Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Lublin od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 3/20 w sprawie ze skargi Gminy Lublin na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 27 listopada 2019 r. nr GN-V.7534.2.39.2019.DK w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 3/20 oddalił skargę Gminy Lublin na decyzję Wojewody Lubelskiego z 27 listopada 2019 r., nr GN-V.7534.2.39.2019.DK, którą - po rozpoznaniu odwołań J.K. i K.S. oraz Gminy Lublin, utrzymano w mocy decyzję Starosty Lubelskiego z 26 października 2018 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W skardze kasacyjnej Gmina Lublin zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie i uwzględnienie w całości skargi Gminy Lublin. Skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65; dalej: u.g.n.) przez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona byłym właścicielom, pomimo, iż powstały na niej elementy wchodzące w skład Parku M. - w postaci ujęcia wody wraz z terenami rozwojowymi, zieleń łęgowa, parki łęgne oraz tereny strefy ochronnej - którego budowa była celem wywłaszczenia;

2. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: k.p.a.) przez zaakceptowanie błędnych ustaleń faktycznych organów obu instancji i oddalenie skargi, pomimo tego, że organy naruszyły przepisy postępowania poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że na nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia;

3. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 tej ustawy w zw. z art. 136 ust. 3 oraz w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. przez wadliwe wykonanie obowiązku kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, skutkujące oddaleniem przez Sąd skargi i zaakceptowaniem wadliwych decyzji administracyjnych, pomimo naruszenia przez organy prawa materialnego i błędnego uznania, że nie doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia na spornej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie podniosła, że dla oceny czy dana nieruchomość podlega zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. konieczne jest prawidłowe ustalenie na jaki cel została ona wywłaszczona, a następnie zbadanie, czy cel ten na nieruchomości został zrealizowany. Jak wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, zawnioskowana do zwrotu nieruchomość została nabyta na rzecz Gminy Lublin na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Lublin z 4 maja 1978 r. z przeznaczeniem pod budowę "Parku M.". Starosta Lubelski ustalił, że zawnioskowany do zwrotu teren w dacie nabycia na rzecz Gminy Lublin objęty był Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego m. Lublin "Perspektywa", zatwierdzonym Uchwałą nr 111/1406/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z 3 czerwca 1969 r. z późniejszymi zmianami zatwierdzonymi uchwałą nr 137/1029/72 P.W.R.N. w Lublinie z 25 lipca 1972 r., zgodnie z którym przedmiotowy teren przeznaczony był częściowo pod ujęcie wody wraz z terenami rozwojowymi (symbol D77-WZ) oraz łęgi nadrzeczne, tereny strefy ochronnej (symbol D74ZŁ). Zarówno organ I, jak i II instancji nie poczyniły jednak dokładnych ustaleń celem wyjaśnienia charakteru przedmiotu wywłaszczenia, tj. czym miał być "Park M.". Brak jest bowiem planów realizacyjnych, z których wynikałoby w jaki sposób miał być zagospodarowany przedmiotowy park. Organy I i II instancji nie doprecyzowały ustalonego celu wywłaszczenia dawnych działek nr [..], [..] i [..] w kontekście realizacji poszczególnych elementów "Parku M.". W niniejszej sprawie należało uznać, że nieruchomość przeznaczona była pod ujęcie wody wraz z terenami rozwojowymi, zieleń łęgową, parki łęgne oraz tereny strefy ochronnej.

W ocenie skarżącej cel, na który sporna nieruchomość została wywłaszczona, został zrealizowany. Przedmiotowy teren, zgodnie z ustaleniami dokonanymi podczas oględzin, w znacznej części został zagospodarowany zgodnie z przeznaczeniem zapisanym w dokumentacji planistycznej. W przeważającej części działki nr [..], [..], [..] wchodzą w obszar większego, powszechnie dostępnego terenu zielonego, obejmującego swoim zasięgiem teren ciągnący się wzdłuż ul. [..] i rzeki B. Teren porośnięty jest różnorodną roślinnością - drzewami, krzewami, trawą i łąkami, położonymi w sąsiedztwie osiedla mieszkaniowego im. [..] w Lublinie oraz Zalewu [..]. Wzdłuż rzeki B. biegnie oddzielony żywopłotem wybrukowany ciąg pieszy wraz ze ścieżką rowerową.

