Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2020 r. sprawy ze skargi "(...)" S.A. z siedzibą w "(...)" na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia "(...)" listopada 2019 r. nr "(...)"w przedmiocie zakazu wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego oddala skargę

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania "[...]" S.A. z siedzibą w [...] (dalej: strona, spółka, zainteresowana) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: [...]WIJHARS) z [...] czerwca 2019 r., znak: [...], zakazującej spółce wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego, tj.: 85,50 hl – 11.400 sztuk butelek a'750 ml produktu o nazwie opisowej "[...]" i nazwie handlowej "[...] czerwone półsłodkie", oznakowanego nr partii produkcyjnej [...], oferowanego do sprzedaży na rynek krajowy w cenie 6,49 zł/szt. brutto, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W podstawie powołał art. 138 § pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm.; dalej: k.p.a.), art. 21, art. 29 ust. 1 pkt 1, ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2164, z późn. zm.; dalej: u.j.h.a.r.s.) w zw. z art. 4 ust. 1 u.j.h.a.r.s., art. 7 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. L 304 z dnia 22.11.2011, s.18, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie 1169/2011); art. 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwie Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie 178/2002); art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. 2017, poz. 2070), art. 3 pkt 1-2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz. U. z 2018 r., poz. 1159, z późn. zm.; dalej: ustawa winiarska); pkt 1 części II załącznika VII i pkt 2 i 3 części II B załącznika VIII do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE. L Nr 347, str. 671, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie 1308/2013).

Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń:

W dniach [...],[...],[...],[...] i [...] kwietnia 2019 r., inspektorzy [...]WIJHARS przeprowadzili w spółce kontrolę w zakresie jakości handlowej wyrobów winiarskich, podczas której ocenie oznakowania poddano 2 partie produktu o nazwie fantazyjnej [...], m.in. 85,50 hl – 11.400 sztuk butelek a'750 ml (wielkość partii magazynowej 85,50 hl – 11.400 sztuk butelek a'750 ml) produktu o nazwie opisowej "[....]" o nazwie handlowej "[...] czerwone półsłodkie", oznakowanego nr partii produkcyjnej [...], oferowanego do sprzedaży na rynek krajowy w cenie 6,49 zł/szt. brutto.

W wyniku kontroli tylko partii ww. produktu stwierdzono nieprawidłowość, tj. na etykietach zamieszczono niezgodną z przepisami jakości handlowej nazwę produktu, co naruszało art. 3 ustawy winiarskiej oraz postanowień zawartych w części II pkt 1 załącznika VII i części II B pkt 2 i 3 załącznika VIII do rozporządzenia 1308/2013.

Po przeprowadzeniu postępowania [...]WIJHARS decyzją z [...] czerwca 2019 r. zakazał spółce wprowadzenia do obrotu ww. artykułu rolno-spożywczego uznając go za zafałszowany.

Spółka, z zachowaniem terminu określonego w przepisach k.p.a., odwołała się od ww. decyzji. W odwołaniu podniosła:

a) obrazę prawa materialnego - przepisów rozporządzenia 1169/2011:

- art. 7 ust. 1 lit. a) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż zastosowanie nazwy opisowej produktu "[...] czerwone półsłodkie" wprowadza konsumentów w błąd,

- art. 17 ust. 1 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez de facto wykluczenie dopuszczalności stosowania zdania drugiego tego przepisu dopuszczającego stosowanie nazw zwyczajowych lub w ich braku nazw opisowych środka spożywczego,

b) obrazę prawa materialnego - przepisów u.j.h.a.r.s., tj. art. 3 pkt 10 lit. b) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że produkt pod nazwą handlową "[...] czerwone półsłodkie" jest zafałszowanym artykułem rolno-spożywczym,

c) obrazę prawa materialnego - przepisów rozporządzenia nr 1308/2013, tj. pkt 1 części II załącznika VII poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu niedopuszczalności użycia kategorii "wino czerwone" w nazwie złożonej produktu winiarskiego: "[...]", która to zasada jest przewidziana w rozporządzeniu 1308/2013;

d) obrazę prawa materialnego - przepisów ustawy winiarskiej, tj. art. 3 poprzez bezpodstawne uznanie bez przeprowadzonego dowodu laboratoryjnego, że na skutek przeprowadzonego kupażu kompozycja wina z soku winogronowego oraz wina czerwonego nie spełniała wymagań żadnej z kategorii wyrobów winiarskich określonych w ustawie winiarskiej;

d) naruszenie prawa procesowego, tj. przepisów art. 6, art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 80 k.p.a.

