Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 27 czerwca 2025 r. nr IFXIV.7840.6.3.2025 w przedmiocie pozwolenia na budowę uchyla zaskarżoną decyzję.

Pismem nadanym dnia 23 lipca 2025 r. A. M. (dalej: Skarżący), reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skargę na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 27 czerwca 2025 r. nr IFXIV.7840.6.3.2025 w przedmiocie pozwolenia na budowę.

Zaskarżony akt zapadł w następującym stanie faktycznym.

Decyzją nr [...] znak [...] z dnia 27 grudnia 2024 r. Prezydent Miasta B. (dalej: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 z późn. zm., dalej: Pr. bud.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 14 października 2024 r., zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił V. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w J. (dalej: Inwestor), pozwolenia na budowę obejmującego: budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z lokalem usługowym, budowę ścian oporowych oraz budowę parkingu w tym 36 miejsc postojowych, przy danych technicznych: powierzchnia zabudowy 743,49 m2, powierzchnia użytkowa 1877,27 m2, powierzchnia użytkowa mieszkań 1367,72 m2, kubatura 9252 m3, 4 kondygnacje, 20 lokali mieszkalnych, 1 lokal użytkowy, 61 izb mieszkalnych, wysokość 13 m w technologii mieszanej żelbetowo-murowanej, na terenie nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] działki nr [...] i nr [...], z zachowaniem warunków określonych w decyzji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, że po dokonaniu analizy dokumentacji projektowej postanowieniem z dnia [...] r. nałożył obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, wniosek został uzupełniony w dniu 16 grudnia 2024 r. W odniesieniu do zgłoszonych uwag, wyjaśnił m.in., że budynek został zaprojektowany zgodnie z § 21 Uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru obejmującego centrum W., oraz zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru obejmującego centrum W.. Projektowany budynek posiada wysokość 13 m mierzoną zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 z późn. zm., dalej: w.t.) od poziomu terenu przy najniżej położonym wejściu do budynku do górnej powierzchni najwyżej położonego stropu, łącznie z grubością izolacji cieplnej i warstwy ją osłaniającej; projektowana inwestycja nie generuje poziomów hałasu, które przekraczają dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, co jest zgodne z § 6 pkt 6 lit. c planu miejscowego; nie jest zasadny zarzut dotyczący pogorszenia krajobrazu i obniżenia wartości nieruchomości sąsiadujących, żaden przepis prawa nie uzależnia bowiem wydania pozwolenia na budowę od tego, by wartość sąsiednich nieruchomości nie zmniejszyła się; instalacja fotowoltaiczna usytuowana na działce [...] i [...] znajduje się poza zakresem cienia.

Organ stwierdził, że planowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami planu miejscowego, działki położone są na obszarze oznaczonym symbolem: [...], który przewiduje zabudowę wielorodzinną z usługami. Działka posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej projektowanym zjazdem z ul. [...] zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia 12 sierpnia 2024 r. Inwestor uzyskał decyzję z dnia 29 lipca 2024 r. o zezwoleniu na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych użytków [...] i [...]. Przedłożony projekt został: uzgodniony w zakresie zgodności z przepisami odrębnymi, w tym pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, opracowany i sprawdzony przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane, wpisane na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, co zostało potwierdzone zaświadczeniem aktualnym na dzień opracowania projektu.

Decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 16 stycznia 2025 r.

