Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skargi P. S. na uchwałę Okręgowej Rady Łowieckiej w [...] z dnia [...]grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w prawach do wykonywania polowania oddala skargę.

Uchwałą nr [...] z dnia [...]. Z. O. P. Z. Ł. w L. na podstawie art. 42da ust.3 ustawy z dnia 13 października 1995r. Prawo łowieckie ( DZ. U z 2013r. poz. 1226 i 1247 ze zmianami ) oraz § 154 ust.1 Statutu P. Z. Ł. nałożył na P. S. karę porządkową w postaci zawieszenia w prawach odstrzału samców saren na okres 1 roku. W uzasadnieniu podano, że w sezonie łowieckim 2013/2014 na terenie obwodu łowieckiego nr [...] dokonał odstrzału dwóch rogaczy, które komisja przy O. R. Ł. oceniła jako odstrzały nieprawidłowe, naruszające zasady selekcji osobniczej dla tego gatunku, co potwierdza kopia arkusza oceny prawidłowości odstrzału.

W odwołaniu od powyższej uchwały P. S. zarzucił jej powołanie podstawy prawnej, która nie obowiązywała w chwili dokonania zarzucanego mu czynu oraz nałożenie kary porządkowej za czyn, który w momencie jego popełnienia nie podlegał karaniu, nie był czynem zabronionym. Zwrócił uwagę, że art. 42da ust.2 ustawy Prawo łowieckie obowiązuje od dnia 12 kwietnia 2014r., natomiast dokonany przez niego odstrzał miał miejsce w dniach 26 maja 2013r. i 9 czerwca 2013r. Nowelizacji ustawy Prawo łowieckie z dnia 21 grudnia 2013r. nie zawiera natomiast przepisów dostosowujących normy zawarte w wyżej powołanym przepisie, a dotyczącym tej konkretnej sprawy. Ponadto podstawą do zastosowania kary za naruszenie zasad selekcji osobniczej jest art. 42 da ust. 1, a nie ust.2 prawa łowieckiego. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada 2013r. ( K 21/11 ), w którym stwierdzono, że do spraw wewnątrzorganizacyjnych nie należą m.in. sankcje polegające na zawieszeniu prawa do polowania, ponieważ powodują utratę nabytego prawa do polowania lub brak możliwości wykonywania prawa przez określony czas, co oznacza poddanie ich kontroli sądowej, wywiódł niezgodność z Konstytucją zasady stosowania sankcji dyscyplinarnych w tym kary porządkowej w postaci zawieszenia prawa do polowania na samce zwierzyny płowej i muflonów. Wprawdzie zasady nałożenia takich kar zostały wprowadzone ustawą z dnia 21 grudnia 2013r. o zmianie ustawy Prawo łowieckie, ale oznacza to, że pomiędzy datą opublikowania orzeczenia Trybunału, co miało miejsce 21 listopada 2012r. do dnia wejścia w życie noweli – 12 kwietnia 2014r. nie było możliwości stosowania sankcji dyscyplinarnych, w tym ograniczenia możliwości wykonywania polowania za naruszenie zasad selekcji osobniczej. Odstrzał samców sarny został dokonany 24 maja 2013r. i 9 czerwca 2013r., a więc w czasie, w którym nie obowiązywała żadna podstawa prawna do zastosowania kary porządkowej, którą został ukarany.

