Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2009 r. sprawy ze skargi P.G. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją rozkaz personalny Dowódcy Brygady nr [...] z dnia [...] roku, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Dowódca Brygady, na podstawie art. 111 pkt 4, art. 115 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 z późn.zm.) oraz § 3 w zw. z § 5 i § 20 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. Nr 23, poz. 137), zwolnił starszego szeregowego P.G. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] sierpnia 2008 r. i przeniósł do rezerwy wskutek nieusprawiedliwionego niestawienia się na wojskową komisję lekarską.

W odwołaniu od powyższego rozkazu żołnierz zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: art. 111 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 5 w zw. z § 20 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych

z zawodowej służby wojskowej, poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż nie stawił się do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, do której został skierowany przez Dowódcę Jednostki Wojskowej, w określonym terminie i miejscu, do których został zobowiązany przez komisję lekarską, art. 115 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ww. ustawy, oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Dowódca Jednostki Wojskowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn.zm.) w zw. z art. 111 pkt 4, art. 115 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r.

o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 3, § 5 i § 20 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy

z zawodowej służby wojskowej, po rozpoznaniu odwołania uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] września 2008 r., a w pozostałej części zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, iż st. szer. P.G. służący w JW na stanowisku kierowcy w załodze plutonu czołgów, przebywał na zwolnieniu lekarskim nieprzerwanie ponad trzy miesiące. W związku z tym dowódca jednostki wojskowej rozkazem z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] skierował żołnierza zawodowego do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, celem określenia jego zdolności do pełnienia dalszej służby. Zgodnie ze skierowaniem, które zostało doręczone 25 lipca 2008 r., P.G. miał się stawić do TWKL w dniu [...] lipca 2008r. Pismem z [...] lipca 2008r. odwołujący się poinformował Dowódcę Jednostki Wojskowej, iż z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie bez jego uszczerbku wykonać polecenia w powyższym zakresie, na dowód czego załączył zaświadczenie lekarskie z tej samej daty o niezdolności do pracy w okresie od dnia [...] lipca do [...] sierpnia 2008r. Pismem z [...] lipca 2008r. Przewodniczący WTKL poinformował Dowódcę Jednostki Wojskowej, że st. szer. P.G. nie stawił się na komisji w podanym terminie tj. w dniu [...] lipca 2008r.

Organ wywiódł, iż podstawą do zwolnienia st. szer. P.G. był przepis art. 111 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym właściwy organ wojskowy zwalnia ze służby żołnierza zawodowego na skutek odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do komisji w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się wyznaczonym badaniom. Do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się z urzędu żołnierzy zawodowych, którzy nie wykonują zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez trzy miesiące - art. 5 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy. Bezsporne jest, iż st. szer. P.G. nie wykonywał zadań służbowych z powodu przebywania na zwolnieniu lekarskim nieprzerwanie przez trzy miesiące. W tej sytuacji dowódca Jednostki Wojskowej miał podstawy po skierowania odwołującego się do TWKL celem określenia jego zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W terminie określonym w skierowaniu tj. w dniu [...] lipca 2008r. G. nie uczynił zadość temu obowiązkowi. Zdaniem organu drugiej instancji, sam fakt przebywania odwołującego się na zwolnieniu lekarskim nie może być usprawiedliwieniem jego niezgłoszenia się w dniu [...].07.2008r. do WTKL, do której został skierowany przez dowódcę jednostki. Przedmiotowe zwolnienie lekarskie nie zalecało bowiem odwołującemu się przebywania w domu, czy niechodzenia, nadto ż Dowódca Jednostki Wojskowej zapewnił w ww. dniu transport z opieką medyczną celem zabezpieczenia przejazdu na komisję lekarską. Organ wskazał, że z pisma odwołującego się z dnia [...] lipca 2008r. wynika, że z góry był on w stanie przewidzieć, że w dniu [...] lipca 2008r. stan jego zdrowia nie pozwoli stawić się na komisję lekarską, ponadto ostatecznie stawił się na komisję lekarską w dniu [...] sierpnia 2008 r., a więc w dniu, w którym zgodnie z zaświadczeniem lekarskim, był niezdolny do pracy. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że w rozkazie Dowódcy Brygady nr [...] z dnia [...] lipca 2008r. należało zmienić datę zwolnienia st. szer. P.G. z zawodowej służby wojskowej, gdyż decyzja zwalniającą powinna posiadać przymiot ostateczności, zatem data ta powinna przypadać po doręczeniu żołnierzowi decyzji organu drugiej instancji.

P.G. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając

1. rażące naruszenie norm prawa procesowego, które miało istotne znaczenia

w sprawie, w szczególności:

- art. 138 § 1 i 2 K.p.a. w zw. art. 15 K.p.a., poprzez uchylenie Decyzji Dowódcy

Brygady w przedmiocie terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i wyznaczenie nowej daty zwolnienia ze służby zawodowej, przez co została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;

- art. 79 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a., przez zaniechanie zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów przynajmniej na 7 dni przed planowanym przeprowadzeniem dowodów, a tym samym nie zapewnienie stronie prawa brania udziału w przeprowadzeniu dowodów, zadawania pytań oraz składania wyjaśnień, przez co doszło do naruszenia prawa skarżącego do czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 kpa);

- art. 78 § 1 w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 80 w zw. z art. 81 K.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka przewodniczącego Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej mjr lek. M.J., o który wnioskował skarżący w odwołaniu, a tym samym pominięcie dowodu mającego istotne znaczenie w sprawie, przez co doszło do naruszenia prawa skarżącego do czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 K.p.a.) i rozpatrzenie sprawy bez uprzedniej oceny całokształtu materiału dowodowego, przez co nie zostało w sposób prawidłowy ustalone czy okoliczność, stanowiąca podstawę do zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, została w pełni udowodniona;

2. rażące naruszenie norm prawa materialnego, a w szczególności:

- § 5 rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U.2008.23.137), poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sprawie, a przez to wadliwie utrzymanie w mocy Decyzji Dowódcy Brygady z dnia [...] lipca 2008 r. pomimo tego, że istniały przesłanki do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniami skarżącego;