W odwołaniu wniesionym w ustawowym terminie (w dniu 28 stycznia 2025 r.), pełnomocnik Skarżącego podniósł brak zgodności projektu architektoniczno-budowlanego z § 21 pkt 2 lit. j planu miejscowego, ponieważ planowana inwestycja przekracza wysokość 13 m. Zwrócił uwagę na uciążliwości związane z realizacją inwestycji, tj. hałas i emisję zanieczyszczeń, które w ocenie strony odwołującej się przekraczają rozsądną miarę. Organ natomiast nie zbadał wzrostu natężenia ruchu kołowego, bezpieczeństwa drogowego oraz społeczno-gospodarczych skutków przedsięwzięcia. Wskazał też na odmowę dostępu do części akt, w szczególności w zakresie treści porozumienia z dnia 18 czerwca 2024 r. w sprawie korzystania z nieruchomości. W ocenie strony odwołującej się, obniżenie wartości nieruchomości sąsiadujących stoi w sprzeczności z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli. Pełnomocnik zaznaczył, iż jak wynika z notatki organu, w dniu 12 grudnia 2024 r. odbyło się spotkanie pomiędzy Prezydentem Miasta a przedstawicielami Wnioskodawcy. Przeprowadzenie spotkania z pominięciem stron narusza zdaniem strony odwołującej się zasadę czynnego udziału w postępowaniu, natomiast niesporządzenie protokołu z tego spotkania uniemożliwia ustalenie czy w trakcie jego trwania doszło do uchybień rzutujących na rzetelności i prawidłowość postępowania, a także nie pozwala ustalić przyczyn przedłużenia Wnioskodawcy terminu na uzupełnienie dokumentacji. Także błędnie, zdaniem strony odwołującej się, organ nie uznał za strony postępowania osób wymienionych w odwołaniu, mimo położenia ich nieruchomości w bliskiej odległości od planowanej inwestycji. Pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa "celem wykazania niezgodności projektu budowlanego z planem miejscowym".

Odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji wniósł także M. C. podnosząc, że organ nie odniósł się do uwag dotyczących wpływu inwestycji na zacienienie działki nr [...], na której zrealizowana jest instalacja fotowoltaiczna. Zauważył też, że planowana budowa muru oporowego i podniesienie poziomu gruntu może wpłynąć na naturalne odprowadzanie wody opadowej, i spływanie wód na działki nr [...], nr [...] i nr [...].

W piśmie z dnia 13 marca 2025 r. pełnomocnik Skarżącego sformułował wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, natomiast w treści pisma z dnia 14 maja 2025 r. poinformował o prowadzeniu na działce inwestycyjnej prac budowlanych, tj. przygotowań do wykonania podjazdu do planowanej inwestycji.

W związku z pismem organu odwoławczego wystosowanym w trybie art. 136 § 1 k.p.a. o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B., przeprowadził wizję w terenie i nie stwierdził prowadzenia robót budowlanych bądź przygotowawczych, stwierdził wykonanie zjazdu na podstawie decyzji z dnia 12 sierpnia 2024 r. nr [...], prac zakończonych protokołem odbioru zjazdu z dnia 17 kwietnia 2025 r.

