Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 408/17 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi W. W. i L. R. na decyzję nr [...] Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 408/17, oddalił wniosek W. W. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej W. W. od wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 sierpnia 2017 r., w sprawie ze skargi W. W. i L. R. na decyzję nr 20/2017 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót.

Sąd przedstawił okoliczności sprawy w jakich doszło do uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez W. W., reprezentowanego przez adwokata P. L.

Mając na uwadze treść wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej Sąd stwierdził, że przedstawiona w nim argumentacja pełnomocnika skarżącego sprowadza się do twierdzenia, iż nie zawinił on uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej w postaci uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, ponieważ wezwanie odebrała osoba do tego nieupoważniona, zatrudniona przez inną kancelarię, która prowadzi działalność pod tym samym adresem, co pełnomocnik skarżącego.

Sąd przytaczając treść art. 85, art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 , § 2 i § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) wyjaśnił, że zasadnicze znaczenie dla przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności ma wykazanie przez wnioskodawcę przesłanki braku jego winy w uchybieniu terminowi. W jego ocenie przesłanka ta nie została spełniona przez skarżącego.

Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom pełnomocnika skarżącego, że kierowana do niego korespondencja z sądu została odebrana przez osobę nieuprawnioną, przez pomyłkę. Sąd zauważył, że pełnomocnik skarżącego prowadzi kancelarię pod firmą "Kancelaria Adwokacka Adwokat P. L", jednakże w swoich wyjaśnieniach adwokat pominął istotną dla oceny skuteczności doręczenia mu wezwania okoliczność, że posiadanie tego samego adresu prowadzonej działalności z adwokatem B. C. wynika ze ścisłej współpracy jaka ma miejsce pomiędzy nimi. Sąd na podstawie informacji zamieszczonych na stronie internetowej http://www.b..pl/#kancelaria ustalił, że B. C., chociaż prowadzi jednoosobową dzielność gospodarczą pod firmą "B. C. Adwokaci i doradcy podatkowi", to jednocześnie zachęcając do skorzystania z pomocy firmy pisze: "Kancelaria składa się z zespołu adwokatów, radców prawnych i doradcy podatkowego oraz aplikantów współpracujących przy świadczeniu usług w różnych dziedzinach prawnych i podatkowych". Sąd wskazał, iż wśród imiennie przedstawionego "zespołu" widnieje między adw. P. L. (http://www.b.pl/#zespol). Sąd zwrócił również uwagę, że poprzednia korespondencja kierowana do adw. P. L. (jako pełnomocnika skarżącej L. R.), za każdym razem była odbierana przez pracownika potwierdzającego swoje umocowanie pieczątką "B. C. Adwokaci i doradcy podatkowi" (por. k. 267 – doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, k. 307 – doręczenie odpisu postanowienia z 9 stycznia 2018 r.). Druga z wymienionych przesyłek poleconych również została odebrana przez E. H. Skuteczność tych doręczeń nie była kwestionowana. Sąd zaznaczył, że adw. P. L. udzielając substytucji w niniejszej sprawie, w przypadku pełnomocnictwa udzielonego przez L. R., jako pełnomocnika substytucyjnego wskazał między innymi B. C., który zresztą, korzystając z tego umocowania, wniósł o sporządzenie i doręczenie wyroku wydanego w niniejszej sprawie (k. 236).

Sąd podkreślił, że na stronie internetowej okręgowej izby adwokackiej w K. https://adwokatura.krakow.pl/adwokaci/l.- [...].html, pełnomocnik podając dane kontaktowe, wskazał numer telefonu i faksu, który widnieje na stronie internetowej kancelarii B. C.. Zdaniem Sądu, działania adw. P. L. należy interpretować jako próbę wprowadzenia Sądu w błąd co do rzeczywistego stopnia współpracy obydwu kancelarii bowiem przemawia za tym okoliczność, że pełnomocnik w zakreślonym 7-dniowym terminie do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, uiścił wymagany wpis od skargi kasacyjnej (19 grudnia 2017 r.). Sąd uznał, że sytuacja taka rodzi uzasadnione podejrzenie, że pełnomocnik zapoznał się z wezwaniem, a jedynie przez własne zaniedbanie, nie uzupełnił pozostałych braków skargi kasacyjnej.

W kontekście powyższego Sąd stwierdził, że podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu przez pełnomocnika skarżącego. W ocenie Sądu, przesyłka zawierająca wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej została odebrana przez E. H., która działała w granicach posiadanego upoważnienia. Okoliczność, że została zatrudniona przez B. C., a nie P. L. w świetle dokonanych ustaleń nie ma większego znaczenia, skoro oczywistym jest, że adwokaci świadczący usługi prawne pod adresem M. [...] w K. działają wspólnie jako nieformalny zespół. Oczywistym jest więc, że personel pomocniczy zatrudniony przez B. C., który firmuje działalność zespołu na zewnątrz, wykonuje pracę na rzecz wszystkich pozostałych adwokatów, radców prawnych i doradców. Przyjęta forma prawna prowadzonej działalności w postaci pojedynczych kancelarii nie wpływa na wyrażoną ocenę.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej.