- art. 111 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), poprzez jego wadliwą wykładnię i zastosowanie w sprawie, przez co doszło do szkody w postaci bezzasadnego zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, a tym samym szkody w postaci utraty możliwości do zarobkowania w charakterze żołnierza zawodowego; przez przyjęcie, że zwolnienie lekarskie wystawione na okres od [...] lipca do [...] sierpnia 2008 r. nie jest wystarczającym dokumentem, który usprawiedliwia niestawiennictwo do wojskowej komisji lekarskiej, przy jednoczesnym braku kompetencji do weryfikacji zakresu tego zwolnienia a także, że wyznaczony na dzień [...] lipca 2008 r. termin stawiennictwa do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej - jest terminem zawitym i zależnym od organu kierującego, pomimo tego, iż art. 111 pkt 4 cytowanej ustawy stanowi wprost o odmiennej wykładni tegoż artykułu

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji Dowódcy Dywizji Nr [...] z dnia [...] września 2008 roku oraz decyzji Dowódcy Brygady Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. w całości

2. zobowiązanie organu do dostarczenia do sądu akt sprawy w stanie niezmiennym na dzień wydania przedmiotowej decyzji, zaliczenie ich na poczet materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie,

3. dopuszczenie dowodu w postaci dokumentów złożonych przez stronę ze skargą

w formie załączników oraz dopuszczenie dowodu z zeznań świadka mjr lek. J.J. - (Przewodniczącego TWKL) - lekarza orzecznika z TWKL w okresie, o którym mowa w skardze - na okoliczności dotyczące przedmiotu i treści rozmowy telefonicznej odbytej w dniu [...] lipca 2008 r. pomiędzy świadkiem, a skarżącym,

4. zasądzenie od organu kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał stan faktyczny oraz prawny przedmiotowej sprawy. Podkreślił, iż po otrzymaniu w dniu 25 lipca 2008 r. dokumentów dotyczących skierowania go do Terenowej Komisji Lekarskiej (dalej TWKL), skierował do Dowódcy Jednostki Wojskowej, zawiadomienie, że z przyczyn zdrowotnych i niezależnych od skarżącego, nie jest on w stanie stawić się do TWKL w wyznaczonym przez organ terminie. Do powiadomienia zostało dołączone zaświadczenie lekarskie seria: [...] z dnia [...] lipca 2008 r., a ponadto mając na względzie zasadność wszczętego przez organ postępowania administracyjnego, którego celem było skierowanie skarżącego do Wojskowej Komisji Lekarskiej wniósł żądanie o usunięcie braków formalnych w postaci dosłania wymagalnej dla celów orzeczniczych dokumentacji. Wystąpił również do organu z innymi wnioskami, które do chwili obecnej nie zostały przez organ rozpatrzone. Z uwagi na brak odpowiedzi organu w kwestii złożonego wniosku, mając na uwadze umówione telefonicznie stawiennictwo w TWKL na dzień [...] sierpnia 2008 r. skarżący w dniu [...] lipca 2008 r. zwrócił pisemnie uwagę na fakt, że organ zobligowany jest załatwić sprawę zgodnie z przepisami art. 36-38 kpa, oraz że występowanie wspomnianych we wcześniejszym piśmie braków formalnych może spowodować przedłużenie się procedury orzekania lub jej zawieszenia na okres niezbędny do usunięcia tychże braków. Skarżący podkreślił, że wniosek w tym względzie okazał się zasadny i znalazł potwierdzenie w procedurze, którą podjęła w stosunku do skarżącego TWKL — wzywając w dniu [...] sierpnia 2008 r. pisemnie skarżącego do dostarczenia w nieprzekraczalnym terminie 14 dni dokumentów niezbędnych do wydania orzeczenia, w tym m.in. "wyników pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby", a zatem dokumentów, o których dostarczenie wnosił skarżący w piśmie z dnia [...] lipca 2008 roku, a których to organ nie dostarczył.

W dniu [...] lipca 2008 r. skarżący podjął kontakt telefoniczny z Przewodniczącym TWKL, którego powiadomił o przyczynach swojego niestawiennictwa do komisji w dniu [...] lipca 2008 r. oraz w porozumieniu z nim ustalił wstępnie termin kolejnego stawiennictwa na dzień [...] sierpnia 2008 r. W tym terminie skarżący stawił się do komisji, poddał się wszystkim wymaganym badaniom i ostatecznie w dniu [...] sierpnia 2008 r. zakończył badania, zdając jednocześnie do komisji skierowanie Nr [...] do badań lekarsko - specjalistycznych.

W tej sytuacji, w ocenie skarżącego, wypełnił on ciążący na nim obowiązek, bowiem po ustaleniu terminu stawiennictwa zgłosił się do wojskowej komisji lekarskiej i poddał badaniom. Fakt zaś, że uczynił to w dniu [...] sierpnia, a nie w dniu [...] lipca 2008 r. - biorąc pod uwagę, że w tym czasie przebywał na zwolnieniu lekarskim i akurat w tym dniu objawy kliniczne jego schorzenia uniemożliwiały mu daleką podróż - nie ma znaczenia, i jako taki nie powinien stać się podstawą do zwolnienia go ze służby.

Skarżący stwierdził, że organy orzekające w sprawie całkowicie wadliwie zastosowały dyspozycję przepisu art. 111 pkt 4 ustawy pragmatycznej. Powiadomienie przez niego pisemne organu kierującego o obiektywnej okoliczności, która spowodowała niestawienie się skarżącego do TWKL w dniu [...].07.2008r. należy rozumieć jako wypełnienie obowiązku, który na nim ciążył. Mając na względzie dobro wszczętego postępowania administracyjno -orzeczniczego, w dniu [...] lipca 2008 r. skarżący skontaktował się z przewodniczącym tejże komisji i ustalił wstępnie termin swojego stawiennictwa na dzień [...] sierpnia 2008 roku.

