Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie NSA Robert Sawuła del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 1601/14 w sprawie ze skargi I.K na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 8 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 1601/14 oddalił skargę I.K. (dalej skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi.

Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z [...] września 2014 r., działając na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2012 r., poz. 1187 ze zm.; dalej ugnr) odmówiło wszczęcia z wniosku skarżącej postępowania w sprawie nieważności aktu własności ziemi z [...] kwietnia 1975 r. Nr [...]wydanego przez Naczelnika Powiatu w O. w sprawie nabycia przez S. i M. C. własności nieruchomości o powierzchni [...] ha. położonej w M.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z [...] października 2014 r. utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] września 2014 r. Uzasadniając to postanowienie organ wskazał, że zgodnie z art. 63 ust. 2 i ust. 3 ugnr wynika, że od 1 stycznia 1992 r. nie ma prawnej możliwości wzruszenia aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), także w sytuacji, gdy dotknięte są one kwalifikowanymi wadami prawnymi. Kwestionowany w niniejszym postępowaniu jest akt własności ziemi wydany została [...] kwietnia 1975 r.

Skarżąca wniosła na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając naruszenie art. 63 ust. 2 i ust. 3 ugnr poprzez błędna jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co stoi w sprzeczności z zasadą praw nabytych. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zaprezentowaną w trakcie postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołanym wyrokiem z 8 maja 2015 r. powyższą skargę oddalił. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że art. 63 ust. 2 ugnr wyłącza możliwość wzruszenia decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. (tj. aktów własności ziemi) w drodze wznowienia postępowania czy stwierdzenia nieważności. Powyższa regulacja ma na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r.

Wobec podnoszenia w skardze zarzutu niezgodności art. 63 ugnr z zasadami państwa prawa, a w szczególności z art. 2 w związku z art. 45, art. 62 , art. 77 czy art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd I instancji wyjaśnił, że problemem tym zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który nie dopatrzył się niezgodności tego artykułu z Konstytucją (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2000 r. sygn. akt SK 13/99 OTK 2000 r,. z.1 poz. 15 oraz wyrok z dnia 15 maja 2000 r. sygn. akt SK 29/00, OTK 2000 r. z.4, poz. 110).

Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sadu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania, to jest: art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej Ppsa) poprzez jego niezastosowanie w konsekwencji nieuwzględnienia naruszeń procedury administracyjnej, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenia art. 7, art. 77 Kpa poprzez błędne i sprzeczne z interesem społecznym oraz poczuciem sprawiedliwości rozstrzygnięcie sprawy bez wyczerpującej i obiektywnej analizy całości materiału dowodowego oraz z naruszeniem zasady praworządności, a także bez wszechstronnej analizy sprawy zgodnie z art. 7 Kpa tj. zmierzającej do załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych my uprawnień i środków a także art. 8 Kpa poprzez działanie sprzeczne z budowaniem zaufania do organów administracji poprzez nie przeanalizowanie merytoryczne argumentów skarżącej;

2) prawa materialnego tj. art. 63 ust. 1-3 ugnr poprzez jego zastosowanie w sytuacji niezgodności ww. przepisu z art. 2 w zw. z art. 45, art. 64, art. 77 i art. 78 Konstytucji oraz art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U z 1993 r. Nr 61., poz. 284 ze zm.) poprzez błędną wykładnię przepisów prawa krajowego pozbawiającą skarżącą prawa do sądu.

W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowanie.

W skardze kasacyjnej powyższe zarzuty zostały uzasadnione,

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji w sposób prawidłowy zastosował art. 63 ust. 2 ugnr, który wyklucza prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanego aktu własności ziemi. Celem tego przepisu jest definitywna likwidacja możliwości weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie tej ustawy (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 lutego 2000 r. sygn. SK 13/99, OTK 2000 r., z. 1, poz. 15). Instytucja ta była konieczna z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu i stabilizacji stosunków cywilnoprawnych, przy tym wynika ona z zasady demokratycznego państwa prawa, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP, stanowiąc właśnie przejaw zasady bezpieczeństwa prawnego.

Dlatego też brew zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie naruszył przepisów Konstytucji RP, jak również nie naruszył gwarantowanego skarżącej przez art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności prawa do sądu, skoro wniosła ona skargę do Sądu I instancji oraz skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym zarzut naruszenia prawa materialnego jest całkowicie bezpodstawny.

Również zarzut naruszenia prawa procesowego jest niezasadny. Nie sposób mówić o błędnej kontroli przez Sąd I instancji kwestii zastosowania art. 7, art. 8 oraz art. 77 Kpa, w sytuacji kiedy przedmiotem oceny było postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego wydane na podstawie art. 61a Kpa. Natomiast wbrew treści skargi kasacyjnej uwzględnienie "słusznego interesu obywatela" i "poczucia sprawiedliwości" nie może prowadzić do wyłączenia zastosowania jednoznacznej normy materialnoprawnej zawartej w art. 63 ust. 2 ugnr. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie miał jakichkolwiek podstaw aby zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa i uchylić zaskarżone postanowienie.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.