VI SA/Wa 1959/13 - Wyrok

Data orzeczenia	2014-04-16	
Data wpływu	2013-07-12	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Pamela Kuraś-Dębecka /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6254 Usługi telekomunikacyjne i eksploatacja sieci telekomunikacyjnych	
Hasła tematyczne	Telekomunikacja	
Sygn. powiązane	II GSK 2309/14	
Skarżony organ	Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2005 nr 8 poz 60; art. 77; art. 78; art. 2 par 2; art. 76;;  Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2013 nr 0 poz 885; art. 60; art. 67;; Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
Dz.U. 2013 nr 0 poz 267; art. 6;; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2012 nr 0 poz 749; ; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Dz.U. 2014 nr 0 poz 121; art. 415;; Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
Dz.U. 2004 nr 171 poz 1800; art. 206;; Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483; art. 32 ust. 1;  Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi O.S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r., 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz skarżącej O.S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2013 r. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej Prezes UKE) utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] czerwca 2012 r., którą odmówił T. SA z siedzibą w W. – obecnie O. SA z siedzibą w W. (dalej skarżąca) stwierdzenia nadpłaty powstałej w wyniku częściowego zwrotu nadpłaty określonej w decyzji Prezesa UKE z [...] lipca 2011 r. Jako podstawę zaskarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 104 k.p.a. oraz art. 75 § 2 pkt 1 lit. c, art. 72 § 1 pkt 1 i art. 74a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej o.p., a także art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r. nr 171, poz. 1800 ze zm.), dalej p.t.

Do wydania tych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;

1.

Prezes UKE decyzją z [...] lipca 2007 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] mln złotych. Jako podstawę nałożenia kary organ wskazał art. 210 ust. 1 i art. 209 ust. 1 art. 77 ust. 1 p.t., tj. kara za niewywiązywanie się przez skarżącą z obowiązku zapewnienia użytkownikom końcowym swojej sieci bezpłatnych połączeń z numerami alarmowymi, o którym mowa w art. 77 ust. 1 p.t., w związku z ustaleniami kontroli przeprowadzonej w okresie od [...] kwietnia 2007 r. do [...] maja 2007 r., zawartymi w protokole kontroli z [...] kwietnia 2007 r.

W wyniku odwołania skarżącej Sąd Okręgowy w Warszawie - Wydział [...] Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej SOKiK) wyrokiem z [...] listopada 2008 r. oddalił odwołanie (sygn. akt [...]). Natomiast apelacja skarżącej od tego wyroku została oddalona przez Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z [...] września 2009 r. sygn. akt [...].

Wobec oddalenia apelacji Prezes UKE wystawił skarżącej upomnienie, w którym wezwał ją do zapłaty ww. kary pieniężnej.

Dnia [...] listopada 2009 r. skarżąca wpłaciła na rachunek Urzędu Komunikacji Elektronicznej kwotę [...] mln złotych, a następnie dnia [...] stycznia 2010 r. wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu Apelacyjnego z [...] września 2009 r.

Sąd Najwyższy wyrokiem z [...] września 2010 r. uchylił rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego z [...] września 2009 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania (sygn. akt [...]).

Sąd Apelacyjny w Warszawie ponownie rozpoznał sprawę nałożenia kary i wyrokiem z [...] marca 2011 r. - w punkcie I zmienił wyrok SOKiK z [...] listopada 2008 r. w ten sposób, że uchylił decyzję w sprawie kary (sygn. akt [...]).

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego, którym ostatecznie uchylono decyzję Prezesa UKE w sprawie nałożenia na skarżącą kary spowodował, że organ z urzędu wszczął wobec skarżącej postępowanie w sprawie określenia wysokości nadpłaty z tytułu nałożonej kary pieniężnej.

W wyniku tego postępowania Prezes UKE – decyzją z [...] lipca 2011 r., określił nadpłatę w wysokości [...] mln złotych, stanowiącą nienależną wpłatę z tytułu kary pieniężnej nałożonej na skarżącą w decyzji w sprawie kary, która to nadpłata powstała dnia [...] listopada 2009 r. Następnie Prezes UKE - [...] sierpnia 2011 r., wydał postanowienie o zwrocie na rzecz skarżącej nadpłaty w kwocie [...] mln złotych, określonej w decyzji z [...] lipca 2011 r. Ostatecznie zwrotu ww. kwoty organ dokonał na rzecz skarżącej dnia [...] sierpnia 2011 r.

2.

Pismem z [...] sierpnia 2011 r. skarżąca wezwała Prezesa UKE do zwrotu nadpłaty w wysokości 2 mln złotych, ale wraz z należnymi odsetkami od dnia zapłaty do dnia zwrotu. W piśmie tym jako podstawę swojego żądania wskazała art. 78 § 1 i § 4 o.p.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie organ poinformował skarżącą, że oprocentowanie z tytułu nadpłaty w kwocie 2 mln złotych mogłoby jej przysługiwać w przypadku, gdyby w sprawie doszło do realizacji przesłanek określonych w art. 78 § 3 pkt 3 o.p. Nadto organ pouczył o treści przepisów regulujących problematykę zwrotu nadpłat.

Pismem z [...] października 2011 r. skarżąca skierowała do Prezesa UKE wniosek o stwierdzenie nadpłaty "powstałej w wyniku częściowego braku zwrotu przez Prezesa UKE kwoty nadpłaty powstałej w związku z zapłatą przez nią kary w wysokości [...] mln zł nałożonej na podstawie decyzji Prezesa UKE z dnia [...].07.2007 r. (...)", która to kara bez oprocentowania została jej zwrócona przez Prezesa UKE. W opinii skarżącej nadpłata powstała w dniu uiszczenia przez nią ww. kary pieniężnej z mocy stosowanego w sprawie odpowiednio art. 73 § 1 pkt 1 o.p. Zdaniem skarżącej obowiązek zwrotu nadpłaty zaktualizował się w dacie doręczenia Prezesowi UKE ww. wyroku Sądu Apelacyjnego z [...] marca 2011 r., na mocy stosowanego w sprawie odpowiednio art. 77 § 1 pkt 3 o.p. W związku z powyższym oprocentowanie z tytułu nadpłaty w kwocie [...] mln złotych przysługiwało skarżącej za okres od dnia uiszczenia kwoty [...] mln złotych tytułem nałożonej na nią kary pieniężnej, do dnia zwrotu nadpłaty (zgodnie z stosowanym w sprawie odpowiednio art. 78 § 3 pkt 1 o.p.). Jednocześnie wskazała, że rozliczenia zwróconej przez Prezesa UKE kwoty [...] mln złotych na poczet należności głównej oraz jej oprocentowania, dokonała w sposób przewidziany w art. 78a o.p. Według tych obliczeń do zapłacenia pozostała jeszcze kwota części kary w wysokości [...] złotych wraz z odsetkami (vide pismo skarżącej z [...] lutego 2012 r. w aktach administracyjnych). Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o wydanie przez Prezesa UKE decyzji potwierdzającej powstanie oprocentowania nadpłaty w kwocie 2 mln złotych za okres; od dnia wpłaty przez nią ww. kwoty na rachunek Urzędu Komunikacji Elektronicznej do dnia jej zwrotu przez Prezesa UKE na jej rachunek; oraz potwierdzającej fakt, że zwrócona przez Prezesa UKE kwota [...] mln złotych z mocy prawa podlega proporcjonalnemu zaliczeniu na poczet kwoty nadpłaty oraz kwoty jej oprocentowania. W piśmie z [...] stycznia 2012 r. skarżąca przedstawiła dodatkową argumentację w przedmiocie oprocentowania nadpłaty, powołując sie na praktykę zwrotu nadpłat z oprocentowaniem przyjętą przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej Prezes UOKiK).