W oparciu o powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania albo uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: GIJHARS) nie podzielił zarzutów strony i utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Odwołując się do treści art. 4 ust. 1 u.j.h.a.r.s. oraz art. 7 ust. 1 lit. a) i art. 17 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011 GIJHARS wywiódł obowiązek producenta zapewnienia jakości artykułu rolno-spożywczego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego, jak też deklaracją jakościową wskazaną przez tego producenta. Przy tym obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych w sposób rzetelny, czytelny i zgodnie z prawdą oraz obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego. Oznakowanie artykułów rolno-spożywczych jest bowiem istotnym elementem jakości handlowej. Odwołał się do art. 17 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011, który wprowadza zasadę, że nazwą środka spożywczego jest jego nazwa przewidziana w przepisach, a w przypadku jej braku - jego nazwa zwyczajowa, a jeśli nazwa zwyczajowa nie istnieje lub nie jest stosowana, przedstawia się nazwę opisową tego środka spożywczego. Oznacza to, że nazwy określone w przepisach powinny być stosowane dla produktów, do których się odnoszą. Zamieszczanie nazw wprowadzających konsumenta w błąd jest niedozwolone, podobnie jak zastąpienie jej nazwą fantazyjną.

Organ odwoławczy zauważył, że nazwa produktu jest pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego. Podanie w oznakowaniu błędnej nazwy lub niezgodnej ze stanem faktycznym uniemożliwia podjęcie przez konsumenta świadomego wyboru i narusza w sposób istotny jego prawo do rzetelnej informacji o cechach produktu podobnie jak jej brak. Dlatego oznakowanie powinno zawierać nazwę produktu, która go charakteryzuje.

Co do zarzutu naruszenia art. 3 pkt 10 lit b) u.j.h.a.r.s., że produkt pod nazwą handlową "[...] czerwone półsłodkie" jest zafałszowanym artykułem rolno-spożywczym, GIJHARS, kierując się treścią ww. przepisu stwierdził, że na etykietach artykułu rolno-spożywczego o nazwie opisowej "[...]" i nazwie handlowej "[...] czerwone półsłodkie" zamieszczono niezgodną z przepisami o jakości handlowej nazwę produktu. Artykuł ten, jako powstały ze zmieszania wina z soku winogronowego z winem nie spełniał wymagań żadnej z kategorii wyrobów winiarskich.

Organ II instancji nie dopatrzył się obrazy pkt 1 części II załącznika VII rozporządzenia nr 1308/2013 przez [...]WIJHARS. Podzielił opinię [...]WIJHARS o niedopuszczalności użycia kategorii "wino czerwone" w nazwie złożonej produktu winiarskiego: "[...]". Wyjaśnił, że według pkt 1 części II załącznika VII rozporządzenia 1308/2013 - "wino" oznacza produkt otrzymywany wyłącznie w drodze całkowitej lub częściowej fermentacji alkoholowej świeżych winogron, rozgniatanych lub nie lub moszczu winogronowego. Państwa członkowskie mogą też zezwolić na używanie terminu "wino", jeżeli: występuje ono w połączeniu z nazwą owocu w formie nazwy złożonej w odniesieniu do wprowadzanych na rynek produktów otrzymywanych w procesie fermentacji owocu innego niż winogrona; lub jest ono częścią nazwy złożonej.

Co do zarzutu naruszenia art. 3 ustawy winiarskiej poprzez bezpodstawne uznanie bez przeprowadzenia dowodu laboratoryjnego, że na skutek kupażu kompozycja wina z soku winogronowego oraz wina czerwonego nie spełniała wymagań żadnej z kategorii wyrobów winiarskich określonych w ww. ustawie, GIJHARS w oparciu o art. 3 ww. aktu i część II B pkt 2 i 3 załącznika VIII do rozporządzenia 1308/2013 doszedł do wniosku, że w związku z ograniczeniami legislacji wspólnotowej, co do możliwości zastosowania słowa "wino" w przypadku wyrobów innych niż spełniające wymagania tej kategorii, używane mogą być tylko i wyłącznie nazwy wyrobów winiarskich, które zostały określone na mocy ustawodawstwa krajowego.

W przypadku Polski są to nazwy wskazane w ustawie winiarskiej, które nie obejmują nazwy: "[...]".

Zdaniem GIJHARS omawiany produkt, jako powstały ze zmieszania wina z winem z soku winogronowego nie spełnia również wymagań żadnej z dwóch kategorii wyrobów winiarskich określonych w części II B pkt 2 i 3 załącznika VIII do rozporządzenia 1308/2013, jak też żadnej innej kategorii sektora tych produktów.

Wprowadzenie na rynek artykułu rolno-spożywczego spoza zamkniętego katalogu wyrobów, które mogą znajdować się w obrocie, w tym oznakowanie go w sposób sugerujący, że jest zgodny z wymaganiami jakości handlowej wprowadzało konsumenta w błąd, co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru i tożsamości.

