I GSK 1264/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-19	
Data wpływu	2023-10-19	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Anna Apollo /przewodniczący/
Joanna Wegner
Marek Krawczak /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6559	
Hasła tematyczne	Inne	
Sygn. powiązane	I SA/Ke 234/23	
Skarżony organ	Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 106 § 3, art. 133 § 1, art. 113 § 1;; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 nr 0 poz 2742; § 2 pkt 4 lit. e, § 10 ust. 3;; Rozporządzenie Ministra  Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz  wypłaty pomocy finansowej na operacje typu Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę w ramach  działania Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie  dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2022 nr 0 poz 2422; art. 23 ust. 1, art. 45 ust. 1 pkt 1;; Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 234/23 w sprawie ze skargi C. S. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr 9013-00000002046/23 w przedmiocie przyznania pomocy dla producentów rolnych oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 234/23 oddalił skargę C. S. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 6 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarżący, zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi, rozpoznanie skargi na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych za obie instancje.

Na podstawie art. 174 pkt 2 (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

- naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. przez oddalenie wniosku dowodowego złożonego na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. o zobowiązanie organu do udzielenia informacji dotyczącej następujących kwestii: 1) Czy w okresie 13.12.2022 - 7.02.2023 występowały problemy z funkcjonowaniem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR? 2) W czym przejawiały się problemy z funkcjonowaniem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR? 3) Czy w związku z problemami związanymi z funkcjonowaniem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR do wnioskodawców, którzy złożyli wnioski o przyznanie pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji Ukrainę", wysyłane były informacje o możliwości złożenia uzupełnień wniosku?, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż informacja od Organu mogła potwierdzić twierdzenie Skarżącego, że podczas składania jego wniosku wystąpiły problemy techniczne z działaniem PUE ARiMR, które spowodowały, że system ten nie przyjął przesłanych załączników, a także mogła ukazać sposób postępowania organu wobec innych wnioskodawców, którzy napotkali na problemy techniczne z działaniem ww. platformy;

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2422 ze zm., dalej jako: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich") w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ przerzucił ciężar wadliwego działania władzy publicznej na Skarżącego,

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przez niezastosowanie w sprawie, tj. nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ II instancji dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wadliwy, uznając, że Skarżący nie spełnił przesłanek uzyskania pomocy.

Jednocześnie na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie, tj.:

- § 10 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2022, poz. 2742, dalej: "rozporządzenie") w zw. w zw. art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zw. z art. 134 §1 p.p.s.a. przez bezzasadne tolerowanie błędu subsumcji popełnionego przez organy administracji polegającego na zastosowaniu przepisu, który: 1) został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w zakresie, w jakim uniemożliwia on dokonanie zmian we wniosku lub w dokumentach dołączonych do tego wniosku bez wezwania kierownika biura powiatowego Agencji po upływie 7 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków, wprowadzając termin o charakterze materialnoprawny, 2) jest niezgodny z art. 23 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny sporządził uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., przedstawiając jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta ma charakter szczególny, gdyż wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Sądem odwoławczym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny sprowadził swoją dalszą wypowiedź tylko do rozważań, oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu, których w niniejszej sprawie z urzędu nie stwierdzono.

Przypomnieć należy, że zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r. Dyrektor Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Kielcach utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kielcach (Kierownik) z dnia 14 marca 2023 r. o odmowie Skarżącemu przyznania pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę".

Z akt sprawy wynika, że w dniu 18 stycznia 2023 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy na operację typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" w ramach działania "Nadzwyczajne tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych wpływem rosyjskiej inwazji na Ukrainę" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

W wyniku rozpatrzenia wniosku organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanej pomocy finansowej z powodu niespełnienia przez stronę jednego z warunków określonych w § 2 pkt 4 lit a-h rozporządzenia, a stanowisko to zaaprobował organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w której podniósł, że napotkał problemy techniczne w załączeniu do wniosku dokumentów - załączników, podnosząc jednocześnie, że materialnoprawny charakter terminu do złożenia wniosku o pomoc dotyczy jedynie samego wniosku, nie zaś załączników. Twierdził, że spełnił warunki określone w § 2 pkt 4 lit. e i g rozporządzenia. W tym zakresie podał, że w dniu 4 stycznia 2021 r. wystąpił z wnioskiem o płatność, co świadczy o zrealizowaniu operacji modernizacyjnej oraz dołączył do skargi umowę kompleksową sprzedaży energii elektrycznej z dnia 19 kwietnia 2021 r. na okoliczność wypełnienia przesłanki określonej literą g ww. przepisu rozporządzenia, czyli wytwarzania energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii.

