Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2009 r.

nr [...] orzkającą o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz odmawiającą zwrotu nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Wojewoda w uzasadnieniu decyzji podał, iż decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie na rzecz T. M. części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zobowiązując stronę do zwrotu na rzecz Gminy W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w kwocie [...] zł uzasadniając rozstrzygnięcie możliwością zwrotu nieruchomości zgodnie z przepisami art. 136 ust. 3 i 4 oraz art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie organ I instancji odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, w związku z tym, że na tej działce cel wywłaszczenia – [...] został zrealizowany.

Rozpatrując odwołanie Burmistrza W., od decyzji w części dotyczącej zwrotu nieruchomości, Wojewoda [...] stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 50 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U.

Nr 22, poz. 99) umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] maja 1988 r. Rep. [...] w związku z przeznaczeniem jej pod budowę [...].

Działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] oraz [...]. Działka

nr [...] o powierzchni [...] ha obecnie zawiera się w działce nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest KW nr [...]. W planie zagospodarowania przestrzennego miasta W. uchwalonego Uchwałą [...] Rady Gminy w W. z dnia [...] kwietnia 2000 r. działka nr [...] w części dotyczącej działki

nr [...] położona jest w terenie przeznaczonym pod [...] oznaczone symbolem [...] z [...].

W dniu [...] maja 1988 r. T. M. i T. M. umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego sprzedali swoją działkę nr [...] Skarbowi Państwa za kwotę [...] zł, ustaloną decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1988 r.

Pismem z dnia [...] maja 2009 r. radca prawny J. P. pełnomocnik T. M. – jedynej spadkobierczyni T. M. wystąpił do Starosty Powiatu W. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Podstawą materialnoprawną żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zwrot nieruchomości w tym trybie dotyczy nieruchomości wywłaszczonych decyzjami administracyjnymi, a także tych, o których mowa w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda [...] podniósł, iż w myśl art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Z ustaleń organu wynika, iż nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] należy uznać za zbędną na cel nabycia, gdyż spełniony jest warunek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia określony w art. 137 ust. 1 pkt 2. Określony bowiem w akcie notarialnym cel wywłaszczenia – budowa [...] nie został zrealizowany. Do chwili obecnej działka jest niezagospodarowana, co potwierdziły jej oględziny przeprowadzone w dniu

[...] października 2009 r. oraz operat szacunkowy z dnia [...] sierpnia 2009 r.

Odnosząc się do zarzutu Burmistrza W. dotyczącego niewłaściwej interpretacji przez organ I instancji przepisu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ odwoławczy stwierdził, że w świetle dyspozycji art. 216 w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie noweli z dnia 28 listopada 2003 r. nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy zawartej podczas procedury wywłaszczeniowej, prowadzonej na podstawie ustawy o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości, nie stanowiło podstawy do żądania zwrotu nieruchomości w oparciu o odpowiednio stosowane przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast po zmianie brzmienia art. 216 – poprzez dodanie z dniem 22 września 2004 r. ust. 2 pkt 3 – możliwe jest wnoszenie o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami również wtedy, gdy nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży zawartej w warunkach rozdziału 6 ustawy z dnia

29 kwietnia 1985 r. Tym samym w ocenie organu II instancji nabycie nieruchomości poprzez Skarb Państwa na podstawie umowy cywilnej, jeżeli następowało to w warunkach określonych w rozdziale 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., może być przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Reasumując Wojewoda [...] uznał, iż decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina W. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta w drodze czynności cywilnoprawnej, a nie w trybie wywłaszczenia – decyzją administracyjną, a zatem poprzedni właściciele nie mogą żądać jej zwrotu.