Pismem z [...] stycznia 2012 r. Prezes UKE zwrócił się do skarżącej o doprecyzowanie jej wniosku z [...] października 2011 r., poprzez wyjaśnienie czy wnosi ona o stwierdzenie nadpłaty z tytułu oprocentowania nadpłaty w kwocie [...] mln złotych określonej w decyzji z [...] lipca 2011 r., a jeśli nie, to o wyjaśnienie, z jakiego tytułu jej zdaniem w sprawie powstała nadpłata i wskazanie wysokości tej nadpłaty oraz terminu, w którym ona powstała.

W odpowiedzi z [...] lutego 2012 r. skarżąca wyjaśniła, że konieczność naliczenia przez Prezesa UKE oprocentowania wniesionej przez nią nadpłaty wynika z art. 78 § 3 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 pkt 3 o.p. stosowanych w sprawie odpowiednio. Jej zdaniem zwrot przez Prezesa UKE nominalnej kwoty nadpłaty spowodował proporcjonalną redukcję części nadpłaty oraz jej oprocentowania, ponieważ zwrócona kwota nie pokrywała w całości ani nadpłaty, ani jej oprocentowania.

3.

Prezes UKE odmawiając skarżącej stwierdzenia nadpłaty w uzasadnieniu decyzji z [...] czerwca 2012 r. wskazał, że oprocentowanie nadpłaty jest uzależnione od sposobu powstania nadpłaty (jej stwierdzenia) oraz od realizacji przez organ podatkowy obowiązku zwrotu nadpłaty i naliczane jest jedynie w przypadkach wskazanych w przepisach prawa. Przypadki, w których przysługuje oprocentowanie nadpłaty, zostały określone w art. 78 § 3 o.p. I tak oprocentowanie z tytułu nadpłaty powstałej w związku z nienależnie uiszczoną karą pieniężną, nałożoną przez Prezesa UKE, mogłoby przysługiwać wtedy, gdy spełnione zostałyby łącznie następujące przesłanki: zostałby złożony wniosek o stwierdzenie nadpłaty, a następnie Prezes UKE nie wydał decyzji stwierdzającej nadpłatę w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku (chyba, że wnioskodawca przyczynił się do opóźnienia) lub nie dokonał zwrotu nadpłaty w terminie 30 dni od wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. Prezes UKE wyjaśnił, że postępowanie w sprawie określenia nadpłaty w kwocie [...] mln złotych zakończone wydaniem przez niego decyzji z [...] lipca 2011 r. zostało wszczęte przez niego z urzędu, a nie na wniosek skarżącej. W świetle powyższego uznał, że nie została spełniona pierwsza ze wskazanych powyżej przesłanek i tym samym w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 78 § 3 pkt 3 o.p., odnoszący się do oprocentowania nadpłat. Ponadto zwrócił uwagę, że dokonał zwrotu nadpłaty w dniu [...] sierpnia 2011 r., a więc w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji określającej nadpłatę. W świetle powyższego zdaniem Prezesa UKE w niniejszej sprawie nie została spełniona również i druga ze wskazanych powyżej przesłanek dla powstania oprocentowania z tytułu nadpłaty powstałej w związku uiszczoną karą pieniężną nałożoną przez Prezesa UKE. Wobec nie spełnienia powyższych przesłanek, nie można zdaniem organu uznać, że powstało oprocentowanie nadpłaty powstałej w związku z nienależnie uiszczoną karą pieniężną.

Prezes UKE wskazał, że do zwrotu nadpłaty z tytułu kary pieniężnej, określonej w decyzji w sprawie kary, co wynika z art. 60 pkt 7 w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. nr 157, poz. 1240 ze zm.), dalej ustawa o finansach publicznych oraz art. 210 ust. 5 p.t., mają odpowiednie zastosowanie przepisy Rozdziału 9 Działu III Ordynacji podatkowej. I tak dzień, od którego przysługuje oprocentowanie nadpłaty, określa art. 78 § 3 i 5 o.p. Data ta związana jest z terminem zwrotu nadpłaty określonym w art. 77 § 1 o.p. i jest uzależniona od rodzaju okoliczności, wskutek których doszło do powstania nadpłaty. Stosownie do treści art. 77 § 1 pkt 2 i pkt 3 o.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie:

a) 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty (art. 77 § 1 pkt 2 o.p.),

b) 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję organu podatkowego pierwszej instancji lub stwierdzającego jej nieważność (art. 77 § 1 pkt 3 o.p.).

Ponadto art. 77 § 1 pkt 1 oraz pkt 4-7 o.p. określa terminy zwrotu nadpłaty dla przypadków, gdy jej powstanie było związane z:

1) wydaniem decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji wskazanych w § 1 pkt 1 tego przepisu,

2) orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości,

3) złożeniem zeznania lub deklaracji prze podatnika podatku dochodowego, akcyzowego, jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo państwowe oraz podatnika podatku od towarów i usług,

4) złożeniem wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem (deklaracją).

Prezes UKE ostatecznie uznał, że powstanie nadpłaty z tytułu kary pieniężnej określonej w decyzji z [...] lipca 2007 r. nie było związane z zaistnieniem któregokolwiek ze zdarzeń, o których mowa w art. 77 § 1 pkt 1 oraz pkt 4-7o.p. W związku z powyższym do zwrotu nadpłaty w kwocie [...] mln złotych, wynikającej z nałożonej na skarżącą kary, zastosowanie mógł znaleźć tylko termin określony w art. 77 § 1 pkt 2 albo w art. 77 § 1 pkt 3 o.p., wskutek odpowiedniego zastosowania art. 78 § 3 pkt 3 albo art. 78 § 3 pkt 1 o.p. Zdaniem organu żaden z ww. przepisów prawa nie znalazł jednak zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Prezes UKE odnosząc się do argumentu skarżącej, że wyrażony w art. 67 ustawy finansach publicznych nakaz odpowiedniego stosowania w przedmiotowej sprawie przepisów Działu III Ordynacji podatkowej nie uprawniał Prezesa UKE do odpowiedniego zastosowania do zwrotu nadpłaty z tytułu kary pieniężnej określonej w decyzji w sprawie kary art. 78 § 3 pkt 3 lit. a i lit. o.p. (odsyłającego do art. 77 § 1 pkt 2 i 6 o.p.) wskazał, że uwzględnienie w niniejszej sprawie specyfiki ustawy Prawo telekomunikacyjne wymaga (ze względu na dyspozycję art. 206 ust. 2aa p.t.) powiązania obowiązku zwrotu nadpłaty w kwocie [...] mln złotych z tytułu uiszczonej przez skarżącą kary pieniężnej z wydaniem przez Sąd Najwyższy wyroku z [...] września 2010 r. (sygn. akt: [...]), a nie - jak wskazała skarżąca, z wydaniem przez Sąd Apelacyjny w Warszawie wyroku z [...] marca 2011 r. (sygn. akt: [...]). Zdaniem organu fakt wydania przez Sąd Najwyższy wyroku z [...] września 2010 r. (sygn. akt: [...]) doprowadził do sytuacji, w której uiszczona przez skarżącą dnia [...] listopada 2009 r. kwota [...] mln złotych tytułem nałożonej na nią kary pieniężnej, przestała być wymagalna. Zatem orzeczenie sądu administracyjnego, o którym mowa w hipotezie art. 77 § 1 pkt 3 o.p., w niniejszej sprawie mogłoby ewentualnie być utożsamione jedynie z wyrokiem Sądu Najwyższego z [...] września 2010 r. Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 3 o.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności:

a) uchylającego decyzję organu pierwszej instancji albo

b) stwierdzającego jej nieważność.