Po rozpoznaniu odwołań, Wojewoda Śląski decyzją z dnia 27 czerwca 2025 r. nr IFXIV.7840.6.3.2025, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Po przywołaniu stanu sprawy, organ odwoławczy dokonał analizy materiału dowodowego, i ustalił, że inwestycję zaprojektowano na obszarze oznaczonym symbolem planu [...], przywołał określone w planie parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy i zagospodarowania dla tego terenu oraz stwierdził, że został spełniony warunek co do zgodności planowanej inwestycji z planem miejscowym, zostały spełnione także warunki: projektowanej intensywności zabudowy 0,99 (przy określonej w planie miejscowym na nie więcej niż 1,6), powierzchni zabudowy projektowanego budynku 25,735% (w planie maksymalna 65%), powierzchni biologicznie czynnej 35,046% (w planie minimalna wielkość 30%), wysokości projektowanego budynku 13 m (w planie maksymalna wysokość 13 m), projektowanej geometrii dachu - dach płaski, o kącie nachylenia 2% (w planie dachy płaskie, jednospadowe lub wielospadowe o kącie nachylenia połaci do 45°), projektowanej powierzchni użytkowej obiektów usługowych 263,87 m2 (przy maksymalnej określonej w planie 300 m2). Także ilość miejsc postojowych określono zgodnie z § 8 pkt 1 lit. e planu miejscowego, tj. 40 stanowisk postojowych dla 20 lokali mieszkalnych oraz 10 miejsc postojowych dla lokalu usługowego. Inwestycja posiada dostęp do drogi publicznej zjazdem z ul. [...]. Następnie dokonując analizy zgodności projektu z warunkami technicznymi, organ odwoławczy wskazał, że usytuowanie budynku jest zgodne z § 12 ust. 1 w.t., budynek zaprojektowano bowiem: od strony północnej w odległości 6,29 m od granicy z działką nr [...], od strony wschodniej w odległości 88,30 m od granicy z działką [...], od strony zachodniej 8,21 m od granicy z działką [...] oraz od strony południowej 1,49 m i 2,01 m od granicy z działkami drogowymi [...] i [...], przy czym odległość od krawędzi jezdni wynosi 8,24 m zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 320 z późn. zm.). Również wymóg naturalnego oświetlenia pomieszczeń zawarty w § 13 ust. 1 w.t. został spełniony. Odległość projektowanego budynku od strony północnej - od budynku nr [...] (Odwołującego się M. C.) wynosi 29,58 m, zaś od strony północno-wschodniej - od budynku nr [...] wynosi 32,40 m, zatem w odległości większej niż wysokość projektowanego budynku ([...]). Przeprowadzone Analizy warunków przesłaniania potwierdzają również spełnienie określonego w § 60 w.t. wymogu minimalnego czasu nasłonecznienia pomieszczeń z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi. Inwestycja spełnia również wymogi minimalnych odległości miejsc postojowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, tj. 10 m zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 lit. b w.t., oraz odległości od granicy działki budowlanej nr [...], tj. 6 m od tej granicy zgodnie z § 19 ust. 2 pkt 1 lit. b w.t., w tym wymogi dla stanowisk postojowych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych zgodnie z § 20 w.t. Odległość miejsca gromadzenia odpadów od okien i drzwi budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi wynosi 26,14 m, natomiast od granicy z działką [...] wynosi 6,17 m, spełniając tym wymogi § 23 ust. 1 pkt 1 i 2 w.t., a także § 23 ust. 5 w.t. Organ odwoławczy uznał, że projektowany obiekt nie narusza także pozostałych przepisów warunków technicznych, w tym m.in. odległości urządzeń sanitarno-gospodarczych (przepompowni ścieków sanitarnych o pojemności do 10 m3 - § 36 ust. 1 w.t.), zapewnienia dojścia i dojazdu do drogi publicznej (§ 14 w.t.), usytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe (§ 271-273 w.t.).

Następnie organ odwoławczy stwierdził kompletność przedłożonej dokumentacji projektowej. W ocenie Wojewody przedłożony projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany spełniają wymagania określone w art. 35 ust. 1 Pr. bud.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, wyjaśnił, że brak jest regulacji odnoszącej się do minimalnych poziomów nasłoneczniania dla instalacji fotowoltaicznych, a opisany w warunkach technicznych dostęp do światła słonecznego dotyczy pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, minimalnych odległości między budynkami w strefie śródmiejskiej czy też placu zabaw dla dzieci, natomiast co do odwodnienia terenu inwestycji, zgodnie z pkt ZT.4.3.2. wody opadowe zostaną wprowadzone do zbiornika retencyjnego, następnie przez przepompownie kanałem tłocznym do studni i dalej do sieci kanalizacji deszczowej, zatem nie będą odprowadzane na grunty sąsiednie. Wskazał, że wysokość projektowanego budynku jest zgodna z § 21 pkt 2 lit. j planu miejscowego, która została ustalona na podstawie § 6 w.t., przy czym zadaszenie wyjścia z klatki schodowej na dach wraz z nadszybiem windy jako pomieszczenia techniczne, pozostają bez wpływu na sposób określania wysokości budynku. Organ odwoławczy zauważył, że nieudostępnienie stronie znajdującego się w aktach porozumienia w sprawie korzystania z nieruchomości stanowi uchybienie proceduralne, które nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast ewentualna zmiana wartości nieruchomości sąsiednich nie może być podstawą odmowy wydania pozwolenia na budowę. Wyjaśnił też, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie jest obowiązkiem organu, a w niniejszej sprawie strony przedstawiły stanowiska, były one organowi znane i zdaniem Wojewody brak było potrzeby jej przeprowadzania.

