Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. B. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 kwietnia 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie z wniosku Z. B. o wymierzenie grzywny Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego za nieprzekazanie skargi z 27 października 2016 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Z. B. wraz z wnioskiem o wymierzenie grzywny Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego za nieprzekazanie jego skargi z 27 października 2016 r. na bezczynność tego organu w przedmiocie rozpoznania skargi, wniósł o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z 24 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu referendarz sądowy ustalił, że skarżący posiada dom o powierzchni 90 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,56 ha. Nieruchomość rolna z powodu nieusunięcia skutków powodzi nie jest jednak obecnie zasiewana. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy nie pracuje on zawodowo, nie ma żadnych dochodów, nie wypełnia zeznań podatkowych i nie dostał żadnych zapomóg. Jednocześnie wnioskodawca stwierdził, że ma wydatki na średnim poziomie, płaci – choć z opóźnieniem – rachunki za energię elektryczną, a także kupuje leki bez recepty. Wnioskodawca dodał, że ma ogromne zadłużenie, ponieważ pożycza pieniądze od osób prywatnych w ten sposób, że pożyczając od jednego oddaje drugiemu, czasami "coś odrobi". Ma również inne zadłużenia z powodu "fikcyjnych sądów cywilnych", z tym, że nie wiadomo kto komu i ile jest winien.

Zdaniem referendarza sądowego wobec wskazania przez wnioskodawcę niepełnych i nieprecyzyjnych danych o źródłach utrzymania i ich wielkości oraz wysokości niezbędnych wydatków, jak również nienależyte wykonanie wezwania do uzupełnienia tych danych, niemożliwe było przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z. B. z zachowaniem przewidzianego prawem terminu wniósł sprzeciw od postanowienia z 24 kwietnia 2017 r.

Skarżący w sprzeciwie podniósł, że w sposób prawidłowy wywiązał się z obowiązku współpracy z referendarzem sądowym, rzetelnie przedstawił swoją sytuację majątkową i wykazał istotne dla siebie okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten wprowadza ogólną zasadę, że zarówno koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem.

Wyjątkiem od powyższej zasady jest instytucja prawa pomocy, która umożliwia stronom postępowania sądowego, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o zwolnienie ich z kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Z treści tych przepisów jednoznacznie wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Innymi słowy, do dokonanie oceny sytuacji majątkowej strony ubiegającej się o zastosowanie wobec niej prawa pomocy niezbędne jest przedstawienie przez stronę okoliczności uzasadniających udzielenie jej pomocy oraz dowodów stanowiących poparcie tych okoliczności.

Rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 2 i 3 p.p.s.a.).

Na gruncie rozpoznawanego wniosku Sąd w pełni podziela stanowisko referendarza sądowego zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że wniosek Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Oceny tej nie zmieniają zarzuty sformułowane w sprzeciwie od postanowienia referendarza.

Zasadnie referendarz stwierdził, że oświadczenia wnioskodawcy nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Wnioskodawca utrzymuje, że nie pracuje, nie korzysta z pomocy innych, a jego źródłem utrzymania są środki finansowe pozyskane z pożyczek od osób fizycznych. Jednocześnie wnioskodawca oświadcza, że posiada wydatki na "średnim poziomie" i wskazuje, że za energie elektryczną płaci ok. 28 zł. Powyższe oświadczenie z uwagi na ich ogólnikowość budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. Wnioskodawca, również wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego nie podjął próby podania dokładniejszych danych w zakresie dochodów i wydatków w gospodarstwie domowym.

W świetle powyższego za trafne Sąd uznał stanowisko referendarza, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej spoczywa na niej samej, o czym wprost stanowi art. 246 § 1 p.p.s.a. W interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Skoro wnioskodawca w sposób nierzetelny i niespójny przedstawił okoliczności wskazujące na trudną sytuację majątkową, to zasadnie wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony.

W świetle powyższego, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.