Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Y. M. na pkt IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt VII SAB/Wa 282/25 w przedmiocie kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi Y. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego postanawia: oddalić zażalenie.

Y. M. (dalej: skarżący) wniósł skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę Mazowieckiego (dalej: Wojewoda) w sprawie rozpoznania wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego.

Wyrokiem z 20 maja 2025 r., sygn. akt VII SAB/Wa 282/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd pierwszej instancji): I. zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu sprawy; III. stwierdził, że bezczynność, o której mowa w pkt II wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 150 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd pierwszej instancji, uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania, wskazał, że w sprawie miał miejsce "uzasadniony przypadek" miarkowania kosztów postępowania. Sąd ustalił wysokość wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika strony na kwotę 50 zł, uznając, że jest ona adekwatna do nakładu pracy pełnomocnika w sprawie. Pełnomocnik skarżącego złożył do Sądu pierwszej instancji kilkaset skarg o bardzo zbliżonej treści, tożsamych zarzutach i argumentacji, w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Pozwalało to istotnie zmniejszyć nakład pracy tego pełnomocnika, konieczny dla wywiedzenia skarg opartych o jednobrzmiącą argumentację.

Skarżący, w piśmie z 15 czerwca 2025 r., złożonym w ustawowym terminie, wniósł zażalenie na pkt IV przywołanego wyroku.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z "§ 14 pkt 1c" i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964, dalej: rozporządzenie). Skarżący wniósł o zmianę pkt IV wyroku i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w wysokości 580 zł.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że wskazana w rozporządzeniu "stawka minimalna" za czynność adwokacką w postępowaniu w przedmiocie przewlekłości postępowania organu w sprawie o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wynosi 480 zł. Zgodnie z § 15 ust. 1 opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych, a więc zasadą jest, że Sąd nie może zasądzić stawki wynagrodzenia adwokata w wysokości niższej niż określona w rozporządzeniu stawka minimalna.

Skarżący wskazał też na ustalenie obecnych stawek w 2016 r. i konieczność uwzględniania wskaźnika inflacji przy zasądzaniu kosztów postępowania. Skarżący zakwestionował możliwość miarkowania kosztów postępowania w dół, podkreślając, że z wykładni systemowej i historycznej wynika, że stawka wynikająca z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia jest stawką minimalną, i że dopuszczalne jest jej miarkowanie w górę, uzasadnionym wystąpieniem przyczyn wynikających § 15 ust. 3. W ocenie skarżącego, Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę przede wszystkim okoliczność złożenia do tego Sądu kilkuset skarg o podobnej treści, ale pominął nakład pracy i koszty związane z jej przygotowaniem (w tym złożenie ponaglenia), wniesieniem oraz inne czynności po wydaniu wyroku i jego uprawomocnieniu (koszty biurowe, pocztowe, wynagrodzenia pracowników i związane z prowadzeniem kancelarii).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

2. Na podstawie art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Wyrażona w tym przepisie zasada miarkowania kosztów postępowania sprowadza się do przyznania sądowi orzekającemu w sprawie uznania, czy zastosuje ten przepis w danej sprawie, a jeśli tak – w jakim zakresie odstąpi od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zastosowanie art. 206 p.p.s.a. wymaga uzasadnienia przez sąd swojego rozstrzygnięcia w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy.

Sądy, miarkując koszty postępowania, biorą pod uwagę stopień zawiłości sprawy, nakład pracy pełnomocnika strony czy liczbę podjętych przez niego czynności. Dostosowanie wynagrodzenia pełnomocnika do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy jest uzasadnione w sprawach o tożsamym stanie faktycznym i objętych jednolitą regulacją prawną, gdy pełnomocnik reprezentuje wielu skarżących (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2822/19 lub z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2407/19).

Zakres kosztów, które sąd może miarkować w swoim rozstrzygnięciu, wskazany został w art. 205 p.p.s.a., a więc dotyczy także wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Stawki minimalne wynagrodzenia adwokata określa rozporządzenie (w tej sprawie w § 14).

3. Skarżący kwestionuje zarówno możliwość zasądzenia wynagrodzenia pełnomocnika poniżej stawek określonych w rozporządzeniu, jak i zastosowania art. 206 p.p.s.a. z uwagi na wystąpienie "wyjątkowych okoliczności" sprawy, które by za tym przemawiały. Skarżący podkreślił też, że możliwość miarkowania wynagrodzenia jest uzasadniona przede wszystkim w sprawach, w których jego wysokość jest zależna od wartości przedmiotu sporu. Kontrolowana sprawa nie należy do tej kategorii. Skarżący zwraca też uwagę na nieadekwatną do rzeczywistości rynkowej wysokość stawek minimalnych, przede wszystkim poziomu inflacji w okresie poprzedzającym złożenie skargi.

4. Dopuszczalna jest możliwość miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika w sprawie dotyczącej bezczynności Wojewody w rozpoznaniu wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Ze sformułowania użytego w art. 206 p.p.s.a. – "w szczególności" – wprost wynika, że przywołana tam sytuacja jest jedynie przykładem zastosowania tego przepisu, a nie regułą. Podnoszone w tym zakresie zarzuty są nieuzasadnione.

Przedstawione przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów również nie budzi wątpliwości. Złożona w sprawie skarga była jedną z kilkuset przygotowanych i złożonych przez pełnomocnika skarżącego do Sądu pierwszej instancji. Sprawy, o podobnym stanie faktycznym i prawnym, zostały zainicjowane skargami zawierającymi tożsame zarzuty i argumentację. Do chwili wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał już trzy zażalenia przygotowane przez pełnomocnika skarżącego.

Nie ma też przeszkód, by Sąd, stosując art. 206 p.p.s.a., obniżył wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego poniżej stawek określonych w rozporządzeniu. Skoro przywołany przepis umożliwia odstąpienie od zasądzenia kosztów w całości, to tym bardziej możliwe jest zasądzenie ich w wysokości niższej niż minimalna. Przedstawione na poparcie tezy skarżącego stanowisko Sądu Najwyższego nie mogło być przesądzające w sprawie, skoro Sąd pierwszej instancji orzekał w oparciu o przepisy p.p.s.a., nie k.p.c.

Dla zastosowania art. 206 p.p.s.a. w sprawie nie miały też znaczenia podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące relacji wysokości zasądzonego pełnomocnikowi wynagrodzenia do minimalnej stawki godzinowej w 2025 r. czy kosztów związanych z przygotowaniem skargi (w tym kosztów biurowych, pocztowych oraz wynagrodzenia pracowników kancelarii). Katalog niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika został w sposób wyczerpujący wskazany w art. 205 § 2 p.p.s.a. Nie zawiera on kosztów wskazanych przez skarżącego. Podobnie należało ocenić argument o potrzebie uwzględnienia wysokości wskaźnika inflacji w chwili składania skargi.

5. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.