Stąd, według GIJHARS, nieprawidłowość polegająca na użyciu nazwy niezgodnej z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno - spożywczych narusza interesy konsumentów w stopniu istotnym, a produkt należy uznać za produkt zafałszowany w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. b) u.j.h.a.r.s.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przez zaskarżoną decyzję przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 7 a, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ I instancji uwzględnił wszystkie wnioski dowodowe strony, jak również dokonał ich prawidłowej oceny. Oceny dowodów dokonywał w sposób swobodny mając na uwadze wytyczne wynikające z przepisów prawa wspólnotowego, także rozporządzenia 178/2002, wskazującego generalną zasadę prawa żywnościowego: zapewnienie konsumentom podstawy do dokonywania świadomych wyborów dotyczących spożywanej przez nich żywności i uniemożliwienie jakichkolwiek praktyk, które mogłyby wprowadzić konsumentów w błąd. Zasadą powyższą kieruje się dyrektywa 2005/29/WE oraz rozporządzenie 1169/2011, m.in. w art. 1 ust. 1.

Organ odwoławczy zauważył, że nie dokonywano oceny innych produktów, albowiem postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło konkretnego produktu, co do którego dokładnie ustalono stan faktyczny. Niedopuszczalne było rozstrzyganie w tymże postępowaniu, czy inne podmioty prawidłowo znakują swoje produkty.

Zdaniem GIJHARS, organ I instancji odniósł się do każdego dowodu, oceny dowodów dokonał w oparciu o wytyczne wynikające z ww. przepisów prawa wspólnotowego. Organ nie mógł dokonywać oceny dowodów w oparciu o interes przedsiębiorców, bądź, że inne produkty są tak samo, bądź bardzo podobnie oznakowane. Przepisy prawa wspólnotowego w sposób jednoznaczny stanowią, że obok ochrony zdrowia, ochrona konsumentów jest podstawowym celem.

Wobec powyższego za bezzasadny uznał zarzut spółki, że stanowisko [...]WIJHARS nie zostało uzasadnione ani poparte analizą prawną wszystkich przepisów prawa mających zastosowanie w tej sytuacji, a sformułowane na podstawie pisma określanego jako "opinia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi".

Organ odwoławczy podkreślił, że [...]WIJHARS dokonywał oceny dowodów w oparciu o etykietę produktu i umieszczoną na niej nazwą handlową. Stwierdził, że oznakowanie wyrobu powinno zawierać wszystkie wymagane przepisami prawa elementy, które podaje się w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami w zakresie znakowania żywności. Taki sposób przedstawienia informacji o produkcie pozwala nabywcy w pełni poznać jego właściwości i charakterystykę.

W tej sytuacji wprowadzanie do obrotu partii produktów o nazwie opisowej "[...]" i nazwie handlowej "[...] czerwone półsłodkie" o właściwej jakości handlowej jest istotne dla konsumenta, gdyż w czasie zakupu chce otrzymać produkt zgodny ze swoimi oczekiwaniami. Podmiot wprowadzający produkt do obrotu ma obowiązek zapewnić jego odpowiednią jakość i winien podjąć wszelkie środki, aby osiągnąć ten cel, do czego zobowiązuje art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002.

W ocenie GIJHARS ustalenia w trakcie postępowania kontrolnego dowiodły, że stwierdzona nieprawidłowość w oznakowaniu ww. produktu wpływa na interes konsumenta. Zadaniem organu zaś jest ochrona tego interesu.

Przedsiębiorcy działający w sektorze spożywczym zobowiązani są do sprawowania nadzoru, nad jakością żywności wprowadzanej przez nich do obrotu handlowego i powinni być gwarantem spełnienia wymagań określonych w przepisach prawa.

Kontrolowaną partię produktu wyżej opisanego uznano za artykuł rolno-spożywczy zafałszowany, w którym zostały wprowadzone zmiany, dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie rzeczywistych właściwości, w związku z zastosowaniem na etykietach niezgodnej z przepisami o jakości handlowej nazwy produktu, co narusza art. 3 ustawy winiarskiej oraz uregulowań części II pkt 1 załącznika VII i części II B pkt 2 i 3 załącznika VIII do rozporządzenia 1308/2013, co oznaczało, że niezgodność ta istotnie narusza interes konsumentów finalnych.

Organ odwoławczy podkreślił, że odpowiedzialność administracyjna związana z wprowadzaniem do obrotu artykułów rolno-spożywczych ma charakter obiektywny i jest niezależna od takich czynników jak umyślność, celowość czy świadomość naruszenia. Istotny jest sam fakt wprowadzenia produktu do obrotu. Zafałszowanie produktu zostało zaś wykazane w wyniku kontroli prawidłowości oznakowania.

