Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. W., B. W. (W.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 3 października 2025 r. nr SKO.4103.192.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego oddala skargę.

Postanowieniem z dnia 3 października 2025 r. nr SKO.4103.192.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: Kolegium, organ) po rozpatrzeniu wniosku M. W. oraz B. W. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia 20 czerwca 2025 r., nr [...], znak [...], w przedmiocie ustalenia na rzecz P. sp. z o.o. z siedzibą w T. lokalizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym - gminnym dla zamierzenia inwestycyjnego przewidzianego do realizacji na terenie o powierzchni ok. 9658 m2 obejmującym część działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] - [...] położonym w C. w rejonie ul. [...] , działając na podstawie art. 58 § 1 i § 2, art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej k.p.a.), odmówiło skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wymienionej wyżej decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia 20 czerwca 2025 r. oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

W motywach uzasadnienia Kolegium w pierwszej kolejności w sposób szczegółowy przytoczyło dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazało, że w dniu 13 listopada 2024 r. do organu I instancji wpłynął wniosek P. sp. z o.o. o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie sieci gazowej średniego ciśnienia w rejonie ul. [...] w C..

W dniu 15 stycznia 2025 r. Prezydent Miasta C. wydał decyzję w przedmiocie odmowy ustalenia lokalizacji celu publicznego dla zamierzenia inwestycyjnego przewidzianego do realizacji na terenie o powierzchni ok. 9658 m2 obejmującym część działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] - [...] położonym w C. w rejonie ul. [...].

W dniu 29 stycznia 2025 r. P. Sp. z o.o. wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji.

9 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wydało decyzję nr [...] w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w dniu 20 czerwca 2025 r. Prezydent Miasta C. wydał decyzję ustalającą na rzecz P. sp. z o.o. lokalizację inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym – gminnym. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 24 lipca 2025 r.

Następnie Kolegium wskazało, że odwołanie z dnia 8 września 2025 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu od przedmiotowej decyzji wydanej dniu 20 czerwca 2025 r. zostało złożone przez skarżących przesyłką pocztową w dniu 8 września 2025 r. Decyzja organu I instancji została doręczona skarżącym w dniu 25 czerwca 2025 r. czego dowodem są potwierdzenia odbioru znajdujące się w aktach sprawy. Zatem 14 dniowy termin na wniesienie odwołań od tej decyzji upłynął w dniu 9 lipca 2025 r. Ponadto decyzja organu I instancji zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania.

Następnie organ powołał przepisy stanowiące podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia oraz podkreślił, że skarżący nie spełnili łącznie wszystkich przesłanek dających podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Wskazał, że skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnili, że nie ponoszą winy za przekroczenie terminu do złożenia odwołania oraz, że wnieśli prośbę o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, tj. od dnia ustania przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności.

Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że podniesiony w odwołaniu argument o braku pouczenia o sposobie i terminie zaskarżenia decyzji organu I instancji nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w przedmiotowej decyzji strony wyraźnie zostały pouczone o odwołaniu do SKO w Częstochowie.

W piśmie z dnia 31 października 2025 r. M. W. i B. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. postanowienie Kolegium z dnia 3 października 2025 r. zarzucając mu:

1. naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie w sytuacji, w której skarżący uprawdopodobnili, że uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji, wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta C. z dnia 20 czerwca 2025 roku nr [...] znak [...] nastąpiło bez ich winy;

2. naruszenie art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że pouczenie w decyzji było zredagowane w sposób prawidłowy;

3. naruszenie art. 134 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której winno było nastąpić przywrócenie skarżącym terminu do złożenia odwołania od decyzji;

4. niewywiązanie się przez organ I instancji z obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o przysługujących im prawach, polegającego m.in. na obowiązku klarownego pouczenia o możliwości wniesienia środka odwoławczego oraz terminie do jego wniesienia;

5. nierozpoznanie istoty sprawy poprzez brak odniesienia się przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do tego w którym miejscu (tzn. w uzasadnieniu decyzji, a nie pod słowem "pouczenie" znalazła się informacja o prawie i terminie do wniesienia odwołania.