Odnosząc się do treści art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Prezes UKE wskazał, że w przepisie tym mowa jest o orzeczeniu sądu administracyjnego, a nie o orzeczeniu Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy nie może być utożsamiany z sądem administracyjnym, o którym mowa w art. 77 § pkt 3 o.p. Zdaniem organu art. 77 § 1 pkt 3 o.p. w sposób precyzyjny określa rodzaje orzeczeń sądu administracyjnego, z którymi związany jest określony w tym przepisie 14-dniowy termin zwrotu nadpłaty. Jak wynika z treści tego przepisu, jest to orzeczenie: uchylające decyzję organu podatkowego pierwszej instancji albo stwierdzające jej nieważność. Zatem orzeczenie wydawane przez Sąd Najwyższy wskutek uwzględnienia skargi kasacyjnej nie może być utożsamiane z orzeczeniem sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p., gdyż wyrokiem z [...] września 2010 r. (sygn. akt: [...]) Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z [...] września 2009 r. (sygn. akt: [...]) i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Powyższe orzeczenie w żaden sposób nie może zostać zakwalifikowane jako wyrok uchylający albo stwierdzający nieważność decyzji w sprawie kary tj. jeden z wyroków, o których mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Sąd Najwyższy, wydając przedmiotowy wyrok, nie mógł uchylić, ani stwierdzić nieważności decyzji w sprawie kary, gdyż kompetencji takiej nie przyznają mu ani przepisy ustawy Prawo telekomunikacyjne, ani przepisy Kodeksu postępowania cywilnego lub Ordynacji podatkowej. Skoro zatem ww. wyrok Sądu Najwyższego z [...] września 2010 r. odnosił się do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z [...] września 2009 r., to w żaden sposób nie może on być utożsamiany z orzeczeniem sądu administracyjnego i to orzeczeniem w przedmiocie uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji organu podatkowego pierwszej instancji.

4.

Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zarzucając, że procedura odwoławcza od decyzji podatkowych przewiduje udział sądów administracyjnych, natomiast procedura odwoławcza od decyzji Prezesa UKE przewiduje udział sądów powszechnych i ewentualnie Sądu Najwyższego. W związku z powyższym w jej opinii oczywistym jest, że odpowiednie stosowanie art. 77 § 1 pkt 3 o.p. (pierwotnie dedykowanego do przypadków decyzji podatkowych) - w przypadku kary pieniężnej nałożonej przez Prezesa UKE, może oznaczać podstawienie rozstrzygnięcia sądu powszechnego i ewentualnie Sądu Najwyższego w miejsce rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. W związku z powyższym uznała, że w niniejszej sprawie wyrok sądu powszechnego lub Sądu Najwyższego powinien być traktowany tak, jakby to był wyrok sądu administracyjnego. Wskazała, że jej zdaniem na obecnym etapie postępowania irrelewantne jest czy przewidziany w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. wymóg wydania wyroku sądu administracyjnego uchylającego lub stwierdzającego nieważność decyzji w sprawie kary, należy odnosić do wyroku Sądu Najwyższego z [...] września 2010 r., czy też wyroku Sądu Apelacyjnego z [...] marca 2011 r. W świetle art. 78 § 3 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 pkt 3 o.p. wydanie wyroku uchylającego decyzję powoduje skutek w postaci naliczenia odsetek wstecz, począwszy od daty zapłaty kary.

Z tych powodów wywód organu w zakresie dotyczącym odrębności sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych oraz rozważania dotyczące odmienności sytuacji procesowych, w których wydawane są rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznała za bezcelowy. Wskazała, że tryb odwoławczy od decyzji podatkowych przewiduje rozstrzyganie spraw przez wojewódzkie sądy administracyjne w ramach zwykłej instancji oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny w ramach nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wszystkie te sądy określane są jako sądy administracyjne. Z kolei tryb odwoławczy od decyzji Prezesa UKE nakładającej karę pieniężną przewiduje rozstrzyganie przez sądy powszechne w ramach trybu instancyjnego (SOKiK i sądy apelacyjne) oraz ewentualnie przez Sąd Najwyższy, w ramach nadzwyczajnego środka zaskarżenia. W art. 77 § 1 pkt 3 o.p. mowa jest o rozstrzygnięciu sądu administracyjnego, co wyczerpuje przypadki orzeczeń sądów administracyjnych zwykłej instancji (wojewódzkie sądy administracyjne) oraz tzw. nadzwyczajnej instancji (Naczelny Sąd Administracyjny). Art. 77 § 1 pkt 3 o.p. powinien być odpowiednio stosowany do wszelkich rozstrzygnięć kontrolnych do decyzji Prezesa UKE nakładających kary pieniężne. W związku z powyższym w ocenie skarżącej przy stosowaniu tego przepisu brać należy pod uwagę rozstrzygnięcia sądów instancyjnych (SOKiK, sądy apelacyjne) oraz rozstrzygnięcia wydawane w trybie nadzwyczajnego środka zaskarżenia (Sąd Najwyższy). Zdaniem skarżącej zarówno orzeczenia Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wydawane są jako rozstrzygnięcia w przedmiocie nadzwyczajnego środka zaskarżenia, co przemawia za podobieństwem obu tych sytuacji procesowych.

Co do oprocentowania skarżąca podnosiła, że z orzecznictwa oraz doktryny wynika klarowny podział na przypadki, gdy oprocentowanie przysługuje za okres od dnia powstania nadpłaty (w sytuacji braku przyczynienie się podatnika do powstania nadpłaty) oraz gdy oprocentowanie przysługuje za okres od dnia przekroczenia przez organ terminu do zwrotu nadpłaty (w sytuacji, gdy podatnik przyczynił się do powstania nadpłaty). Wyjaśniła, że jeżeli podatnik nie przyczynił się do powstania nadpłaty, oprocentowanie naliczane jest od dnia powstania nadpłaty, czyli w przedmiotowej sprawie od dnia zapłaty kary przez nią. Dopiero w sytuacji przyczynienia się podatnika do powstania nadpłaty znaczenie dla naliczania oprocentowania ma fakt, czy organ zwrócił nadpłatę w przewidzianym terminie. Jednocześnie pokreśliła, że w niniejszej sprawie nadpłata powstała niezależnie od niej, ale wskutek przyczyn leżących wyłącznie po stronie Prezesa UKE, a przyczyną jej powstania był w szczególności wadliwy tryb nałożenia kary pieniężnej przez Prezesa UKE.

Skarżąca powołała się na praktykę Prezesa UOKiK, który "zwraca nienależne kary administracyjne wraz z ich oprocentowaniem". Mimo pewnych odmienności w procedurach odwoławczych od decyzji Prezesa UOKiK oraz decyzji Prezesa UKE w obu przypadkach występuje wspólny element w postaci zaskarżenia decyzji tych organów do sądów powszechnych (SOKiK i Sąd Apelacyjny) oraz ewentualnie, w trybie nadzwyczajnym, do Sądu Najwyższego. W rozstrzyganiu odwołań od decyzji w przedmiocie kar pieniężnych nakładanych przez oba powyższe organy brak jest udziału sądów administracyjnych. Zatem w sprawach kar pieniężnych nakładanych przez Prezesa UKE oraz Prezesa UOKiK występuje identyczna kolejność stosowanych środków zaskarżenia oraz tożsamość rozstrzygających je sądów. Oba te organy, w przypadku zwrotu nadpłat z tytułu nakładanych przez nie kar pieniężnych, zobowiązane są do stosowania przepisów Działu III Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącej sposób, w jaki zwrotu należności z tytułu kar pieniężnych dokonuje Prezes UOKiK dowodzi wykształconego w doktrynie i judykaturze poglądu o konieczności zwrotu nadpłat, których powstanie było związane z administracyjnymi karami pieniężnymi, wraz z ich oprocentowaniem. Powyższa argumentacja, zdaniem skarżącej znajduje potwierdzenie w zgodnym stanowisku judykatury oraz doktryny, że w przypadku kar nakładanych na przedsiębiorców przez Prezesa UOKiK "kara pieniężna zapłacona nienależnie lub w wysokości większej od należnej stanowi nadpłatę i podlega zwrotowi po oprocentowaniu jak od zaległości podatkowych". Odsetki od kwoty nienależnie zapłaconej lub nadpłaconej kary pieniężnej należą się za okres od dnia powstania nadpłaty, tj. od dnia dokonania zapłaty kary, do dnia jej zwrotu lub zaliczenia na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych ukaranego podmiotu. Odsetki te są formą zrekompensowania temu podmiotowi dysponowania przez Skarb Państwa nieprzysługującymi mu środkami finansowymi. Wysokość odsetek, o których mowa, określana jest w obwieszczeniu MF w sprawie stawki odsetek za zwlokę od zaległości podatkowych, ogłaszanym w Dz. Urz. RP "Monitor Polski" (kom. do art. 112 UOKiK, Legalis)". Skarżąca wyjaśniła przy tym, że przytoczone powyżej stanowiska judykatury zostały wyrażone w kontekście kary wydanej w oparciu o przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych i finansów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] lutego 2007 r. [...]niepubl.) oraz energetyki (wyrok Sądu Najwyższego z [...] grudnia 2007 r. sygn. akt [...]), jednak analogiczne rozstrzygnięcia zapadły również w przypadku kar nakładanych w oparciu o przepisy dotyczące transportu drogowego (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: sygn. akt: VISA/Wa 2028/09 oraz VI SA/Wa 2113/10), czy obowiązkowych rezerw materiałowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VI SAB/Wa 6/11).