W zażaleniu W. W. zaskarżył w całości powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości i przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, względnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący argumentuje, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nie został złożony przez niego osobiście a jedynie przez jego pełnomocnika adw. P. L. Mając na uwadze nieprawidłowe działanie swego pełnomocnika niezwłocznie podjął czynności w swojej sprawie osobiście do czego jest upoważniony, bowiem strona może niezależnie od swego pełnomocnika podejmować w swojej sprawie czynności. Podniósł, że kwestia doręczenia korespondencji przez WSA w Krakowie powinna zostać szczegółowo wyjaśniona w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Z informacji uzyskanej od Poczty wyraźnie wynika, że korespondencja sądowa może być wydana tylko i wyłącznie adresatowi przesyłki, względnie osobie upoważnionej specjalnym pełnomocnictwem sądowym. Należy zatem zbadać czy Poczta Polska należycie doręczyła i kiedy doręczyła przesyłkę sądową jego pełnomocnikowi.

Z akt wynika, że przesyłka nie została doręczona jego pełnomocnikowi adw. P. L. a osobie trzeciej. W aktach sądowych nie spotkał się z dokumentem wystawionym przez adw. P. L. upoważniającym osoby trzecie do odbioru przesyłek do niego kierowanych. Wyjaśnienie tej kwestii jest niezbędne do udokumentowania jego ewentualnego roszczenia w stosunku do pełnomocnika.

Skarżący uważa, że zaskarżone postanowienie jest przedwczesne albowiem w sposób nie budzący wątpliwości nie zostało ustalone zaniedbanie i niestaranne działanie jego pełnomocnika, które może prowadzić do odpowiedzialności za wyrządzoną mu szkodę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że zasadnicze znaczenie dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu ma uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.

Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt. II OZ 712/08). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności.

Mając powyższe na względzie należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu.

Wyjaśnić należy, że strona reprezentowana przez pełnomocnika ponosi skutki jego nieprawidłowego działania, jego uchybień czy zaniedbań. Czynności dokonane przez pełnomocnika wywierają bezpośredni skutek dla osoby mocodawcy w okresie istnienia umocowania.

W niniejszej sprawie pełnomocnik upatrywał braku swojej winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej bowiem w jego ocenie przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia tych braków nie została doręczona prawidłowo. Wskazywał, że doręczenie to nastąpiło omyłkowo do rąk E. H. osoby przez niego nieupoważnionej, nie będącej pracownikiem jego kancelarii a zatrudnionej w odrębnej kancelarii, która prowadzi działalność pod tym samym adresem ul. M. [...] w K. tj. w kancelarii B. C. Adwokaci i doradcy podatkowi.

Zgodnie z art. 67 § 5 P.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie pełnomocnik został ustanowiony (k. 313 akt) a zatem korespondencja z sądu była doręczana pod adres pełnomocnika, tj. kancelarii gdzie prowadzi on swoją działalność. Art. 69 P.p.s.a. stanowi, że doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie. Z kolei z art. 72 § 2 P.p.s.a. wynika, że jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism.