Organ II instancji podał, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę życia i zdrowia ludzkiego, a także ochronę interesów ekonomicznych konsumentów nabywających produkty żywnościowe, w myśl art. 8 ust. 1 rozporządzenia 178/2002. Ta zaś sfera może doznać uszczerbku, zarówno w wyniku działań umyślnych, jak i nieumyślnych.

Producent, jako profesjonalista zajmujący się wprowadzaniem do obrotu artykułów rolno- spożywczych ma obowiązek znać i stosować przepisy obwiązującego prawa żywnościowego.

Spółka jako producent prowadzący dystrybucję swoich wyrobów, winna mieć świadomość konsekwencji naruszenia obowiązujących przepisów prawa żywnościowego, wprowadzając do obrotu artykuły rolno-spożywcze o niewłaściwej jakości.

W opinii GIJHARS stwierdzona nieprawidłowość może utrudnić konsumentowi dokonanie świadomego wyboru produktu zgodnie z jego oczekiwaniami. Etykieta jest jedynym źródłem informacji dla nabywcy.

Obowiązkiem producenta jest dochowanie należytej staranności nie tylko podczas samego procesu produkcyjnego, ale również na wszystkich etapach wprowadzania wyrobu do obrotu, jak również podczas opracowywania etykiet, do czego z kolei zobowiązuje art. 17 ust. 2 rozporządzenia nr 178/2002.

Organ odwoławczy przytoczył także art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, według którego w odniesieniu do prawa żywnościowego przepisy sprzeciwiają się każdej praktyce, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta.

Konsument dokonując zakupu produktu powinien być przekonany, że nabywany wyrób posiada właściwości zgodne z zadeklarowanymi przez producenta a nie środek spożywczy zafałszowany. Konsument wnosząc zapłatę za produkt, o którym nie ma komplementarnej wiedzy w zakresie jego prawdziwych właściwości może zostać narażony na straty finansowe z tytułu zakupu produktów niespełniających jego oczekiwań. Wówczas konsument zostaje pozbawiony możliwości dokonania świadomego wyboru produktu zgodnie z jego oczekiwaniami, o prawidłowej jakości handlowej w zakresie oznakowania.

Etykieta jest wizytówką producenta. Odczytując tekst etykiety, konsument podejmuje decyzję o wydaniu swoich pieniędzy. Jeśli etykieta produktu nie zawiera tego, co powinna, lub jest elementem manipulacji, oznacza to, że producent nie potrafi lub nie chce sprostać prawu odnośnie znakowania, a więc nie może zapewnić wystarczająco dobrej jakości produkcji i/lub jej bezpieczeństwa.

Spółka, wprowadzając do obrotu produkt zafałszowany ewidentnie wprowadziła w błąd konsumenta oraz naruszyła szereg przepisów prawa żywnościowego, w tym ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz przepisów unijnych.

Zdaniem GIJHARS, organ I instancji przy wydawaniu przedmiotowej decyzji miał na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli, w szczególności poszanowanie praw konsumenta przy obrocie artykułami rolno-spożywczymi.

Organ zauważył, że decyzja wydana na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 u.j.h.a.r.s. z mocy ustawy podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 29 ust. 3), co oznacza, że organ nie bada przesłanek stanowiących podstawę do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Sam rygor natychmiastowej wykonalności nie wymaga określenia konkretnego terminu, należy go rozumieć jako "niezwłocznie". Termin niezwłocznie oznacza zaś termin realny, mający na względzie okoliczności miejsca i czasu. Sama u.j.h.a.r.s. nie przewiduje możliwości wstrzymania wykonalności decyzji, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Dokonując szczegółowej analizy materiału dowodowego w sprawie GIJHARS nie znalazł podstaw, na gruncie obowiązującego prawa, do zmiany bądź też uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania organu I instancji.

Spółka nie zgodziła się z ww. decyzją GIJHARS i wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzji tej zarzuciła mającą istotny wpływ na wynik sprawy:

1. obrazę prawa materialnego - przepisów rozporządzenia 1169/2011, tj.:

- art. 7 ust. 1 lit. a) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż zastosowanie przez skarżącą nazwy opisowej produktu "[...] czerwone półsłodkie" wprowadza konsumentów w błąd,

- art. 17 ust. 1 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące de facto wykluczeniem dopuszczalności stosowania zdania drugiego tego przepisu dopuszczającego stosowanie nazw zwyczajowych lub w ich braku nazw opisowych środka spożywczego;