WSA w Kielcach oddalił skargę, przyznając rację organowi, że wnioskodawca nie wykazał w przewidziany prawem sposób jakoby wypełniał co najmniej jeden z warunków opisany w § 2 pkt 4 lit. a-h rozporządzenia, co było warunkiem koniecznym do przyznania wnioskowanej pomocy.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy uznać, iż nieskuteczny jest zarzut kasacyjny naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku dowodowego złożonego na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. o zobowiązanie organu do udzielenia informacji. Przepis artykułu 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. W powołanym przepisie ustawodawca ustanowił wyjątek od zasady, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organami administracji. Nie można przyjąć, że przepis ten ustanawia jakikolwiek obowiązek, bowiem po pierwsze ustawodawca posłużył się czasownikiem modalnym "może", przyznając sądowi swobodę oceny zasadności takiego działania. Po drugie sąd dysponuje luzem decyzyjnym w tej kwestii, skoro potrzeba przeprowadzenia dowodu uwarunkowana jest stanem niezbędności do wyjaśnienia istotnych wątpliwości sądu i brakiem przeszkody w postaci nadmiernego przedłużenia postępowania. Wszystkie cztery wspomniane czynniki: niezbędność do wyjaśnienia, wystąpienie wątpliwości, ich istotność i brak nadmierności przedłużenia procesu mają charakter ocenny i podlegają rozważeniu przez sąd na podstawie okoliczności danej sprawy oraz charakteru wnioskowanych dowodów, które miałyby zostać ewentualnie przeprowadzone. Z kolei przez "dostateczne wyjaśnienie sprawy", o którym mowa w art. 113 § 1 p.p.s.a., rozumie się nie konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz stan zdolności sprawy do wydania wyroku, a zatem dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie.

W tej sprawie Sąd I instancji nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, uwzględniającego żądanie strony skarżącej złożone na rozprawie, dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a ocena ta nie wzbudza uzasadnionych wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia, przeprowadził dowód z dokumentów załączonych do skargi.

Przypomnieć należy, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia pomoc przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 39c ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 (...), któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym", jeżeli ten rolnik lub jego małżonek:

1) zgłosił do dnia 15 maja 2022 r. do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, oznakowanie łącznie co najmniej 10 sztuk zwierząt gatunku świnia (Sus scrofa) urodzonych w siedzibie stada posiadacza tych zwierząt w okresie od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 marca 2022 r.;

2) zgłosił do dnia rozpoczęcia naboru wniosków o przyznanie pomocy do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, oznakowanie co najmniej 1 sztuki zwierzęcia gatunku świnia (Sus scrofa) urodzonego w siedzibie stada posiadacza tego zwierzęcia od dnia 1 kwietnia 2022 r.;

3) prowadził do dnia rozpoczęcia naboru wniosków o przyznanie pomocy działalność rolniczą w zakresie chowu lub hodowli zwierząt gatunku świnia (Sus scrofa);

4) spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:

a) prowadzi produkcję ekologiczną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz.U. poz. 1370),

b) temu rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano pomoc finansową w ramach działania "Działanie rolno - środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej pomocy,

c) temu rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność za zazielenienie na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie wniosku złożonego w 2021 r. oraz ten rolnik lub jego małżonek złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie tej płatności, z tym że w przypadku gdy grunty orne rolnika lub jego małżonka obejmują mniej niż 10 hektarów, to we wnioskach złożonych w 2021 r. i 2022 r. rolnik lub jego małżonek podał co najmniej dwie różne uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), a uprawa główna w 2021 r. i 2022 r. nie zajmuje więcej niż 75% tych gruntów ornych,

d) zrealizował operację obejmującą inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz spełnia warunki, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja w sprawie o przyznanie pomocy finansowej na tę operację w ramach poddziałania:

- "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 lub

- "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020,

e) zrealizował operację typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 obejmującą inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz realizuje zobowiązania związane z pomocą finansową przyznaną na tę operację,

f) zrealizował operację typu "Inwestycje mające na celu ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz realizuje zobowiązania związane z pomocą finansową przyznaną na tę operację,

g) wytwarza energię elektryczną w instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2022 r. poz. 1378, 1383, 2370 i 2687) zlokalizowanej w gospodarstwie rolnym tego rolnika,

h) zrealizował inwestycję zlokalizowaną w gospodarstwie rolnym tego rolnika polegającą na wykonaniu: urządzenia wodnego do ujmowania wód powierzchniowych, na realizację którego uzyskał pozwolenie wodnoprawne, o którym mowa w art. 389 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, lub stawu, na wykonanie którego dokonał zgłoszenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 394 ust. 1 pkt 9 Prawa wodnego.