Decyzję doręczono pełnomocnikowi Odwołującego się w dniu 3 lipca 2025 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący. W skardze sformułował względem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zarzuty naruszenia:

1. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez nieodniesienie się w zaskarżonej decyzji do zarzutów naruszenia przepisów postępowania zawartych w odwołaniu, tj. naruszenia art. 7, art. 64 § 2, art. 8, art. 14 § 1a i 2, art. 10 § 1, art. 67 § 1 k.p.a., art. 28 k.p.a. w zw. z art. 144 k.c. w zw. z art. 140 k.c.,

2. art. 89 § 1 i 2 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie rozprawy mimo żądania Skarżącego w sytuacji, gdy przyczyniłoby się to do wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, poznania okoliczności spotkania z dnia 12 grudnia 2024 r., realizacji obowiązku czynnego udziału stron w postępowaniu oraz uzgodnienia interesów stron,

3. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie Uczestnikom innym niż Wnioskodawca czynnego udziału w sprawie,

4. art. 77 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez uznanie, że uchybienie proceduralne organu pierwszej instancji - odmowy udostępnienia Porozumienia w sprawie korzystania z nieruchomości nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie w sytuacji, gdy ograniczyło to prawa Skarżącego do odniesienia się do całości zebranego materiału dowodowego,

5. art. 84 § 1 k.p.a. przez brak powołania biegłego, gdy możliwość realizacji inwestycji powinna zostać zweryfikowana przez specjalistę z zakresu budownictwa, szczególnie z uwzględnieniem wpływu inwestycji na nieruchomości sąsiednie,

6. art. 135 § 1 w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uwzględnienie żądania Wnioskodawcy mimo uchybienia terminowi zakreślonemu w postanowieniu organu z 30 października 2024 r. i przedłużeniu tego terminu mimo braku istnienia ku temu podstaw,

a także naruszenie § 21 pkt 2 lit. j tiret 1 uchwały planu miejscowego, ponieważ planowana inwestycja, przekracza wysokość 13 m, co powinno prowadzić do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego rozwinął zarzuty skargi podkreślając, że organy orzekające w sprawie w sposób rażący ograniczyły prawo uczestników postępowania innych niż Wnioskodawca do czynnego udziału w sprawie, w tym poprzez niezawiadomienie uczestników o spotkaniu w dniu 12 grudnia 2024 r. oraz brak sporządzenia protokołu z tego spotkania, ograniczenie zakresu udostępnionych akt sprawy, i niewyznaczenie rozprawy administracyjnej przy jednoczesnym braku należytego umotywowania odmowy jej przeprowadzenia. Pełnomocnik zwrócił uwagę na pominięcie przez organ odwoławczy większości zarzutów odwołania skupiając się na technicznych aspektach inwestycji. W tym zakresie odwołał się do argumentacji przedstawionej na etapie wniesionego odwołania. Odnosząc się do prawa strony do zapoznania się z całością akt postępowania zaznaczył, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika na jakiej podstawie organ uznał nieistotność ograniczenia zakresu akt postępowania, skoro poprzez to ograniczenie strona nie mogła wypowiedzieć się co do treści nieudostępnionego dokumentu. Ponownie wskazał też na dwukrotne informowanie Wnioskodawcy o brakach wniosku, i umożliwienie ich uzupełnienia, pomimo upływu zakreślonego terminu oraz braku wniosku o jego przywrócenie. W ocenie strony skarżącej w sprawie doszło do uprzywilejowanego traktowania Wnioskodawcy względem pozostałych uczestników postępowania. Pełnomocnik zwrócił też uwagę na nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu z opinii biegłego, pominięcie społecznego wpływu planowanej inwestycji oraz obniżenia wartości nieruchomości sąsiednich.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 26 sierpnia 2025 r. Uczestnik postępowania V. sp. z o.o. w J. wniósł o oddalenie skargi oraz nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 17 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1071/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy w oparciu o kryterium legalności stała się decyzja Wojewody z dnia 27 czerwca 2025 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla opisanej na wstępie inwestycji.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Wymaga podkreślenia, iż obowiązek ustalenia kręgu stron postępowania ciąży nie tylko na organie pierwszej instancji, lecz również na organie odwoławczym. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ pierwszej instancji przyznał danemu podmiotowi status strony.