Zdaniem skarżącej sytuacja, w której merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie oprocentowania nadpłaty jest różne w zależności od trybu, w jakim wszczęte zostało to postępowanie (z urzędu lub na wniosek) narusza zasadę zaufania obywatela do państwa przewidzianą w art. 8 k.pa. oraz art. 121 o.p. W jej ocenie akceptacja przedstawionego powyżej poglądu pozostaje w rażącej sprzeczności z prawem.

5.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes UKE podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i ponownie - odwołując się do treści art. 60 pkt 7 i art. 67 ustawy o finansach publicznych oraz art. 210 ust. 5 p.t. - wskazał, że oprocentowaniu podlegają nadpłaty jedynie w ściśle prawem określonych przypadkach, związanych z: podważeniem decyzji organu podatkowego; przekroczeniem przez organ podatkowy terminu zwrotu nadpłaty oraz orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego to przypadki, w których przysługuje oprocentowanie nadpłaty oraz termin, od którego oprocentowanie to jest naliczane, określa art. 78 § 3 o.p. Kwestia podlegania nadpłaty oprocentowaniu uzależniona jest od zaistnienia ustalonych przepisami Ordynacji podatkowej przesłanek.

Przywołując treść art. 78 § 1 pkt 1 oraz § 3 pkt 1-3, a także art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Prezes UKE wyjaśnił, że w sprawie nie doszło do doręczenia mu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego lub stwierdzającego nieważność decyzji w sprawie kary, a zatem nie doszło do zrealizowania hipotezy normy prawnej, o której mowa w art. 78 § 1 pkt 1 zw. z art. 77 § 1 pkt 3 o.p., co powodowałoby powstanie oprocentowania w sposób przewidziany w ww. przepisach. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały również spełnione przesłanki określone w art. 78 § 3 pkt 3 lit. a) i lit. b) o.p., wedle których oprocentowanie przysługuje (w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 2 i pkt 6 o.p.), jeżeli decyzja stwierdzająca nadpłatę nie została wydana w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, chyba że do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczynił się podatnik, płatnik lub inkasent. Zatem postępowanie administracyjne zakończone wydaniem przez Prezesa UKE decyzji z [...] lipca 2011 r. zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony, co nie wpisuje się w hipotezę normy prawnej, wynikającej z art. 78 § 3 pkt 3 lit. b o.p. We wskazanej dacie przed upływem 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (tj. przed upływem 2 miesięcy od dnia [...] maja 2011 r.), została wydana decyzja określająca nadpłatę w ww. kwocie, stanowiąca nienależną wpłatę z tytułu kary pieniężnej, która nie jest jednak decyzją stwierdzającą nadpłatę, o jakiej jest mowa w art. 78 § 3 pkt 3 lit. b o.p.

Zgodnie natomiast z przepisem art. 78 § 3 pkt 3 lit. a o.p. oprocentowanie przysługuje (w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 2 i pkt 6 o.p.), jeżeli nadpłata nie została zwrócona w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. Również ta przesłanka naliczenia oprocentowania nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, bowiem decyzja określająca nadpłatę w ww. kwocie została wydana dnia [...] lipca 2011 r., natomiast postanowienie o zwrocie ww. nadpłaty zostało wydane [...] sierpnia 2011 r., zaś kwota nadpłaty została zwrócona skarżącej [...] sierpnia 2011 r., co mieści się w wyżej wskazanym terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. Ponieważ w sprawie nie zostały spełnione przesłanki powstania oprocentowania nadpłaty, określone w art. 78 § 3 pkt 3 lit. a) i lit. b) o.p. Prezes UKE podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w decyzji z [...] czerwca 2012 r., że w sprawie nie doszło do powstania oprocentowania nadpłaty powstałej z tytułu nienależnie uiszczonej przez skarżącą kary pieniężnej.

Prezes UKE odnosząc się do stanowisk skarżącej przedstawionych w toku postępowania w pierwszej instancji oraz opinii i zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uznał, że są one niezasadne. Zauważył, że art. 77 § 1 pkt 3 o.p. wskazuje na konkretne orzeczenie, którego doręczenie wywołuje skutek w postaci obowiązku zwrotu nadpłaty. Chodzi mianowicie o orzeczenie sądu uchylające decyzję organu podatkowego pierwszej instancji lub stwierdzające jej nieważność. Doręczenie organowi podatkowemu tego właśnie orzeczenia sądu oznacza, że w danej sprawie zrealizowana została przesłanka powstania obowiązku zwrotu nadpłaty. Tym samym, w każdym przypadku, w którym mógłby znaleźć zastosowanie art. 77 § 1 pkt 3 o.p. należy ustalić, z którym konkretnie orzeczeniem sądu w danej sprawie związany jest skutek w postaci obowiązku zwrotu nadpłaty. Z tego względu nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że w niniejszym postępowaniu nie jest istotne rozstrzygnięcie, które konkretnie z zapadłych w sprawie orzeczeń sądowych, należy uznać za orzeczenie tożsame z orzeczeniem sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Brak rozstrzygnięcia tej kwestii i akceptacja stanowiska skarżącej w tym zakresie prowadziłby bowiem do sytuacji, w której Prezes UKE odstąpiłby od ustalenia, czy w sprawy zrealizowana została przesłanka zwrotu nadpłaty oraz przysługiwania stronie oprocentowania tej nadpłaty od dnia jej powstania (art. 78 § 3 pkt 1 o.p.). Podsumowując ten wątek organ stwierdził, że prawidłowość przedstawionego powyżej stanowiska potwierdzają ogólne zasady postępowania administracyjnego oraz konstytucyjna zasady praworządności z orzeczeniem sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Ponownie odnosząc się do twierdzenia skarżącej o możliwości uznania wyroku Sądu Apelacyjnego z [...] marca 2011 r. za orzeczenie tożsame z orzeczeniem sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. wskazał, że wyrok tego Sądu zapadł już po zaistnieniu w sprawie przesłanek zwrotu nadpłaty z tytułu uiszczonej przez skarżącą kary pieniężnej. W ocenie Prezesa UKE już sama ta okoliczność przesądza o tym, że wyrok ów nie może być uznany, w ramach niniejszej sprawy, za odpowiednik orzeczenia sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Ponadto przyjęcie, że skutek w postaci naliczenia oprocentowania nadpłaty od dnia jej powstania, związany jest z wyrokiem Sądu Apelacyjnego z [...] marca 2011 r. prowadziłoby do sytuacji, w której za orzeczenie tożsame z orzeczeniem sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p., byłyby uznane jednocześnie dwa różne orzeczenia, tj. ww. wyroki Sądu Najwyższego z [...] września 2010 r. oraz Sądu Apelacyjnego z [...] marca 2011 r. Zatem organ uznał, że w przedmiotowej sprawie, w toku stosowania tego samego przepisu, dwa odrębne wyroki sądowe, wydane przez dwa różne sądy, tj. Sąd Najwyższy oraz Sąd Apelacyjny, byłyby uznawane za tożsame orzeczenie sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p., a w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. chodzi o jedno, konkretnie określone orzeczenie sądu, to w sprawie, dla celu ustalenia istnienia przesłanek obowiązku zwrotu nadpłaty oraz powstania jej oprocentowania, dwa różne wyroki sądowe byłyby uznawane za to samo orzeczenie. W ocenie Prezesa UKE, taki sposób interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej należy uznać za niedopuszczalny. Również z tego względu nie można uznać, że wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z [...] marca 2011 r. mógłby stanowić, w ramach niniejszej sprawy, odpowiednik orzeczenia sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Zatem wydanie przez Sąd Apelacyjny w Warszawie wyroku z [...] marca 2011 r. nie może zostać uznane za okoliczność oznaczającą realizację w niniejszej sprawie przesłanek przysługiwania skarżącej oprocentowania posiadanej przez nią nadpłaty od dnia powstania tej nadpłaty, stosownie do treści art. 78 § 3 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 pkt 3 o.p. W związku z powyższym Prezes UKE wskazał, że w tej sprawie jedynie wyrok Sądu Najwyższego z [...] września 2010 r. mógłby zostać ewentualnie uznany za orzeczenie wywołujące, w odniesieniu do kwestii ewentualnego powstania oprocentowania nadpłaty, skutki prawne analogiczne do skutków orzeczenia sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Dlatego w sprawie za konieczne przyjął ustalenie, czy wyrok Sądu Najwyższego z [...] września 2010 r. mógłby zostać utożsamiony, co do jego skutków prawnych, z orzeczeniem sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Jedynie pozytywna odpowiedź na powyższe pytanie pozwoliłaby bowiem na uznanie, że w niniejszej sprawie doszło do realizacji przesłanek naliczania oprocentowania nadpłaty zgodnie z art. 78 § 3 pkt 1 o.p. tj. od dnia powstania tej nadpłaty.

