.: "Organ miał zatem obowiązek zbadać czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 410 ust. 1 Prawa wodnego tj. czy na skutek wykonywania pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] lipca 2013 r. doszło do naruszenia interesów osób trzecich, czy też nie, a co za tym idzie czy zachodzą podstawy do nałożenia na zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne obowiązku: 1) wykonania ekspertyzy, 2) opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą - i przedstawienia ich temu organowi, w terminie określonym w decyzji".

Zgodnie z przywołanym wyżej art. 410 ust. 1 pr.wod., jeżeli w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego nastąpiło naruszenie interesów osób trzecich, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od wód zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nałożyć na zakład posiadający pozwolenie wodnoprawne obowiązek:

1) wykonania ekspertyzy,

2) opracowania lub zaktualizowania instrukcji gospodarowania wodą

– i przedstawienia ich temu organowi, w terminie określonym w tej decyzji.

Z kolei zgodnie z art. 410 ust. 2 pr.wod., jeżeli zmiana pozwolenia wodnoprawnego polegająca na ograniczeniu zakresu korzystania z wód lub w zakresie, o którym mowa w art. 403 ust. 1-6, jest uzasadniona treścią ekspertyzy lub wynika z instrukcji gospodarowania wodą, o których mowa w ust. 1, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych może, bez odszkodowania, zmienić pozwolenie wodnoprawne. W przypadku zmiany pozwolenia wodnoprawnego przepis art. 409a stosuje się odpowiednio.

Norma prawna zawarta w art. 410 ust. 1 pr.wod. daje organowi administracji upoważnienie do nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy, mającej charakter dowodowy. Dyspozycja tej normy ma zastosowanie w sytuacjach, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: po pierwsze, dany podmiot uzyskał pozwolenie wodnoprawne; po drugie, podmiot ten wykonuje pozwolenie wodnoprawne; a po trzecie – co ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie – w związku z wykonywaniem tego pozwolenia doszło do naruszenia interesów osób trzecich (tu: skarżącej Spółki).

W orzecznictwie sądowym zasadnie wskazuje się, że do wydania decyzji nakładającej ww. obowiązek wykonania ekspertyzy wystarczy uzasadnione podejrzenie naruszenia interesu chociażby jednej osoby trzeciej w związku z wykonywaniem danego pozwolenia wodnoprawnego. To właśnie ekspertyza winna określić, czy rzeczywiście, w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego, nastąpiło naruszenie interesów osób trzecich, a dostatecznie wysokie prawdopodobieństwo takiego naruszenia jest wystarczającą przesłanką do nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy. Bez wykonania takiej ekspertyzy nie jest możliwe bezsprzeczne, jednoznaczne ustalenie, że naruszenie interesów osób trzecich związane jest z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego przez skarżącego (por. wyrok WSA z [...].07.2020 r., II SA/Kr [...], dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] uzyskały pozwolenie wodnoprawne (zob. decyzja Starosty [...] z [...] lipca 2013 r., znak: [...]; a jeszcze wcześniej: decyzja ww. organu z [...] sierpnia 2011 r., znak: [...]).

Poza sporem jest również to, że Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] w związku z uzyskanym pozwoleniem wodnoprawnym prowadzą określone prace. W piśmie z [...] stycznia 2020 r., znak: [...], Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] poinformowały, że inwestycja, realizowana m.in. na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z [...] lipca 2013 r., nie została jeszcze zakończona i znajduje się na etapie pozwolenia na użytkowanie. Ponadto Lasy Państwowe wskazały, iż obecnie trwa pierwsze napełnianie zbiorników wodą w celu sprawdzenia prawidłowości ich wykonania i szczelności.

Ostatnią przesłanką, jaka musi zostać spełniona, aby możliwe było wydanie decyzji na podstawie art. 410 ust. 1 pr.wod., jest naruszenie interesów osób trzecich w związku z wykonywaniem danego pozwolenia wodnoprawnego – tu: decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2013 r., znak: [...] Z powyższych względów słusznie organ I instancji wezwał Spółkę do wykazania, jakie szkody poniosła w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r.