Organ odwoławczy miał ustawowy obowiązek zweryfikować czy podmiot wnoszący odwołanie jest do tego uprawniony. W sytuacji zaś ustalenia braku legitymacji podmiotu wnoszącego odwołanie do bycia stroną postępowania, organ odwoławczy zobligowany był postępowanie zainicjowane tym odwołaniem umorzyć.

Powyższe stanowi kluczowe zagadnienie w kontekście kontroli instancyjnej oraz analizy argumentacji odwołania dotyczącej merytorycznej wadliwości wydanej decyzji przez organ pierwszej instancji.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy, na etapie postępowania odwoławczego, organ odwoławczy nie przeprowadził natomiast jakiejkolwiek analizy w zakresie prawidłowości ustalenia przez organ pierwszej instancji kręgu stron postępowania, ani też ustaleń czy podmioty wnoszące odwołania posiadają przymiot strony.

Obowiązek ten spoczywał na organie odwoławczym niezależne od zarzutów odwołania. Odnotować jednak należy, że zarzut odnoszący się do tego zagadnienia a zawarty w pkt 7 odwołania obecnie Skarżącego, również nie został rozpoznany.

Przypomnienia wymaga, że w postępowaniu dotyczącym decyzji o pozwoleniu na budowę interes prawny ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 Pr. bud., który jako przepis szczególny w stosunku do ogólnej zasady wynikającej z art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 20 Pr. bud. Zgodnie z treścią tej regulacji (w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 września 2020 r.) przez obszar oddziaływania obiektu - należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Zatem dopiero wprowadzenie na terenie wyznaczonym w otoczeniu obiektu budowlanego ograniczeń w zabudowie, oznacza przynależność tego terenu do obszaru oddziaływania obiektu. Nabycie statusu strony nie następuje bowiem wskutek faktycznego dopuszczenia przez organ tej osoby do udziału w postępowaniu, lecz musi być oparte na przepisie prawa materialnego. Do tego rodzaju przepisów należą między innymi przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W wyniku nowelizacji art. 3 ust. 20 Pr. bud. ustawodawca zawęził definicję strony postępowania w sprawach o pozwolenia na budowę. We wcześniejszym brzmieniu była mowa o przepisach odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy. Dokonane na skutek wskazanej nowelizacji uściślenie dotyczy terenu wyznaczonego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia sprowadzające się jedynie do zabudowy, a nie szeroko rozumianego zagospodarowania terenu. W tym kontekście w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że podmioty posiadające prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości (z reguły sąsiadującej bezpośrednio), która stanowi teren wyznaczony w zasięgu obiektu budowlanego, będą mogły powoływać się wyłącznie na wąsko rozumiane ograniczenie zabudowy zawarte w przepisach odrębnych stanowiących zasadniczo przepisy materialnego prawa administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 34/19; tak też S. Juszczak, Zmiana kręgu stron postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę po nowelizacji definicji obszaru oddziaływania obiektu, Samorząd Terytorialny 2021, nr 4, s. 48-57; zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 28/23). Z przywołanych przepisów art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Pr. bud. wynika zatem niewątpliwie, że w celu ustalenia stron postępowania o pozwolenie na budowę należy zweryfikować czy, na podstawie konkretnych przepisów prawa materialnego, inwestycja oddziałuje na inne nieruchomości w sposób wpływający na możliwość ich zabudowy. Przymiot strony nie przysługuje z samej racji posiadania prawa własności sąsiedniej nieruchomości, czy istnienia interesu faktycznego. Doniosłe znaczenie ma jedynie kwestia ustalenia, w oparciu o przepisy prawa materialnego, oddziaływania przez inwestycję na inne nieruchomości w sposób ograniczający ich zabudowę.