Skarżący wywiódł, że art. 111 pkt 4, część druga zdania mówi o czynnościach, co do których został zobowiązany przez komisję lekarską. Oczywistym jest też, że organ nie posiadając w swoich strukturach odpowiedniej placówki, która mogłaby przeprowadzić stosowne badania żołnierza jedynie skierował tego żołnierza do odpowiedniej placówki medycznej. Nie jest zatem możliwe, aby ingerował w późniejszym czasie w procedurę wykonania tych badań. Skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej było wystawione na okres wyłącznie jednego dnia - co świadczy o zupełnym braku wiadomości w przedmiocie długości trwania badania, ilości zleconych wizyt, czy chociażby grafiku przyjęć żołnierzy przez odpowiednich lekarzy. Gdyby w ten sposób analizować sprawę - można by powiedzieć, że skarżący wypełniając polecenie dowódcy jednostki wojskowej w dniu [...] lipca 2008 roku, nie mógłby stawić się do TWKL z powodu braku skierowania, który z logiki i doświadczenia życiowego powinno zostać wystawione na okres przynajmniej kilku dni. Świadczy o tym wprost ilość dni, które potrzebował na wykonanie badań skarżący.

Skarżący podkreślił, że brak dostarczenia przez organ kompletnej dokumentacji wymaganej w procesie orzekania ma istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska podczas przeprowadzania badań komisyjnych w stosunku do skarżącego winna posiadać wszelkie informacje, które mogą się przyczynić do poczynienia ustaleń nie tylko w zakresie określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej, ale również w przedmiocie stwierdzenia związku lub/i braku takiego związku ze służbą wojskową (zgodnie z odpowiednimi przepisami wykonawczymi).

W ocenie skarżącego organ dokonał całkowicie błędnej i nie opartej na dowodach oceny, iż w dniu [...] lipca 2008 roku nie istniały, żadne obiektywne przesłanki, które to uniemożliwiałby mu stawienie się do tej komisji. Przeszkody takie wynikały jego zdaniem z treści wystawionego urzędowo zaświadczenia lekarskiego którego prawdziwości organ nie zakwestionował, we właściwym trybie.

W myśl art. 59 ust. 14 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. Nr 60, póz. 636 z późn. zm) prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich podlega kontroli. Kontrola ta winna być przeprowadzana w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz.U. 1999.65.743). Skarżący podkreślił, że gdyby organ uznał za zasadne dokonać kontroli zasadności zwolnienia wystawionego przez lekarza anestezjologa A.S., oraz przede wszystkim zaistnienia przesłanek do wysunięcia podejrzenia, że zaświadczenie lekarskie obejmujące okres od [...].07.2008r. do [...].08.2008r. zostało sfałszowane lub wystawione przez lekarza zwolnienie zostało wydane niezgodnie z przepisami w sprawie zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich - organ mógł wystąpić do właściwej Wojskowej Komisji Lekarskiej o weryfikację tego zwolnienia. Organ tego nie uczynił, ani też nie podnosił zarzutów po tej linii, natomiast w trakcie postępowania administracyjnego, jeszcze przed skierowaniem żołnierza zawodowego do TWKL, kontaktował się telefonicznie z lekarzem anestezjologiem i próbował kwestionować jego uprawnienia co do wystawianych pacjentowi zwolnień lekarskich twierdząc, że według niego żołnierz jest w pełni zdrowy.

Dokonywanie przez organ własnej wykładni zakresu zwolnienia oraz przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania określonych czynności przez żołnierza zawodowego w trakcie zwolnienia lekarskiego, jest niedopuszczalne. Organ nie posiada bowiem żadnych kompetencji w tej materii. Jego spostrzeżenia w tym względzie, a ujęte w uzasadnieniu — nie zasługują na uwzględnienie, a już na pewno nie mogą świadczyć o mocy argumentacyjnej i jako takie stać się elementem podjętej decyzji. Skarżący cierpi na szereg schorzeń, które uniemożliwiały mu stawienie się do komisji lekarskiej, w szczególności, że w okresie o którym mowa nastąpiło ich kliniczne nasilenie. Skarżący cierpi m.in. na: nadciśnienie tętnicze, zaburzenia adaptacyjne, zaburzenia osobowości, upośledzenia rozróżniania barw oraz cierpi na zespól bólowy kręgosłupa o podłożu korzeniowym.

Reasumując skarżący wywiódł, że organy obu instancji dokonały całkowicie wadliwych ustaleń faktycznych i zastosowały je w sprawie. Oparły się wyłącznie o swoje subiektywne przeświadczenia, nie oparte o wiedzę z zakresu medycyny, a w każdym razie nie wskazały w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji żadnych prawnych przesłanek zastosowania sankcji w stosunku do skarżącego. Brak uzasadnienia dla najbardziej istotnego w sprawie poglądu, a nawet nie wskazanie podstawy prawnej w tym zakresie stanowi rażące naruszenie art. 111 pkt 4 ustawy pragmatycznej oraz § 5 rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Skarżący podkreślił jednocześnie, że organ administracji państwowej, jako specjalista z zakresu prawa administracyjnego powinien wykazywać sam z siebie inicjatywę w zakresie powiadamiania stosownych organów o powodach niestawiennictwa do TWKL, tym bardziej, że skarżący od dłuższego czasu przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie była to okoliczność zaskakująca dla organu.

Odpowiadając na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi pełnomocnik organu wskazał, że st. szer. P.G. nie wykonywał obowiązków służbowych z powodu choroby ponad 3 miesiące (łącznie przez ponad 400 dni). Wobec powyższego dowódca jednostki wojskowej podjął, prawem przewidziane kroki, mające na celu ustalenie zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W tym celu rozkazem z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] skierował żołnierza do TWKL.