W odpowiedzi na to wezwanie Spółka w załączniku nr [...] do pisma z [...] września 2018 r., poza zarzutami odnoszącymi się do prawidłowości wydania pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r., podała, jakie kwoty zostały wydatkowane na zakup sprzętu, tymczasowe urządzenia wodne, na zakup owiec, na przebudowę budynku w latach 1999-2004. Ponadto Spółka w piśmie tym oświadczyła, że:

a) z powodu braku wody do nawodnień użytków zielonych uprawianych na zdegradowanych gruntach organicznych, zagospodarowanych metodą pełnej uprawy w latach 2001-2003, przejętych w 2004 rok do zagospodarowania przez Spółkę, ich wartość spadła z wielkości 80 Mq osiąganej w latach 2002-2006 do 30 g/ha siana w 2011 r., tj. o 60%;

b) spadek plonowania użytków zielonych ponad 60% spowodował trwały deficyt paszowy w gospodarstw prowadzącym hodowlę owiec. W roku 2011 została całkowicie zlikwidowana produkcja zwierzę w gospodarstwie Spółki, które było oparte o pasze zielone;

c) pielęgnacji użytków zielonych oraz utrzymywania urządzeń melioracyjnych odwadniających Spółka zaprzestała w 2010 r. z powodu utraty przychodów na pokrycie kosztów działalności statutowej;

d) zakupiony w latach 2001-2004 sprzęt specjalistyczny do pielęgnacji zbioru i konserwacji pasz pozyskiwanych do roku 2009 z użytków zielonych, pozostawiony bez bieżącej obsługi uległ przedwczesnej dekapitalizacji, bez zamortyzowania się nakładów na jego kupno;

e) grunty organiczne zdegradowane, które były odbudowane w latach 2001-2003 po zaprzestaniu w 2010 roku ich użytkowania z powodu braku możliwości ich nawodnienia, przekształciły się w nieużytki.

Co również istotne w niniejszej sprawie, Spółka w ww. piśmie stwierdziła, że szkody powstałe po uprawomocnieniu się decyzji Starosty z [...] sierpnia 2011 r. nie zostały oszacowane.

Wobec powyższego słusznie uznały organy obu instancji, że w niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek upoważniających organ do wydania decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia ekspertyzy, tj. że Spółka nie wykazała – a nawet nie uprawdopodobniła – iż wykonanie pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r. naruszyło jej interes i spowodowało szkodę. Należy jeszcze raz podkreślić, że szkody, na które powołuje się Skarżąca – również w skardze – dotyczą okresu przed wydaniem pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r. (a nawet okresu sprzed wydania pozwolenia z 2011 r.). Powyższe, przy jednoczesnym braku dostatecznie skonkretyzowanej argumentacji Skarżącej co do naruszenia jej interesu (powstania szkody) na skutek działań podjętych przez dysponenta pozwolenia wodnoprawnego po uzyskaniu decyzji z 2013 r., prowadzą do wniosku, że Spółka – wbrew wymogowi wynikającemu z art. 410 ust. 1 pr.wod. – takiego naruszenia nie wykazała. W tym miejscu wskazać należy, iż to rolą wnioskodawcy (tu: Spółki), a nie organu jest co najmniej uprawdopodobnienie naruszenia jego interesu jako tzw. osoby trzeciej.

Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut z pkt 1 petitum skargi – naruszenia przez organ art. 410 ust. 1 w związku z art. 403 ust. 1-6, art. 418 ust. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 419 ust. 1 i 2 pr.wod.

Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie dopatrzył się również zarzucanego naruszenia przepisów postepowania. Wbrew zarzutom skargi (z pkt 2 jej petitum) zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do rozpoznania sprawy. W sprawie nie można pominąć kwestii, iż celem oceny ziszczenia się przesłanki naruszenia interesów osób trzecich, o jakiej mowa w art. 410 ust. 2 pr.wod., organ kilkakrotnie wzywał Spółkę do wykazania poniesionych szkód w związku z wykonywaniem pozwolenia wodnoprawnego z 2013 r. Pomimo tych wezwań, Spółka ciągle odwoływała się do okoliczności sprzed 2013 (a nawet 2011) roku.

Odnosząc się do pozostałych, istotnych zarzutów i twierdzeń strony skarżącej, wypada zauważyć, że:

- zarzuty i wnioski dotyczące bezczynności i przewlekłości postępowania organu przy rozpatrywaniu kontrolowanej sprawy nie mogą odnieść zamierzonego skutku w niniejszym postępowaniu sądowym, ponieważ ewentualna bezczynność lub przewlekłość organu mogą być przedmiotem osobnej skargi;

- poza kognicją Sądu w niniejszym postępowaniu sądowym pozostaje również kwestia odmowy wydania skarżącej uwierzytelnionych odpisów lub kopii z akt sprawy. Na wskazane w piśmie procesowym z [...] listopada 2020 r. postanowienia organów, Spółce przysługiwały osobne środki zaskarżenia.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.