Prezes UKE odpowiadając na tak postawione pytanie wskazał, że wyroki wydawane przez Sąd Najwyższy, wskutek wniesionych skarg kasacyjnych, różnią się w znacznym stopniu od orzeczeń sądów administracyjnych, o których mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Przede wszystkim są to wyroki wydawane przez inny sąd, niż sąd administracyjny. Poza tym wskazał na rozróżnienia zawarte w treści art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, iż: "Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sady wojskowe". Zatem z tego wprost wywiódł, że Sąd Najwyższy i sąd administracyjny to dwa różne sądy. Z uwagi na powyższe nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że wywód dotyczący konstytucyjnej odrębności organów władzy sądowniczej, zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest bezcelowy. Już z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika bowiem odrębność Sądu Najwyższego od sądów administracyjnych. Na okoliczność tę, jako mającą znaczenie przy ustaleniu, czy wyrok Sądu Najwyższego z [...] września 2010 r. mógł wywołać skutek w postaci przysługiwania oprocentowania nadpłaty od dnia jej powstania, trafnie wskazał Prezes UKE w uzasadnieniu poprzedniej decyzji.

Organu powołał się także na odmienność przedmiotu i treści rozstrzygnięcia. Z treści art. 77 § 1 pkt 3 o.p. wynika, z jakimi rodzajami orzeczeń sądów administracyjnych, wiąże obowiązek zwrotu nadpłaty. Są to mianowicie orzeczenia sądów administracyjnych: uchylające decyzje organu podatkowego pierwszej instancji albo stwierdzające nieważność tych decyzji. Przepis art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sądami administracyjnymi są Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny uwzględniając skargę może: uchylić decyzję lub postanowienie w całości albo w części w przypadkach enumeratywnie wskazanych w treści tego przepisu (§ 1 pkt 1); stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. albo w innych przepisach (§ 1 pkt 2); stwierdzić wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach (§ 1 pkt 3). Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydal zaskarżone orzeczenie (lub innemu sądowi). Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. NSA może uchylić zaskarżony skargą kasacyjną wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego i rozpoznać skargę tylko, jeżeli w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego. Merytoryczne rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w takim przypadku wymaga wydania przez ten sąd jednego z orzeczeń przewidzianych dla wojewódzkiego sądu administracyjnego w art. 145-151 p.p.s.a. Powstanie obowiązku zwrotu nadpłaty, zgodnie z art. 77 § 1 pkt 3 o.p. związane jest wyłącznie z orzeczeniami sądów administracyjnych zawierającymi rozstrzygnięcia wskazane w tym przepisie. Ustawodawca powiązał zatem obowiązek zwrotu nadpłaty, w przypadku określonym w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. z doręczeniem organowi podatkowemu orzeczenia sądu administracyjnego (zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkiego sądu administracyjnego), zawierającego jedno z rozstrzygnięć wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Tym samym wyłącznie z orzeczeniem sądu administracyjnego, zawierającym rozstrzygnięcie wskazane w art. 145 § 1 albo § 2 p.p.s.a., zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, związany jest skutek w postaci obowiązku zwrotu nadpłaty wraz z oprocentowaniem tej nadpłaty przysługującym od dnia jej powstania. Organ przypomniał, że w niniejszej sprawie obowiązek zwrotu nadpłaty zaktualizował się w związku z wydaniem wyroku przez Sąd Najwyższy z [...] września 2010 r., którym uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego z [...] września 2009 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania (rozstrzygnięcie formalne kasacyjne). W związku z powyższym orzeczenie Sądu Najwyższego z [...] września 2010 r. nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia albo stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie kary tj. rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 7 § 1 pkt 3 o.p., z którym związany jest skutek w postaci postania nadpłaty, z którą z kolei może być związany obowiązek naliczenia oprocentowania.

Prezes UKE odwołał się również do odmienności postępowania, w ramach którego orzeczenia te są wydawane i wyjaśnił, że skarga kasacyjna w postępowaniu cywilnym, wskutek której wydany został wyrok Sądu Najwyższego z [...] września 2010 r. nie stanowi zwyczajnego środka zaskarżenia orzeczeń sądów powszechnych. Natomiast skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego i skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowią zwyczajne środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP postępowanie sądowe w Polsce jest co najmniej dwuinstancyjne. Skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może zostać uznana za nadzwyczajny środek zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna w postępowaniu cywilnym.

Prezes UKE stwierdził więc, że w niniejszej sprawie wydanie przez Sąd Najwyższy ww. wyroku sprawiło, że decyzja w sprawie kary przestała być wykonalna. Tym samym odpadła podstawa wpłaty przez skarżącą kwoty ww. kary pieniężnej. Nadto wyrok ten nie zawierał rozstrzygnięcia, którego dotyczy hipoteza art. 77 § 1 pkt 3 o.p. - rozstrzygnięcie to nie przesądzało o bycie decyzji w sprawie kary. Wydanie przez Sąd Najwyższy ww. wyroku zaktualizowało jedynie obowiązek wydania przez Prezesa UKE na podstawie art. 74a o.p. decyzji określającej nadpłatę z tytułu ww. kary. Wykonanie przez Prezesa UKE tego obowiązku dnia [...] lipca 2011 r. stanowiło zastosowanie w przedmiotowej sprawie wprost (bez modyfikacji) przepisu art. 74a o.p.

Organ nie zgodził się także z zawartym we wniosku stanowiskiem, że stan faktyczny w niniejszej sprawie wymaga zastosowania art. 78 § 3 pkt 1 oraz art. 77 § 1 pkt 3 o.p. na zasadzie per analogiam. Zauważył, że z wnioskowań na zasadzie analogii korzystać można dopiero po stwierdzeniu, że dany stan faktyczny nie jest uregulowany normą prawa pozytywnego. Zatem stosowane w sposób odpowiedni przepisy Rozdziału 9 Działu III Ordynacji podatkowej wskazują, w jaki sposób Prezes UKE powinien postępować z nadpłatami powstałymi w wyniku sądowej weryfikacji nakładanych przez ten organ kar pieniężnych. W sprawie brak jest podstaw do uznania, że art. 78 § 3 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 pkt 3 o.p. powinny znaleźć zastosowanie na zasadzie analogii.