Skarżący wskazał ponadto, iż przedmiotowa nieruchomość nie została nabyta na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości, a jedynie w dacie jej obowiązywania. Powołano się również na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 507/2005, w którym Sąd uznał, że żądanie zwrotu dotyczyć może tylko nieruchomości wywłaszczonej, a więc takiej, w stosunku do której nastąpiło pozbawienie prawa własności w drodze decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Materialnoprawną podstawę do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi przepis art. 136 § 3 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 136 § 3 w/w ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie zaś z art. 216 powołanej ustawy roszczenie o zwrot przysługuje nie tylko w razie wywłaszczenia nieruchomości na podstawie obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale również dotyczy nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych ustaw wymienionych w tym przepisie, w tym m.in. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 1988 r. wydanej przez Kierownika Wydziału Geodezji o Gospodarce Gruntami w W. na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ustalono odszkodowanie za działkę nr [...] o pow. [...] m2 na kwotę [...] zł. W powyższej decyzji zawarto też sformułowanie, że działka ta przeznaczona jest pod budowę [...] w W. Następnie aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] maja 1988 r. właściciele przedmiotowej działki – T. i T. małż. M. zbyli jej własność na rzecz Skarbu Państwa za cenę ustaloną w decyzji z dnia [...] kwietnia

1988 r., w wysokości [...] zł. Przy zawarciu aktu notarialnego okazano decyzję

nr [...] ustalającą wysokość odszkodowania. W akcie notarialnym znalazł się zapis, że działka nr [...] położona jest na terenie przeznaczonym pod budowę [...] w W., a zatem przeznaczona jest na cele przewidziane w art. 50 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Spór w niniejszej sprawie dotyczy wykładni przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a mianowicie ustalenia, czy przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości należy również stosować do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie aktu notarialnego, zawartego w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. W ocenie Sadu brzmienie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jest jednoznaczne.

W wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1863/06 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o odpowiednim stosowaniu przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy "dotyczy także nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy zawartej z właścicielem nieruchomości, po wyznaczeniu przez organ, na podstawie art. 53 ust. 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), terminu do zawarcia umowy". Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do pojęcia nieruchomości "nabytych na rzecz Skarbu Państwa" stwierdza, że przejmowanie i nabywanie nieruchomości na własność Państwa z związku z wyznaczeniem terenów budowlanych następowało w różnych formach: decyzji administracyjnych, przejęcia z mocy prawa i na podstawie umowy. "Nabycie" nieruchomości ma zdaniem NSA w rozważanym kontekście charakter cywilnoprawny, a "wywłaszczenie" i "przejecie" są sposobami uzyskania własności właściwym dla prawa publicznego, w tym administracyjnego. Jednak "ocena, czy nieruchomość nabyta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie może abstrahować od ustalenia, czy nieruchomość ta była przedmiotem procedury wywłaszczeniowej, bowiem hipotezą art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są objęte przypadki nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości, jeżeli umowa została zawarta bez żadnego związku z zamiarem wywłaszczenia nieruchomości w celu przeznaczenia terenu miedzy innymi pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne lub uspołecznione budownictwo mieszkaniowe. Taką umowę można byłoby określić jako zawieraną w czasie obowiązywania ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ale nie na jej podstawie".

Pogląd powyższy Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie zachodził związek pomiędzy zbyciem nieruchomości w drodze umowy, a zamiarem wywłaszczenia nieruchomości przedmiotowej pod budowę [...] w W. Wynika to z decyzji z dnia [...] kwietnia 1988 r. nr [...], którą ustalono na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. wysokość odszkodowania, jak również z faktu, iż w akcie notarialnym z dnia [...] maja 1988 r. powołano art. 50 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., a więc podstawę prawną wywłaszczenia. Nie można zatem zgodzić się ze stroną skarżącą, iż umowa sprzedaży działki nr [...] z dnia [...] maja 1988 r. zawarta została w trybie cywilnoprawnym, jedynie w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., a nie w trybie wywłaszczenia w niej określonym.

W związku z powyższymi ustaleniami należy uznać, iż w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., zgodnie z którymi poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli – pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że na przedmiotowej działce nie został zrealizowany cel związany z budową [...], a działka pozostaje niezagospodarowana. Skoro zatem cel wywłaszczenia nie został zrealizowany we wskazanym wyżej terminie, zachodzi konieczność zwrotu działki na rzecz poprzedniego właściciela.

W związku z powyższym zarzuty podniesione w skardze dotyczące braku przesłanek do zwrotu nieruchomości należy uznać za niezasadne.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.