Tymczasem zarówno organy, jak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w wyniku nienależytej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nieprawidłowo wskazali cel nabycia nieruchomości - budowa Parku M. Koncepcja Zagospodarowania M. wprawdzie nie została poddana procedurze planistycznej, przez co nie uzyskała statusu prawa miejscowego, jednak w dacie wywłaszczenia przedmiotowe działki były ujęte Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego m. Lublina, który wskazywał ich przeznaczenie. Dokument ten ma charakter tak ogólny, że nie pozwala jednak na sprecyzowanie celu wywłaszczenia w odniesieniu do poszczególnych działek. Przez to ustalenie szczegółowego przeznaczenia poszczególnych części nabytej nieruchomości w oparciu o dokumenty planistyczne, znajdujące się w aktach niniejszej sprawy, jest zdaniem skarżącej wątpliwe, a wręcz niemożliwe. Gdyby nawet przyjąć, iż przywoływany przez organy Plan umożliwiał ustalenie szczegółowej lokalizacji elementów parku, to w okolicznościach niniejszej sprawy mogło co najwyżej dojść do modyfikacji lokalizacji poszczególnych elementów parku w ramach jednej inwestycji, która to modyfikacja nie zmieniała charakteru jej nabycia.

Wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Zarówno lokalizacja, jak i sposób zagospodarowania zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości dowodzą, że jest to teren zielony o funkcji rekreacyjnej, walorach klimatycznych czy kompozycji krajobrazu. W sprawie niniejszej bez wątpienia nieruchomość będąca przedmiotem postępowania wykorzystywana jest w sposób zgodny z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, bowiem znajduje się na niej teren zielony wraz z ciągiem pieszym i ścieżką rowerową.

Ponadto, zagospodarowanie przedmiotowego gruntu nie jest dowolne, ani przypadkowe, gdyż jak wykazały oględziny, działki będące przedmiotem wniosku zajęte są w części pod uporządkowaną zieleń - nasadzenia krzewów i trawę, w części przez wybrukowany ciąg pieszy i ścieżkę rowerową, a część posiada charakter parku naturalistycznego. Odnosząc się do braku funkcji rekreacyjnej terenu oraz realizacji elementów parku, skarżąca powołała się na obecnie wypracowywaną dokumentację w ramach trwającej procedury planistycznej, dotyczącą terenu objętego przedmiotowym wnioskiem i na tej podstawie uznała, że nie ulega wątpliwości, iż znajdująca się na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości zieleń tworzy park naturalistyczny. W ocenie skarżącej kasacyjnie, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że teren pozostał od momentu wywłaszczenia w stanie niezmienionym, czy też brak jest jakichkolwiek śladów świadczących o zorganizowanych działaniach.

Teren zagospodarowany jest w sposób wskazany w planie obowiązującym w dacie wywłaszczenia, a nadto urządzono wał przeciwpowodziowy z wybrukowaną na jego powierzchni ścieżką spacerową i rowerową. Dlatego Sąd I instancji naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez nierozpatrzenie sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, co przełożyło się na niewyjaśnienie istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. wobec uznania, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

W piśmie procesowym z 25 listopada 2020 r. pełnomocnik uczestników postępowania wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z 5 października 2022 r. pełnomocnik uczestników poinformowała o śmierci swojej mocodawczyni K.S. i podała, że jej jedynym następcą prawnym jest syn P.S. Do pisma dołączono potwierdzone za zgodność z oryginałem: akt zgonu uczestniczki postępowania, akt notarialny oświadczenia o odrzuceniu spadku przez córkę zmarłej J.S. oraz akt notarialny o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza przez syna zmarłej P.S., zawierający wskazanie, że zmarła nie pozostawiła testamentu, zaś jej jedynymi dziećmi są córka J.S. i syn P.S. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 17 października 2022 r. oznaczono P.S. jako uczestnika postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, odnoszące się do przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych, warunkują one bowiem rozpoznanie zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. W odniesieniu do przepisów prawa materialnego nie postawiono zarzutów błędnej wykładni, natomiast zakwestionowano zasadność przyjęcia, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, co świadczy, że zarzut dotyczy niewłaściwego zastosowania art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. Za pomocą zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa nie można kwestionować ustaleń faktycznych, wynik postępowania dowodowego jest efektem zebranych dowodów i oceny materiału dowodowego, czyli zastosowania przepisów postępowania. Teza z pkt 1 skargi kasacyjnej, że na nieruchomości powstały elementy Parku M. wymaga zatem uprzedniej weryfikacji przez rozpoznanie zarzutów dotyczących postępowania wyjaśniającego.