Po rozpoznaniu odwołania P. S. O. Rada Ł. w L. uchwałą nr [...] z dnia 16 grudnia 2014r. odwołania nie uwzględniła. Podkreślono, że odwołujący się nie kwestionował oceny dokonanego odstrzału, natomiast dokonał swobodnego wywody wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zapomniał przy tym o założeniach, intencji i potrzebie selekcji zwierzyny płowej w Polsce. Według Rady zastosowana kara wynika z § 154 ust. 1 pkt 4 statutu PZŁ i ma charakter porządkowy, a nie dyscyplinarny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. S. zarzucił uchwale naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego poprzez odmowę uwzględnienia odwołania od uchwały Z. O. PZŁ w L. opartej na nieobowiązującej podstawie w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu. Powtórzył argumentację, jakiej użył w odwołaniu i ponownie stwierdził, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada 2012r., w którym stwierdzono niezgodność z Konstytucją zapisu art. 34 pkt.6 w związku z art. 32 ust.4 pkt.11 ustawy Prawo łowieckie, przestały obowiązywać sankcje dyscyplinarne. W mniemaniu skarżącego potwierdzeniem tego stanu jest nowelizacja wspomnianej ustawy poprzez zmianę zapisu art. 32 ust. 4 pkt. 11 w ten sposób, że zamiast frazy "sankcje dyscyplinarne za naruszenie obowiązków członkowskich" wpisano "sankcje porządkowe za naruszenie obowiązków członkowskich". Ponadto dodano art. 42da dotyczący kar porządkowych za naruszenie zasad selekcji osobniczej, co tylko przemawia za stanowiskiem, że od daty 22 listopada 2012r., kiedy wyrok Trybunału został ogłoszony, do daty wejścia w życie nowelizacji ustawy, co miało miejsce 20 kwietnia 2014r., nie było możliwości stosowania wobec członków PZŁ kar porządkowych za naruszenie zasad selekcji osobniczej. Skarżący zaznaczył, że podstawą jego ukarania nie mógł być przepis art. 42da ustawy Prawo łowieckie, ponieważ zaczął obowiązywać dopiero od 12 kwietnia 2014r., natomiast czyny jakich się dopuścił miały miejsce jeszcze w 2013r. Sama zaś ustawa nie zawiera w tym zakresie przepisów przejściowych. Według skarżącego w sprawie nie mógł mieć zastosowania także § 154 ust.1 pkt.4 statutu PZŁ, jako, że według art. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. postanowienia statutu są ważne w zakresie w jakim nie są sprzeczne z jej przepisami. Zwrócił również uwagę, że inne są podstawy jego zawieszenia podane w uchwale Z. O. i O. Rady Łowieckiej.

Odpowiadając na skargę O. R. Ł. wskazała, że powołanie § 154 ust.1 pkt.4 statutu PZŁ stanowi oczywistą omyłkę, która pozostaje bez wpływu na ważność samej uchwały. Jej zdaniem Trybunał nie poddał kontroli uchwały N. R. Ł. nr [...] z dnia [...]. w sprawie zasad selekcji osobniczej i populacyjnej zwierząt łownych w Polsce i zasad postępowania przy ocenie prawidłowości odstrzału, nadal zatem obowiązuje. Nie ulega wątpliwości, że skarżący dwukrotnie zasad tych nie zachował dokonując nieprawidłowego odstrzału kozłów saren. Organ wyjaśnił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy dyscyplinarnego sądownictwa łowieckiego, gdzie dopatrzono się niezgodności z Konstytucją RP zapisów art. 34 pkt.6 w związku z art. 32 ust. 2,3 i 11 ustawy Prawo łowieckie. Według Trybunału sądowe postępowanie dyscyplinarne oraz związane z nim zagadnienia, z uwagi na jego charakter i skutki orzeczeń sądów dyscyplinarnych wymaga regulacji ustawowej, a nie, jak dotychczas, zawartej w statucie PZŁ. Organ zaznaczył, że nie zakwestionowano całego postępowania dyscyplinarnego, na które składa się także postępowanie porządkowe, ale jedynie postępowanie przed sądami dyscyplinarnymi. Nie podważono prawa PZŁ do zamieszczenia w swoim statucie sankcji porządkowych przekazanych przez inne organy, niż sądy łowieckie. Stąd zatem bezpodstawne są uwagi skarżącego o braku podstaw do orzeczenia wobec niego tego rodzaju kary. Natomiast zgodnie z orzeczeniem Trybunału kara