Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Anna Wesołowska WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Z. na bezczynność Ministra Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rozwoju do rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Minister Rozwoju dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

K. Z. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] lutego 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju (dalej jako "Minister" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z [...] sierpnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. nr [...]. Skarżący wskazał, że mimo wystosowania w dniu [...] lipca 2016 r. wezwania do załatwienia sprawy pod rygorem wniesienia skargi na bezczynność, organ nie podjął czynności w sprawie i nie zakończył postępowania, dając wyraz całkowitego lekceważenia strony. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do natychmiastowego wydania decyzji w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że dopiero przy piśmie z [...] września 2016 r. [...] Urząd Wojewódzki w [...] nadesłał akta administracyjne sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. Po ich przeanalizowaniu, koniecznym stało się rozważenie, czy wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do zainicjowania przedmiotowego postępowania nadzorczego, bowiem z akt tych nie wynika, aby skarżący był stroną postępowania zakończonego ww. decyzją, jak również aby posiadał tytuł prawny do nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania. W związku z powyższym organ pismem z [...] marca 2020 r. wystąpił do Prezydenta [...] o udzielenie informacji o sposobie rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a także o wypożyczenie akt tego postępowania. Do dnia przekazania do Sądu skargi na bezczynność organu, nie udzielono odpowiedzi na to pytanie. Ponadto pismem z [...] lutego 2020 r. zobowiązano skarżącego do nadesłania dokumentów potwierdzających następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości, której dotyczy postępowanie. Organ w dniu [...] marca 2020 r. wystąpił ponadto do sądów powszechnych o nadesłanie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po ww. właścicielach. Pismem z tej samej daty poinformowano także skarżącego o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do 30 czerwca 2020 r. Organ zwrócił również uwagę na dokonane w dniu 18 listopada 2019 r. przekształcenia organizacyjne Ministerstwa, które miały wpływ na podejmowane czynności i w znacznym stopniu utrudniały terminowe załatwienie spraw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.

W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Minister dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...]stycznia 2013 r. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.

Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Minister po otrzymaniu wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2015 r., co miało miejsce w dniu 1 września 2015 r., podjął zaledwie kilka czynność i to w znacznych odstępach czasu. I tak, w dniach [...] listopada 2015 r. i [...] września 2016 r. wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o nadesłanie akt postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. Choć akta te nadesłano w dniu 21 września 2016 r., przez kolejne trzy i pół roku nie podjęto już w sprawie żadnych czynności. Dopiero na skutek wniesionej przez skarżącego do Sądu skargi na bezczynność, Minister rozpoczął gromadzenie materiału dowodowego. W tym celu pismem z [...] lutego 2020 r. wezwał skarżącego w wykazania następstwa prawnego po byłych właścicielach nieruchomości; pismem z [...] marca 2020 r. wystąpił do Prezydenta [...] o udzielenie informacji o sposobie rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a także o wypożyczenie akt tego postępowania, zaś pismami z [...] marca 2020 r. wystąpił do Sądu Rejonowego [...] i Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie postanowień spadkowych po zmarłych właścicielach przedmiotowego gruntu. W dniu 18 marca 2020 r. po raz pierwszy poinformowano również skarżącego o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy do 30 czerwca 2020 r.

Mając na uwadze powyższe działania organu, niezrozumiałe są przytoczone w odpowiedzi na skargę argumenty dotyczące wielości prowadzonych spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu, a tym bardziej kwestia dokonanego w listopadzie 2019 r. przekształcenia organizacyjnego Ministerstwa. Wskazane okoliczności w żaden sposób te nie zwalniają Ministra od zarzutu bezczynności. Sposób organizacji pracy i wykorzystania kadr nie są bowiem okolicznościami zwalniającymi organ od obowiązku respektowania terminów określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, tym bardziej w sytuacji, gdy organ przez wiele lat nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.