III OZ 240/24 - Postanowienie

Data orzeczenia	2024-06-25	
Data wpływu	2024-05-09	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Wymierzenie grzywny	
Sygn. powiązane	III SO/Gl 26/23	
Skarżony organ	Dyrektor Szkoły	
Treść wyniku	Oddalono zażalenie	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634; art. 184 art. 197 §  2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt II SO/Gl 26/23 w sprawie z wniosku J. K. o wymierzenie Dyrektorowi Zespołu [...] nr [...] w [...] grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. postanawia: oddalić zażalenie.	
Uzasadnienie
Postanowieniem z 14 lutego 2024 r., sygn. akt III SO/Gl 26/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej również jako ‘’Sąd pierwszej instancji’’) oddalił wniosek J. K. o wymierzenie Dyrektorowi Zespołu [...] nr [...] w [...] grzywny, w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 22 grudnia 2023 r. J. K. (dalej również jako: "wnioskodawca") złożył wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zespołu [...] nr [...] w [...] (dalej: "organ") za nieprzekazanie sądowi w ustawowym terminie skargi datowanej na dzień 1 grudnia 2023 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Wnioskodawca wskazał, że 1 grudnia 2023 r. wniósł za pośrednictwem organu (na elektroniczną skrzynkę e-PUAP) skargę na bezczynność, a skarga do chwili wniesienia wniosku o wymierzenie grzywny nie została przekazana do Sądu pierwszej instancji.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Jeżeli skarga została wniesiona w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej organu, organ ten przekazuje sądowi skargę i odpowiedź na skargę do jego elektronicznej skrzynki podawczej. W przypadku gdy akta sprawy, której dotyczy skarga, są prowadzone przez organ w postaci elektronicznej, organ ten: 1) przekazuje sądowi akta sprawy wraz z informacją o dokumentach, których treść nie jest w całości dostępna w aktach sprawy prowadzonych w postaci elektronicznej oraz o sposobie i dacie ich przekazania sądowi do jego elektronicznej skrzynki podawczej, a w przypadku gdy ze względów technicznych nie jest to możliwe – na informatycznym nośniku danych; 2) przekazuje sądowi dokumenty z akt sprawy, których treść nie jest w całości dostępna w aktach sprawy prowadzonych w postaci elektronicznej, wskazując na elektroniczne akta sprawy przekazane sądowi w sposób, o którym mowa w pkt 1 (art. 54 § 2b p.p.s.a). Jednocześnie w przypadku gdy akta sprawy, której dotyczy skarga, są prowadzone przez organ w postaci papierowej, organ ten przekazuje sądowi akta sprawy oraz, jeżeli taka istnieje, zapisaną na informatycznych nośnikach danych dokumentację elektroniczną, której treść nie jest dostępna w postaci papierowej (art. 54 § 2c p.p.s.a).

Sąd pierwszej instancji podniósł, że z akt niniejszej sprawy oraz z akt sprawy o sygnaturze III SAB/Gl 428/23 wynika, że J. K. wniósł 1 grudnia 2023 r. do Sądu pierwszej instancji, za pośrednictwem organu administracji na skrzynkę e-PUAP, skargę na bezczynność w sprawie związanej z udostępnieniem informacji publicznej. Zgodnie zatem z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej ‘’u.d.i.p.’’) przekazanie do Sądu skargi, akt i odpowiedzi na skargę w przypadku spraw dotyczących informacji publicznej następuje w terminie 15 dni od otrzymania skargi przez organ. Tymczasem 15 grudnia 2023 r. pełnomocnik organu złożył w biurze podawczym Sądu pierwszej instancji pismo zatytułowane "odpowiedź na skargę na bezczynność organu" do której dołączono wydrukowaną skargę J. K. z 1 grudnia 2023 r., wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę. Następnie 26 stycznia 2024 r. organ przekazał za pośrednictwem e-PUAP skargę J. K. na bezczynność organu z 1 grudnia 2023 r.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że wymierzenie grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest obligatoryjne. Użycie przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że sąd winien, nawet przy przekroczeniu terminu, uwzględniać specyfikę i charakter danej sprawy. Przy czym w orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że sąd administracyjny - rozważając zasadność grzywny i miarkując jej wysokość - może brać pod uwagę takie okoliczności, jak m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji, wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego, potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów, a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a., a więc, czy grzywna spełni wymogi sprawiedliwości naprawczej.