Odnosząc się zaś do wskazywanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowisk doktryny i judykatury Prezes UKE stwierdził, że dotyczą one wadliwie wydanych decyzji podatkowych, nakładających na podatnika zobowiązania nieprzewidziane przepisami podatkowymi i mają charakter bardzo ogólny. Natomiast poza zakresem niniejszego postępowania jest dokonywanie oceny sposobu zwrotu nadpłat z tytułu kar pieniężnych nakładanych przez organy inne niż on sam. Wskazał, że praktyka organów administracji publicznej, dotycząca sposobu zwrotu nadpłat z tytułu kar pieniężnych nakładanych na podstawie przepisów ustaw innych niż Prawo telekomunikacyjne, może być stosowana w niniejszym postępowaniu jedynie posiłkowo. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności należało dokonać indywidualnej oceny, czy, a jeśli tak, to od kiedy, skarżącej przysługiwało oprocentowanie wniesionej przez nią nadpłaty. Przywoływane przez nią orzeczenia sądów administracyjnych dotyczą decyzji w sprawie kar pieniężnych, od których przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast odwołanie od decyzji Prezesa UKE w przedmiocie kary pieniężnej składane jest do sądu powszechnego, zaś w przepisie art. 77 § 1 pkt 3 o.p. mowa jest o orzeczeniu sądu administracyjnego. Nie może więc budzić wątpliwości fakt, że w przypadku realizacji przesłanek określonych w tym przepisie (doręczenie organowi odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności uchylającego lub stwierdzającego nieważność decyzji o nałożeniu kary pieniężnej), oprocentowanie nadpłaty przysługuje, zgodnie z art. 78 § 3 pkt 1 o.p. tj. od dnia powstania nadpłaty. W niniejszej sprawie organ był zobowiązany do wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 74a o.p., a w konsekwencji do wydania decyzji określającej wysokość nadpłaty. Obowiązek wydania ww. decyzji przesądza o konieczności uznania, że w sprawie brak było podstaw do uznania, że oprocentowanie powinno przysługiwać skarżącej od dnia powstania nadpłaty. Z powyższych względów nie zgodził się ze stanowiskiem, że: "wszelkie pieniężne kary administracyjne zapłacone nienależnie lub w wysokości większej od należnej stanowią nadpłatę i podlegają zwrotowi po oprocentowaniu jak od zaległości podatkowych".

Za bezzasadny organ uznał także zarzut dotyczący naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa. W jego ocenie skarżąca błędnie utożsamia zasadę pogłębiania zaufania obywatela do państwa z obowiązkiem rozstrzygnięcia niniejszej sprawy na jej korzyść.

6.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 pkt 2 i 6; art. 78 § 3 pkt 3 lit. a) i b) o.p. poprzez błędną ich wykładnię, a także art. 77 § 1 pkt 3; art. 78 § 3 pkt 1 i art. 78a o.p. poprzez błędną ich wykładnię oraz niezastosowanie w niniejszej sprawie;

2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie praktyki odmiennej od powszechnie stosowanej przez inne organy administracji publicznej.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także uchylenie w całości decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca w całości podtrzymała i powtórzyła stanowisko zajęte w toku postępowania przed Prezesem UKE.

Prezes UKE wnosząc o oddalenie skargi, odwołał się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Pismem z [...] grudnia 2013 r. skarżąca uzupełniła zarzuty skargi o zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co skutkowało brakiem wyjaśnienia stanu faktycznego i miało wpływ na wynik sprawy. Stanęła na stanowisku, że prawomocny wyrok sądu powszechnego, uchylający ww. decyzję Prezesa UKE, dział z mocą wsteczną, co oznacza, że decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego od chwili jej wydania, a nie od dnia wydania wyroku ją uchylającego. To powoduje, że byt decyzji nakładającej karę [...] mln złotych został wyeliminowany za cały okres jej obowiązywania z mocą wsteczną, więc wymuszona na niej zapłata tej kary od początku była pozbawiona podstaw prawnych. Wobec tego kara uiszczona była nienależnie i podlega ona oprocentowaniu od dnia jej zapłaty do dnia jej zwrotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej także p.p.s.a.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy skarżącej przysługuje oprocentowanie nadpłaty wynikającej z nałożonej na nią decyzją administracyjną kary pieniężnej w kwocie [...] mln złotych, która to decyzja administracyjna w następstwie prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego została uchylona.

7.

Prezes UKE wyraził pogląd, że w sprawie nałożonej na skarżącą Spółkę kary pieniężnej w kwocie [...] mln złotych nie został wydany wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję organu lub stwierdzający jej nieważność, zatem nie wystąpiły przesłanki z art. 77 § 1 pkt 3 o.p. w zw. z art. art. 78 § 3 pkt 1 o.p. W konsekwencji zdaniem organu brak było uzasadnionych podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącej w sprawie zwrotu oprocentowania nadpłaty od nienależnie nałożonej i pobranej kary pieniężnej w kwocie [...] mln złotych.

Przeciwnego zdania jest skarżąca, która uważa, że oprocentowanie takie przysługuje jej z mocy art. 77 o.p. stosowanego odpowiednio. Art. 77 § 1 pkt 3 o.p. powinien być odpowiednio stosowany do wszelkich rozstrzygnięć kontrolnych dotyczących decyzji Prezesa UKE nakładających kary pieniężne.

8.

Biorąc zatem pod uwagę stanowiska stron w pierwszej kolejności należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 885). Stosownie do art. 67 tej ustawy do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.). Niewątpliwie nałożona na skarżącą kara pieniężna w kwocie 2 mln złotych ma charakter należności publiczno-prawnej w rozumieniu art. 60 ustawy o finansach publicznych. Potwierdzeniem tej okoliczności jest orzecznictwo. I tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 223/06 stwierdzono "Należy także zwrócić uwagę na pogląd Ministra Finansów przedstawiony w piśmie z dnia 6 lutego 2006 r. do Komisji w odpowiedzi na jej wcześniejsze pytanie, że do kar pieniężnych nakładanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej, mają zastosowanie przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Jego zdaniem analizowane kary pieniężne spełniają warunki określone w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, bo mają charakter publicznoprawny i jest wskazany organ uprawniony do ich nakładania, bez wprowadzenia dla niego odrębnych uregulowań w zakresie poboru kar stanowiących dochód budżetu państwa. Ponadto mają one charakter sankcji finansowej za nieprzestrzeganie postanowień prawa publicznego i nie są zamieszczane w wyodrębnionym rozdziale ustawy zawierającym przepisy karne. Z tych głównie powodów nadpłacona lub nienależnie zapłacona kara pieniężna stanowi nadpłatę i podlega zwrotowi po oprocentowaniu jak od zaległości podatkowych (art. 72 § 1 pkt 1, art. 77 § 1 pkt 1 lit. a i pkt 3 oraz art. 78 Ordynacji podatkowej). W rezultacie Minister Finansów podtrzymał stanowisko przedstawione w piśmie z dnia [...] września 2004 r.". Wypowiadając się w podobnej kwestii Sąd Najwyższy stwierdził, że kary pieniężne mają charakter publicznoprawny i nie stosuje sie do nich art. 415 k.c.(por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2007 r. sygn. akt III SK 18/07, Lex nr 1365700).

9.

Zdaniem Sądu kluczowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma przepis art. 67 ustawy o finansach publicznych odwołujący się do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej, którego dyspozycja znajduje odzwierciedlenie w treści art. 2 § 2 O.p. Przepis ten stanowi, że w przypadku braku odmiennych regulacji, przepisy działu III O.p. mają zastosowanie również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy, niż organy podatkowe.

