Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości C. sp. z o.o. w upadłości w S. na postanowienie nr 63/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2025 r., znak: WSE.7722.51.2024.MZEG w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę

II SA/Kr 379/25

UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego – ziemskiego w Krakowie postanowieniem nr [...] z 14 maja 2024 r., znak: [...], wydanym m.in. na podstawie art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505), nałożył na [...] – Syndyka masy upadłości – reprezentującego C. sp. z o.o. w upadłości grzywnę 10000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki placu składowego składającego się z: płyty żelbetowej, odwodnienia powierzchniowego, instalacji do przetwarzania odpadów niebezpiecznych (w tym: młyn, rozdrabniarka, taśmociągi), dwóch stalowych zbiorników beczkowych, zewnętrznej instalacji hydrantowej, zlokalizowanego na północnej części dz. nr [...] w S. (decyzja MWINB nr [...] z 8 marca 2018 r.), wskazując przy tym na daty wydania nakazu rozbiórki (2018 r.), doręczenia upomnienia (15 grudnia 2023 r.) i doręczenia tytułu wykonawczego (26 marca 2024 r.), a także to, że (podlegająca umorzeniu) grzywna w celu przymuszenia daje szansę wykonania rozbiórki po niższych kosztach niż w drodze wykonania zastępczego.

W zażaleniu syndyk zwrócił uwagę na to, że w ramach posiadanych środków finansowych częściowo wykonał obowiązek (młyn, rozdrabniarka, taśmociągi), natomiast usunięcie zewnętrznej instalacji hydrantowej w związku z nagromadzonymi odpadami spowoduje wzrost zagrożenia pożarowego. Niezależnie od powyższego stwierdził, że grzywna w celu przymuszenia nie powinna być nałożona na niego, skoro nakaz rozbiórki pochodzi z 2017/2018 r., czyli sprzed ogłoszenia upadłości (6 września 2019 r.). Zdaniem syndyka doszło do naruszenia art. 91 ust. 2 w zw. z art. 236 ust. 1 Prawa upadłościowego przez niezgłoszenie wierzytelności (zobowiązanie wynikające z nakazu rozbiórki stało się płatne z datą ogłoszenia upadłości), a także naruszenia art. 144 ust. 1 i ust. 2 Prawa upadłościowego przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji wobec syndyka, podczas gdy nakaz rozbiórki nałożono bezpośrednio na spółkę przed ogłoszeniem jej upadłości.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem nr 63/2025 z 29 stycznia 2025 r., znak: WSE.7722.51.2024.MZEG, utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy, wskazując przy tym w szczególności, że kwota grzywny stanowi 20% maksymalnej dopuszczalnej, zobowiązanym jest [...] pełniący funkcję syndyka masy upadłości i działający na rzecz spółki w upadłości (I OSK 799/16), a przyjęcie argumentacji syndyka skutkowałoby niemożnością egzekwowania jakiegokolwiek obowiązku niepieniężnego wynikającego z decyzji skierowanej do upadłego, gdy upadłość zostaje ogłoszona już po wydaniu decyzji (II SA/Kr 1123/23, II SA/Kr 653/24).

W skardze syndyk wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji oraz zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym naruszenie art. 144 ust. 1; art. 91 ust. 2 w zw. z art. 236 ust. 1 Prawa upadłościowego przez niezgłoszenie wierzytelności (zobowiązanie niepieniężne wynikające z nakazu rozbiórki stało się z datą ogłoszenia upadłości płatnym zobowiązaniem pieniężnym), a także art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (ograniczenie się do pozytywnej oceny PINB).

W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie był stroną zakończonego przed ogłoszeniem upadłości postępowania w sprawie nakazu rozbiórki, zaś dochodzenie wierzytelności powstałej przed ogłoszeniem upadłości powinno nastąpić przez zgłoszenie jej syndykowi. Nakaz rozbiórki (zobowiązanie niepieniężne) z dniem ogłoszenia upadłości stał się płatnym zobowiązaniem pieniężnym.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa regulujących zastosowanie środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym, zaś zarzuty skargi jawią mu się jako bezzasadne.

Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej: "u.p.e.a."). Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł (art. 121 § 2 u.p.e.a.). Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (art. 121 § 4 u.p.e.a.). Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będzie orzeczone wykonanie zastępcze (art. 122 § 2 u.p.e.a.).

Stan niewykonania obowiązku rozbiórki placu składowego jako przyznany w piśmie z 13 stycznia 2024 r. (k. 44 a.a.) jest niesporny. W aktach zalega upomnienie (k. 40 a.a. – data doręczenia: 15 grudnia 2023 r.) i tytuł wykonawczy (k. 46 a.a. – data doręczenia: 26 marca 2024 r.), zaś przytoczone wyżej – wynikające z przepisów prawa – wymogi i elementy postanowienie o nałożeniu grzywny odpowiednio spełnia i zawiera (k. 50 a.a.). Organ odwoławczy w żadnym razie nie ograniczył się do "pozytywnej oceny PINB" (co wynika już z zestawienia obszerności rozstrzygnięć organów obu instancji), bo szeroko odniósł się do kwestii podnoszonych w zażaleniu, w tym do – stanowiącej oś sporu – kwestii naruszenia przepisów Prawa upadłościowego. Stanowisko organu Sąd w pełni podziela.

W przypadku spraw dotyczących masy upadłości legitymację procesową ma wyłącznie syndyk, który działa na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym (podstawienie procesowe bezwzględne). Syndyk realizuje prawa upadłego w imieniu własnym, przeciwstawiając się żądaniom skierowanym do upadłego. Prawidłowe sprawowanie zarządu masą upadłości nie byłoby możliwe bez jednoczesnego zapewnienia syndykowi możliwości występowania w postępowaniach dotyczących masy upadłości, toteż ustawodawca wprowadził bezwzględnie obowiązującą regulację, że w przypadku ogłoszenia upadłości postępowania dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu (art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego). Podstawienie procesowe polega na tym, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnym (upadły) występuje jako strona w znaczeniu formalnym inny podmiot (syndyk). Przy podstawieniu procesowym bezwzględnym legitymację procesową ma zatem tylko podmiot podstawiony (syndyk). Z art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego wynika legitymacja formalna syndyka do udziału w postępowaniu egzekucyjnym, także wszczętym przed ogłoszeniem upadłości (zob. wyroki WSA w Krakowie wydane w sprawach z innych skarg skarżącego – II SA/Kr 30/21, II SA/Kr 392/24, II SA/Kr 653/24, II SA/Kr 1453/24). W świetle powyższego znaczenia nie może mieć to, że ogłoszenie upadłości nastąpiło 6 czerwca 2019 r., a nakaz rozbiórki przed organem pierwszej instancji orzeczono 20 kwietnia 2017 r. (prawomocny od wyroku reformatoryjnego NSA z 29 sierpnia 2022 r.). Skarżący słusznie zauważa, że zobowiązania niepieniężne stają się z datą ogłoszenia upadłości płatnym zobowiązaniem pieniężnym (art. 91 ust. 2 Prawa upadłościowego), ale nie dostrzega przy tym, że zobowiązanie wynikające z nakazu rozbiórki wcale nie wynika z obligacyjnych stosunków prawnych, a wszak o takie właśnie chodzi w art. 91 ust. 2 Prawa upadłościowego.

Z naprowadzonych względów Sąd orzekł po myśli art. 151 p.p.s.a.