Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Inne do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2017 w. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, II. stwierdza, że bezczynność Inne nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Inne na rzecz skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

W dniu 11 lipca 2017 r. M. K. zwróciła się za pomocą platformy ePUAP do Dyrektora Gimnazjum [...] w Ś. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie odpowiedzi na pytanie, czy Gimnazjum w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni wskazała, że w przypadku odpowiedzi pozytywnej prosi o przesłanie jej kopii tych umów na wskazany adres do korespondencji w Łodzi.

Pismem z dnia 4 września 2017 r. M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Dyrektora Gimnazjum [...] w Ś. , domagając się zobowiązania tego podmiotu do rozpoznania wniosku oraz zasądzenia kosztów postępowania w łącznej kwocie [...]zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie [...]zł. Skarżąca uzasadniła, że Dyrektor Gimnazjum nie zareagował na wniosek w żaden sposób.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] w Ś. wniósł o oddalenie skargi, względnie umorzenie postępowania wyjaśniając, że w dniu 18 września 2017 r. żądana informacja została skarżącej udostępniona. Wskazano, że przyczyną uchybienia terminu udostępnienia żądanej informacji publicznej był fakt złożenia wniosku przez skarżącą w okresie dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego, a więc w trakcie likwidacji Gimnazjum [...] w Ś. . Wyjaśniono, że stosownie do uchwały nr [...] Rady Miejskiej w Ś. z dnia 30 marca 2017 r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, Gimnazjum [...] w Ś. włączono do Szkoły Podstawowej [...] w Ś. i jednocześnie Gimnazjum to zakończyło swoją działalność. W dacie sporządzenia skargi nie istniał zatem już organ, któremu zarzucono bezczynność, a skarga winna być skierowana do Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w Ś. . Zastrzeżono przy tym, że na mocy przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60) Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] w Ś. jest następcą prawnym organu – Dyrektora Gimnazjum [...] w Ś. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.); stanowi o tym art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 ze zm., dalej: u.d.i.p.). Ustawa ta stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. tylko informacja publiczna w rozumieniu tej ustawy podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. W przepisie art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., jako zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, wskazano m.in. podmioty reprezentujące jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Złożenie wniosku do podmiotu zobowiązanego przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego podmiotu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).

W razie uwzględnienia skargi bezczynność , sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.:

1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie adresatem wniosku skarżąca uczyniła Dyrektora Gimnazjum [...] w Ś. , która to szkoła na skutek reformy oświaty wprowadzonej na mocy ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe, została uchwałą Rady Miejskiej w Ś. z dnia 31 marca 2017 r. nr [...] włączona do Szkoły Podstawowej [...] w Ś. . Tym samym należy uznać, że wniosek skarżącej został de facto skierowany do następcy prawnego Dyrektora Gimnazjum [...] w Ś. tj. do Inne. We wniosku złożonym poprzez platformę ePUAP w dniu 11 lipca 2017 r. skarżąca domagała się informacji na temat zawieranych umów w latach 2014-2016 w przedmiocie obsługi prawnej.

W świetle powołanego art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. nie powinno budzić wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Żądana informacja stanowił zaś informację publiczną z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. Zatem organ winien był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że wniosek M. K. o udostępnienie jej informacji publicznej wpłynął do organu drogą elektroniczną przez platformę ePUAP w dniu 11 lipca 2017 r. i w 14-dniowym terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. żądanej informacji nie udzielono. Dopiero na skutek złożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na bezczynność, Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] w Ś. pismem z dnia 18 września 2017 r. udzielił skarżącej żądanej informacji.

Tym samym Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] w [...] pozostawał w bezczynności w czasie wniesienia skargi, która następnie ustała po doręczeniu Dyrektorowi Szkoły skargi i przed wydaniem niniejszego orzeczenia. Ostatecznie Dyrektor Szkoły prawidłowo, choć z opóźnieniem, załatwił wniosek skarżącej, udzielając jej wnioskowanej informacji.

W tej sytuacji postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Podjęcie przez Dyrektora Szkoły stosownego działania po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność podmiotu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu, bezczynność Dyrektora Szkoły w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku. Nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Jak wynika z wyjaśnień złożonych w odpowiedzi na skargę wniosek skarżącej z 11 lipca 2017 r. został złożony w okresie reorganizacji szkół tj. w okresie likwidacji Gimnazjum [...] w Ś. i przejęcia jego zadań przez Szkołę Podstawową [...] w Ś. . Przejmując zaś obowiązku po Dyrektorze likwidowanego Gimnazjum Dyrektor Szkoły Podstawowej niezwłocznie po otrzymaniu skargi udostępnił stronie żądaną informację.

Orzekając o kosztach postępowania sądowego Sąd uznał, że poniesionym w sprawie kosztem niezbędnym, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a. jest kwota [...]- zł obejmująca wpis od skargi i dlatego, na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie III wyroku.

Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej żądanych kosztów z tytułu zastępstwa prawnego. Wprawdzie, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednakże wyjątek od tej zasady został przewidziany w powołanym art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że tylko przed tutejszym Sądem zawisło kilkanaście jednorodzajowych spraw ze skarg M. K. reprezentowanej przed adw. Ł. K.: sygn. akt II SAB/Po 140/17, II SAB/Po 142/17, II SAB/Po 146/17, II SAB/Po 147/17, II SAB/Po 148/17, II SAB/Po 149/17, II SAB/Po 150/17, II SAB/Po 152/17, II SAB/Po 157/17, II SAB/Po 158/17, II SAB/Po 162/17, II SAB/Po 163/17, II SAB/Po 164/17, II SAB/Po 166/17, II SAB/Po 171/17, II SAB/Po 173/17). We wszystkich tych sprawach pełnomocnik skarżącej adwokat Ł. K. dołączał do skarg spis kosztów, obejmujący m.in. koszty zastępstwa prawnego w kwocie [...]zł. Do żadnej ze spraw nie dołączono dokumentu potwierdzającego, że koszty zastępstwa prawnego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Ponadto zdaniem Sądu jednorodzajowość tychże spraw i nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy (udostępnienie informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), świadczą o znikomym wręcz nakładzie pracy adwokata. Skargi w poszczególnych sprawach w zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i wskazaniu adresata wniosku tj. organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same. Nie sposób zatem uznać, że niezbędnym do celowego dochodzenia praw skarżącej w dostępie do informacji publicznej było ustanawienie fachowego pełnomocnika w każdej z wymienionych spraw. Ponadto Sądowi z urzędu wiadomo – w oparciu o bazę orzeczeń na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl – iż skarżąca tylko w 2017 r. wnosiła do podmiotów na terenie całej Polski liczne, podobne skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia tej samej rodzajowo informacji publicznej (m.in. w sprawach akt II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/ Rz 80/17). Adresatami wniosków skarżącej były zawsze jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała ustanawiania w każdej z nich profesjonalnego pełnomocnika, tym bardziej że skarżąca sama jest adwokatem (http://www.lodz.adwokatura.pl/dla-adwokata/lista-adwokat/k). Tym samym nie można uznać, aby były to wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw skarżącej w rozumieniu art. 200 p.p.s.a.