Podkreślić trzeba także, iż zawarty w art. 67 ustawy o finansach publicznych zwrot normatywny "stosuje się odpowiednio", to zwrot powszechnie stosowany w przepisach prawa pozytywnego, które mówią o odpowiednim stosowaniu określonych przepisów prawa do innych przypadków niż te, dla których zostały one ustanowione. W literaturze (por. J. Nowacki "Odpowiednie stosowanie przepisów prawa", Państwo i Prawo 1964, Nr 3, s. 367 i nast.; J. Nowacki, Studia z teorii prawa, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2003, s. 453 i n.; A. Skoczylas, "Odesłania w postępowaniu sądowoadministracyjnym", Warszawa 2001, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 6 – 7; A. Błachnio – Parzych, "Przepisy odsyłające systemowo", Państwo i Prawo 2003, Nr 1, s. 43) wskazuje się, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa nie jest czynnością o jednolitym charakterze i ze względu na rezultat tego zabiegu wyróżnia się następujące sytuacje: stosowanie pełne, gdy odpowiednie przepisy prawa są stosowane bez żadnych zmian, stosowanie ze zmianami oraz niestosowanie ze względu na bezprzedmiotowość lub całkowitą sprzeczność z przepisami, do których miałyby być stosowane odpowiednio. Innymi słowy, przyjmuje się, że "odpowiednie" stosowanie przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost, albo z pewnymi modyfikacjami - usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciąganego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczalności jego stosowania do rozpatrywanego stanu w ogóle (wyrok NSA z 20 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 516/09, opubl. CBOSA.; uchwała NSA z 14 stycznia 2009 r., sygn. akt II GPS 6/08, opubl. CBOSA). Ta niedopuszczalność może przy tym wynikać albo bezpośrednio z treści wchodzących w grę regulacji prawnych, albo z tego, że zastosowania danej normy nie dałoby się pogodzić ze specyfiką i odmiennością rozpoznawanego stanu (uchwała SN z 6 grudnia 2000 r., sygn. akt III CZP 41/00, M.Prawn. 2001/4/214). Sposób, w jaki winno nastąpić odpowiednie zastosowanie przepisu, uzależniony jest od oceny charakteru instytucji prawnych regulowanych zarówno przez przepis odsyłający do odpowiedniego stosowania danej normy, jak i przez przepis, który ma być odpowiednio zastosowany (wyrok WSA w Gdańsku z 29 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 166/10, opubl. CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie przepisami podlegającymi odpowiedniemu stosowaniu są przede wszystkim przepisy art. 77 o.p. i art. 78 o.p.

W myśl art. 77 § 1 nadpłata podlega zwrotowi w terminie:

1) 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji:

a. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego,

b. określającej wysokość zobowiązania podatkowego,

c. o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,

d. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej lub spadkobiercy, z zastrzeżeniem § 3;

2) 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty;

3) 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję organu podatkowego pierwszej instancji lub stwierdzającego jej nieważność, z zastrzeżeniem § 3;

4) 30 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w art. 74.

Natomiast zgodnie z art. 78 o.p. art. 78 § 1 nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem § 2. § 2 Nadpłaty, o których mowa w art. 76 § 2, nie podlegają oprocentowaniu. § 3 Oprocentowanie przysługuje:

1. w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d, z zastrzeżeniem pkt 2, oraz w przypadku, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 - od dnia powstania nadpłaty;

2. w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie.

10.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezes UKE stanął na stanowisku, iż ww. przepisy należy interpretować literalnie. Oznacza to, że po pierwsze ani Sąd Najwyższy, ani Sąd Apelacyjny nie mogą być uznane za sądy administracyjne w rozumieniu art. 77 § 1 pkt 3 o.p. Po drugie wydane przez te sądy wyroki nie są wyrokami, o których mowa w ww. przepisie. W szczególności w obszernym uzasadnieniu swego stanowiska zawartym w zaskarżonej decyzji organ uznał, że; "(...) w przedmiotowej sprawie, w toku stosowania tego samego przepisu, dwa odrębne wyroki sądowe, wydane przez dwa różne sądy, tj. Sąd Najwyższy oraz Sąd Apelacyjny w Warszawie, byłyby uznawane za tożsame orzeczenie sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 o.p., a w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. chodzi o jedno, konkretnie określone orzeczenie sądu, to w sprawie, dla celu ustalenia istnienia przesłanek obowiązku zwrotu nadpłaty oraz powstania jej oprocentowania, dwa różne wyroki sądowe byłyby uznawane za to samo orzeczenie. W ocenie Prezesa UKE, taki sposób interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej należy uznać za niedopuszczalny."

11.

Zdaniem Sądu taka interpretacja ww. przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście art. 67 ustawy o finansach publicznych nie jest właściwa, bowiem nie uwzględnia specyfiki rozpoznawania tego rodzaju spraw w ramach tzw. postępowania hybrydowego. W konsekwencji w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ art. 77 § 1 pkt 3 o.p., i art. 78 § 3 pkt 1 o.p. w związku z art. 67 ustawy o finansach publicznych.

Przede wszystkim Sąd zauważa, że art. 206 p.t. in fine przewiduje dwa tryby weryfikacji legalności decyzji administracyjnych, tzn. w postępowaniu administracyjnym, a następnie sądowoadministracyjnym (art. 206 ust. 1) oraz w postępowaniu administracyjnym, a następnie przed sądem powszechnym na skutek wniesionego odwołania (art. 206 ust. 2). Takie postępowanie określa się mianem postępowania "hybrydowego" (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 2 lipca 2003 r., sygn. akt K 25/01, OTK-A 2003 nr 6, poz. 60 oraz z 31 stycznia 2005 r., sygn. akt SK 27/03, OTK-A 2005 nr 1, poz. 8 oraz postanowienia NSA: II GSK 31/09, II GSK 553/09, II GSK 1272/13, II GSK 908/10).

W uchwale z 28 września 2008 r. sygn. akt II GPS 1/09 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że; "Traktowane łącznie postępowania administracyjne i sądowe (przed sądem powszechnym – sądem ochrony konkurencji i konsumentów) w sprawach wymienionych w art. 206 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego stanowią postępowanie należące do grupy określanej jako postępowania hybrydowe. W przypadku takich postępowań mamy do czynienia, w ramach pewnej całości, z dwiema fazami postępowania. Pierwsza toczy się w ramach postępowania administracyjnego (przed Prezesem UKE – ogólnego) i prowadzi do wydania decyzji administracyjnej. Po zakończeniu stadium postępowania administracyjnego może zostać wszczęte, na podstawie odwołania, postępowanie cywilne w znaczeniu formalnym a nie materialnoprawnym, zwane też szczególnym. Postępowanie przed sądem powszechnym stanowi drugą fazę postępowania hybrydowego i kończy się z reguły wydaniem wyroku (szerzej na temat natury postępowań hybrydowych w wyrokach TK: z 2 lipca 2003 r., sygn. K 25/01; z 21 października 2008 r., sygn. SK 51/04; z 31 stycznia 2005 r., sygn. SK 27/03 i przytoczonej w tych orzeczeniach literaturze)."

12. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy uznać, że odpowiednie stosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej musi uwzględniać specyfikę postępowania hybrydowego. W przeciwnym wypadku podmioty, na które niesłusznie została nałożona kara pieniężna w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie do sądu powszechnego pozbawione byłby oprocentowania od tej "nadpłaty", a zatem znalazłby się w gorszej sytuacji prawnej od podmiotów, których środki odwoławcze są rozpoznawane przez sądy administracyjne.