Odnośnie dokumentacji niezbędnej do wydania orzeczenia przez Komisję organ zauważył, iż zgodnie z brzmieniem § 14 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, organ kierujący żołnierza zawodowego do wojskowej komisji lekarskiej przekazuje tej komisji posiadane informacje i dokumenty, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza zawodowego i mogą mieć znaczenie dla ustalenia związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową. Z kolei § 23 rozporządzenia określa szczegółowo rodzaje dokumentów jakie jednostka wojskowa przesyła do TWKL. Postępowanie administracyjne w sprawie określenia zdolności do służby wojskowej toczy się przed Wojskową Komisją Lekarską i do tego organu należy obowiązek gromadzenia materiału dowodowego, niezbędnego do wydania orzeczenia. Przepis § 25 w ust. 1 rozporządzenia wyraźnie stanowi, że wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu wymaganej dokumentacji. Ust. 2 § 25 przewiduje, że jeżeli wojskowa komisja lekarska stwierdzi, iż do wydania orzeczenia są niezbędne dokumenty inne niż określone w ust. 1, w szczególności dotyczące chorób, ułomności i śmierci oraz ich związku ze służbą wojskową, pisemnie wzywa żołnierza zawodowego, a w razie jego śmierci członka rodziny, do ich dostarczenia w terminie nieprzekraczającym 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Komisja lekarska może wystąpić także do organu, który skierował żołnierza zawodowego do komisji, oraz do dowódców jednostek wojskowych, w których pełnił on służbę, o dostarczenie niezbędnych dokumentów w terminie nieprzekraczającym 14 dni od dnia doręczenia żądania. Strona powinna zatem zgłaszać swoje wnioski i żądania o uzyskanie wglądu bądź odpisów do dokumentacji, na podstawie której wydaje się orzeczenie o zdolności do pełnienia zawodowej służbie wojskowej, do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a nie jak to uczynił skarżący do Dowódcy JW.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego w zakresie wypełnienia przez niego obowiązków wynikających z art. 111 pkt 4 ustawy i wskazał, że przepis ów należy odczytywać łącznie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy, stanowiącego m.in., że do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się z urzędu żołnierzy zawodowych, gdy nie wykonują zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez trzy miesiące (pkt 3). Z przepisów tych wynika, że skoro dowódca jednostki wojskowej kieruje żołnierza do wojskowej komisji lekarskiej, to ten dowódca jednostki, a nie inny organ, czy sam żołnierz, określa datę stawiennictwa do komisji. W przedmiotowej sprawie Dowódca JW. w skierowaniu do TWKL określił st. szer. P.G. datę stawiennictwa do tej komisji na dzień [...] lipca 2008r. i na ten dzień żołnierz miał się obowiązek stawić. Przy czym zdaniem organu, sam fakt legitymowania się orzeczeniem o czasowym niezdolności do pracy, nie może być automatyczną podstawą do usprawiedliwienia niestawiennictwa na komisję w terminie określonym w skierowaniu. Skierowanie na wojskową komisję lekarską, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, ma na celu bowiem stwierdzenie zdolności do pełnienia służby, żołnierza który nie wykonuje swoich zadań z powodu choroby, a więc takiego żołnierza zawodowego, który przebywa na zwolnieniu lekarskim. W takiej sytuacji nie ma zastosowania przepis art. 60b ustawy pragmatycznej, przewidujący, iż zwolnienie żołnierza zawodowego od zajęć służbowych z powodu choroby następuje na podstawie zaświadczenia lekarskiego. Każda inna interpretacja omawianych przepisów byłaby niezgodna z racjonalnością ustawodawcy, formującego treść omawianych przepisów. Celem tych przepisów nie jest bowiem kierowanie na komisję lekarską żołnierzy, którzy powrócili do zdrowia, a żołnierzy którzy z powodu choroby przebywają na zwolnieniu lekarskim.

Dopiero fakt obiektywnej i rzeczywistej niemożności stawienia się w terminie określonym w skierowaniu na komisję jest podstawą do uznania nieobecności w tym terminie - za usprawiedliwioną. Zatem sam fakt przebywania st. szer. P.G. na zwolnieniu lekarskim nie może być automatycznym usprawiedliwieniem jego niezgłoszenia się w dniu [...] lipca 2008r. do WTKL, do której został skierowany przez dowódcę jednostki. Zwolnienie lekarskie wystawione na okres od [...].07.2008r. do [...].08.2008r. nie zalecało bowiem odwołującemu się przebywania w domu, czy niechodzenia. Skarżący się, poza samym faktem przebywania na zwolnieniu lekarskim, nie wskazał w piśmie z dnia [...].07.2008r. do Dowódcy JW, jak i w odwołaniu od rozkazu nr [...] z dnia [...] lipca 2008r, na żadne konkretne dolegliwości zdrowotne, czy schorzenia, uniemożliwiające mu stawiennictwo w dniu [...].07.2008r. na komisję lekarską. Dodatkowo organ podkreślił, że skarżący pomija milczeniem fakt, iż Dowódca Jednostki Wojskowej zapewnił mu w dniu [...].07.2008r. transport z opieką medyczną celem zabezpieczenia przejazdu na komisję lekarską.

Organ stwierdził, że nigdy nie kwestionował prawidłowości wystawienia zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy st. szer. P.G. na okres od [...].07.2008r. do [...].08.2008r i nie podejmował się kontroli tego zaświadczenia, a nawet oprał swoje ustalenia faktyczne m.in. na tym dokumencie urzędowym. Na marginesie organ wskazał, że wojskowa komisja lekarska nie jest organem uprawnionym, co sugeruje w skardze skarżący, do weryfikacji zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy żołnierzy zawodowych.

Nadto odnosząc się do twierdzenia strony, że wskazany w zaświadczeniu rodzaj schorzenia, na które cierpi przemawia za uznaniem, że w tej sytuacji niestawiennictwo było ponad wszelką wątpliwość usprawiedliwione organ wskazał, że przyjmując taki tok rozumowania skarżącego, należałoby przyjąć, że powinien się on stawić na komisję lekarską dopiero po wyleczeniu, wskazanego w zaświadczeniu schorzenia.

Organ podał również, że rozpatrując odwołanie od rozkazu Dowódcy Jednostki Brygady nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r., uznał za zbędne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Przewodniczącego Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, ponieważ fakt niestawiennictwa st. szer. P.G. na komisję lekarską w dniu [...] lipca 2008r. został potwierdzony w piśmie Przewodniczącego TWKL do dowódcy jednostki.

Jako chybiony organ uznał zarzut naruszenia § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. Nr 23, poz. 137). Przepis ten bowiem dotyczy sytuacji, gdy organem zwalniającym z zawodowej służby wojskowej jest inny organ, niż ten który skierował żołnierza zawodowego na wojskową komisję lekarską. W przypadku st. szer. P.G., organem właściwym do kierowania na komisję lekarską jak i organem uprawnionym do zwolnienia wyżej wymienionego z zawodowej służby wojskowej, jest dowódca jednostki wojskowej, co wynika z treści art. 5 ust. 3 pkt 1 i art. 115 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W pismach procesowych dnia 16 oraz 29 stycznia 2009 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi organu na jego skargę oraz wskazał dodatkowe argumenty na poparcie zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm., dalej jako "P.p.s.a."). Podstawę zaś orzekania stanowi materiał zawarty w aktach sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzający ją rozkaz personalny naruszają przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W myśl przepisu art. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie komisji jest decyzją.

