Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 6 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędzia WSA Agata Sobieszek - Krzywicka Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2022 roku sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Wójta Gminy Andrespol w przedmiocie włączenia nieruchomości do gminnego systemu odbioru odpadów postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącej A. M. kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu od skargi, zaksięgowaną 20 czerwca 2022 roku, pod poz. [...]. dc

W dniu 6 czerwca 2022 r. A.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wójta Gminy Andrespol w sprawie włączenia jej nieruchomości do gminnego systemu odbioru odpadów.

W motywach skargi jej autorka podkreśliła, że 18 lutego 2022 r. złożyła w siedzibie organu pismo stanowiące jej odpowiedź na pisma organu z 5 maja 2021 r. i 23 czerwca 2021 r., w których nie zgodziła się z zawartą w nich argumentacją, domagając się włączenia jej nieruchomości do gminnego systemu odbioru odpadów i jeśli to niezbędne podpisania stosownej umowy. Autorka skargi zauważyła, że sprawa jest skutkiem podjęcia przez Radę Gminy Andrespol uchwały nr XXXVI/295/21 z dnia 18 marca 2021 r., skutkującej nierównym traktowaniem właścicieli nieruchomości letniskowych, "zamieszkujących" w nich czasowo, w stosunku do właścicieli nieruchomości "zamieszkujących" w gminie na stałe. Do 22 kwietnia 2022 r. organ nie udzielił skarżącej jakiejkolwiek odpowiedzi na jej wniosek ani też nie poinformował o ewentualnych przyczynach przedłużenia terminu załatwiania sprawy. Jednocześnie strona wyjaśniła, że 22 kwietnia 2022 r. złożyła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uznane zostało za nieuzasadnione.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że postanowieniem z 10 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uznało za nieuzasadnione ponaglenie wniesione przez A.M. w sprawie nieudzielenia odpowiedzi na pismo z 18 lutego 2022 r., podzielając argumenty Wójta Gminy Andrespol.

W piśmie z 26 lipca 2022 r. organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i stwierdził, że w postanowieniu z 10 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uznając ponaglenie za nieuzasadnione wskazało, że z akt sprawy wynika, iż nie mamy do czynienia z indywidualną sprawą z zakresu administracji publicznej, która miałaby zostać załatwiona w drodze decyzji albo milcząco. Ponadto w tej sprawie nie ma mowy o bezczynności Wójta, ponieważ uchwały w przedmiocie włączenia nieruchomości do gminnego systemu odbioru odpadów podejmuje Rada Gminy.

W dniu 30 sierpnia 2022 r. do akt sądowych wpłynęło pismo skarżącej z 26 sierpnia 2022 r., w którym podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie dodając, że sprawa jej wniosku koresponduje z art. 7 § 1 k.p.a. i art. 12 k.p.a. Skarżąca wyjaśniła, że na skutek podjęcia przez Radę Gminy Andrespol uchwały nr XXXVI/295/21 z 18 marca 2021 r. jej nieruchomość z dniem 31 maja 2021 r. została "wyłączona" z uczestnictwa w gminnym programie odbioru odpadów komunalnych. W rezultacie skarżącej i pozostałym mieszkańcom odebrano korzystane uprawnienie, którego wcześniej udzieliła Gmina Andrespol.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn.zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn.zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu.

Właściwością rzeczową sądu administracyjnego objęte są zatem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. To zaś oznacza, że ocena skarg na bezczynność ograniczona jest wyłącznie do przypadków, gdy na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek załatwienia sprawy w jednej z prawem przewidzianych form, określonych w przywołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.

W piśmiennictwie zauważa się, że kontrola działalności organów administracji publicznej, obejmująca m.in. zgodnie z p.p.s.a. orzekanie w sprawach na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, stanowi kontrolę stanu jego niewydania mimo przewidzianego prawem obowiązku podjęcia przez organ działania w określonej formie i czasie (patrz: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; wyd. 5, str. 43). Innymi słowy, w przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem kontroli sądowej nie jest określony akt lub czynność, lecz niepodejmowanie przez organ nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Powyższe wynika również z treści art. 149 § 1 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Sąd może zatem uwzględnić skargę na bezczynność organu, nie przesądzając merytorycznej treści rozstrzygnięcia, wyłącznie wówczas, gdy organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce, pomimo tego, że miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i określonym terminie, przy czym na taki akt służy skarga do sądu administracyjnego.

W rozpatrywanej sprawie oś sporu koncentruje się wobec tego na ustaleniu, czy organ, w tym wypadku Wójt Gminy Andrespol, zobowiązany był do wydania decyzji, postanowienia, innego aktu lub podjęcia innej czynności w sprawie wniosku skarżącej o włączenie jej nieruchomości do gminnego systemu odbioru odpadów.