Z akt sprawy wynika, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej zostało nadane do pełnomocnika skarżącego na adres jego kancelarii przy ul. M. [...] [...] K. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 302 akt) , zatem zgodnie z adresem wskazanym w skardze kasacyjnej. Odbiór wezwania w dniu 15 grudnia 2017 r. potwierdziła E. H. własnoręcznym podpisem, wskazując jednocześnie, że jest upoważnionym pracownikiem. To wskazuje, że przedmiotowe wezwanie zostało doręczone prawidłowo. Nie może zmienić tego treść oświadczenia E. H, że odebrała przesyłkę omyłkowo nie będąc pracownikiem kancelarii adwokata P. L. i nie posiadając do tego upoważnienia, bowiem z ustaleń Sądu I instancji wynika (tak ze strony internetowej jak i akt sądowych), że adwokat P. L. jest adwokatem wchodzącym w skład zespołu adwokatów pracujących w ramach kancelarii B. C., która znajduje się pod tym samym adresem, a nadto wcześniej kierowana przez Sąd I instancji korespondencja do adw. P. L. (jako pełnomocnika L. R.) za każdym razem była odbierana przez pracownika potwierdzającego swoje umocowanie pieczątką "B. C. Adwokaci i doradcy podatkowi" (k. 267 - doręczenie wyroku z uzasadnieniem, k. 307 - doręczenie odpisu postanowienia z 9 stycznia 2018 r.), przy czym postanowienie z dnia 9 stycznia 2018 r. odebrała właśnie E. H. Jak słusznie zauważył Sąd nikt wówczas nie kwestionował prawidłowości doręczenia przesyłek sądowych. Za skutecznym doręczeniem przedmiotowego wezwania przemawia też okoliczność ustanowienia B. C. pełnomocnikiem substytucyjnym w pełnomocnictwie udzielonym adw. P. L. przez L. R. w niniejszej sprawie (k. 227 akt). Na podstawie tego umocowania substytucyjnego adw. B. C. wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 sierpnia 2017 r. (k. 236). Mając powyższe na uwadze za prawidłowe należy uznać twierdzenia Sądu I instancji, że pełnomocnik skarżącego nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W świetle wskazanych przez Sąd w uzasadnieniu postanowienia okoliczności przyjąć należało, że odbiór wezwania przez E. H. w dniu 15 grudnia 2017 r. nie był omyłkowy a osoba ta miała upoważnienie do odbioru korespondencji bowiem adw. P. L., co prawda nie zatrudnia tej osoby ale prowadzi pod adresem ul. M. [...] w K. kancelarię adwokacką wspólnie z adw. B. C., który jest jej pracodawcą. Brak formalnego upoważnienia do odbioru korespondencji dla E. H. zestawiony z jednoznaczną praktyką odbioru przez tą osobę oraz inne osoby posługujące się pieczęcią "B. C. Adwokaci i doradcy podatkowi" pism sądowych kierowanych do adw. P. L. dowodzi, że w istocie wezwanie zostało doręczone osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu pracy pełnomocnika skarżącego.

O prawidłowym doręczeniu wezwania świadczy ponadto fakt, że pełnomocnik skarżącego w odpowiedzi na niniejsze wezwanie w terminie 7 dni uzupełnił brak fiskalny skargi uiszczając wpis od skargi kasacyjnej w dniu 19 grudnia 2017 r. Musiał zatem zapoznać się z tym wezwaniem po jego doręczeniu w dniu 15 grudnia 2017 r. a brak uzupełnienia pozostałych braków formalnych skargi kasacyjnej wynikał jedynie z jego zaniedbania w prowadzeniu powierzonych mu spraw. Zaniedbanie to świadczy o braku należytej staranności przy wykonywaniu obowiązków profesjonalnego pełnomocnika a to odczytywać należy jako jego winę.

W tych okolicznościach sprawy Sąd I instancji słusznie uznał, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej a tym samym należało oddalić jego wniosek o przywrócenie terminu w tym zakresie na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.

Odnosząc się do kwestii dokonania pogłębionej oceny prawidłowości doręczenia przedmiotowego wezwania o uzupełnienie braków przez Pocztę Polską, NSA stwierdza, że w okolicznościach sprawy nie można twierdzić, że wezwanie nie zostało doręczone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Z akt sprawy wynika (zpo k. 302), że przesyłka została dostarczona pod adres wskazany przez pełnomocnika jako adres jego miejsca pracy. Listonosz zastał tam osobę - E. H. - która oświadczyła (adnotacja poczty), że jest upoważnionym pracownikiem do odbioru korespondencji kierowanej do pełnomocnika a zatem pozostawienie przesyłki sądowej odpowiadało wymogom prawa. E. H. potwierdziła odbiór własnoręcznym podpisem i wskazała datę. Oświadczenie złożone przez E. H. stwierdzające, że omyłkowo odebrała przesyłkę, że nie jest zatrudniona w kancelarii adwokata P. L. i nie miała od niego upoważnienia do odbioru poczty nie ma wpływu na skuteczność doręczenia albowiem jej błąd nie podważa prawidłowości doręczenia. W istocie do omyłkowego odbioru przesyłki nie doszło bowiem z ustaleń Sądu I instancji wynika, że pod wskazanym adresem funkcjonuje nieformalny zespół adwokatów w szczególności adwokata P. L. i adwokata B. C., którzy współpracują ze sobą świadcząc usługi prawnicze, prowadząc formalnie odrębne kancelarie ale personel pomocniczy zatrudniony przez B. C., który firmuje działalność zespołu na zewnątrz (pieczątka na odbieranej korespondencji, strona internetowa) wykonuje usługi dla wszystkich pozostałych profesjonalnych pełnomocników wchodzących w skład tego nieformalnego zespołu.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że pełnomocnik skarżącego w złożonym w imieniu mocodawcy wniosku nie wykazał okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej a zatem wniosek taki podlegał oddaleniu.

Pełnomocnik skarżącego nie zadbał w sposób należyty o interesy swojego mocodawcy. Nie uzupełnił braków formalnych skargi kasacyjnej mając taką możliwość, gdyż wezwanie zostało mu skutecznie doręczone. Nie wykazał również, że nie ponosi winy za uchybienie terminowi, a wręcz przeciwnie okoliczności sprawy wskazały, że wina leży po jego stronie, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.