Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 286/24 o oddaleniu wniosku B. K. o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Andrzeja Nikiforowa oraz asesor Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Anety Brzezińskiej w sprawie ze skargi B. K. na uchwałę Rady Miejskiej w O. z dnia 25 października 2018 r., nr LI/336/18 w przedmiocie zmiany uchwały nr L/328/18 Rady Miejskiej w O. z dnia 27 września 2018 r. w sprawie Statutu Gminy Miasto O. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 286/24 oddalił wniosek B. K. (dalej także jako: skarżąca) o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Andrzeja Nikiforowa oraz asesor Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Anety Brzezińskiej w sprawie ze skargi B. K. na uchwałę Rady Miejskiej w O. z dnia 25 października 2018 r., nr LI/336/18 w przedmiocie zmiany uchwały nr L/328/18 Rady Miejskiej w O. z dnia 27 września 2018 r. w sprawie Statutu Gminy Miasto O.

Sąd I instancji wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia, że podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), jak i na wniosek strony (art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r. Nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r. Nr 7, poz. 67).

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że przesłanką wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest istnienie okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie i wyjaśnił, że chodzi tu o wszystkie powiązania podmiotowe i przedmiotowe ze stronami postępowania oraz ze sprawą w sposób określony w art. 18, art. 19 lub art. 285 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest badanie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej, konkretnej sprawie.

W ocenie Sądu I instancji skarżąca w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie z dnia 9 października 2024 r. nie wykazała natomiast okoliczności podważających prawdziwość złożonych przez sędziego i asesor w tej sprawie oświadczeń, tym samym nie uprawdopodobniła przyczyn wyłączenia i w konsekwencji - nie uzasadniła konieczności zastosowania instytucji wyłączenia sędziego w niniejszej sprawie. Nie wskazała bowiem na powiązania podmiotowe i przedmiotowe sędziego WSA Andrzeja Nikiforowa oraz asesor WSA Anety Brzezińskiej ze stronami postępowania i sprawą skarżącej. Z kolei z oświadczeń sędziego WSA Andrzeja Nikiforowa oraz asesor WSA Anety Brzezińskiej wynika, że nie zachodzą żadne przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 18 i art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zwrócił uwagę na to, że skarżąca wniosek o wyłączenie sędziego WSA Andrzeja Nikiforowa i asesor Anety Brzezińskiej uzasadniła wątpliwościami co do ich bezstronności ze względu na fakt powołania ich do pełnienia urzędu sędziego (asesora) WSA na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) ukonstytuowanej w oparciu o regulację ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Jednak zdaniem Sądu I instancji wskazane przez stronę okoliczności nie mogą stanowić przyczyny wyłączenia na podstawie art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co wynika z uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22.

Pismem z dnia 4 listopada 2024 r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Skarżąca wskazała, że kwestionuje zaskarżone postanowienie z uwagi na wydanie go z naruszeniem gwarancji niezależności i bezstronności sądu, tj. poprzez wskazanie nienależytej obsady sądu oraz z uwagi na brak uprawnień Sądu do wypowiadania się co do przedmiotu wniosku skarżącej i brak podstawy prawnej do orzekania co do istoty sprawy. Ponadto, skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 2, art. 31 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 23 § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r., tj. Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sadów administracyjnych i jego Rozdziału 5 dotyczącego przydziału spraw i wyznaczania składów orzekających. Skarżąca podniosła, że taki sam skład jak ten wylosowany do rozpoznania jej wniosku o wyłączenie sędziego i asesor został już wyznaczony do rozpoznania sprawy z innej skargi wniesionej przez skarżącą, zarejestrowanej pod sygn. akt IV SAB/Wr 606/24, a w ocenie skarżącej dwa różne postępowania sądowe B. K., prowadzone w różnych przedmiotach, nie mogą być rozpatrywane przez ten sam skład sędziowski.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji dokonał rozpatrzenia wniosku o wyłączenie sędziego Andrzeja Nikiforowa oraz asesor Anety Brzezińskiej opierając się na art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a., w którym wymienione są względne przesłanki wyłączenia sędziego (asesora) w postępowaniu sądowoadministracyjnym, podkreślając jednocześnie, że wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) powinien odwoływać się do zobiektywizowanych i zindywidualizowanych przesłanek, które miałyby świadczyć o obawach co do bezstronności sędziego (asesora) w odniesieniu do konkretnej, będącej przedmiotem rozpoznania, sprawy.

Bazując na oświadczeniach sędziego Andrzeja Nikiforowa oraz asesor Anety Brzezińskiej, których dotyczył wniosek skarżącej o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodzą przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 p.p.s.a., a ponadto skarżąca nie wykazała, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonych przez sędziego Andrzeja Nikiforowa oraz asesor Anetą Brzezińską oświadczeń.

Odnosząc się do okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że obejmują one zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią (asesorem), a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego (asesora) mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy rozumieć, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Natomiast inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć, np. wcześniejszych związków sędziego (asesora) z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego (asesora) nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego (asesora). Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora) muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora) i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Przy czym należy podkreślić, że przyczyną fakultatywnego wyłączenia sędziego (asesora) jest wyłącznie okoliczność wywołująca uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności konkretnego sędziego (asesora) – wyłącznie w danej sprawie.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził żadnych nieprawidłowości przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie sędziego Andrzeja Nikiforowa oraz asesor Anety Brzezińskiej od orzekania w niniejszej sprawie, a tym samym uznał, że zażalenie skarżącej nie jest zasadne. Skarżąca nie wskazała na okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności objętych wnioskiem sędziego oraz asesor. Przesłanki do ich wyłączenia nie mogła stanowić bowiem, wbrew twierdzeniom skarżącej, zarzucana przez nią wadliwość procesu powołania na stanowisko sędziego (asesora). Skarżąca nie wyjaśniła zresztą, w jaki sposób kwestia ta mogłaby wpłynąć na ewentualny brak bezstronności sędziego (asesor) WSA w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy. Na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia nie miała wpływu także podnoszona przez skarżącą okoliczność wyznaczenia do rozpoznania wniosku o wyłączenie takiego samego składu orzekającego jak skład wyznaczony do rozpoznania innej skargi wniesionej przez B. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Sprawa ta nie ma bowiem związku ze sprawą, w której skarżąca żąda wyłączenia od orzekania sędziego Andrzeja Nikiforowa oraz asesor Anety Brzezińskiej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie

art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.