W pierwszym rzędzie godzi się wyjaśnić, iż z lektury skargi wynika, że na skutek podjęcia przez Radę Gminy Andrespol uchwały nr XXXVI/295/21 z 18 marca 2021 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Andrespol (Dz.Urzęd. Woj. Łódzk. 2021, poz. 1528), nieruchomość skarżącej z dniem 31 maja 2021 r. została "wyłączona" z uczestnictwa w gminnym programie odbioru odpadów komunalnych.

Wyjaśnić w związku z tym należy, że rzeczona uchwała weszła w życie 22 kwietnia 2021 r. Zawiera ona w załączniku do uchwały Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Andrespol, którego § 1 ust. 2 stanowi, że gminnym systemem odbioru odpadów komunalnych objęte są nieruchomości zamieszkałe. Zgodnie zaś z pkt 2 powyższego unormowania z systemu wyłączone są nieruchomości, na terenie których znajdują się domki letniskowe lub inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, nieruchomości niezamieszkałe, których właściciele we własnym zakresie zobowiązani są do podpisywania umów na odbiór odpadów na zasadach cywilno-prawnych z firmami posiadającymi zezwolenie na odbiór odpadów z terenu Gminy Andrespol.

Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Andrespol, przyjęty wspomnianą wyżej uchwałą, na mocy art. 4 ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 888 – przywoływanej dalej w skrócie jako "ustawa") jest aktem prawa miejscowego, który w świetle art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., może zostać poddany kontroli sądu administracyjnego z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującym prawem wyłącznie w przypadku wniesienia odrębnej skargi w tym przedmiocie. Innymi słowy, jeśli – zdaniem skarżącej - uregulowania wspomnianej wyżej uchwały naruszają jej interes prawny i są sprzeczne z przepisami obowiązującego prawa może ona zaskarżyć wspomnianą wyżej uchwałę do sądu administracyjnego. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie, której przedmiotem jest bezczynność Wójta Gminy Andrespol w sprawie włączenia nieruchomości do gminnego systemu odbioru odpadów, a nie jest uchwała nr XXXVI/295/21 z 18 marca 2021 r. Rady Gminy Andrespol w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Andrespol, gdyż poza zakresem kontroli Sądu pozostają cytowane na wstępie rozważań regulacje wskazanego wyżej aktu prawa miejscowego.

Przechodząc następnie do oceny, czy w analizowanej sprawie organ zobowiązany był podjąć jakąkolwiek decyzję, postanowienie, akt lub czynność z zakresu administracji publicznej konieczne jest przeanalizowanie unormowań ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Zgodnie z jej art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 i 4 utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi; nadzorują gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym realizację zadań powierzonych podmiotom odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości.

Stosownie zaś do art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi.

Według art. 6c ustawy gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (ust. 1). Rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (ust. 2).

Konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych reguluje art. 6ka ustawy, który stanowi, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości (ust. 1). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust.3).

Ustawodawca w art. 6s ustawy określił również obowiązki właściciela nieruchomości w sytuacji niedopełnienia przez gminę obowiązku obierania odpadów wskazując, że w przypadku gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanemu do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2.

W przepisach rozważanej ustawy unormowano także kwestie związane z zaniechaniem odbierania odpadów z nieruchomości przez podmiot do tego zobowiązany. W rozumieniu art. 9j ust. 1 pkt 3, ust. 1b i 1c ustawy wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem, w przypadku gdy stwierdzi rażące naruszenie warunków wymaganych prawem do wykonywania działalności regulowanej przez przedsiębiorcę. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta z urzędu wykreśla przedsiębiorcę z rejestru.

Przywołane wyżej przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jasno określają obowiązki spoczywające na gminie jak i na właścicielach nieruchomości, precyzyjnie wskazują kiedy i w jakich okolicznościach właściwy organ wszczyna postępowanie administracyjne oraz kiedy zobowiązany jest wydać decyzję administracyjną. Z przepisów rozważanej ustawy nie wynika natomiast, aby w przypadku nieprawidłowości w zakresie odbioru odpadów komunalnych po stronie gminy istniał obowiązek wydania decyzji, postanowienia bądź innego aktu z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Brak uregulowań w tym zakresie powoduje, że Wójt Gminy Andrespol nie był zobowiązany do podjęcia w rozpatrywanej sprawie jakichkolwiek czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej w zakresie włączenia nieruchomości skarżącej do gminnego systemu odbioru odpadów i w rezultacie odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości skarżącej. Skoro zatem na organie nie ciążyły w/w obowiązki, to tym bardziej brak jest możliwości złożenia skargi na jego bezczynność w omówionym wyżej zakresie do sądu administracyjnego.

W konsekwencji stwierdzić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna, co obligowało Sąd do jej odrzucenia.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia.

O zwrocie wpisu sądowego od skargi Sąd, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.

is