Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr) Sędziowie WSA Zofia Skrzynecka Asesor Wojciech Czajkowski Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług oddała skargę

Decyzją z dnia "[...]" r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej,po rozpoznaniu odwołania M. M. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]"r. nr "[...]" odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za wrzesień 2001r. w kwocie 75.333 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, które na dzień wydania decyzji wynosiły 49.758 zł.

W motywach decyzji przedstawiono ustalenia i wnioski organu odwoławczego, które były następujące:

W dniu 17 grudnia 2004r. wpłynął do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek M. M. o umorzenie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę.

Wydana przez organ I instancji decyzja z dnia "[...]" r. została uchylona decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpoznając ponownie wniosek, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zmierzające do ustalenia, czy w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające jego pozytywne rozpatrzenie w trybie art.67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W wydanej w dniu "[...]" r. decyzji odmówił umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

W odwołaniu podatniczka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreśliła, iż jest samotną matką z dwojgiem małych dzieci, ponieważ w listopadzie 2000 roku zmarł jej mąż. Aktualnie rodzina utrzymuje się z renty po ojcu i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Pozostaje bez pracy, zamieszkuje w domu będącym własnością Państwa C. i G., ponosząc koszty utrzymania mieszkania.

Podatniczka wysunęła pod adresem organu I instancji zarzuty, iż znając jej zamiary związane ze sprzedażą majątku, nie uprzedził, iż konieczna będzie zapłata podatku należnego od towarów i usług.

Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił odwołania. Wskazał na treść art.67 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej wg którego w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Wywiódł, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie ubiegającego się o ulgę lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, sprawność działania aparatu państwowego. Nawet jeśli organ podatkowy stwierdzi istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w rozumieniu powyższych unormowań, to ze względu na uznaniowość decyzji wydanej w trybie art.67 § 1 Ordynacji podatkowej, nie jest zobowiązany do zachowania zgodnego z wnioskiem podatnika.

Wskazał, że w postępowaniu wyjaśniającym sytuację podatniczki ustalono, iż zaległość podatkowa w kwocie 75.333 zł wynika z rozliczenia podatku od towarów i usług za wrzesień 2001 roku. W deklaracji VAT-7 złożonej w dniu 23 października 2001 roku, podatniczka wykazała sprzedaż stacji paliw za kwotę netto 425.305 zł. Podatek należny od tej transakcji wyniósł kwotę 93.567 zł, która została pomniejszona o kwotę podatku naliczonego. Złożone rozliczenie dowodzi, iż M. M. była świadoma, iż sprzedaż majątku firmy wiąże się z koniecznością dokonania wpłaty podatku należnego od towarów i usług. W tych okolicznościach twierdzenie, iż zaskoczeniem dla niej była konieczność uiszczenia podatku VAT, pozostaje w sprzeczności z treścią deklaracji.

Pomimo uzyskania całości zapłaty za sprzedaną we wrześniu 2001 roku stację paliw, nie dokonała wpłaty należnego zobowiązania podatkowego. Również inne dochody: z tytułu sprzedaży samochodu (4.700 zł) oraz domu mieszkalnego (200.000 zł) przekraczające istniejącą zaległość podatkową nie zostały przeznaczone na zaspokojenie należności publicznoprawnych. Środki uzyskane ze sprzedaży podatniczka wydatkowała wyłącznie na uregulowanie należności wobec swoich kontrahentów i zadłużenia wobec banku.

Mając na uwadze oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 10 czerwca 2005r. organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że aktualna sytuacja wnioskodawczyni jest trudna. Utrzymuje się wraz z dwojgiem dzieci z renty rodzinnej otrzymywanej miesięcznie w wysokości 562,48 zł i świadczenia z pomocy społecznej w kwocie 426 zł, łącznie 988,48 zł. Zamieszkuje w domu będącym własnością Państwa G. i C., ponosząc miesięcznie opłaty związane ze zużyciem wody i kanalizacją w kwocie 30 zł, wywozem nieczystości - 12,30 zł, używaniem telefonu 31,72 zł, zużyciem gazu ziemnego 117 zł i energii elektrycznej 73,62 zł - łącznie w miesiącu koszty 264,64 zł. Z pisma z dnia 2 września 2005 roku wynika, że w najbliższym czasie dom zostanie sprzedany, a M. M. będzie zmuszona zmienić miejsce zamieszkania.

Uznał jednak, mając na względzie interes publiczny oraz okoliczności powstania zobowiązania, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której podatnik daje priorytet swoim zobowiązaniom cywilnoprawnym, pozostawiając nieuregulowane zobowiązania podatkowe, aby następnie występować o ich umorzenie. Podkreślił, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym akceptowany jest pogląd, że zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny. Możliwość natomiast umorzenia zaległości podatkowych jest odstępstwem od tej zasady i powinna mieć charakter wyjątkowy. Ten wyjątkowy charakter powoduje, że nie mogą stanowić podstawy do umorzenia wszelkie okoliczności będące następstwem określonych decyzji podatnika takich jak w niniejszej sprawie tj. przekazania przez zainteresowaną posiadanych środków na spłatę istniejących długów z pominięciem wierzyciela publicznoprawnego.