porządkowa zawieszenia w prawach do polowania nie ma charakteru wewnątrzorganizacyjnego, co skutkowało poddaniem jej kontroli sądowej. Całkowicie nieuzasadnione, zdaniem organu jest twierdzenie, jakoby Trybunał uznał postępowanie porządkowe ujęte w oddziale 5 rozdziału XV ustawy za nieobowiązujące. Podobnie pozbawione racji jest wskazywanie na uchylenie art. 34 pkt.6 w związku z art. 32 ust. 2,3 i 11, co miałoby skutkować brakiem podstaw do wymierzenia kary porządkowej. Podkreślono, że wspomniany wyrok miał charakter orzeczenia zakresowego, które nie uchylał przepisów statutowych, a zatem § 154 statutu PZŁ do czasu jego wyeliminowania stanowił i stanowi podstawę do podejmowania uchwał w zakresie nim regulowanym. Nie zmienia tego stanowiska art. 6 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym przepisy statutowe zachowują ważność w zakresie w jakim nie są sprzeczne z przepisami ustawy. Pomiędzy art. 42da i § 154 ust. 1 statutu PZŁ nie ma różnicy dotyczącej w zakresie rozwiązań, odmienna jest natomiast ich redakcja. Pierwszy z tych przepisów stanowi o odstrzale samców łosi, jeleni, danieli, saren i muflonów, podczas, gdy drugi z nich posługuje się zwrotem "samce zwierzyny płowej i muflony". Do zwierzyny płowej zalicza się natomiast łosie, jelenie, daniele i sarny. Odmienności pomiędzy powołanymi przepisami dotyczą natomiast postępowania z trofeami myśliwskimi, gdzie przepis statutowy dopuszcza kary porządkowe, nie ma ich natomiast przepis ustawowy oraz w zakresie katalogu omawianych kar. Statut w § 154 ust.1 pkt.1 wymienia upomnienie, takiej zaś kary nie zawiera katalog zawarty w art. 42da ustawy. W tej sytuacji zastosowanie miały obie regulacje. Ustawa nie zmieniła art. 42d, zatem sama zasada oceny prawidłowości odstrzału z zasadami selekcji, sposób jej przeprowadzenia oraz skład komisji dokonującej oceny pozostał bez zmian. Podkreślono ponadto, że skarżący nie został pozbawiony prawa do polowania w ogóle, ale zakaz dotyczy jedynie samców sarny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Motywy skargi nie są przekonujące. W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący w dniach 24 maja 2013r. oraz 9 czerwca 2013r. dokonał odstrzału dwóch samców sarny, które komisja powołana na podstawie art. 42d ustawy z dnia 13 października 1995r. Prawo Łowieckie ( Dz. U z 2013r. poz. 1226 ze zmianami ) uznała jako naruszające zasady selekcji osobniczej ustalone w uchwale nr [...] N. R. Ł. z dnia [...]. w sprawie zasad selekcji osobniczej i populacyjnej zwierząt łownych w Polsce oraz zasad postępowania przy ocenie prawidłowości odstrzału. Według arkusza oceny prawidłowości odstrzału, zgodnie z pkt. II zasad postępowania przy ocenie prawidłowości odstrzału, były one nieprawidłowe i za każdy z nich przyznano skarżącemu 1 punkt czerwony ( X ). Powyższa ocena nie budziła również zastrzeżeń skarżącego, który w oświadczeniu z dnia 21 lipca 2014r. oświadczył, że się z nią zgadza i uznaje swój czyn za nieprawidłowy. W konsekwencji zgodnie z art. 42da ustawy i § 154 ust.1 statutu PZŁ, do stosowania którego odsyła art. 32 ust. 4 pkt.11 ustawy PZŁ Z. O. w L. ukarał skarżącego karą porządkową w postaci zawieszenia w prawach odstrzału samców saren na okres 1 roku, którą podtrzymała O. R. Ł. w L.. Warto zauważyć, że wspomniana kara odpowiada zawartym w powołanej Uchwale N. R. Ł. postulatom, według których za wielokrotne uzyskanie 1 punktu czerwonego w obrębie tego samego gatunku w danym sezonie łowieckim lub w dwóch kolejno następujących po sobie sezonach łowieckich zaleca się zawieszenie w prawach odstrzału samców tego gatunku na okres od 1 do 2 lat. Wbrew oczekiwaniom skarżącego nie ma podstaw, aby powyższe stanowisko uznać za wadliwe. W szczególności nie jest trafna wywiedziona przez niego teza o braku podstaw do wymierzenia kary porządkowej w oparciu o wspomniany już art. 42da ust.1 pkt. 2 ustawy Prawo Łowieckie, co miałoby wynikać z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada 2012r. ( K 21/12 opubl. w Dz. U z 2012r.poz. 1281). Przede wszystkim zauważyć trzeba, że uwagi Trybunału dotyczą treści art. 34 pkt. 6 w związki z art. 32 ust. 4 pkt.2, 3 i 11 ustawy Prawo łowieckie w zakresie dyscyplinarnego sądownictwa łowieckiego i stosowanych sankcji dyscyplinarnych. Tymczasem rozpoznawana sprawa dotyczy nie postępowania dyscyplinarnego, ale postępowania porządkowego, prowadzonego przez organy Związku, z zastosowaniem autonomicznych sankcji dyscyplinarnych, które wyraźnie rozróżnia §135 ust.1 Statutu PZŁ. Trybunał w żadnym razie nie zakwestionował możliwości poddania członków P. Z. Ł. odpowiedzialności dyscyplinarnej i porządkowej, a w konsekwencji zastosowania sankcji dyscyplinarnych wymienionych w §135 ust.2 Statutu PZŁ. Co więcej Trybunał stwierdził jednoznacznie, że powierzenie przez ustawodawcę w art. 34 pkt. 6 ustawy PZŁ prowadzenie dyscyplinarnego sądownictwa opiera się na przyjętym założeniu, według którego w Związku ma istnieć postępowanie dyscyplinarne. Uznał natomiast, że z uwagi na charakter P. Z. Ł., zwłaszcza przymusowy aspekt przynależności do niego oraz represyjny charakter postępowania dyscyplinarnego regulacja wspomnianego przepisu jest niegodna z art. 42 ust.1 Konstytucji RP, zgodnie z którym czyn zagrożony karą oraz sama kara muszą być wyznaczone bezpośrednio przez ustawę; nie jest dopuszczalne, by ustawa upoważniała do unormowania tych spraw aktem niższej rangi, a tym bardziej, by akt tego rodzaju unormował je samoistnie. Z tych samych powołanych wyżej powodów wskazał na konieczność objęcia postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez organy PZŁ kontrolą sądową. W konsekwencji Trybunał uznał za niezgodny z art. 45 ust.1 i 77 ust.2 Konstytucji RP zapis art. 33 ust.6 ustawy w zakresie, w jakim nie przewiduje prawa członka PZŁ wobec którego zastosowano sankcję dyscyplinarną inną, niż utrata członkostwa w Związku lub kole łowieckim, gdy przewinienie i orzeczona za nie sankcja nie mają charakteru wewnątrzorganizacyjnego, do wniesienia odwołania do sądu. Zaznaczył przy tym, że dopuszczalne jest, aby pewien zakres spraw, w których orzekane są sankcje dyscyplinarne wobec członka PZŁ, został wyłączony spod kontroli sądowej. Chodzi tu o sprawy mające charakter wewnątrzorganizacyjny. Zdaniem Trybunału do tego rodzaju spraw nie należą sankcje w postaci wykluczenia ze Związku, zawieszenia w prawach członka Związku, zawieszenia w prawach do polowania, skoro powodują utratę nabytego prawa do wykonywania prawa do polowania lub brak możliwości wykonywania go przez jakiś czas, zobowiązanie członka PZŁ do naprawienia wyrządzonej szkody oraz ogłoszenia na jego koszt prawomocnego orzeczenia w prasie. Zastrzeżenia Trybunału zostały uwzględnione w ustawie z dnia 12 grudnia 2013r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie ( Dz. U z 2014r. poz. 228 ) na mocy której zmieniono treść art. 33 ust.6 dopuszczając w sprawach utraty członkostwa w kole łowieckim, nabycia lub utraty członkostwa w PZŁ po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego albo od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne możliwość odwołania do sądu okręgowego z zastrzeżeniem art. 42da ust.3. oraz dodając rozdział 6a dotyczący odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zmieniono także art. 32 ust. 4 pkt. 11 ustawy, pozostawiając do regulacji Statutu kwestie sankcji porządkowych za naruszenie obowiązków członkowskich zamiast dotychczasowych sankcji dyscyplinarnych, co było zgodne z uwagą Trybunału o możliwości pozostawienia w gestii Związku wymierzanie pewnych dolegliwości za uchybienia o charakterze wewnątrzorganizacyjnym. Ponieważ za tego rodzaju uchybienie nie jest uznane prawo do wykonywania polowania, a Trybunał uznał zapis art. 33 ust.6 ustawy w zakresie, w jakim nie przewiduje