Zdaniem Sąd pierwszej instancji w niektórych przypadkach orzeczenie grzywny może okazać się niecelowe. Dotyczyć to będzie zwłaszcza sytuacji, w których wnioskowana grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu nie jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a.". Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie stanowi wystarczającej przesłanki do wymierzenia grzywny jedynie złożenie takiego wniosku w sytuacji, gdy organ przekazał skargę, odpowiedź na skargę z aktami sprawy w terminie, lecz uczynił to pierwotnie z uchybieniem obowiązku wynikającego z § 3 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1003), zgodnie z którym skargę sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego organ przekazuje do elektronicznej skrzynki podawczej sądu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji przestawione okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności stopień zawinienia organu przemawiają za oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny. Nie zaszły bowiem negatywne konsekwencje dla wnioskodawcy, a przynajmniej o konsekwencjach takich wnioskodawca nie wspomniał. Z pewnością ww. uchybienie organu nie miało również charakteru rażącego lub intencjonalnego. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że jakkolwiek organ pierwotnie nie przekazał skargi w takiej formie, w jakiej wnioskodawca przesłał ją do organu (to jest za pośrednictwem platformy e-PUAP), to uchybienie to nie przeszkadzało ostatecznie w rozpoznaniu sprawy sądowoadministracyjnej, skoro 24 stycznia 2024 r. wydano zarządzenie o rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.

Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył J. K. wnosząc o jego zmianę w całości i wymierzenie grzywny lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi, jak również wnosząc o orzeczenie o kosztach postępowania w pierwszej i drugiej instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1) art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1003), ponieważ Sąd pierwszej instancji nie wymierzył grzywny pomimo, że bezspornie ustalił winę organu administracji,

2) art. 200 p.p.s.a. ponieważ Sąd pierwszej instancji nie rozstrzygnął o kosztach postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 i § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepisy te statuują bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ musi wykonać ww. obowiązek w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Takim przepisem szczególnym w niniejszej sprawie jest art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako u.d.i.p.), bowiem skarga wnioskodawcy dotyczyła bezczynności organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z treścią art. 21 pkt 1 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.

Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. zobowiązuje organ do przekazania skargi w postaci papierowej lub elektronicznej. Nie oznacza to jednak dowolności organu w wyborze sposobu przekazania skargi. W tym zakresie wiążące jest bowiem wydane na podstawie art. 54 § 5 p.p.s.a. rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. Stosownie do § 3 ust. 2 tego rozporządzenia skargę sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego organ przekazuje do elektronicznej skrzynki podawczej sądu tj. w takiej samej formie w jakiej wpłynęła ona do organu na jego elektroniczną skrzynkę podawczą.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji o niecelowości wymierzenia organowi grzywny. Zauważyć bowiem należy, że wymierzenie grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest obligatoryjne. Użycie przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że sąd winien, nawet przy przekroczeniu terminu, uwzględniać specyfikę i charakter danej sprawy a także, czy grzywna spełni wymogi sprawiedliwości naprawczej. Orzeczenie sądu w przedmiocie nałożenia grzywny na organ ma charakter uznaniowy, a sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym także przyczyny niewypełnienia obowiązku (powołana wyżej uchwała NSA w sprawie II GPS 3/09, ponadto postanowienie NSA z 22 maja 2014 r. sygn. akt I OZ 382/14). Tym samym Sąd Wojewódzki uprawniony jest do odstąpienia od nałożenia grzywny także wtedy, gdyby pomimo stwierdzonego uchybienia organu uznał, iż nałożenie grzywny nie jest uzasadnione okolicznościami danej sprawy.

Nie stanowi wystarczającej przesłanki do wymierzenia grzywny jedynie złożenie takiego wniosku w sytuacji, gdy organ przekazał skargę, odpowiedź na skargę z aktami sprawy w terminie, lecz uczynił to pierwotnie z uchybieniem obowiązku wynikającego z § 3 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1003), zgodnie z którym skargę sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego organ przekazuje do elektronicznej skrzynki podawczej sądu.

Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, ze przestawione okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności stopień zawinienia organu przemawiały za oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny. Nie zaszły bowiem negatywne konsekwencje dla wnioskodawcy a uchybienie organu nie miało również charakteru celowego i rażącego. Jednocześnie zauważyć należy, że organ 15 grudnia 2023 r. z zachowaniem ustawowego terminu przekazał przedmiotową skargę do sądu, jednak nie uczynił tego we właściwy sposób w wersji elektronicznej (to jest za pośrednictwem platformy e-PUAP). Przy czym na uwadze należy mieć, iż organ błąd ten naprawił w dniu 26 stycznia 2024 r. przekazując skargę w formie elektronicznej. Podkreślić w tym miejscu należy, że podmiot zobowiązany w niniejszej sprawie jest organem w znaczeniu funkcjonalnym, co oznacza, iż stosuje przepisy p.p.s.a. jedynie incydentalnie a uchybienie w terminie przekazania skargi w formie elektronicznej nie przeszkadzało ostatecznie w rozpoznaniu sprawy sądowoadministracyjnej, skoro 24 stycznia 2024 r. wydano zarządzenie o rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.