Ponadto w motywach uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2011 r. sygn. akt II FSP 8/10 (lex nr 736536) znalazły sie przydatne w niniejszej sprawie rozważania na temat wykładni prawa;

"W procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno całkowicie ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej przez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów w kwestii poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik (por. postanowienie SN z 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt I KZP 6/07, OSNKW 2007, nr 5, poz. 37, Biuletyn SN 2007, nr 5, poz. 18; postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1885/07; wyroki NSA: z 19 listopada 2008 r. sygn. akt II FSK 976/08, z 2 lutego 2010 r. sygn. akt II FSK 1319/08, z 2 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1553/08, CBOSA; wypowiedzi doktryny: M. Zieliński: Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, s. 291 i nast.; L. Morawski: Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 74-83). Żaden przepis prawa nie jest oderwaną jednostką, lecz występuje w pewnym kontekście systemowym - jest częścią określonego aktu normatywnego, który z kolei jest częścią określonej gałęzi prawa należącej do systemu prawa polskiego. Wykładając więc dany przepis prawa, należy brać pod uwagę jego relacje z innymi przepisami danego aktu normatywnego (wykładnia systemowa wewnętrzna) oraz przepisami zawartymi w innych ustawach (wykładnia systemowa zewnętrzna). Tylko bowiem realizacja tej dyrektywy wykładni prawa, określanej jako argumentum a rubrica, gwarantuje zupełne i niesprzeczne odczytanie danej instytucji prawa z przepisów prawa (por. L. Morawski: op. cit., s. 152 i nast.)."

Odnosząc zatem powyższe dyrektywy wykładni prawa do analizowanego zagadnienia prawnego, należy stwierdzić, że przepisy art. w art. 77 § 1 pkt 3 o.p w zw. z art. 78 § 3 pkt 1 o.p. znajdują swoje zastosowanie do decyzji administracyjnych w sprawie kar pieniężnych, które podlegają zaskarżeniu do sądu powszechnego w ramach tzw. postępowania hybrydowego. Należy przez to rozumieć, że przepisy te nie wykluczają możliwości domagania się oprocentowania nadpłaty w trybie przewidzianym w przepisach działu III Ordynacji podatkowej. W konsekwencji rozpoznający sprawę sąd powszechny - w niniejszej sprawie jest to Sąd Apelacyjny może być uznany jako sąd, który pełni rolę sądu administracyjnego, jako że jest uprawiony do uchylenia decyzji administracyjnej wydanej przez organ administracyjny w toku postępowania administracyjnego.

13.

Idąc tym tokiem rozumowania trzeba podzielić poglądy prawne zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2011 r. sygn. akt I GPS 1/11 w myśl której "Wykładnia językowa nie może bowiem prowadzić do rezultatu naruszającego w sposób rażący normy Konstytucji RP, a także prowadzić do wypaczenia ratio legis interpretowanej instytucji prawnej (por. m.in. uchwała SN z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt III CZP 8/07; postanowienie SN z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt I KZP 18/04; uchwała NSA z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt I FPS 5/07)".

Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie. Uznanie niedopuszczalności zwrotu oprocentowania nadpłaty od niesłusznie pobranej kary pieniężnej w stosunku do decyzji podlegającej kontroli w ramach postępowania hybrydowego przez sąd powszechny lub Sąd Najwyższy przeczyłoby zasadzie równości wobec prawa wynikającej z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

14.

Należy wyraźnie podkreślić, że zgodnie z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w Konstytucji RP jest przepis art. 6 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W razie wątpliwości co do rozumienia konkretnego przepisu prawa właściwe jest stosowanie takiej wykładni, jaka najbardziej odpowiada zasadom wyrażonym w Konstytucji RP. Zdaniem Sądu nie jest dopuszczalna taka interpretacja jakiegokolwiek przepisu prawa, która naruszałaby zagwarantowane konstytucyjnie prawa obywatelskie lub była sprzeczna z ratyfikowanymi przez Polskę aktami międzynarodowymi, a także pozostawała w sprzeczności z innymi przepisami obowiązujących ustaw. Jeżeli przepis szczególny wprowadza, dla określonych w nim sytuacji i w przewidzianych w nim warunkach, możliwość ograniczenia praw obywatela, stosowanie tego przepisu w drodze analogii do sytuacji innych, niż w nim wymienione, choćby nawet były to sytuacje zbliżone, jest niedopuszczalne (tak również R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 38 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Zdaniem Sądu, w prawie administracyjnym obowiązuje zharmonizowana z Konstytucją RP ogólna zasada, w myśl której wszelkie ograniczenia obywateli w zachowaniach zgodnych z ich wolą mogą wynikać wyłącznie z przepisów prawa. Ta podstawowa zasada działania administracji państwowej w praworządnym państwie oznacza, iż organ wydający decyzję nie może nałożyć na obywatela obowiązku, ani odmówić mu przyznania uprawnienia, jeżeli nie wykaże, że upoważniają go do tego konkretne normy materialnego prawa administracyjnego (tak również A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 135 i powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1983 r., SA/Wr 510/83). Niewątpliwie oczekuje się, że w państwie prawa przepisy prawa będą jasne, jednoznaczne i zrozumiałe. Jeżeli jednak tak nie jest, to niejasności i wątpliwości co do treści przepisu prawa nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony (vide: np. wyrok NSA z 6 maja 1999 r., IV SA 27/97; wyrok NSA OZ w Białymstoku z 6 marca 1996 r., SA/Bk 95/95).

15.

Ustosunkowując się natomiast do stanowiska Prezesa UKE, zgodnie z którym postępowanie administracyjne zakończone wydaniem przez Prezesa UKE decyzji z [...] lipca 2011 r. zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony, co nie wpisuje się w hipotezę normy prawnej, wynikającej z art. 78 § 3 pkt 3 lit. b o.p. Sąd uznał je za chybione. Prezes UKE wskazał, że postępowanie w sprawie określenia nadpłaty w kwocie [...] mln złotych zakończone wydaniem przez niego decyzji z [...] lipca 2011 r. zostało wszczęte przez niego z urzędu, a nie na wniosek skarżącej. W świetle powyższego uznał, że nie została spełniona pierwsza ze wskazanych powyżej przesłanek i tym samym w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 78 § 3 pkt 3 o.p., odnoszący się do oprocentowania nadpłat. Ponadto zwrócił uwagę, że dokonał zwrotu nadpłaty w dniu [...] sierpnia 2011 r., a więc w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji określającej nadpłatę. W świetle powyższego zdaniem Prezesa UKE w niniejszej sprawie nie została spełniona również i druga ze wskazanych powyżej przesłanek dla powstania oprocentowania z tytułu nadpłaty powstałej w związku uiszczoną karą pieniężną nałożoną przez Prezesa UKE. Wobec nie spełnienia powyższych przesłanek, nie można zdaniem organu uznać, że powstało oprocentowanie nadpłaty powstałej w związku z nienależnie uiszczoną karą pieniężną.

W ocenie Sądu z powyższymi argumentami trudno się zgodzić bowiem bezsporna jest okoliczność, że wydana przez organ decyzja z [...] lipca 2011 r. w sprawie określenia nadpłaty nie obejmowała oprocentowania tej nadpłaty. W tej sytuacji nie można w żaden sposób uznać, mając na uwadze złożony przez skarżącą wniosek, że kwestia zwrotu nadpłaty została rozstrzygnięta przez organ w całości z urzędu. Dlatego też w rozpoznawanej sprawie bez wpływu na jej ostateczne rozstrzygnięcie pozostaje kwestia wydania przez organ decyzji z [...] lipca 2011 r. określającej nadpłatę kwocie [...] mln złotych stanowiącą nienależną wpłatę z tytułu kary pieniężnej. Sąd podziela zarzuty skarżącej, że wydana przez organ decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie " określenia nadpłaty" nie jest także decyzją stwierdzającą nadpłatę , o jakiej mowa w art. 78 § 3 pkt 3 lit. b o.p.

16.

Z uwagi na wyżej wskazane okoliczności Sąd podziela stanowisko skarżącej, że na obecnym etapie postępowania irrelewantne jest czy przewidziany w art. 77 § 1 pkt 3 o.p. wymóg wydania wyroku sądu administracyjnego uchylającego lub stwierdzającego nieważność decyzji, należy odnosić do wyroku Sądu Najwyższego z [...] września 2010 r., czy też wyroku Sądu Apelacyjnego z [...] marca 2011 r. Dlatego też Sąd nie oceniał zasadności obszernych rozważań organu dotyczących różnic pomiędzy owymi wyrokami uznając, że nie ma to decydującego wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a, zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie związany oceną prawną wyrażoną w niniejszym wyroku (art. 153 p.p.s.a.).