2. obrazę prawa materialnego - przepisów u.j.h.a.r.s., tj.: art. 3 pkt 10 lit b) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że produkt pod nazwą handlową [...] czerwone półsłodkie jest zafałszowanym artykułem rolno-spożywczym, mimo, że stwierdzono w toku kontroli przeprowadzonej w postępowaniu przed [...] Wojewódzkim Inspektorem Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych brak niezgodności składowych nazwy opisowej zastosowanej przez stronę skarżącą tj. "wino z soku winogronowego" oraz "wino czerwone" a zastosowany w nazwie składnik opisowy "kompozycja" stanowi niezbędny element dla zastosowania opisowej formy nazwy produktu zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011, gdyż forma opisowa nazwy produktu ma na celu prawidłowe informowanie konsumentów o produkcie;

3. obrazę prawa materialnego - przepisów rozporządzenia 1308/2013, tj. pkt 1 części II Załącznika VII poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu niedopuszczalności użycia kategorii "wino czerwone" w nazwie złożonej produktu winiarskiego: "[...]";

4. obrazę prawa materialnego - przepisów ustawy winiarskiej, tj. art.3 poprzez bezpodstawne uznanie bez przeprowadzonego dowodu laboratoryjnego, że na skutek przeprowadzonego kupażu kompozycja wina z soku winogronowego oraz wina czerwonego nie spełniała wymagań żadnej z kategorii wyrobów winiarskich określonych we wskazanej ustawie;

5. naruszenie prawa procesowego, tj. przepisów art. 6, art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez:

a) naruszenie obowiązku należytego stosowania przepisów wspólnotowych zarówno przez sądy administracyjne jak organy administracji publicznej;

b) naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych wynikających ze stosowanej normy prawnej na korzyść strony postępowania;

c) dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów;

w szczególności poprzez przyjęcie pisma GIJHARS z 13 marca 2019 r. powołującego się na rzekomą opinię przekazaną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2019 r. (znak pisma: [...]) stanowiącą w rzeczywistości wydruk określonej treści (wobec braku podpisu pod przedmiotowym pismem) jako wiążącej wykładni przepisów wspólnotowych, a następnie uznanie w oparciu o przedmiotowe pismo, że przepisy unijne nie dopuszczają stosowania nazwy zwyczajowej lub opisowej środka spożywczego w wypadku braku nazwy przewidzianej w przepisach, co doprowadziło do błędnego zastosowania art. 17 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011.

W oparciu o powyższe strona zarzuty wnosiła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

W uzasadnieniu przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w odpowiedzi na skargę wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga spółki nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019, poz. 2167 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w stopniu, który skutkowałby uchyleniem zaskarżonej decyzji, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie organ dochował reguł postępowania administracyjnego przewidzianych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom z art. 107 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie ocenie organów inspekcji jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych podlegało oznakowanie artykułu rolno-spożywczego o nazwie opisowej: "[...]" i nazwie handlowej "[...] czerwone półsłodkie". Jako naruszający przepisy o jakości handlowej został uznany przede wszystkim element etykiety produktu: "[...]".

Dlatego nie było potrzeby dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia składników produktu, ich jakości, skoro było bezsporne, stwierdzone podczas kontroli zakładu spółki, że skarżąca wprowadzała do obrotu artykuł- napój, który był wyrobem alkoholowym (wyrobem winiarskim, por.: protokół kontroli z [...] kwietnia 2019 r., k. -52-54, 56-57, protokół pobrania próbek w celu sprawdzenia oznakowania, k. 59-60 akt adm., oba dokumenty podpisane przez skarżącego) o nazwie: "[...]" i nazwie handlowej "[...] czerwone półsłodkie". Zatem nazwa opisowa wskazywała na skład tego artykułu, a skład oraz nazwa były niezgodnie z przepisami. Z tego też powodu nie było potrzeby laboratoryjnego badania kwestionowanego produktu. Zresztą podczas kontroli, gdy pobierano próbki spornego artykułu wyłącznie w celu sprawdzenia oznakowania (k. -57-59 akt adm.) spółka nie podważała tej czynności jako sprzecznej z prawem.

Odnosząc się do kwestii oznakowania artykułów rolno-spożywczych, w myśl art. 4 ust. 1 u.j.h.a.r.s., wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Według art. 7 ust. 1 u.j.h.a.r.s. oznakowanie artykułu rolno-spożywczego zawiera informacje istotne z punktu widzenia jakości handlowej artykułu rolno-spożywczego, w szczególności: nazwę, pod którą artykuł rolno-spożywczy jest wprowadzany do obrotu (pkt 1); inne dane umożliwiające identyfikację artykułu rolno-spożywczego oraz odróżnienie go od innych artykułów rolno-spożywczych (pkt 2).