Wstępnie należy wyjaśnić, że celem wywłaszczenia zawsze jest nabycie tytułu prawnego do nieruchomości, co dopiero pozwala inwestorowi na przeprowadzenie procesu inwestycyjnego. Natomiast ograniczenie w sposobie zagospodarowania terenu, w tym utrzymanie terenów zielonych bez działań inwestorskich, realizuje się przez postanowienia planów zagospodarowania, przez ograniczenie prawa własności bez jego odejmowania. Co do zasady nie można zatem zgodzić się z tezą skargi kasacyjnej, że utrzymanie terenów zielonych, odpowiadających postanowieniom planu miejscowego, świadczy o realizacji celu wywłaszczenia. Cele wywłaszczenia regulował art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r., którego brzmienie potwierdza powyższą tezę, że wywłaszczenie służyło nabyciu tytułu prawnego do nieruchomości niezbędnych do realizacji określonych zamierzeń inwestycyjnych, a nie do utrzymania sposobu zagospodarowania określonego planem, który podjęcia żadnych działań inwestycyjnych nie wymagał.

Zarzut postawiony w skardze kasacyjnej pod adresem przepisów postępowania nie dotyczy zakresu ustaleń faktycznych. Nie jest kwestionowany stan faktyczny istniejący obecnie na gruncie, kwestionowana jest natomiast ocena materiału dowodowego w kontekście celu wywłaszczenia.

Nie jest uzasadniona teza skargi kasacyjnej, że nieprawidłowo jako cel wywłaszczenia wskazano budowę Parku M. Cel ten określa decyzja wywłaszczeniowa. Można się zgodzić, że takie określenie celu nie precyzuje, jakie na danym terenie elementy parku powinny się znaleźć, nie jest to jednak przeszkoda do tego, aby ocenić, czy od momentu wywłaszczenia, dokonane zostały na gruncie jakiekolwiek nakłady inwestycyjne, prowadzące do powstania zagospodarowania składającego się na jakikolwiek element parku. Decyzja wywłaszczeniowa posługuje się nazwą własną (Park M.), ale równocześnie ta nazwa indywidualna zawiera element nazwy generalnej, jaką jest nazwa "park". Skoro brak podstaw do przyjęcia, że posłużono się w tym przypadku terminem "park" w jakimś szczególnym znaczeniu, to zasadnie Sąd I instancji podał, że nie każdą zieleń można utożsamiać z parkiem, nawet jeśli jest to teren ogólnodostępny. Powołana przez Sąd I instancji definicja słownikowa parku jako dużego ogrodu założonego sztucznie lub z wykorzystaniem naturalnych warunków przyrodniczych, z alejkami i ścieżkami spacerowymi oraz innymi elementami urozmaicającymi krajobraz np. fontannami, mostkami, odpowiada rozumieniu parku jako pewnej inwestycji, która powstaje na skutek celowej działalności, nawet jeśli sposób prowadzenia roślinności czy rodzaj ścieżek mają stwarzać wrażenie naturalności. Niewątpliwie realizacja parku stanowiła odrębną inwestycję i na jej realizację dokonano wywłaszczenia, zarzut wadliwego ustalenia celu wywłaszczenia nie znajduje zatem potwierdzenia. Skarżąca nie wskazała przy tym żadnych okoliczności i dowodów, z których mogłoby wynikać, że w przeszłości doszło do nakładów inwestycyjnych na przedmiotowym terenie, które uległy następnie dewastacji czy zatarciu. W sposób pośredni o rezygnacji z planów inwestycyjnych dotyczących parku może świadczyć też fakt, że Koncepcja Zagospodarowania M. Park M. w Lublinie z 1974 r,. opracowana w problematyce właściwej dla planu szczegółowego, nie uzyskała jednak statusu prawa miejscowego, bo nie została poddana procedurze uchwalenia. Natomiast obowiązujący w dacie wywłaszczenia Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego miasta Lublin Perspektywa zatwierdzony uchwałą Nr 111/1406/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 czerwca 1969 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie Nr 10 z 9 października 1969 r., na który powołał się organ, w pkt. XVIII - Rejon M. nie przewidywał realizacji Parku M. Zasadnie w tych okolicznościach uznano, że jedynie grunt zajęty faktycznie pod ścieżkę rowerową może być uznany za wykorzystany na cel stanowiący modyfikację celu wywłaszczenia, albowiem także służy celom rekreacji.

Nie jest uzasadniony zarzut, że w sprawie nie ustalono, czym miał być Park M., albowiem nie odwołano się od postanowień planu miejscowego dotyczących terenów o symbolach D77-WZ i D74-ZŁ. Zgodnie z kopią wybranych kart z archiwalnego tekstu planu Perspektywa po zmianach w 1972 r. (załącznik nr 2 do pisma z 1 lutego 2018 r., k. 70 akt sprawy), tereny o tych symbolach przeznaczone były w planie miejscowym pod ujęcie wody wraz z terenami rozwojowymi (konieczność wyznaczenia stref ochronnych) oraz pod łęgi nadrzeczne, tereny strefy ochronnej ujęcia wody wyłączone z użytkowania dla celów rekreacji. Terenu łęgów nadrzecznych, które stanowią naturalnie występujący obszar leśny w zasięgu wód powodziowych nie można jednak utożsamić z terenem parku, jako zorganizowanego terenu zielonego, który powstaje w wyniku realizacji inwestycji o takim przeznaczeniu, a nie powstaje w sposób naturalny. Jak wyżej podkreślono, wywłaszczenie skutkujące odjęciem własności służy innym celom niż określanie przeznaczenia terenu w planie miejscowym. Stwierdzenie, że stan terenu odpowiada przeznaczeniu określonemu w planie nie oznacza, że zrealizowano na tym terenie park jako zamierzenie inwestycyjne, którego realizacja wymagała odjęcia prawa własności, zwłaszcza że plan ten o realizacji tego właśnie parku nie stanowi.