prawa członka PZŁ wobec którego zastosowano sankcję dyscyplinarną inną, niż utrata członkostwa w Związku lub kole łowieckim, gdy przewinienie i orzeczona za nie sankcja nie mają charakteru wewnątrzorganizacyjnego, do wniesienia odwołania do sądu, dodano art. 42da, dotyczący kar porządkowych za naruszenie zasad selekcji osobniczej w oparciu o oceny dokonywane w trybie art. 42d ustawy, oraz postępowanie w tej kwestii poddano kontroli sądowej. Powyższy przepis nie był poddany ocenie Trybunału, co oznacza, że nadal obowiązywał. Na jego podstawie odpowiednie komisje dokonywały oceny odstrzałów samców łosi, jeleni, danieli, saren i muflonów w oparciu o wspomnianą już uchwałę N. R. Ł. z dnia [...]. Nr [...] w sprawie zasad selekcji osobniczej i populacyjnej zwierząt łownych w Polsce oraz zasad postępowania przy ocenie prawidłowości odstrzału. Słusznie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę, że w sprawie obowiązywał również § 154 Statutu PZŁ w takim zakresie w jakim nie jest sprzeczny z przepisami ustawy Prawo Łowieckie, co wynika z art. 6 ustawy nowelizującej. Wprowadzenie art. 42da miało taki skutek, że możliwe stało się stosowanie tylko takich kar, jakie w tym przepisie zostały wskazane oraz złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na podjętą w tej kwestii uchwałę O. R. Ł.. W żadnym razie nie ma podstaw do twierdzenia, że w okresie od daty ogłoszenia orzeczenia Trybunału do dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy Prawo łowieckie popełnione przewinienia członków PZŁ nie podlegały odpowiedzialności porządkowej. Skarżący poprawności takiego stwierdzenia upatruje, jak się wydaje, w tym, że art. 42da ustawy, wobec braku przepisów przejściowych, co oznacza początek jego obowiązywania z dniem ogłoszenia, nie ma zastosowania z uwagi na wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą lex retro non agit, z której wynika zakaz stosowania nowo stanowionych uregulowań prawnych do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie. Rzeczywiście przepisy ustawy nowelizującej nie zawierają przepisów przejściowych, jeśli chodzi o postępowanie porządkowe, ograniczając się jedynie do postępowania dyscyplinarnego ( art.2 ), które, jak już wskazano, § 135 ust. 1 Statutu PZŁ wyraźnie rozróżnia. Nie ma jednak powodu, dla którego można przyjąć, że wspomniany przepis ma zastosowanie wyłącznie do stanów faktycznych powstałych od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 20 kwietnia 2014 r. Zaznaczyć trzeba, że o ile bowiem stan prawny (materia prawna) danej ustawy co do zasady obowiązuje od chwili wejścia jej w życie (aczkolwiek dopuszczalne jest również działanie ustawy wstecz), o tyle takiej zasady generalnie nie ma wobec stanów faktycznych. W uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., ( I OPS 1/06 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy. Według NSA naruszenie zakazu retroaktywności ma miejsce wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosujemy te nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Z retrospektywnością prawa mamy zaś do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia, które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, skoro przewinień skarżący dopuścił się w maju i czerwcu 2013r., a sprawa nie została zakończona po wejściu w życie nowelizacji. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności stosowania nowego przepisu jest również to, że jego wprowadzenie spowodowało korzystną zmianę z punktu widzenia skarżącego, skoro otworzyło mu możliwość poddania rozstrzygnięcia w jego sprawie kontroli sądowej. W sposób oczywisty takie rozwiązanie stanowiło wypełnienie zasad znajdujących odzwierciedlenie w przepisach Konstytucji - zasady zaufania obywateli do państwa, stanowionego przezeń prawa i zasady ochrony praw nabytych.

Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) skargę należało oddalić.