Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

II OZ 1374 / 11 POSTANOWIENIE Dnia 19 stycznia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 656/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia oddalić zażalenie.

II OZ 1374 / 11

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu [...] w B. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Stowarzyszenie [...] działa na rzecz ochrony środowiska naturalnego. Sąd stwierdził, iż analiza przedłożonych dokumentów pozwala na ustalenie, że Stowarzyszenie utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich (13 członków po 5 zł, co daje 65 zł miesięcznie). Taki sposób finansowania wynika z § 9 Regulaminu Stowarzyszenia z 10 listopada 2009 r. W 2010 r. z tego tytułu zebrało 1.390 zł, co po potrąceniu kosztów dało wynik finansowy dodatni wielkości 802 zł. Zebrane w 2010 r. składki, w skład, których wchodzą również składki opłacone z góry za I kwartał 2011 r., jak również pozostałe środki finansowe zostały spożytkowane na: współorganizację konferencji dotyczącej gospodarki odpadami, korespondencję i zakup papieru. W konsekwencji na dzień 30 września 2011 r. na koncie Stowarzyszenia pozostawała kwota zaledwie 4,80 zł, a w kasie 1,21 zł.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na szeroko zakreślony przedmiot działalności Stowarzyszenia i stwierdził, iż ustalone przez Stowarzyszenie przychody nie zapewniają skutecznej realizacji jego celów, którym jest między innymi udział w procedurze sądowoadministracyjnej. W ocenie Sądu okoliczność, że skarżący nie prowadzi działalności przynoszącej dochód, nie oznacza jeszcze uprzywilejowanej pozycji w uzyskaniu zwolnienia od kosztów sądowych. Prawo pomocy powinno, bowiem być przyznawane podmiotom, które z przyczyn od siebie niezależnych nie mogą zgromadzić koniecznych środków na prowadzenie postępowania sądowego, a nie podmiotom, które nie podejmują żadnych dodatkowych starań o ich pozyskanie. Nie wynika natomiast z akt, by Stowarzyszenie podjęło jakiekolwiek działania, aby zgromadzić inne niż składki członkowskie środki finansowe na realizację swej działalności, w zakresie której (wobec treści § 5 ust. 2 Regulaminu) należało uwzględnić także postępowanie przed sądem administracyjnym. W takiej sytuacji kilkuzłotowy stan konta bankowego lub kasy organizacji, a nawet ewentualne ujemne jej saldo finansowe, nie stanowi wystarczającej przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych.

Z przedstawionych wyżej przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) oddalił rozpoznawany wniosek.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie [...] w B. wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak podkreśliło Stowarzyszenie Sąd pierwszej instancji pominął fakt, iż koszty do tej pory przez nie poniesione to wydatki na sporządzenie kilkudziesięciu kopii skargi. Zatem nie jest tak, że Stowarzyszenie nie zamierza ponieść niezbędnych kosztów swego udziału.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji skupił się na trafnym wskazaniu, iż wnioskująca o zwolnienie od kosztów sądowych organizacja, chcąc aktywnie realizować cele statutowe poprzez udział w postępowaniu sądowym, winna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów związanych z takim postępowaniem. Zauważyć, bowiem należy, iż Stowarzyszenie musi mieć świadomość, iż przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, powinno liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 271/08 i II OZ 266/08, niepubl., z dnia 24 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 360/08, niepubl.; z dnia 26 sierpnia 2008 r. sygn. akt II OZ 816/08, niepubl.). Również w piśmiennictwie przyjmuje się, iż osoba prawna, czy też inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. J. P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LexisNexis, Warszawa 2006 r., str. 504). Zasadnie, zatem wskazał Sąd pierwszej instancji, że skarżące Stowarzyszenie winno w taki sposób określić lub zmienić zasady swojego finansowania, aby zapewnić możliwość uzyskania przychodów pozwalających na realizację podejmowanych zadań.

Warto również zwrócić uwagę na to, iż fakt wydatkowania posiadanych środków, utrzymywanych dodatkowo na niskim poziomie, na realizowanie innych celów Stowarzyszenia nie może uzasadniać przeniesienia ciężaru prowadzenia jego działalności na Skarb Państwa. Stowarzyszenie powinno, bowiem było, co do zasady samo zabezpieczyć środki na swoją działalność. Wyjaśnienia wymaga, iż instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania stronie skutecznego dostępu do sądu w żadnym razie nie oznacza konieczności zagwarantowania jej bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów.

Odnosząc się do argumentacji zażalenia, odnośnie wydatkowania środków Stowarzyszenia na "kilkadziesiąt kopii skarg", zauważyć przede wszystkim trzeba, iż krąg stron i uczestników poza skarżącym Stowarzyszeniem został określony na cztery podmioty, zaś wykorzystanie posiadanych środków tylko na te kopie nie przesądza jeszcze, z przyczyn powyżej określonych, o spełnieniu przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja zawarta w zażaleniu nie podważa oceny dokonanej w zaskarżonym orzeczeniu. Ta została, bowiem oparta na ustaleniach faktycznych zawartych w zebranym materiale dowodowym, co powoduje, że brak jest podstaw do jej kwestionowania.

Ze wskazanych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.