Akt -u.j.h.a.r.s. wykonuje m.in. rozporządzenie 1169/2011, które w art. 6 nakazuje, aby każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego towarzyszyły informacje na temat żywności (czyli informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego, zgodnie z art. 2 lit. a) niniejszego rozporządzenia). Przepis art. 7 ww. rozporządzenia zobowiązuje w ust. 1, aby informacje na temat żywności nie wprowadzały w błąd, w tym co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji (lit. a), a w ust. 2, aby informacje te były rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.

Na podstawie art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1169/2011 obowiązkowe jest podanie wśród danych szczegółowych- nazwy żywności. Nazwą środka spożywczego, zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011 jest jego nazwa przewidziana w przepisach. W przypadku braku takiej nazwy nazwą środka spożywczego jest jego nazwa zwyczajowa, a jeśli nazwa zwyczajowa nie istnieje lub nie jest stosowana, przedstawia się nazwę opisową tego środka spożywczego.

Zatem, jeżeli przepisy przewidują nazwę dla danego środka spożywczego, podmiot wprowadzający ten produkt do obrotu, obowiązany jest podać na etykiecie taką nazwę. Natomiast z nazwy opisowej może skorzystać i użyć na etykiecie, kiedy dla danego środka przepisy nie przewidują nazwy, jak też nie ma nazwy zwyczajowej, co w danym przypadku nie wystąpiło.

Definicję "nazwy przewidzianej w przepisach", "nazwy zwyczajowej" i "nazwy opisowej" zawiera art. 2 rozporządzenia 1169/2011. Stanowi ten przepis, że "nazwa przewidziana w przepisach" oznacza nazwę środka spożywczego określoną w mających zastosowanie przepisach unijnych lub, w przypadku braku takich przepisów unijnych, nazwę przewidzianą w przepisach ustawowych, wykonawczych i administracyjnych mających zastosowanie w państwie członkowskim, w którym żywność ta jest sprzedawana konsumentowi finalnemu lub zakładom żywienia zbiorowego (lit. n); "nazwa zwyczajowa" oznacza nazwę, która jest akceptowana jako nazwa środka spożywczego przez konsumentów w państwie członkowskim, w którym żywność ta jest sprzedawana, bez potrzeby jej dalszego wyjaśniania (lit. o); a "nazwa opisowa" oznacza nazwę zawierającą opis środka spożywczego, a w razie potrzeby również jego zastosowania, który jest wystarczająco jasny, aby umożliwić konsumentom poznanie rzeczywistego charakteru tego środka spożywczego i odróżnienie go od innych produktów, z którymi może zostać pomylony (lit. p).

Przy czym w motywie 104 Preambuły rozporządzenia 1308/2013 zawarto wyjaśnienia co do nazw zwyczajowych, że niektóre określenia są tradycyjnie stosowane w Unii, aby przekazywać konsumentom informacje o właściwościach i jakości win, stanowiąc uzupełnienie informacji przekazanych za pośrednictwem chronionych nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych. Aby zapewnić funkcjonowanie rynku wewnętrznego i uczciwą konkurencję oraz aby uniknąć wprowadzania konsumentów w błąd, te tradycyjne określenia powinny kwalifikować się do objęcia ochroną w Unii.

W odniesieniu do sytuacji objętej kontrolowaną decyzją, należy zauważyć, że organy odnotowały nazwę handlową "[...] czerwone półsłodkie" i uznały ją za fantazyjną, neutralną znaczeniowo, a zasadniczo zakwestionowały nazwę "[...]". Natomiast spółka raczej skupiała swoje zarzuty wobec elementu "[...] czerwone półsłodkie", które nie budziło zastrzeżeń organów.

Można mieć jednak wątpliwości czy oznaczenie to było zupełnie obojętne w kontekście przepisów o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, skoro z drugim oznaczeniem "[...]" sugerowało, że chodzi o wino, bo "czerwone półsłodkie". Brak szerszych rozważań organów w tym zakresie nie miał jednak wpływu na wynik sprawy.

Spółka nie była jednoznaczna w swojej opinii, czy artykuł o nazwie opisowej: "[...]" i nazwie handlowej "[...] czerwone półsłodkie" należało zakwalifikować jako wyrób winiarski (jak konsekwentnie twierdziły organy obu instancji), czy też jako inny napój – środek spożywczy, bez bliższego doprecyzowania.

Analizując nazwę: "[...]", należy zauważyć, że odnosi się ona do kompozycji (mieszaniny) wina z soku winogronowego oraz wina czerwonego (ten ostatni element wskazuje na kolor produktu, a nie składnik, z którego wino to jest wyprodukowane).

Definicję "wina" zawiera pkt 1 części II załącznika VII do rozporządzenia 1308/2013, w którym jednoznacznie się mówi, że "wino" oznacza produkt otrzymywany wyłącznie w drodze całkowitej lub częściowej fermentacji alkoholowej świeżych winogron, rozgniatanych lub nie lub moszczu winogronowego.