Ustalenie celu wywłaszczenia nastąpiło zatem w sposób prawidłowy, zaś postanowienia planu miejscowego nie zawierają żadnych ustaleń odnoszących się do warunków realizacji parku, nie są zatem ani pomocne, ani konieczne dla ustalenia celu wywłaszczenia. Prawidłowo w sprawie ustalono co było celem wywłaszczenia i jakim cechom powinna odpowiadać jego realizacja, prawidłowo też ustalono stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Celem wywłaszczenia był park jako celowo zorganizowany teren zielony. Natomiast teren nieruchomości w części, w jakiej orzeczono o jego zwrocie, stanowi teren zielony, ale: dawna działka nr [..] od strony zachodniej do wysokości działki [..] użytkowana jest rolniczo, przecina ją wydeptana ścieżka. We wschodniej części porośnięta jest drzewami i krzewami, zieleń uniemożliwia wejście na tę część nieruchomości. Również na dawnej działce [..] znajdują się drzewa, krzewy i chwasty. Z kolei dawna działka [..] została podzielona na trzy o nr [..], [..] i [..], z których działka [..] stanowi część terenu porośniętego drzewami i krzewami, na działce [..] stanowiącej nasyp, wykonano ścieżkę rowerową z kostki oraz posadzono wzdłuż niej żywopłot. Natomiast działka nr [..] położona jest pomiędzy ścieżką a rzeką B., porośnięta trawą, chwastami oraz pojedynczymi krzewami, przecina ją ścieżka wydeptana wzdłuż rzeki. Prawidłowo, zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego oceniono, że tak wyglądający teren nie nosi żadnych cech celowego urządzenia zieleni parkowej i parkowej infrastruktury. Postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, zebrano dostępny materiał, który poddano całościowej analizie, a wnioski z niej wyciągnięte są zgodne z doświadczeniem życiowym. Brak podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez wadliwą ocenę materiału dowodowego.

W konsekwencji nie jest zasadny zarzut niewłaściwego zastosowania art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. Skoro w sprawie wywłaszczony grunt w części nie został wykorzystany na cel wywłaszczenia, to w tym zakresie podlega on zwrotowi i zastosowanie wskazanych przepisów prawa materialnego było w sprawie uzasadnione.

Nie uzasadniają uwzględnienia skargi także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w z. z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. Sąd I instancji rozpoznał skargę na decyzję i zastosował środek znany ustawie, oddalając skargę, nie mógł zatem naruszyć art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. ma charakter wynikowy, skoro w sprawie zasadnie nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to Sąd I instancji nie miał podstaw do zastosowania tego przepisu.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Następstwo prawne po zmarłej uczestniczce postępowania zostało ustalone w oparciu o przedłożone dokumenty, co w aspekcie procesowym Naczelny Sąd Administracyjny uznał za wystarczające. W przypadku śmierci strony, warunkiem dalszego prowadzenia postępowania, zgodnie z art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jest m. in. zgłoszenie się lub wskazanie następców prawnych zmarłego. W tym zakresie wystarcza, że fakt następstwa prawnego zostanie wykazany w postępowaniu. Już na tle k.p.c. ukształtowało się zapatrywanie, że nie jest konieczne wykazanie następstwa prawnego postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku (zob. literaturę i orzecznictwo powołane (w:) Kodeks postępowania cywilnego..., t. 1, red. Z. Resich, W. Siedlecki, s. 308; tak też orzeczenie SN z 19 czerwca 1975 r., III CRN 102/75, OSN 1976, nr 6, poz. 138). Należy jednak podkreślić, że chodzi tu wyłącznie o procesowe zagadnienie kontynuowania postępowania, natomiast w sferze materialnoprawnej brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia może wywrzeć skutki związane z nieudowodnieniem praw wynikających z dziedziczenia stosownie do art. 1027 k.c. (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 21 grudnia 2011 r., II SA/Go 589/11 oraz P. Grzegorczyk [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, red. T. Ereciński, Warszawa 2016, art. 180, art. 181).