Do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się z urzędu między innymi żołnierzy zawodowych gdy nie wykonują zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez trzy miesiące (art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy). W takiej sytuacji do wojskowej komisji lekarskiej kieruje żołnierza zawodowego dowódca jednostki wojskowej (art. 5 ust. 5 pkt 2), w trybie określonym przepisami rozdziału 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 z późn.zm.). Zgodnie z § 13 ust. 1 i § 14 rozporządzenia, dowódca jednostki wojskowej kieruje żołnierza zawodowego do właściwej komisji lekarskiej oraz przekazuje tej komisji posiadane informacje i dokumenty, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza zawodowego i mogą mieć znaczenie dla ustalenia związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową. Wzór skierowania określa załącznik do rozporządzenia i obejmuje między innymi określenie organu kierującego, datę skierowania, określenie właściwej komisji, danych osobowych oraz dotyczących służby żołnierza zawodowego, rozpoznanie, termin stawiennictwa, uzasadnienie. Nadto skierowanie zawiera część nazwaną jako "odcinek zwrotny" obejmującą nazwę wojskowej komisji lekarskiej, datę, nazwę i adres organu kierującego, a także potwierdzenie stawiennictwa z podaniem stopnia, nazwiska, imienia, imienia ojca, daty urodzenia osoby stawiającej się, daty stawiennictwa (z podaniem dnia i nazwy WKL) oraz podpis przewodniczącego komisji.

Zgodnie z przepisem § 14a rozporządzenia, przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej przesyła organowi kierującemu,

- w terminie 14 dni od dnia stawienia się żołnierza zawodowego do wojskowej komisji lekarskiej potwierdzenie zgłoszenia się tego żołnierza do komisji,

- na wniosek organu kierującego zawiadomienie o niezgłoszeniu się żołnierza zawodowego do tej komisji w określonym terminie i miejscu,

- zawiadomienie o niepoddaniu się żołnierza zawodowego w terminie wyznaczonym przez komisję badaniom lekarskim lub specjalistycznym, do których przeprowadzenia został przez nią zobowiązany.

W świetle powyższych przepisów należy zatem zważyć, iż to organ uprawniony do skierowania żołnierza zawodowego do wojskowej komisji lekarskiej jest władny

i obligowany w skierowaniu ustalić termin i miejsce stawienia się żołnierza zawodowego przed właściwą komisją. W razie potrzeby, gdy nastąpią okoliczności uniemożliwiające żołnierzowi stawienie się przed komisją w ustalonym terminie, organ kierujący może również zmienić wcześniej ustalony termin (w takim trybie, w jakim został on ustalony). Żołnierz jest zatem zobligowany stawić się przed wojskową komisją lekarską w terminie określonym w skierowaniu przez organ kierujący. Stawienie się żołnierza przed komisją rozpoczyna drugi odrębny "etap" postępowania toczącego się już przed komisją i wówczas to komisja określa jakie badania, w jakim terminie należy wykonać, jakie dokumenty przedłożyć itp. Oznacza to, iż ewentualne ustalenie przez skarżącego z przewodniczącym właściwej komisji lekarskiej stawienia się przed komisją i rozpoczęcia badań, w innym terminie niż określony w skierowaniu, nie wywołuje skutku dla biegu lub upływu terminu określonego w skierowaniu właściwego organu. Nie jest zatem zasadny wywód skarżącego zmierzający do wniosku, iż jego stawienie się do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w dniu [...] sierpnia 2008 r. (w terminie ustalonym w trakcie rozmowy telefonicznej w dniu [...] lipca 2008 r. z Przewodniczącym TWKL), oznaczało zgłoszenie się do tej komisji zgodne ze skierowaniem Dowódcy Jednostki Wojskowej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 111 pkt 4 ww. ustawy, zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia się

z zawodowej służby wojskowej wskutek odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do tej komisji

w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską.

Wskazana w powyższym przepisie sankcja w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej może nastąpić tylko po zaistnieniu wymienionych w nim przesłanek, przy czym nie jest dopuszczalne dokonywanie ich rozszerzającej wykładni. Jedną z tych przesłanek, którą organ zastosował w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, stanowi nieusprawiedliwione niezgłoszenie się żołnierza do wojskowej komisji lekarskiej w określonym terminie i miejscu. Określenie "nieusprawiedliwione niezgłoszenie się do komisji w określonym terminie i miejscu" oznacza, że osoba której to dotyczy, bez uzasadnionej przyczyny mając świadomość ciążącego na niej obowiązku i nie podlegając żadnym znaczącym, niezależnym od jej woli ograniczeniom - czyli ze swojej winy - obowiązku tego nie wykonała.

Zgodnie z przepisem art. 115 ust. 1 i 4 ww. ustawy, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadku, o którym mowa w art. 111 pkt 2, 4, 6-6c, 7, 9 lit. a, 10 i 16 oraz art. 112 ust. 1 w odniesieniu do żołnierzy zawodowych korpusu szeregowych zawodowych następuje decyzją dowódcy jednostki, z dniem określonym w tej decyzji.

Z kolei w przypadkach określonych w art. 115 ust. 2 zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub decyzji albo zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. W tym przypadku dowódca jednostki wojskowej,

w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych.

W przepisie art. 118 ww. ustawy, ustawodawca zawarł dla Ministra Obrony Narodowej delegację do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, przy czym zastrzegł, iż rozporządzenie to powinno przewidywać, że postępowanie związane ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest w stosunku do niego jawne. W wykonaniu powyższej delegacji Minister Obrony Narodowej wydał w dniu 29 stycznia 2008 r. rozporządzenie w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. Nr 23, poz. 137). Zgodnie z przepisem § 5 rozporządzenia w razie odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do komisji w określonym terminie miejscu albo niepoddania się badaniom lekarskim, do których żołnierz został zobowiązany, dowódca jednostki, nie później niż w terminie czternastu dni od określonej daty stawienia się przed komisją bądź na badania zlecone przez komisję, występuje do organu zwalniającego, za pośrednictwem organu właściwego do wyznaczenia na stanowisko służbowe, z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej.