W skardze kasacyjnej nie podważono stanowiska Sądu I instancji, iż analiza złożonego wniosku wskazuje jednoznacznie, że skarżący nie zaznaczył żadnego pola w części III "informacja o złożonych załącznikach". Widnieje tam rubryka "inne" oraz rubryka "kopia umowy kompleksowej albo kopia umowy sprzedaży energii elektrycznej (...)". Już zatem sama treść wniosku wskazuje na okoliczność, że wnioskodawca nie dołączył w stosownym terminie koniecznych załączników.

Wskazać również należy, iż Sąd I instancji weryfikując dołączone do odwołania dokumenty prawidłowo stwierdził, że umowa z dnia 27 lipca 2020 r. zawarta ze spółką Arenella, dotycząca wykonania instalacji fotowoltaicznej, oświadczenie złożone w imieniu tej spółki o wykonaniu instalacji oraz faktury zapłaty za dostawę i montaż instalacji fotowoltaicznej nie są dowodami, o których mowa w § 10 ust 2 pkt 1 rozporządzenia, zatem nie potwierdzają spełnienia warunku o którym mowa w § 2 pkt 4 lit g rozporządzenia. Natomiast spełnienia warunku objętego § 2 pkt 4 lit. e rozporządzenia nie dowodzą załączone do odwołania faktura dokumentująca zakup wozu asenizacyjnego oraz specyfikacja techniczna do tej faktury. Mogą one jedynie potwierdzać podejmowanie czynności w procesie realizacji umowy modernizacyjnej, natomiast na ich podstawie nie można wyprowadzić wniosku o zrealizowaniu operacji typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" oraz realizowaniu zobowiązania związanego z pomocą finansową przyznaną na tą operację. Załączone do odwołania dokumenty nie potwierdziły również spełnienia warunku o którym mowa w § 2 pkt 4 lit e rozporządzenia. Uznać zatem należy również, że również załączone do odwołania dokumenty nie są tymi, o których mowa w rozporządzeniu i tym samym nie potwierdzają spełnienia warunków koniecznych do przyznania wnioskowanej pomocy.

Podnosząc zarzut przepisów postępowania skarżący kasacyjnie wskazał na uchybienie przepisom art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 8 § 1 k.p.a.

Zauważyć należy, że w świetle art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2298) organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, a także jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten (wcześniej art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013; t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1105) w istotny sposób modyfikuje zatem obowiązki organów ARiMR w stosunku do reguł obowiązujących na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego. Ograniczeniu uległy bowiem niektóre z podstawowych zasad, takie jak: zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Organy administracji publicznej nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przy czym wprowadzone w tym przepisie istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a., wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nadto, w pozostałych obowiązkach organów, takich jak: udzielanie stronom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnienia im czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, ustawodawca uzależnił aktywność organów ARiMR od złożenia przez wnioskodawcę stosownego żądania.

Nie sposób uznać, aby w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów administracji publicznej - art. 8 § 1 k.p.a.

Wyrażona w tym przepisie zasada pogłębiania zaufania obywateli służy zagwarantowaniu praw strony postępowania. Jak wskazuje się w orzecznictwie, z zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak przeprowadzonego postępowania, mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. W tym zakresie nie można organowi II instancji zarzucić naruszenia zasady zaufania. To, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji nie oznacza, że doszło do naruszenia zasady zaufania. Sposób przeprowadzenia w tej sprawie postępowania nie potwierdza zasadności zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a.

Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej prawidłowo uznał Sąd I instancji, iż Skarżący nie wykazał istnienia problemów technicznych w funkcjonowaniu aplikacji.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się wydruk komunikatu o dostępności systemu Platformy Usług Elektronicznych (PUE), platformy za pośrednictwem której można było składać wnioski o przedmiotową pomoc. Z treści tego komunikatu wynika, że system był niedostępny w dniach 6 stycznia, 16 i 17 marca 2023 r., natomiast czasowe problemy z dostępem do aplikacji PUE zanotowano w dniach od 10 do 14 marca 2023 r. Powyższe informacje dowodzą, że w terminie składania wniosków oraz dopuszczonym czasie ich zmian nie było żadnych problemów technicznych w funkcjonowaniu aplikacji, które uniemożliwiałyby prawidłowe przesłanie wniosku wraz z załącznikami.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy również z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Stawiane przez skarżącego tezy o wadliwości § 10 ust. 3 rozporządzenia są nieuzasadnione. Zgodnie z tym przepisem dokonanie przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy niewynikających z wezwań kierownika biura powiatowego Agencji zmian we wniosku o przyznanie pomocy lub w dokumentach dołączonych do tego wniosku po upływie 7 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy nie ma wpływu na przyznanie pomocy i jej wysokość. Rozporządzenie zawiera więc jasne i jednoznaczne w swojej treści przepisy określające i wyjaśniające, w jakim terminie wniosek powinien zostać złożony, co powinien zawierać składany wniosek o pomoc oraz przy pomocy jakich dokumentów można wykazać spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących przyznanie żądanej pomocy. Zarzuty, iż ww. przepis został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz jest niezgodny z art. 23 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, nie zostały wystarczająco skonkretyzowane i odniesione do okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Skarga kasacyjna nie zawiera bowiem szerszej argumentacji popierającej te zarzuty skargi kasacyjnej. Ponadto, WSA w Kielcach nie stwierdził, iż "Skoro więc określony nim termin na dokonanie zmian we wniosku i załączonych dokumentach ma charakter materialnoprawny, to wykazanie spełnienia przesłanek uzyskania dofinansowania przez Skarżącego na etapie postępowania odwoławczego i sądowoadministracyjnego nie ma żadnego znaczenia". Wyraził jedynie pogląd, iż nie ma racji Skarżący, iż zakreślony w § 10 ust. 3 rozporządzenia termin dotyczył tylko samego wniosku, natomiast nie dotyczył załączników. Istotne jest również, iż Sąd I instancji w sposób szczegółowy odniósł się do dokumentacji składanej przez Skarżącego wraz z odwołanie oraz na etapie skargi do sądu administracyjnego, jak również do tego czy Skarżący na podstawie tych dokumentów wykazał zaistnienia warunków niezbędnych do przyznania żądanej pomocy. Co więcej w zakresie dokumentów załączonych do skargi Sąd I instancji dopuścił dowód z tych dokumentów wydając stosowne postanowienie.

Odnoszących się do złożonych przez stronę skarżącą dokumentów WSA w Kielcach wskazał, iż złożenie umowy kompleksowej sprzedaży energii z dnia 19 kwietnia 2021 r. na etapie skargi do WSA w Kielcach nie mogło mieć wpływu na wynik kontroli zaskarżonej decyzji. Nie mogły mieć bowiem wpływu na wynik sprawy dokumenty złożone z uchybieniem materialnoprawnego terminu określonego przepisami prawa. Złożenie tej umowy w sprawie już po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji ocenił jako spóźnione i tym samym nie mające wpływu na wynik oceny zaskarżonej decyzji.

W kwestii spełnienia warunku z § 2 pkt 4 lit. e rozporządzenia Sąd I instancji przeanalizował załączone do skargi dokumenty i odniósł się do twierdzeń strony skarżącej, iż spełniła ona warunek zrealizowania operacji typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego PROW na lata 2014-2020, obejmującej inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu oraz realizacji zobowiązania związanego z pomocą finansową przyznaną na tę operację wskazując, iż z analizy akt, dotyczących realizacji umowy 323/20, a załączonych przez organ do akt administracyjnych sprawy niniejszej wynika, że skarżący kasacyjnie wycofał złożony w dniu 4 stycznia 2023 r. wniosek o płatność. Uczynił to pismem z dnia 22 lutego 2023 r., złożonym do organu w tym samym dniu. Następnie organ pismem z dnia 27 lutego 2023 r. wyraził zgodę na cofnięcie wniosku. Dalej skarżący w dniu 3 marca 2023 r. wniósł o wprowadzenie zmian do umowy 323/20 w zakresie zwiększenia zwrotu kosztów poniesionych oraz terminu realizacji operacji. W następstwie powyższego doszło w dniu 24 maja 2023 r. do zawarcia aneksu nr 3 do umowy 323/20, w który dokonano zmian poszczególnych paragrafów umowy pierwotnej, przez co zwiększono wysokość przyznanej pomocy oraz określono, że beneficjent ma obowiązek złożenia wniosku o płatność po zakończeniu realizacji całości operacji w terminie od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 15 czerwca 2023 r.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż z powyższego wynika, że skarżący kasacyjnie - na dzień sporządzenia skargi do WSA, tj. 8 maja 2023 r. - był świadomy, że złożony w dniu 4 stycznia 2023 r. wniosek o płatność nie wywiera żadnego prawnego skutku, a do zakończenia realizacji całości operacji jeszcze nie doszło.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.