Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu 7 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.L. na postanowienie z punktu trzeciego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 504/24 w przedmiocie kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi J.L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 19 października 2017 r., nr 1001-IOV1.4103.93.2017.28.UCS.U07.AD w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 504/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skarg J.L. (dalej jako: Skarżący, Podatnik) na trzy decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 26 lipca 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług styczeń, luty i marzec 2015 r. w pkt. pierwszym uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji, w pkt. drugim umorzył postępowania podatkowe, a w pkt. trzecim zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz Skarżącego kwotę 21.036 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W zakresie punktu trzeciego w sporządzonym uzasadnieniu do powyższego wyroku wskazano, że o kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając uiszczone wpisy od skarg (7.485zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (3x17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika na podstawie § 14 ust.1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 i 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm., dalej jako: Rozporządzenie) – w tym zakresie Sąd dokonał jednak miarkowania należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia na podstawie art. 206 p.p.s.a., przyznając wynagrodzenie obniżone o połowę tj. w kwocie 13.500zł zamiast 27.000zł. Sąd bowiem zważył, że przedmiotem rozstrzygnięcia były trzy sprawy Skarżącego dotyczące wprawdzie innych okresów rozliczeniowych, lecz tożsamego zagadnienia i tożsamych zarzutów podnoszonych w skargach przez tego samego pełnomocnika.

Od postanowienia o kosztach postępowania sądowego zawartego w punkcie trzecim wskazanego na wstępie wyroku zażalenie wywiódł Podatnik, zarzucając temu postanowieniu naruszenie przepisów art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 3 i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. а) Rozporządzenia.

W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika wedle wnioskowanej w skardze kwoty 27.000 zł.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wziął pod uwagę nakładu pracy pełnomocnika, który w niniejszej sprawie był bardzo rozległy, w tym również na etapie postępowania podatkowego, zamiast tego szablonowo miarkując wynagrodzenie za sam fakt wniesienia tożsamych skarg w trzech rozpoznawanych sprawach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i jako takie podlegało oddaleniu.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast w świetle art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

W myśl art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.

Jak trafnie wskazuje się w literaturze, przykładem zastosowania tej normy w praktyce są wyroki zapadające w sprawach, w których ten sam pełnomocnik wywodzi skargi (skargi kasacyjne) i reprezentuje strony w tożsamych lub zbliżonych stanach faktycznych, objętych jednolitą regulacją prawną (zob. np. postanowienia NSA: z 7.06.2016 r., I OZ 544/16,; z 1.07.2016 r., II GZ 668/16; z 25.01.2019 r., I GZ 502/18; wyroki NSA: z 18.06.2020 r., I OSK 2407/19, oraz z 9.07.2020, I OSK 2822/19, tak M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 206).

Odnotować trzeba, że zaskarżonym wyrokiem z 19 grudnia 2024 r. w sprawie I SA/Rz 504/24 rozstrzygnięto trzy skargi, uprzednio zarejestrowane pod sygnaturami I SA/Rz 504/24 (WPZ 209.458 zł), I SA/Rz 505/24 (WPZ 338.982 zł), I SA/Rz 506/24 (WPZ 149,294 zł). Trafnie przy tym zauważa się w doktrynie i orzecznictwie, że połączenie spraw do wspólnego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia nie pozbawia ich odrębności i nie zmienia faktu, że są to samodzielne sprawy sądowoadministracyjne.

Pełnomocnik Skarżącego wskazując na niewłaściwe jego zdaniem zastosowanie normy z art. 206 p.p.s.a. wskazał na fakt, że Sąd nie wziął pod uwagę nakładu pracy pełnomocnika przy obsłudze wnoszonych spraw, wskazując przy tym dodatkowo na bardzo aktywny udział w postępowaniu podatkowym przed organami administracji skarbowej.

Odpowiadając na tą argumentację po pierwsze należy zaznaczyć, że wynagrodzenie pełnomocnika przyznawane w wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego na mocy przywołanych powyżej art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. dotyczy wyłącznie sądowoadministracyjnego etapu postępowania i nie uwzględnia czynności dokonanych w administracyjnym toku sprawy. Już sam fakt występowania zawodowego pełnomocnika przed organami podatkowymi jest irrelewantny z punktu przyznawanego przez sądy administracyjne wynagrodzenia.

Co do ogólnej argumentacji w zakresie nakładu pracy pełnomocnika i złożoności sprawy należy wskazać, że przywołane Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie stanowi właśnie wyraz prawodawczego uwzględnienia stopnia złożoności i wagi sprawy przy ustalaniu przyznawanego pełnomocnikowi wynagrodzenia – według obiektywnego kryterium wartości przedmiotu zaskarżenia. Abstrahując od każdorazowej adekwatności tego kryterium, samo stosowanie tego Rozporządzenia stanowi wyraz relatywizowania wynagrodzenia pełnomocnika do stopnia zawiłości i wagi sprawy.

Autor zażalenia nie kwestionuje, że w istocie wniesione we wszystkich trzech połączonych sprawach skargi były co do zasady tożsame. Natomiast gdyby wartość przedmiotu zaskarżenia ze wszystkich trzech spraw została hipotetycznie zsumowana i objęta jedną skargą, to według Rozporządzenia pełnomocnikowi w pełnej stawce przysługiwałaby jedynie kwota 10.800 zł. Jednak z uwagi na wydanie przez Organy podatkowe oddzielnych decyzji za poszczególne okresy rozliczeniowe i w konsekwencji złożenie od nich oddzielnych skarg domyślnie uprawnia stronę do żądania przyznania pełnego wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego za każdą sprawę z osobna, nawet w sytuacji późniejszego ich połączenia przez sąd administracyjny. W pewnym sensie zatem Strona nawet po miarkowaniu o połowę uzyskała zasądzenie wyższych kosztów zastępstwa procesowego, aniżeli byłoby jej należne gdyby rozliczenia podatkowe ze wszystkich trzech spraw stanowiłyby przedmiot jednej skargi.

W rezultacie powyższego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie wyliczył koszty zastępstwa procesowego należne podatnikowi z uwzględnieniem art. 206 p.p.s.a. ograniczając je do 50%. Pełnomocnik nie wskazał na okoliczności mogące skutecznie podważyć powyższą ocenę, odnosząc się przy tym do orzecznictwa nie mającego odniesienia bezpośrednio do stanu faktycznego zawisłej sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.