Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 915/20 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2020 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 915/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił H. M. (dalej "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r., w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2020 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Sąd przypomniał, że w piśmie z [...] lipca 2021 r. pełnomocnik świadczący pomoc prawną z urzędu na rzecz strony skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że strona skarżąca wykazała niezadowolenie z osoby ustanowionej jako pełnomocnik z urzędu, wobec czego kilkukrotnie wnosiła o zmianę wyznaczonego pełnomocnika. Z kolei pełnomocnik kilkukrotnie zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej o zwolnienie od obowiązku reprezentacji strony. W dniu [...] lipca 2021 r. pełnomocnik został zawiadomiony, że jego wniosek nie został uwzględniony, wobec czego dopiero od tej daty miał rzeczywistą możliwość reprezentowania strony skarżącej.

W ocenie Sądu I instancji wniosek o zmianę wyznaczonego pełnomocnika nie zwalniał ani nie zawieszał pełnomocnika w obowiązku działania za stronę. Tym samym do czasu zawiadomienia przez korporację zawodową o wyznaczeniu innego pełnomocnika był zobowiązany do reprezentacji strony tak, aby nie poniosła ona niekorzystnych skutków prawnych.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który wskazał, że naruszenie art. 86 § 1, art. 87 § 1, art. 87 § 2, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") polegające na błędnym przyjęciu, że przekroczenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło z winy skarżącego, który nie uprawdopodobnił braku winy; nie spełniał przesłanek do uznania zaistniałej sytuacji jako wyjątkowej w kontekście przywrócenia terminu, podczas gdy pełnomocnik skarżącego miał pełną możliwość działania w sprawie w dniu otrzymania ostatecznej decyzji Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o jego wyznaczeniu tj. [...] lipca 2021 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Zgodnie z art. 177 § 3 p.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Orzecznictwo wskazuje, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pierwszego pełnomocnika o jego wyznaczeniu. W świetle art. 177 § 3 p.p.s.a. nie można przyjąć, że dokonanie zmiany pełnomocnika wyznaczonego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką powoduje ponowne rozpoczęcie biegu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla kolejnego pełnomocnika. Okoliczność zmiany pełnomocnika w trakcie biegu tego terminu może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Analogicznie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może wydłużyć samo złożenie wniosku o zmianę pełnomocnika, niezależnie od decyzji jaką podejmie Okręgowa Rada Adwokacka.

W niniejszej sprawie pełnomocnik strony dowiedział się o wyznaczeniu go przez ORA w dniu [...] czerwca 2021 r. (data odebrania przesyłki poleconej). Od tamtej chwili bieg rozpoczął termin do wniesienia w imieniu strony skargi kasacyjnej. Podejmowane przez pełnomocnika próby zwolnienia z obowiązku reprezentowania strony poprzez kolejne pisma do ORA nie miały żadnego wpływu na bieg terminów ustawowych. Ewentualne wyznaczenie innego pełnomocnika dawałoby jemu podstawę do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności w sprawie.

Jeżeli chodzi zaś o niezawinione uchybie terminu to zgodnie z orzecznictwem są to przypadki szczególne i niezależne od woli strony np. nagła choroba. Nie można natomiast uznać, że problemy w porozumieniu ze stroną i jej wola aby sprawę prowadził inny pełnomocnik mogły prowadzić do przywrócenia terminu. Należy zatem uznać argumentację pełnomocnika o ustaniu przyczyny uchybienia terminu w dniu [...] lipca 2021 r. za całkowicie chybioną. Pełnomocnik mógł działać na rzecz strony wcześniej, jednak nie zrobił tego z przyczyn, które nie mogą być uznane za nagłe i niezależne od jego woli.

Należy wskazać, że od momentu wyznaczenia pełnomocnika z urzędu do jego zmiany bądź ewentualnego zwolnienia go z prowadzenia sprawy strona, którą on reprezentuje ponosi wszelkie konsekwencje podejmowanych przez niego czynności niezależnie od komunikacji jaka panuje między nimi. Strona prosząc pełnomocnika aby nie podejmował czynności sama naraża się na negatywne skutki procesowe. Rolą pełnomocnika jest natomiast wyraźnie stronę o tym poinformować.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.