Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 29 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie: umorzenia postępowania administracyjnego; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak

Skarżąca A. K. wniosła, wraz ze skargą na wskazaną decyzję, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego wniosku podała jedynie, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i małoletnim synem. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku wnioskodawczyni podała, że posiada dom o powierzchni (...) m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni (...) ha. Oświadczyła, że jedynym jej dochodem jest zasiłek wychowawczy w kwocie (...) zł.

W oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) wnioskodawczyni została zobowiązana do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 10 września 2009r. podał, że wszelkie dokumenty do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów zostały przesłane bezpośrednio przez skarżącą do Sądu.

Postanowieniem z dnia 08 października 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia podano, iż wniosek nie sprostał wymogom określonym w art. 243 §1 i art. 252 §1 p.p.s.a., był bowiem niepełny i nie dostarczał informacji dotyczących rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawczyni. Wskazano nadto, iż wnioskodawczyni mimo wezwania, nie przedłożyła żadnych uzupełniających informacji, które mogłyby jednoznacznie wskazać na wysokość środków finansowych jakimi rzeczywiście dysponuje oraz jakich transakcji tymi środkami dokonuje. W szczególności, posiadając gospodarstwo rolne wnioskodawczyni nie podała rodzaju i wielkości aktualnie prowadzonej produkcji rolnej, nie ustosunkowała się także do wezwania o przedłożenie oświadczenia dotyczącego otrzymywanych dopłat z Agencji Rynku Rolnego i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Bez odpowiedzi pozostało także wezwanie o podanie, czy prowadzona jest działalność gospodarcza, a jeżeli tak, to z jakim skutkiem finansowym. W związku z tym nie podano, czy składane są zeznania podatkowe, które odzwierciedlają wszystkie rzeczywiste dochody jakie uzyskała strona w poprzednim roku podatkowym. Wnioskodawczyni nie przedłożyła także wyciągów z rachunku bankowego, które odzwierciedlają obroty i wskazują na wysokość środków finansowych jakimi strona realnie dysponuje. Nadto nie wyszczególniono też kosztów niezbędnego utrzymania rodziny, które również wskazują na zdolności finansowe strony ubiegającej się o prawo pomocy do uiszczenia kosztów niniejszego postępowania chociażby w części.

Sprzeciw od powyższego postanowienia pełnomocnik A. K. wniósł w ustawowym terminie, a w jego uzasadnieniu podniósł, iż przepisy p.p.s.a. nie precyzują, jakie dokumenty mają uzasadniać przyznanie prawa pomocy, stąd należy przyjąć, iż strona może udokumentować swoją sytuację majątkową w dowolny sposób, za pomocą każdego dowodu dopuszczalnego przez przepisy prawa. Za naruszający przepis art. 257 p.p.s.a. uznano pogląd, iż udokumentowanie okoliczności określonych we wniosku może nastąpić wyłącznie na podstawie dokumentów wskazanych przez Referendarza sądowego. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, przeciwko któremu wniesiono sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd, na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest związany ustaleniami dokonanymi przez referendarza sądowego.

Jednocześnie, zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 powyższej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że ich sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie mają możliwości poniesienia chociażby części wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Za niewystarczające dla rozpatrzenia wniosku jest podanie, że jedynym dochodem rodziny jest zasiłek wychowawczy w kwocie (...) zł w sytuacji, gdy jednocześnie osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy podała, że jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni (...) ha i jednocześnie nie wyjaśniła, czy i przez kogo na nieruchomości tej jest prowadzona produkcja rolna oraz czy z tego tytułu jej rodzina uzyskuje dochody, także z tytułu dopłat do produkcji rolnej.

Podstawową zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie. Posiadając gospodarstwo rolne wnioskodawczyni nie podała, czy i w jakim zakresie prowadzi na swoim gospodarstwie produkcję rolną oraz czy uzyskuje z tego tytułu jakiekolwiek dochody. Wnioskodawczyni w żaden sposób nie ustosunkowała się także do doręczonego jej w trybie art. 255 p.p.s.a. wezwania o przedłożenie oświadczenia dotyczącego otrzymywanych dopłat z Agencji Rynku Rolnego i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz o przedłożenie dokumentów źródłowych, które pozwoliłyby potwierdzać przedstawione dane o dochodach. Zważyć należy, iż z treści przepisu art. 243 §1 i art. 252 §1 p.p.s.a. wynika obowiązek złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, który zawierać powinien oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W ocenie Sądu pozostawienie wezwania z dnia 02 września 2009 r. bez odpowiedzi wskazuje, iż wnioskodawczyni uchyla się od ciążącego na niej obowiązku wykazania, iż zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Tym samym niemożliwe stało się rozważenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia bowiem wymaga, iż to na Sądzie spoczywa obowiązek oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, stąd nie przedkładając żądanych oświadczeń lub dokumentów wnioskodawczyni uniemożliwiła dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej jej rodziny, która odzwierciedlałaby wysokość środków finansowych jakimi realnie dysponuje.

Ponieważ na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, w badanym przypadku Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, iż jej sytuacja majątkowa uniemożliwia jej uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie wskazać należy, iż zgodnie z art. 258. § 1 ppsa czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi, a w ramach tych czynności dokonują badania złożonych wniosków o przyznanie prawa pomocy co do wymogów formalnych, a także co do ich treści (§ 2 pkt 4). W świetle powyższej regulacji Sad uznał, iż zbędnym było ponowne wzywanie strony o dostarczenie dokumentów, o których złożenie została wcześniej wezwana przez Referendarza sądowego.

W tych okolicznościach na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.

/-/ D. Rzyminiak - Owczarczak