Dlatego w świetle tego zapisu nieprawidłowe było oznaczenie "wino czerwone" zastosowane przez skarżącą. Ani przepisy unijne, ani przepisy ustawy winiarskiej nie przewidują takiego sposobu znakowania wina.

Przepis art. 78 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 1308/2013 mówi zaś, że oprócz, w stosownych przypadkach, mających zastosowanie norm handlowych, stosuje się definicje, oznaczenia i opisy handlowe określone w załączniku VII m.in. do sektora wina.

Z kolei art. 80 ust. 1 tego samego rozporządzenia stanowi, że w produkcji i konserwowaniu produktów wymienionych w załączniku VII część II w Unii stosuje się wyłącznie praktyki enologiczne zatwierdzone zgodnie z załącznikiem VIII i określone w art. 75 ust. 3 lit. g) oraz art. 83 ust. 2 i 3. Akapitu tego nie stosuje się do: soku winogronowego oraz zagęszczonego soku winogronowego (lit. a) oraz moszczu winogronowego i zagęszczonego moszczu winogronowego przeznaczonego do przygotowania soku winogronowego (lit. b). Dozwolone praktyki enologiczne są stosowane tylko do celów zapewnienia właściwej fermentacji winiarskiej, odpowiedniego konserwowania lub właściwego dojrzewania produktu. Produkty wymienione w załączniku VII część II wytwarzane są w Unii zgodnie z przepisami ustanowionymi w załączniku VIII.

Przepisy załącznika VIII do rozporządzenia 1308/2013 nie przewidują praktyki polegającej na mieszaniu wina z soku winogronowego z winem, które także powinno spełniać definicję z pkt 1 części II załącznika VII, czyli także być wyprodukowane z winogron. Wobec tego pojawia się wątpliwość, po co spółka w nazwie ujmowała dwa różne wina.

Według części II A załącznika VIII do rozporządzenia 1308/2013 wszystkie dozwolone praktyki enologiczne wykluczają dodawanie alkoholu, z wyjątkiem praktyk związanych z otrzymywaniem świeżego moszczu winogronowego z fermentacją zatrzymaną przez dodanie alkoholu, wina likierowego, wina musującego, wina wzmocnionego do destylacji i wina półmusującego (pkt 2), a wino wzmocnione do destylacji jest wykorzystywane wyłącznie do destylacji (pkt 3). Ponadto, na mocy pkt 2 części IIB załącznika VIII do rozporządzenia 1308/2013 sok winogronowy oraz zagęszczony sok winogronowy nie są przetwarzane na wino ani dodawane do wina. Nie są też poddawane fermentacji alkoholowej na terytorium Unii. Przy czym zapisów pkt 1 i 2 nie stosuje się do produktów przeznaczonych do produkcji w Irlandii, Polsce i Zjednoczonym Królestwie, produktów objętych kodem CN 2206 00 (pozostałe napoje fermentowane, np. przykład cydr (cidr), perry i miód pitny; mieszanki napojów fermentowanych oraz mieszanki napojów fermentowanych i napojów bezalkoholowych, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone) w odniesieniu do których państwa członkowskie mogą zezwolić na wykorzystanie złożonej nazwy handlowej zawierającej słowo "wino" (pkt 3).

W tej sytuacji należy odwołać się do uregulowań ustawy winiarskiej, skoro sama strona w nazwie używa słowa "wino" i mówi o kompozycji wina. Z motywu 83 Preambuły do rozporządzenia 1308/2013 wynika, że w przypadku sektora wina państwa członkowskie powinny mieć możliwość ograniczenia lub wykluczenia stosowania niektórych praktyk enologicznych i wprowadzania bardziej rygorystycznych ograniczeń w odniesieniu do win produkowanych na ich terytorium, jak również dopuszczenia eksperymentalnego stosowania niedozwolonych praktyk enologicznych. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustanawiania zasad dotyczących zbywania produktów sektora win niespełniających wymogów niniejszego rozporządzenia (motyw 86 ww Preambuły).

Definicję wyrobów winiarskich zawiera art. 3 ustawy winiarskiej w pkt 1 lit. a)- r) i w pkt 2 lit. a),b). Wśród wyrobów w tym przepisie wymienionych nie ma artykułu, który odpowiadałby produktowi zakwestionowanemu podczas kontroli, tj. kompozycji win.

Ustawa winiarska w art. 3 pkt 1 (fermentowane napoje winiarskie) lit. g) dopuszcza wino z soku winogronowego - będące napojem o rzeczywistej zawartości alkoholu od 8,5% do 18% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na wino z soku winogronowego, z możliwością dodania alkoholu rektyfikowanego lub destylatu winogronowego, słodzenia jedną lub wieloma substancjami, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, lub barwienia.