Oznacza to, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej, które dla żołnierza zawodowego jest skutkiem najcięższym, wymaga w tej sytuacji zbadania przez właściwe organy czy jego zaniechanie było rzeczywiście "nieusprawiedliwione". Badanie to winno odbywać się w trybie odrębnego postępowania, wszczętego

i prowadzonego jawnie, z zachowaniem wymogów procedury administracyjnej. Zgodnie zatem z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.). Winien, więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 K.p.a.) i w toku postępowania stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 K.p.a.), jak i wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 Kpa). Powinien też mieć na względzie, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania.

Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 K.p.a., nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego tak, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. To na organie administracji publicznej, na mocy art. 77 § 1 K.p.a., ciąży ciężar dowodu, nie może on więc jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 i art. 77 K.p.a.) wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok NSA z 29 listopada 2000 r., V SA 948/00, LEX nr 50114).

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10) nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Obowiązki organu administracji wynikające z tej zasady obejmują wszystkie fazy postępowania. W fazie wszczęcia postępowania organ powinien zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie strony (art. 61 § 4 K.p.a.), co ma istotne znaczenie z tego względu, że data wszczęcia postępowania jest datą aktualizacji prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Szczególnie szeroki jest zakres obowiązków organów administracji w fazie postępowania wyjaśniającego, nie jest on pozostawiony uznaniu organu, niezależnie od treści i wagi przeprowadzanych czynności, w tym dowodów. Organ administracji publicznej nie może zatem pozbawić strony udziału w postępowaniu administracyjnym na przykład z uzasadnieniem, że jej udział w przeprowadzeniu dowodu nie jest konieczny. Z kolei obowiązek zapoznania strony z wynikami postępowania wyjaśniającego, jeżeli ma spełnić swą rolę, pociąga za sobą dalszy obowiązek organów administracji, jakim jest konieczność wzięcia pod rozwagę wypowiedzi strony i ustosunkowanie się do tych wypowiedzi. Takie ustosunkowanie się jest szczególnie potrzebne wówczas, gdy dla poparcia swych wypowiedzi strona powołuje określone dowody. Organ administracji może odstąpić od omawianej zasady tylko wówczas, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.).

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, zdaniem Sądu, wskazuje jednoznacznie, że organy uchybiły wielu z przedstawionych wyżej zasad, zarówno w toku postępowania, w tym postępowania kontrolnego, jak i przy rozstrzyganiu sprawy.

Jak wynika z akt sprawy skarżący P.G., pełniący zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej, przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, znacznie przekraczającym okres trzymiesięczny. Z tej przyczyny na podstawie dokumentu skierowania z dnia [...] lipca 2008 r. (doręczonego 25 lipca 2008 r.) został skierowany do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, w celu określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Termin stawiennictwa określono na [...] lipca 2008 r. Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. skarżący poinformował dowódcę jednostki wojskowej, iż z uwagi na swój obecny stan zdrowia nie będzie mógł bez uszczerbku na zdrowiu wykonać polecenia stawienia się przed WKL, na dowód czego przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]. Zaświadczenie to potwierdzało niezdolność skarżącego do pracy w okresie od [...] lipca 2008 r. do [...] sierpnia 2008 r., ze wskazanie, iż chory może chodzić. Jednocześnie wezwał organ kierujący do usunięcia braków formalnych przesłanych dokumentów mających stanowić podstawę orzekania komisji, udzielenie wyjaśnień i odpowiedzi na zgłoszone wątpliwości. Skarżący poinformował także, iż badaniom przez wskazaną komisję lekarską podda się w wyznaczonym przez organ nowym terminie niezwłocznie po odzyskaniu zdolności do wykonania wskazanych czynności służbowych, jak również po usunięciu braków formalnych w postaci dosłania mu wymaganej w postępowaniu orzeczniczym dokumentacji służbowo-lekarskiej.

Bezsporna pomiędzy stronami pozostaje okoliczność, iż w wyznaczonym przez organ dniu [...] lipca 2008 r. P.G. nie zgłosił się do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Do komisji tej skarżący stawił się w dniu [...] sierpnia 2008 r., a następnie poddał się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję. Orzeczeniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Wojskowa Terenowa Komisja Lekarska orzekła, że skarżący jest zdolny do zawodowej służby wojskowej – kategoria "Z".

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. dowódca jednostki wojskowej, na podstawie art. 111 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej, zwolnił starszego szeregowego P.G. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] sierpnia 2008 r. i przeniósł do rezerwy "wskutek nieusprawiedliwionego niestawienia się na wojskową komisję lekarską".

W tym stanie faktycznym i prawnym należy jednoznacznie stwierdzić, iż dowódca jednostki wojskowej, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową całkowicie arbitralnie i z rażącym naruszeniem przepisów postępowania wydał powyższy rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. W szczególności z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż Dowódca Brygady przed wydaniem w dniu [...] lipca powyższego rozkazu personalnego nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, z przyczyny określonej w art. 111 pkt 4 ustawy. W świetle wskazanych wyżej przepisów nie może budzić wątpliwości, iż skierowanie żołnierza na badanie do WKL, nie stanowi elementu postępowania w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, ta procedura ma na celu jedynie obligatoryjne zweryfikowanie, czy z uwagi na niewykonywanie zadań służbowych przez żołnierza zawodowego z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez co najmniej trzy miesiące, posiada on nadal zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Tym samym sam fakt skierowania żołnierza na badania z podaniem terminu i miejsca poddania się badaniom a następnie odmowa przyjęcia skierowania lub niezgłoszenie się w określonym terminie do tej komisji albo niepoddanie się badaniom, do których żołnierz został przez komisję zobowiązany, nie uruchamia samoistnie postępowania prowadzonego przez właściwy organ w sprawie zwolnienia ze służby wojskowej. Po zaistnieniu którejś z powyższych okoliczności, właściwy organ na wniosek, o którym mowa w § 5 rozporządzenia z dnia 29 stycznia 2008 r. lub z urzędu, gdy organ kierujący na badanie jest jednocześnie organem właściwym do wydania decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej (tak jak w niniejszej sprawie),wszczyna postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. O wszczęciu postępowania w tej sprawie należało zatem bezwzględnie zawiadomić żołnierza zawodowego, zgodnie z zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym a także dla zapewnienia wymogu jawności, o którym mowa w art. 118 zd. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi również do wniosku, że organ pierwszej instancji ograniczył postępowanie w niniejszej sprawie do wydania rozkazu personalnego, który nie został także poprzedzony przeprowadzeniem postępowania dowodowego zgodnego z przepisami procedury administracyjnej. Rozkaz personalny z dnia 30 lipca 2008 r. wobec skarżącego został zatem wydany również z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a.