Status strony w postępowaniach o udzielenie pozwolenia na budowę oceniany jest bowiem wyłącznie w oparciu o art. 28 ust. 2 Pr. bud., zaś obszar oddziaływania ustala się na podstawie przepisów odrębnych, które z uwagi na cechy planowanego obiektu budowlanego wprowadzają ograniczenia w zabudowie terenu. Natomiast sama potencjalna czy subiektywna możliwość ograniczenia w zabudowie, bez konkretyzowania rodzaju danego ograniczenia i realności jego powstania w okolicznościach danej sprawy, nie wystarcza do zaliczenia tej działki w obręb oddziaływania obiektu. Uznanie zatem stronę odwołującą się za stronę postępowania wymaga wymienienia norm przepisów prawa materialnego administracyjnego, które wskazywałyby na ograniczenie jego prawa do zabudowy nieruchomości. Tylko bowiem wskazanie takich przepisów i ograniczeń mogłoby zdecydować o przyznaniu przymiotu strony, a w rezultacie umożliwić kwestionowanie zamierzenia inwestycyjnego.

Sąd podziela pogląd, że dopóki nie zostanie wykazane, że inwestycja ze względu na swe parametry wiąże się z wystąpieniem prawnych ograniczeń w zabudowie działki sąsiedniej, właściciel tej działki sąsiedniej nie nabędzie statusu strony postępowania (zob. A. Despot-Mładanowicz w: A. Plucińska-Filipowicz (red.) Prawo budowlane. Komentarz, Lex el. 2023). Niewątpliwie, wskazany wyżej, obowiązujący stan prawny przekłada się na sposób ustalenia kręgu stron postępowania.

Organ odwoławczy przed merytorycznym rozpoznaniem zarzutów odwołania nie poddał analizie tego zagadnienia w kontekście przyznania statusu strony i znowelizowanej definicji "obszaru oddziaływania", o której mowa w art. 3 pkt 20 Pr. bud., w szczególności z uwzględnieniem m.in. istniejącej już zabudowy, wymaganych odległości, o których mowa w rozporządzeniu w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - obowiązujących także dla działek sąsiednich, przeznaczenia działek w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego, jak również regulacji istotnych z uwagi na rodzaj zamierzenia inwestycyjnego.

Analizą powinny zostać również objęte regulacje, z których podmiot wnoszący środek odwoławczy wywodzi swój interes prawny.

Ewentualne natomiast wątpliwości dotyczące zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie mogą świadczyć o oddziaływaniu na działki sąsiednie.

Jak wynika natomiast z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy na podstawie przedłożonej dokumentacji projektowej, stwierdził zgodność planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz z wymogami warunków technicznych, w tym w szczególności § 12 ust. 1, § 13 ust. 1, § 60, § 19 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, § 20, § 23 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 5, § 36 ust. 1 w.t. Ustalenia te nie zostały jednak zestawione z zagadnieniem "obszaru oddziaływania" planowanego obiektu. Z tych przyczyn, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na weryfikację czy obszar oddziaływania obiektu będzie obejmował inne nieruchomości poza działką, na której planowana jest inwestycja.

Wobec powyższego, na aktualnym etapie postępowania, brak było podstaw do analizy pozostałych zarzutów skargi obejmujących kwestie materialnoprawne związane z przedmiotem postępowania administracyjnego.

Przeprowadzona analiza sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z pominięciem art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ obowiązany będzie do prawidłowego ustalenia stron postępowania, zważając na treść art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud., i w zależności od tych ustaleń wydania stosownego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Wobec braku wniosku, stosownie do art. 210 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a., Sąd nie rozstrzygał o zwrocie kosztów postępowania.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.