Z podanych wyżej przyczyn skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę skarżący argumentowali, że decyzja organu I instancji była jednym z wielu pism kierowanych do nich w związku z realizacją inwestycji przez P. sp. z o. o. Zaznaczyli, że nie mieli obowiązku zapewniania sobie obsługi prawnej ani czasu by poświęcać swoją codzienną aktywność na kwestie związanie z gazociągiem, dlatego analizie poddawali jedynie pisma, z których wynikała konieczność odniesienia się do nich ( w tym zaskarżenia). Podkreślili, że w decyzji z dnia 20 czerwca 2025 r. pod słowem "pouczenie", nie znajdowała się informacja o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Informacja ta znajdowała się w treści uzasadnienia decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty skargi organ podniósł, że stosowne pouczenie znajdowało się zaraz nad słowem "pouczenie" a nie w innym fragmencie decyzji. W ocenie Kolegium umieszczenie pouczenia bezpośrednio nad słowem "pouczenie", czy pod nim, nie ma żadnego wpływu na jego prawidłowość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2026 r., poz. 143, ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Kontrolując zaskarżone postanowienie w oparciu o wskazane powyżej kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie doszło bowiem do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego oraz mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego, Tymczasem jedynie takie naruszenie norm procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w świetle powyższych przepisów p.p.s.a. daje podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Wskazując na powyższe, w ocenie Sądu rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin ten jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które go spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu.

Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Regulacja ta wyznacza zakres postępowania wstępnego organu II instancji, obejmującego badanie spełnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania, w tym czy zostało one wniesione w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią braki formalnych przesłanek odwołania, to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy.

W okolicznościach niniejszej sprawy decyzja organu I instancji z 20 czerwca 2025 r., nr [...], ustalająca na rzecz P. sp. z o. o. w T. lokalizację inwestycji celu publicznego została przesłana skarżącym na niekwestionowany adres wskazany w aktach administracyjnych. Jak wynika z akt sprawy przesyłka została doręczona skarżącym w dniu 25 czerwca 2025 r., zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 9 lipca 2025 r., a złożenie odwołanie 8 września 2025 r. nastąpiło z uchybienie terminu przewidzianego w art. 129 k.p.a.

Podkreślić również należy, że treść art. 134 k.p.a. wskazuje wyraźnie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Rozstrzygnięcie to nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. A zatem każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania przez organ postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza to bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a.

Odnośnie z kolei rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzić należy, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z 24 marca 2004 r. sygn. akt FZ 13/04 – CBOSA).

Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła przewidzieć i usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2008 r. sygn. akt II OZ 1231/08). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r. sygn. akt II OZ 849/10).

W rozpoznawanej sprawie organ administracyjny słusznie przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnili braku w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznany jedynie powołany przez stronę fakt, że treść pouczenia o odwołaniu została zamieszczona nad słowem "pouczenie".

Zauważyć należy, że układ graficzny nie wprowadzał skarżących w błąd co do terminu odwołania, a skarżący powinni byli zapoznać się z całą treścią decyzji. W ocenie Sądu decydująca jest treść pouczenia, a błędy redakcyjne lub układ graficzny decyzji nie mają znaczenia jeżeli z dokumentu można było jednoznacznie ustalić, że odwołanie przysługuje w jakim terminie i do jakiego organu. Pouczenie takie znajdowało się w decyzji organu I instancji, a fakt umieszczenia go nad nagłówkiem "pouczenie" nie uniemożliwiał zapoznania się z nim. W tych okolicznościach nie można przyjąć, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżących.

Sąd nie podzielił również zarzutów sformułowanych w skardze naruszenia przepisów prawa procesowego: art. 9 oraz art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy nie doszło do ich naruszenia.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę.