Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 26 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2018 r, nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji zbiornika wodnego odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

We wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych skarżący wskazał, że od roku jest osobą bezrobotną, nie zarejestrowaną

w Urzędzie Pracy. Wraz z 16 letnim synem pozostaje na wyłącznym utrzymaniu żony, zatrudnionej w [...] z wynagrodzeniem miesięcznym około [...] zł.

Skarżący zobowiązany do przedłożenia dodatkowych dokumentów przy piśmie z 24 września 2018 r. nadesłał wyciąg z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiąc, kserokopie faktur za energię elektryczną oraz zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o osiągnięty dochodzie w roku 2016 ([...] zł) i 2017 r.

([...] zł).

Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności.

Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się

o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie

i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości

o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04).

Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem

w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób samotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04).

Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem, zatem przytoczone we wniosku okoliczności, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.

Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, Sąd nie może pominąć faktu, że pozostaje on w związku małżeńskim. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy

z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny.

Interpretacja powołanych regulacji prowadzi do wniosku, że skarżący inicjujący spory sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który jest zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Skarżący, jak oświadczył wraz z żoną i synem utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia za pracę żony. Skarżący jest mężczyzną w sile wieku ([...] lata), który nie legitymuje się statusem osoby bezrobotnej, nie jest osobą niepełnosprawną ani schorowaną. Z tej przyczyny nie sposób przyjąć, że pozostaje na utrzymaniu żony, nie podejmują choćby pracy dorywczej, czy sezonowej (brak zadeklarowanego dochodu) i nie partycypuje w kosztach utrzymania domu.

Z treści przesłanych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że każdego miesiąca na rachunku pozostaje kwota wolnych środków (czerwiec – [...] zł, lipiec – [...] zł, sierpień – [...] zł). Już choćby z tego powodu uwzględnienie wniosku jest niemożliwe, bowiem posiadanie wolnych środków nie wskazuje na trudności finansowe i możliwość skorzystania z instytucji prawa pomocy przewidzianej dla osób bez dochodów bądź posiadających dochód na granicy fizycznego przetrwania.

Sytuacja finansowa skarżącego nie przedstawia się zatem jako trudna. Natomiast bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt spłacania kredytu. Co do zasady bowiem zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa względem obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Poza tym udzielenie stronie kredytu świadczy o posiadaniu przez nią zdolności kredytowej tj. zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie.

Uznać zatem należy, że skarżący nie wykazał, aby przy osiąganych wspólnie z żoną dochodach nie był w stanie wygospodarować kwoty [...] zł tytułem wpisu od skargi.

Z powołanych względów, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.