Zgodnie z powyższymi przepisami organ administracji publicznej (także organ wojskowy prowadzący postępowanie administracyjne) jest obowiązany z urzędu w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, bowiem dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego prawidłowo zgromadzonego, może ocenić czy dana okoliczność istotna dla sprawy została udowodniona.

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma również prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Podkreślić należy, iż okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.

Na podstawie analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że w dniu wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu P.G. z zawodowej służby wojskowej, czyli [...] lipca 2008 r., dowódca jednostki wojskowej nie dysponował jakimkolwiek, zgodnym z przepisami procedury dowodem, pozwalającym na dokonanie ustaleń, że zaistniały przesłanki określone w art. 111 pkt 4 ustawy. Po pierwsze zatem, że w dniu [...] lipca 2008 r. skarżący nie zgłosił się do wojskowej komisji lekarskiej, a tym bardziej, że niezgłoszenie to było "nieusprawiedliwione". Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż Przewodniczący Wojskowej Terenowej Komisji Lekarskiej dopiero pismem z dnia [...] lipca 2008 r. poinformował dowódcę Jednostki Wojskowej, że st. szer. P.G. nie stawił się na badanie w dniu [...] lipca 2008 r. Z akt sprawy nie wynika również aby organ pierwszej instancji prowadził jakiekolwiek postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia powodów niezgłoszenia się skarżącego, w terminie określonym w skierowaniu, ewentualnie umożliwił mu wypowiedzenie się co do przyczyn usprawiedliwiających jego zdaniem ten fakt. W istocie zatem skarżący nie miał żadnej możliwości usprawiedliwienia przed organem swej nieobecności, skoro nawet nie wiedział o toczącym się postępowaniu w sprawie zwolnienia go ze służby, a nadto decyzja została wydana dzień po dacie określonej jako termin zgłoszenia się przed komisją.

Ponadto uzasadniony jest zarzut skargi, że rozkaz personalny (wyciąg) z dnia [...] lipca 2008 r. z naruszeniem przepisów art. 107 § 1 K.p.a. poza wskazaniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nie posiada uzasadnienia prawnego, ani faktycznego, zgodnego z dyspozycja art. 107 § 3 K.p.a. Za takie nie można z pewnością uznać stwierdzenia: "w związku z nieusprawiedliwionym niestawieniem się na wojskową komisję lekarską".

Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nic nie usprawiedliwiało takiego arbitralnego i zupełnie dowolnego działania organu skutkującego pośpiesznym wydaniem decyzji (rozkazu personalnego) o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej z naruszeniem większości zasad ogólnych postępowania administracyjnego, reguł postępowania dowodowego a także konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego. W konsekwencji rozpoznając sprawę ponownie w jej całokształcie i kierując się zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), organ odwoławczy, z powodu wskazanych wyżej uchybień, w szczególności zaniechania przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, zgodnie z przepisem art. 138 § 2 K.p.a., zobligowany był tak wadliwą decyzję uchylić w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Niestety wbrew wymogom powyższych przepisów Dowódca Jednostki Wojskowej, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r. zasadniczo utrzymał wadliwe orzeczenie organu pierwszej instancji w mocy, zmieniając je jedynie w zakresie określenia nowej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ nie podjął nawet próby uzupełnienia postępowania z udziałem strony, nie przeprowadził ani też nie ustosunkował się we właściwej formie do wniosków dowodowych, nie umożliwił stronie przed wydaniem decyzji zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonych dowodów.

Należy zatem stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie zarówno Dowódca Brygady wydając w dniu [...] lipca 2008 r. rozkaz o zwolnieniu P.G. z zawodowej służby wojskowej, jak też Dowódca Jednostki Wojskowej jako organ rozstrzygający sprawę w drugiej instancji nie zbadali i nie ocenili należycie powodów niezgłoszenia się skarżącego do wskazanej wojskowej komisji lekarskiej w terminie i miejscu wyznaczonym przez dowódcę jednostki (tj. [...] lipca 2008 r.) oraz tego, czy niezgłoszenie można uznać za "nieusprawiedliwione". Organy nie wykazały zatem w prowadzonym postępowaniu w dostateczny sposób zaistnienia przesłanek do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 4 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Oznacza to, że stwierdzone przez Sąd naruszenia wskazanych wyżej podstawowych przepisów procedury administracyjnej mogły mieć istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Nie jest dopuszczalne dowolne i arbitralne rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, na podstawie prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego.

Na marginesie powyższych rozważań należy wskazać, iż rolą sądu administracyjnego jest dokonanie kontroli legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego je postępowania. Sąd nie dokonuje oceny sprawy administracyjnej i kończącego ją orzeczenia pod kątem słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Nadto mając na uwadze obszerne wywody skargi, które w znacznym zakresie stanowią przytoczenie treści uzasadnień orzeczeń sądowych należy wskazać, iż orzeczenia te aczkolwiek z pewnością wpływają na kształtowanie linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, to wiążą jedynie w sprawie, w której zapadły. Nadto, jak zasadnie wskazał organ, stany faktyczne tych spraw nie są tożsame z rozpoznawaną sprawą.

Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, każda indywidualna sprawa administracyjna wymaga szczegółowej analizy jej okoliczności faktycznych w odniesieniu do konkretnej dyspozycji normy prawa materialnego. Nie jest zatem uprawnione abstrakcyjne i jednoznaczne stawianie w każdej sprawie dotyczącej okoliczności określonych w dyspozycji art. 11 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych tezy, zgodnie z którą wskazanie w zaświadczeniu lekarskim "chory może chodzić" oznacza, że w okresie nim objętym chory (skarżący) mógł zgłosić się do komisji lekarskiej i poddać się badaniom, na które został skierowany. Jednakowoż nie można również z tych samych względów zaakceptować bez dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy tezy stawianej przez skarżącego, iż sam fakt, że w okresie w którym miał stawić się przed komisja lekarska przebywał na zwolnieniu lekarskim, w dostateczny sposób usprawiedliwia jego niezgłoszenie się do komisji w terminie określonym przez organ kierujący. Należy w takiej sytuacji poddać dokładnej analizie okoliczności sprawy, tj. rzeczywisty stan zdrowia strony, rodzaj schorzeń w szczególności to, czy pomimo zaznaczenia na zwolnieniu lekarskim w dniu jego wystawiania wskazania, ze chory może chodzić, w terminie wyznaczonym w skierowaniu przez organ kierujący nie zaistniał faktyczna przeszkoda (np. usprawiedliwiona stanem zdrowia fizycznego lub psychicznego), uniemożliwiająca stawienie się przed komisją.

Z akt sprawy wynika pośrednio (treść meldunków z dnia [...] lipca 2008 r. i pism organów), że organ kierujący podejmował czynności zmierzające do umożliwienia skarżącemu stawienie się w wyznaczonym terminie przed komisją. Jednakże podkreślenia wymaga, iż te okoliczności nie zostały udowodnione zgodnie z przepisami K.p.a. (np. przesłuchanie świadków z zapewnieniem udziału skarżącego), zatem Sąd nie mógł ich za takie uznać oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji. Nie zostało zatem wykazane, twierdzenie organu, iż w dniu [...] lipca 2008 r. organ zapewnił skarżącemu transport do siedziby wojskowej komisji lekarskiej z opieką medyczną, a skarżący, którego stan zdrowia nie uniemożliwiał przemieszenia się w takich warunkach do siedziby komisji, z możliwości takiej nie skorzystał. Rozważenia wymaga również, zasadność stanowiska skarżącego, zgodnie z którym w dniu [...] lipca 2008 r. jego stan zdrowia uniemożliwiał mu stawienie się w miejscu wskazanym w skierowaniu, w kontekście wynikających z treści znajdujących się w aktach sprawy meldunków pozwalających poprzez przeprowadzenie stosownych dowodów na ustalenie w pośredni sposób jaki był w tym dniu stan zdrowia skarżącego tzn. jego rzeczywista zdolność do podejmowania określonych działań, w tym stawienia się przed wojskową komisją lekarską. W sytuacji gdy np. na podstawie zeznań świadków zostanie ustalone, iż w dniu [...] lipca 2008 r. skarżący samodzielnie przemieszczał się (kierował) samochodem, którym dodatkowo przewoził swoją rodzinę, należałoby przyjąć, że sam oceniał swój rzeczywisty stan fizyczny i psychiczny, jako umożliwiający bezpieczne prowadzenie pojazdu mechanicznego i przewożenie osób najbliższych. W takiej sytuacji traciłyby na znaczeniu (jak dotąd) gołosłowne twierdzenia skarżącego, że jego stan zdrowia uniemożliwiał stawienie się przed komisją lekarską. Należy bowiem jednoznacznie odróżnić kwestię zwolnienia lekarskiego stwierdzającego niezdolność do pracy, z powodu schorzenia, które nie powoduje konieczności leżenia od zdolności skarżącego do stawienia się w określonym terminie i miejscu (przed wojskową komisją lekarską) zgodnie ze skierowaniem dowódcy jednostki wojskowej. Okoliczność ta winna zostać szczegółowo wyjaśniona i rozważona z uwzględnieniem wszelkich dopuszczalnych dowodów zarówno przeprowadzonych z inicjatywy organu, jak i strony postępowania o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Stronie należało zatem zapewnić możliwość obrony jej praw w postępowaniu, w szczególności poprzez zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania, umożliwienie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, zgłaszanie uwag i dowodów oraz umożliwienie wypowiedzenia się, przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Sąd zważył, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, iż jak słusznie podnosi skarżący, nie miał on zapewnionej jakiejkolwiek możliwości obrony swych praw w postępowaniu prowadzonym przez dowódcę jego jednostki wojskowej w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. P.G., co należy podkreślić, został wręcz takiej możliwości faktycznie pozbawiony, skoro termin (a właściwie datę) stawienia się przed komisją określono na dzień [...] lipca 2008 r., a już rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2008 r. został zwolniony

z zawodowej służby wojskowej.

Bez wpływy na negatywną ocenę opisanego powyżej działania organu

w demokratycznym państwie prawa, pozostają okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą oraz organ wskazujące na istniejący konflikt związany z okolicznościami uprzedniego wypadku skarżącego, jego rzeczywistego wpływu na stan zdrowia oraz zdolność do służby, prawidłowość trybu orzekania komisji lekarskiej, długotrwałość okresu niewykonywania służby wojskowej z powodu pozostawania na zwolnieniach lekarskich czy też ewentualne niezgodne z celem wykorzystywanie przez skarżącego uprzednich zwolnień lekarskich. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną przyczynę zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jaką podano w rozkazie personalnym z dnia [...] lipca 2008 r. oraz w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2008 r. stanowi fakt nieusprawiedliwionego niestawienia się na wojskową komisję lekarską.

Rozpoznając ponownie sprawę, właściwy organ winien, z uwzględnieniem powyższych wskazań oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego,

w pierwszej kolejności właściwe przeprowadzić postępowanie wyjaśniające

i dowodowe, na podstawie wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów ustalić stan faktyczny sprawy i dopiero wówczas zastosować odpowiednią normę prawa materialnego. W trakcie postępowania należy zapewnić skarżącemu czynny udział

w toczącym się postępowaniu administracyjnym, zgodnie z wymogiem art. 10 § 1 K.p.a.

Z tych powodów, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją orzeczenie organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu. Po myśli art. 152 ww. ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

W nawiązaniu do zgłoszonego w skardze wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, na podstawie art. 200 i art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a. należy stwierdzić, iż skarżący w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zwolniony

z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, nie wykazał również, iżby poniósł

w związku z tym postępowaniem inne koszty niezbędne do celowego dochodzenia swych praw.