Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący: SWSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 sierpnia 2026 r. w Rzeszowie sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 29 maja 2026 r. nr 1801-IOV-1.4103.18.2026 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę.

Pismem z dnia 23 czerwca 2026 r. A. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: skarżąca lub spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 29 maja 2026 r. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność zażalenia od postanowienia Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 7 kwietnia 2026 r. nr 408000-CKK3.12.5001.19.2025.223 w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu w postępowaniu podatkowym wszczętym na podstawie postanowienia z 27 listopada 2019 r. nr 408000-CKK3.4103.15.2019.1 w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłości obliczenia i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od lipca 2014 r. do marca 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. W ocenie organu zaskarżone postanowienie nie mieści się w żadnej z kategorii postanowień podlegających kontroli sądów administracyjnych, wymienionych enumeratywnie w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). W konsekwencji, zdaniem organu, gdy skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego lub z innych przyczyn jest niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 6 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Właściwość sądów administracyjnych określa przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi, przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Natomiast zgodnie z art. 1 p.p.s.a., przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których przepisy tej ustawy stosuje się z mocy ustaw szczególnych.

Granice kognicji rzeczowej sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Wyszczególnienie w powyższym przepisie aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna), co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych.

Ponadto zgodnie z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 572, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 2383 z późn. zm. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie DIAS w Rzeszowie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 7 kwietnia 2026 r. nr 408000-CKK3.12.5001.19.2025.223 w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu w postępowaniu podatkowym.

Nie budzi wątpliwości, ze powyższe postanowienie organu I instancji z dnia 7 kwietnia 2026 r., ma charakter wyłącznie procesowy. Stanowi ono realizację zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym i nie rozstrzyga o prawach ani obowiązkach strony, nie kończy postępowania podatkowego oraz nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Ordynacja podatkowa nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie. Zgodnie bowiem z art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej, zażalenie przysługuje jedynie w przypadkach wyraźnie wskazanych w ustawie. Natomiast stosownie do art. 237 tej ustawy, postanowienia, na które nie służy zażalenie, mogą być kwestionowane dopiero w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie.

W konsekwencji wniesione przez skarżącą zażalenie było niedopuszczalne, co uzasadniało wydanie przez organ odwoławczy postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej stwierdzającego jego niedopuszczalność.

Również postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia nie podlega w okolicznościach niniejszej sprawy odrębnej kontroli sądu administracyjnego. Dopuszczalność wniesienia skargi na takie postanowienie nie jest bowiem oceniana wyłącznie przez pryzmat art. 228 § 2 Ordynacji podatkowej, lecz przede wszystkim z uwzględnieniem przesłanek wynikających z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Okoliczność, że postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia jest ostateczne, nie oznacza jeszcze, iż w każdym przypadku podlega ono kontroli sądowoadministracyjnej. Decydujące znaczenie ma charakter postanowienia, którego dotyczyło wniesione zażalenie.

Skoro zażalenie zostało wniesione na postanowienie, które nie podlegało zaskarżeniu, nie kończyło postępowania podatkowego ani nie rozstrzygało sprawy co do istoty, to również wydane w następstwie tego zażalenia postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie mieści się w katalogu postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zaskarżone postanowienie nie zostało wydane w wyniku rozpoznania dopuszczalnego środka zaskarżenia, lecz stanowi jedynie formalne rozstrzygnięcie o niedopuszczalności zażalenia. Nie wywołuje ono samodzielnych skutków w sferze materialnoprawnej strony, nie kończy postępowania podatkowego ani nie rozstrzyga sprawy podatkowej co do jej istoty, która zostanie rozstrzygnięta dopiero decyzją wydaną w postępowaniu podatkowym. Odmienna wykładnia prowadziłaby do obejścia ograniczeń wynikających z art. 3 § 2 p.p.s.a. i umożliwiałaby poddanie kontroli sądu administracyjnego postanowień procesowych, które ustawodawca wyłączył spod samodzielnego zaskarżenia. Niedopuszczalne byłoby bowiem osiągnięcie takiego skutku pośrednio, poprzez zaskarżenie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia wniesionego na akt niepodlegający kontroli sądu administracyjnego. Prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może być wywodzone z samego faktu wydania postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia, lecz musi wynikać z przepisów określających właściwość sądów administracyjnych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.