Ustawa powyższa nie przewiduje wyrobu winiarskiego, który byłby kompozycją (mieszaniną) dwóch rodzajów win.

Ponadto ustawa ta w art. 1 ust. 4 stanowi, że zasady znakowania wyrobów winiarskich są określone w przepisach o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Zgodnie z art. 118 rozporządzenia 1308/2013, o ile rozporządzenie to nie stanowi inaczej, do etykietowania i prezentacji produktów stosuje się dyrektywę Rady 89/396/EWG, dyrektywę 2000/13/WE, dyrektywę 2007/45/WE Parlamentu Europejskiego i Rady , dyrektywę 2008/95/WE oraz rozporządzenie (UE) nr 1169/2011. Etykietowanie produktów, o których mowa w załączniku VII część II pkt 1-11, 13, 15 i 16, nie może być uzupełniane określeniami innymi niż określenia przewidziane w niniejszym rozporządzeniu, chyba że te określenia spełniają wymogi dyrektywy 2000/13/WE lub rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Ponadto, w myśl art. 119 ust. 1 rozporządzenia 1308/2013 etykietowanie i prezentacja produktów, o których mowa w załączniku VII część II pkt 1-11, 13, 15 i 16, wprowadzanych do obrotu w Unii lub przeznaczonych na wywóz, obejmuje m.in. obowiązkowe dane szczegółowe, jak oznaczenie kategorii produktu sektora wina zgodnie z załącznikiem VII część II (lit. a).

W świetle powyższego, skoro przepisy rozporządzenia 1308/2013 ani ustawy winiarskiej nie przewidują wyrobu powstałego ze zmieszania wina z soku winogronowego z innym winem (bez względu, z jakiego surowca wytworzonego), to nie można odwoływać się do nazwy zwyczajowej albo opisowej artykułu, dopuszczalnych na podstawie art. 17 ust. 1 rozporządzenia 1169/201, bo nazwa jest obwarowana przepisami. Skoro powstały artykuł rolno-spożywczy był niezgodny z prawem, to na etykiecie nie można było zawrzeć informacji – nazwy sprzecznej z przepisami.

Ponadto w polskich przepisach sposób znakowania wyrobów winiarskich został uregulowany w § 4-§ 10 Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych środków spożywczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 29). Nie przewidują te uregulowania mieszaniny (kompozycji) dwóch win, jak to uczyniła spółka.

Mając na uwadze powołane uregulowania, GIJHARS doszedł do prawidłowego wniosku, podobnie jak [...]WIJHARS, że omawiany produkt jest produktem zafałszowanym w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. b) u.j.h.a.r.s. Przepis ten uznaje za artykuł rolno-spożywczy zafałszowany - produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeżeli, m. in. w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą.

Preambuła do rozporządzenia 1308/2013 potwierdza, jak istotne w przypadku wyrobów winiarskich są definicje, oznaczenia i opisy handlowe (motyw 76), które są istotnymi elementami ustalania warunków konkurencji. Dlatego dla pewnych sektorów, w tym sektora win należy ustanowić lub jego produktów definicje, oznaczenia i opisy handlowe, które mają być używane w Unii jedynie przy wprowadzaniu do obrotu produktów spełniających odpowiednie wymogi (motyw 76, 80, 91). Opis, oznaczenie i prezentacja produktów objętych omawianym rozporządzeniem w sektorze wina mogą mieć znaczny wpływ na ich zbywalność. Różnice w przepisach poszczególnych państw członkowskich w sprawie etykietowania produktów w sektorze wina mogą zakłócić sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Należy zatem ustanowić przepisy uwzględniające uzasadnione interesy konsumentów i producentów. Z tego względu należy ustanowić unijne przepisy dotyczące etykietowania i prezentacji (motyw 108).

Organ także prawidłowo odwołał się do art. 17 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, określając obowiązki spółki jak producenta środków rolno-spożywczych. Przepis ten wymaga, aby podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz zapewniały, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

Należy bowiem kierować się regułą, wyrażoną w art. 8 ust. 1 rozporządzenia 178/2002, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie: oszukańczym lub podstępnym praktykom (lit. a), fałszowaniu żywności (lit. b) oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd. (lit. c).

Organ powyższe wytyczne prawidłowo zinterpretował i zastosował w niniejszej sprawie, co następnie obszernie i wyczerpująco wyjaśnił w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Organ nie kierował się pismem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Przeprowadził własny wywód, co do ustaleń i mających zastosowanie w sprawie przepisów. Skarżąca kwestionując tok rozumowania organów, oparła się na błędnej interpretacji art.

Wobec powyższego skargę na mocy art. 151 p.p.s.a. jako nieuzasadnioną należało oddalić.