Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 600/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. decyzji Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. o sygn. V SA/Wa 600/17 odmówił [...] wstrzymania wykonania decyzji Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, że [...] – dalej: skarżąca - we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podniosła, iż jedynym źródłem jej utrzymania jest prowadzona w okresie maj-października działalność agroturystyczna. Dochody, które z niej uzyskuje wynoszą około [...] złotych miesięcznie. Źródłem dochodu męża Skarżącej jest renta z tytułu niezdolności do pracy w kwocie [...] zł miesięcznie. Ponadto u męża Skarżącej ujawniła się choroba nowotworowa, która spowodowała konieczność zakupu leków i ponoszenia kosztów dojazdu na wizyty lekarskie. Wskazano, że dochody z działalności prowadzonej przez Skarżącą są zwolnione z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 43 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy tym nie posiada ona zeznań podatkowych obrazujących uzyskany dochód. Skarżąca nie dysponuje środkami umożliwiającymi dochodzenie kwoty orzeczonej w decyzji, a podjęcie przez organy egzekucji spowodowałoby prawdopodobnie sprzedaż nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa, co pozbawiłoby ją uzyskiwanego dochodu.

W ocenie WSA w Warszawie argumentacja przedstawiona w ww. wniosku nie spełniała wymagań art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca poza sformułowaniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w żaden sposób wniosku tego nie uzasadniła.

Sąd I instancji podkreślił, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie decyzji może spowodować skutki określone w ww. przepisie. Główny wpływ na taką ocenę Sądu miała niska wiarygodność oświadczeń zawartych we wniosku. Pomimo, iż skarżąca nie jest zobowiązana do uiszczania podatku dochodowego, a co za tym idzie, składania stosownych deklaracji, nie jest to jedyny dokument uprawdopodabniający przychody skarżącej. Niewiarygodnym dla Sądu jest twierdzenie, że działalność gospodarcza Skarżącej funkcjonuje bez prowadzenia jakichkolwiek zbiorów rachunków, ewidencji ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów, lub innego rodzaju dokumentacji pozwalającej zweryfikować faktycznie osiągane dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa agroturystycznego. Bez przedstawienia choćby tego rodzaju dokumentacji oświadczenie o uzyskiwanym na przestrzeni 6 miesięcy średniomiesięcznym dochodzie w wysokości ok. 1000 zł., mającym jednocześnie wystarczyć na utrzymanie rodziny skarżącej także przez pozostały okres roku, jest nieweryfikowalne i niewiarygodne. Jedyną poświadczoną w jakikolwiek informacją o dochodach rodziny jest dowód wypłaty renty męża Skarżącej, a to zbyt skromna informacja dla dokonania całościowej oceny sytuacji finansowej.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Warszawie, zaskarżając je w całości. Domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia i orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości. Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy skarżąca wykazała, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody w przypadku wykonania decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że prowadzi małe gospodarstwo agroturystyczne z czterema pokojami na wynajem. Taka działalność korzysta ze zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych. Z tego względu skarżąca nie jest zobligowana do prowadzenia ewidencji przychodów i wydatków. Tym samym żądnie przez WSA przedłożenia dokumentów ewidencyjnych jawi się jako obowiązek niemający umocowania ustawowego. Z tego względu wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji był kompletny. Skarżąca wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiada prawu i prawidłowo stwierdzono w nim, że skarżąca nie wykazała w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie, z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13).

W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA w Warszawie - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.

W rozpoznawanej sprawie trafnie WSA w Warszawie przyjął, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zostać w sposób dostateczny uzasadniony, tj. należy wskazać na okoliczności, z których wynikałoby, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia.

Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. Skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła swojego wniosku. Motywując swój wniosek trudną sytuacją finansową powinna przedstawić okoliczności ją uprawdopodobniające. Bez przedstawienia przez skarżącą swojej sytuacji finansowej – należycie przy tym udokumentowanej - nie sposób ocenić, jakie konsekwencje pociągnie za sobą ewentualne przymusowe wykonanie decyzji. Skarżąca w skardze wprawdzie odnosi się merytorycznie do decyzji Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, jednak żaden fragment skargi ani jej uzasadnienia nie odnosi się do trudnej sytuacji skarżącej. Zabrakło przedłożenia dokumentów finansowych skarżącej z których mogłoby wynikać, że zapłata kwoty [...] zł może wywołać względem niej skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że wysokość zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania jest znaczna, jednak aby Sąd mógł rozważyć udzielenie ochrony tymczasowej we wnioskowanym zakresie, konieczne było przedstawienie przez skarżącą konkretnych informacji potwierdzonych stosownymi dokumentami wskazujących spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca takich informacji nie przedstawiła. Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę oraz skargę kasacyjną znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu podkreślenia wymaga, że istotnie dochody skarżącej - na mocy art. 21 ust 1 pkt 43 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - korzystają ze zwolnienia o jakim mowa w tym przepisie. Jednakże powyższe nie zwalnia skarżącej od wykazania (inną stosowną dokumentacją źródłową) przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powyższego zabrakło. Do wniosku o przyznanie ochrony tymczasowej oraz zażalenia nie załączono żadnych dokumentów obrazujących stan materialny skarżącej, na podstawie, którego Sąd mógłby dokonać oceny czy przesłanki, o których mowa w cyt. wyżej przepisie zachodzą czy nie. W świetle wyżej poczynionych powyższych uwag należy uznać, że skoro skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że spełniona została, choć jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., brak było podstaw do zastosowania wobec niej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji.

Z powyżej przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.