M. M. pismem z dnia 10 października 2005r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "odwołanie" od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej wnosząc o jego przychylne rozpatrzenie.

W uzasadnieniu przedstawiła sytuację, która doprowadziła do powstania zaległości w podatku VAT za wrzesień 2001r. Uważa, że niesłusznie organy podatkowe jako argument przemawiający za nieuwzględnieniem jej wniosku o umorzenie podatku przyjmują fakt nieuiszczenia podatku, gdy posiadała środki finansowe. Wskazuje, że część środków z dokonanej w dniu 10 września 2001r. sprzedaży majątku w wysokości 28.761,83 zł przekazała na rzecz Urzędu Skarbowego tytułem wcześniejszego zadłużenia. Resztę musiała przeznaczyć na spłatę kredytu w wysokości 422.505,54 zł. W Urzędzie Skarbowym kilka osób wiedziało dlaczego sprzedaje majątek i nikt nie powiedział jej, że po sprzedaży powstanie obowiązek zapłaty podatku. Jej tragiczna sytuacja po śmierci męża była znana również Sądowi Rejonowemu, który udzielił zgody na sprzedaż majątku małoletnich dzieci. Nie uwidacznia się ona w dokumentacji podatkowej, na której opiera się Urząd Skarbowy. Zobowiązana była też do spłaty zadłużenia męża w kwocie 54.996 zł wraz z odsetkami. Żeby pokryć zadłużenie sprzedała nie tylko stację paliw ale także dom, w którym za zgodą obecnych właścicieli zamieszkuje tylko do czasu jego sprzedaży. Aktualnie nigdzie nie pracuje, utrzymuje się wraz z dziećmi z renty rodzinnej i zasiłku dla matek samotnie wychowujących dzieci. Nie posiada żadnego majątku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim, w związku z tym, że w treści "odwołania" skarżąca zawarła postulat jego przychylnego rozpatrzenia wyjaśnić należy, że sąd administracyjny w ramach kontroli legalności działania organów administracji publicznej nie ma kompetencji do bezpośredniego rozstrzygania o prawach i obowiązkach strony postępowania podatkowego, a wiec nie może umorzyć zobowiązania podatkowego. Stosownie do art.145 § 1 pkt 1 lit.a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Sąd może jedynie uchylić decyzję, gdy stwierdzi, że została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane w oparciu o art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005r. nr 8, poz.60 z p. zm.), który stanowi, że w wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Użyte w tym przepisie sformułowanie "ważny interes podatnika lub interes publiczny" są pojęciami nieostrymi i zawierają szeroki zakres pojęciowy. Według utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, na co organ podatkowy II instancji się powołuje, umorzenie zobowiązań podatkowych ma charakter wyjątku od zasady płacenia podatku a więc może nastąpić w razie zaistnienia szczególnych sytuacji.

Pozostawione jest uznaniu organów podatkowych, zatem kontroli Sądu podlega nie samo uznanie lecz uzasadnienie stanowiska organu. Podkreślić bowiem należy, iż z art.67 § 1 Ordynacji podatkowej wynika uprawnienie organu a nie obowiązek umorzenia podatku, nawet w sytuacji istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Oznacza to również, iż ustawodawca pozostawił w gestii organów podatkowych ocenę, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie, jak również zakres ewentualnego umorzenia zobowiązania.

Rozpatrując niniejszą sprawę organy podatkowe uznały, że podnoszone przez podatniczkę okoliczności faktyczne tj. nieuzyskiwanie żadnych dochodów poza rentą rodzinną oraz zasiłkiem z pomocy społecznej dla osób samotnie wychowujących dzieci oraz nie posiadanie żadnego majątku z którego byłaby możliwa zapłata podatku wskazują na jej bardzo trudną sytuację. Odmówiły jednak przyznania ulgi w zapłacie podatku z uwagi na to, że posiadając środki ze sprzedaży majątku skarżąca nie przeznaczyła żadnych kwot na zapłatę zobowiązań podatkowych wynikających ze sprzedaży.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy i mieści się w ramach uznania administracyjnego, ustalonego treścią art.67 § 1 Ordynacji podatkowej.

Aczkolwiek śmierć współmałżonka niewątpliwie była zdarzeniem losowym to przecież, wbrew argumentom zawartym w skardze, skarżąca sama była podatnikiem prowadzącym niezależnie od męża działalność gospodarczą i znane jej były zasady rozliczeń należnych podatków. Należy więc podzielić stanowisko organów podatkowych, że sprzedaż majątku i uregulowanie innych zadłużeń z wyjątkiem należności publicznoprawnych (a w szczególności podatku WAT, który nabywca odliczył) stanowi okoliczność która negatywnie wpływa na ocenę "słusznego interesu" podatnika przemawiającego za umorzeniem podatku.

Uznając, że będąca przedmiotem badania decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

B.S./W.P.